༄༅།། ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་

པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་

ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་

རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་

རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་

བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།

གླེགས་བམ་བཞི་པ།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན། ༢༠༡༦
The Official Biography of His Holiness the Dalai Lama Norbulingka Institute

དཔར་ཐེངས་དང་པོ། དེབ་གྲངས་ལྔ་ཚན་ ༤༦༠
First Edition:Five 460 copies.

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ཡིག་ཐོག་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་པར་དེབ་འདི་ཆ་ཚང་ངམ། ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་ཐབས་རྣམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱིན་ཡིག་སོགས་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གང་གི་ཐོག་ཏུའང་ཕབ་བསྒྱུར་དང་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་འགྲེམས་མི་ཆོག
Copyright © 2016 Norbulingka Institute. All rights reserved, including the right to reproduce or translate this book or portions thereof in any form whatsoever.
For information and permission, please contact The Director, Norbulingka Institute.

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།
ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།
Editorial Team: Kalon Trisur Kalsang Yeshi, Namgyal Dorjee, Sherab Gyamso, Yeshi Gawa, Karma Dorjee, Lakshay, Gendun, Sonam Tsering, Kalsang Tsultrim

Published by: Norbulingka Institute
Norbulingka Institute
PO Sidhpur-176057 Dharamsala
Distt. Kangra, HP India
Tel:+91 1892 246502 / 246405
E-mail:info@norbulingka.org

ISBN: 978-81-90900-63-8

Printed at Archana Ph: 011 26810747 / 48
www.archanapress.com

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པར་ཐུགས་སྣང་ལྡན་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་རེ་འདོད་སྐོང་ཕྱིར། ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོའི་པོད་ཕྲེང་རྣམས། ཀུན་གྱིས་གཟིགས་བདེའི་སླད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་ལ། ཡིག་གཟུགས་རྙིང་པ་ནས་ Unicode ལ་སྒྱུར་སྐབས་ཆད་ལྷག་ནོར་འཁྲུལ་རེ་ཟུང་བྱུང་ཡོད་སྲིད་པས། རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་གི་དགོངས་ཚུལ་ལྷུག་པོར་གསུང་བའི་རེ་བ་ཞུ།

དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད།

དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་སྤྱི་འགྲོས་ལྟར་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ལམ་དུ་བཀོད་པའི་དེབ་ཕྲེང་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་བྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོན་ཞིག་ཡིན། རང་རེ་གངས་ལྗོངས་པར་མཚོན་ན་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པའི་མཛད་རྣམ་འགོད་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་གནས་ལུགས་ཤིག་དང༌། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་ལའང་མེད་པའི་ལྷ་སྐལ་དུ་རྒྱལ་བློན་སེམས་དཔའ་དུ་མ་དང༌། སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པས་གསེར་འཁོར་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་པ་རིམ་པ་བྱུང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨྲོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་བསྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་བོད་འབངས་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་འདིར་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་སླད་ཐུགས་བསྐྱེད་ལྟར་དུས་དང་འཚམས་པར་ཁ་ལྗོངས་པད་མའི་འདབ་མ་དགོད་པའི་ལྟེ་གནས་སུ། མཚན་དཔེའི་གེ་སར་གྱི་ཕྲ་ཚོམ་དགོད་པ་དང༌། ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་བོད་འབངས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡོལ་གོར་ཐོབ་པ་ནི། བོད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩ་སླར་གསོ་ཐུབ་པའི་སྡོང་པོའི་རྩ་བ་ཚུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལོས་ཡིན།

གང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་བདེ་རྩ་གཅིག་ཉིད་དུ་འཕྱན་པའི་ཁྲོད་ནས། གླིང་འདིར་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བདོ་ཞིང༌། ཁ་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ནི་ཟེགས་མ་རེ་ཡང་བརྗོད་ནུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་འགོངས་པ་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་མཛད་པའི་གཤིས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

འོན་ཏང༌། གང་གི་མཚན་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་གདུལ་བྱའི་བློ་འཚམས་གང་ནུས་འགོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་དཀར་ལེགས་ཚོགས་གསེར་གྱི་ཆོས་སྡོང་ཆེན་པོ་མཐོར་འདེགས་དང་ལྷན། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་ཕྲ་རྒྱན་འགོད་པའི་དགའ་སྟོན་དེ་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཟོང་ལས་བསྐྲུན་རྒྱུའི་སྐལ་བར་ཐོབ་པ་དེ་ནི། དེ་བས་ལྷག་པའི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་མེད་པའི་རྨད་བྱུང་གི་བགྱི་ཁུར་ཞིག་ཡིན་པ སྨོས་ཅི་དགོས།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་མཛངས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུའི་མྱོང་བྱང་དང༌། དཔྱད་འཇོག་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལས་བལྟམས་པའི་ཁྱད་ཡོན་ནི་ཤིག་ལ་རུས་མེད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང༌། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདོ་བའི་ཁོར་ཡུག་གི་རྐྱེན་པས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་བར་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་དཀའ་བའི་གནས་བབ་ཀྱང་བྱུང༌། དེ་ལྟའི་ངལ་ཚེགས་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་སོ་མེད་རྐན་འགྲས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ནས་ད་ལམ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ (ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་ ༡༦ ཡན་གྱི་མཛད་རྣམ) རླབས་ཕྲེང་ཉེར་གཉིས་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་འདི་དཔེ་བསྐྲུན་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་བ་ནི་བློ་སྤོབས་མངོན་མཐོའི་ཆ་རྐྱེན་དམ་པར་སྨན་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱུང༌།

འབྲི་རྩོམ་ཞུ་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་རྒྱལ་བའི་མཛད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཞིབ་ཚགས་གང་ཐུབ་ཀྱི་ལས་དབང་གིས་ད་ལམ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཚུལ་ནས། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་བར་གླེགས་བམ་གཅིག་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་འདི་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གླེགས་བམ་ལྔ་བཅས་ཁྱོན་གླེགས་བམ་དྲུག་མ་གཏོགས་མཇུག་གཙང་དཔར་བསྐྲུན་མ་ཐུབ་པར་བློ་ཕམ་གྱི་ངང་ནས་བཟོད་གསོལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། བློ་ཤེད་མེད་ཀྱང་ཁ་ཕོ་ཆེ་བའི་དཔེ་ལྟར། ད་ཡོད་རགས་ཟིན་ཁག་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་འོས་འཚམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གིས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་ཁུར་ལ་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན།

ང་ཚོས་རྒྱུ་ཆ་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༩༡ ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་པ་དང༌། ད་ལྟའི་འབྲི་རྩོམ་ཟིན་པ་རྣམས་མི་རེ་ངོ་རེས་ལྟ་ཀློག་དང༌། སྣོན་འཕྲི་ལན་མང་ཞུས་ཁར་མཁས་དབང་གཞན་ལའང་གཟིགས་དཔྱད་དུ་ཕུལ་ཏེ། མདོར་ན་མིང་ཚིག་གི་དག་ཆ་ཚུན་ལའང་གྲོས་བསྡུར་དགོས་རིགས་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞུས་ཁུལ་ཡིན།

དེབ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡང༌། འཛད་གྲོན་ལ་དགོས་མེད་གཙིགས་སུ་མ་བྱས་པར་ཤོག་བུ་དང༌། རྒྱབ་ཤ་སོགས་གང་ལེགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ཞུས་ཏེ་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་དེབ་གྲངས་བརྒྱ་དང༌། དེ་འོག་དེབ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་བཅས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

མཐའ་དོན། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་ལས་བྱེད་དང༌། ལས་མི་འགོ་དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལས་གཉེར་བྱས་པའི་སྙིང་པོར་མཛད་རྣམས་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ལས་ཁུར་རྒྱུན་མཐུད་བླང་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་དགེ་བའི་སྐྱབས་འཇུག་གི་རྒྱ་ལས་མ་འགོངས་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། མཛད་དེབ་འདི་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་དམ་པ་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན། ཐུགས་མི་ཁྲེལ་བའི་ངང་ནས་དགོངས་འཆར་བཀའ་སློབ་ལྷུག་པོར་འཇོ་བ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས།

མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞབས་ཞུ་བ་ཐུན་མོང་གི་གསལ་བཤད།

སྙིགས་དུས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་རིགས་གསུམ་གཅིག་འདུས་ལྷ་གཅིག་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་པའི་ཆ་ཤས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་བསྒྲིགས་དཔར་ཐོན་དང་པོ་ཡིན་ཞིང༌། མུ་མཐུད་གླེགས་བམ་རིམ་འཐོན་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ལྟ་ཀློག་གནང་མཁན་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བའང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། དེ་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་རྩ་བའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་སྔོན་འགྲོའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བར་མངོན།

དེའི་ཕྱིར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་མཛད་རྣམ་འདིའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། སྔོན་གླེང་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་བཞེས་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བཅས། རླབས་འཕྲེང་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང༌། འོ་སྐོལ་གྱི་འདྲེན་མཆོག་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་མཆོག་མིག་མི་འཛུམ་གྱིས་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ནས། གང་གི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་རབས་དང༌། བོད་ཡུལ་དུ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་བྱོན་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་པའི་སྐོར་སོགས་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་མཛད་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུས་ཡོད་ཅིང༌། ཞར་བྱུང་དུ། སྐབས་འབྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང༌། མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད། དཔྱད་གཞི། ཚིག་མཛོད་ནང་གསལ་ཁ་མེད་པའི་མིང་ཚིག་རིགས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་སོགས་ཚན་པ་ཞེ་གཉིས་ཙམ་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ད་དུང་གླེགས་བམ་འདིའི་ནང་བབ་འབྲེལ་གྱི་སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༨ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༢༤ བཅས་ཡོད།

འདི་དག་ནི་སྔར་ཡོད་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་འཁྲུངས་རབས་དང༌། ཆོས་འབྱུང༌། རྒྱལ་རབས། ཕྱིས་ཐོན་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སོགས་ལས་བཏུས་པ་གང་ཞིག་ལ། སཱར་ ཅཱལ་སེ་ འབེལ་ (Sir Charles Bell) ) དང༌། ཧྱིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་བྲིས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིན་ཡིག་དང༌། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་དང་ཨུ་རུ་སུ་བཅས་པའི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བགྱིས་པ་ལས་གསར་རྙེད་དོན་གནད་ཁག་དང༌། བོད་ཡུལ་ཆགས་རབས་སོགས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་དངོས་དོན་གསར་རྟོགས་བྱུང་བ་ཁག་ཀྱང་བསྣན་ཡོད་པས། དེ་དོན་ཚང་མས་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱང་གནང་དགོས་ཞུ་རྒྱུ།

གླེགས་བམ་གཉིས་པ་ནི། ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་དངོས་གཞི་འདི་ནས་དབུ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པ་ནས་བདུན་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ནས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་འདྲེན་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ། ཡི་གེ་གསན་སྦྱོང་གནང་ཚུལ་སོགས་གཙོར་བཟུང་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་དག་ཀྱང་ཅུང་ཞིབ་པར་འགོད་ཐབས་བྱས་ཡོད། དགོས་ངེས་ཀྱི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་མི་སྣ་དང་དགོན་སྡེ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༢ ཤོག་ངོས་ ༤༩༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་གསུམ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རབ་བྱུང་སྡོམ་བཞེས་དང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཐེངས་དང་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ནས་བོད་རྒྱའི་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་བར་གཙོར་བཟུང་ཐོག་ཆུ་རྟ་ལོའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཞུ་སྒོ་དུས་སྟོན་ཁག་སྟེ། ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་སོགས་ཀྱང་སྐབས་འབྲེལ་བབ་བསྟུན་གྱིས་གསལ་སྟོན་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད། ཞར་བྱུང་དུ། གླེགས་བམ་གཞན་དག་དང་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་ཚིག་མཛོད་སོགས་སུ་ཁ་གསལ་མེད་པའི་བརྡ་ཆད་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་དང༌། འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་གི་མིང་ཚིག་བོད་ཡིག་ཐོག་སྒྲ་སྒྱུར་དག་ཆ་འགྲོ་ལུགས་སོགས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༡ ཤོག་ངོས་ ༥༥༤ བཅས་མཆིས།

གླེགས་བམ་བཞི་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༥༡ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར། གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་བའི་བར་གྱི་མཛད་པ་ཁག་ཞིབ་བརྗོད་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དག་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། གཞན་ཡང༌། དུས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་དངོས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མྱོང་བའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་རིགས་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་སྟེ་ཚན་པ་མ་འདྲ་བ་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ནས་ཆེད་དུ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད། སྐུ་པར་གྲངས་ ༢༩ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༥༦༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་ལྔ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ། རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་ཉེན་ཁའི་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་རང་ས་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་རེ་ཞིག་བཙན་བྱོལ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ཁག་དང༌། བོད་མི་མང་ནས་རྒྱ་རྒོལ་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་བྱུང་རྐྱེན་དང་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་སོགས་ཞིབ་འགོད་བྱས་ཡོད།

གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། དེ་མིན་སྐབས་དེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་ཉེར་དྲུག་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༩ ཤོག་ངོས་ ༦༠༨ ཡོད།

གླེགས་བམ་དྲུག་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པ་ནས་ཉེར་གཉིས་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མ་སུ་རི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་གྲོས་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་ནས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས། སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས། བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ ༡༩༥༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་དང༌། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་སྐུལ་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཐེངས་དང་པོར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་སོ་གསུམ་ཙམ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། སྐུ་པར་ ༡༡ དང༌། ཤོག་ངོས་ ༦༠༨ ཡོད།

འདི་དག་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་’ཞེས་པ་དང༌། ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་‘རང་མྱོང་མ་བཅོས་ལྷུག་པོར་བཀོད་པའི་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་’ཞེས་པ། དེ་བཞིན་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་གདན་ཞུའི་ཁོངས་ཡོད་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྤུན་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དངོས་མཐོང་དངོས་མྱོང་གླེང་བཤད་སྒྲ་བཅུག་དང༌། ཟིན་ཐོ་ཁག མཛད་རྣམ་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་འཚོལ་ཞིབ་དོགས་གཅོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཆ་གསར་བསྒྲུབས་ཁག་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་དོན་བློ་དོགས་ཆོད་མིན་རིགས་བཀའ་འཁྲོལ་སྔོན་ཐོབ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐབས་མཚམས་དགོངས་བསྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་བསྩལ་ཁག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད་པ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་‘ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་’ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་གི་རང་རྣམ་‘འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།’ འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སཱར་ འབའ་སིལ་ ཇེའེ་ འགུའུལ་ཌ (Sir Basil J. Gould) ཡིས་བྲིས་པའི་དབྱིན་དེབ་ Discovery, Recognition and Enthronement of the 14th Dalai Lama ‘ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་’ཞེས་པ་དང༌། ཧེན་རིག་ ཧར་རར་ (Heinrich Harrer) གྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དབྱིན་དེབ་ Tibet is My Country‘བོད་ནི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པ་ཡིན་’ཞེས་པ། སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ ཧིའུ་རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་པའི་དབྱིན་དེབ་ Tibet and Its History ‘བོད་དང༌། དེའི་རྒྱལ་རབས་’ཞེས་པ། དེ་མིན་དེབ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་འཁོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས་བོད་དབྱིན་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ཡིན།

མཛད་རྣམ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་འབྲི་སྟངས་སམ། རྩོམ་གཤིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་ནང༌། སྔར་ལམ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་འབྲི་སྲོལ་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཚང་མས་ཀློག་བདེ་ལ། གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བ་ཞིག་འབྲི་བ་ལས། གོ་དཀའ་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་སྤྲོས་རྒྱས་བཤད་དང༌། འཆར་ཅན་མཛད་སྒོ་སོགས་སྔར་ལམ་ཡིག་བརྗོད་ལེབ་བཤུ་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་རབ་བཏགས་ཚིག་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་མས་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྲིབ་པ་དེ་རིགས་མིན་པར། དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷུག་པོར་འགོད་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་སྒྱུར་སྐབས་དཀའ་རྙོག་ཆུང་ཐབས་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ལའང་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས་ཞེས་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་དེ་དོན་སྙིང་བཅངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབྲི་རྩོམ་ཞུས་པ་ཡིན།

གཞི་རྩའི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་ཕྱོགས་གོང་གསལ་ཐོག ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་གྱི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་གྱིས་མཚོན་པའི་སྔར་གྱི་ཕྱག་དཔེ་ཁག་དང༌། དེང་གི་དཔེ་དེབ་འདྲ་མིན་ཁག གཞུང་སྒེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་བཅས་པའི་ནང༌། ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་གསུམ་བཞི་སོགས་འཁོད་པ་དང༌། འགའ་རེའི་ནང་དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་ཀྱང་ངེས་མེད་ལྟ་བུར་སྣང༌། མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་གཅིག་ཉིད་དང༌། དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གཅིག་གྱུར་འགོད་ཐབས་ལ་དོ་སྣང་ཅི་ཐུབ་ཞུས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་རྩ་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་དང་དངོས་སྤྱོད་དཔེ་མཚོན་རྒྱུ་མཚན་དང་འབྲེལ་བའི་བགྲོ་གླེང་རྩོད་བསྡུར་གྱི་ལམ་ནས་གཞི་རྩའི་གཏན་འཁེལ་བྱུང་ཐོག ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་མིང་དང་ས་མིང་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཚིག་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་དག་ཆ་འབྲི་ལུགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འདུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་ཞིག་བཟོས་ཡོད། དེ་འབྲེལ་དམིགས་བསལ་ངོ་སྤྲོད་གསལ་ཁ་འདོན་དགོས་ཀྱི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་སོགས་ལ་ཚིག་འགྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱང་གསལ་བར་བཀོད་པ་ཞིག་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་ཁོངས་སུ་ཡོད།

མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་རླབས་འཕྲེང་དང་ས་བཅད་དབྱེ་བའི་འགོ་བརྗོད་དང༌། བརྗོད་གཞི་དབྱེ་བའི་དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས་ (paragraph) མང་བ་དང༌། དཔྱད་ཞིབ་བདེ་བའི་གཤམ་མཆན་ཡང་ཤོག་ངོས་སོ་སོར་འཁོད་པ། དབྱིན་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་འགོད་སྲོལ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་‘‘ “དང༌། གཅིག་རྐྱང་‘ ’། གྲུ་རྟགས།[ ]དང་གུག་རྟགས་ () ། བརྗོད་ཚིག་བསྡུས་རྟགས་ ་་་་་་ དང་ཤོག་གྲངས་བསྡུས་རྟགས ་་་ ། འབྲེལ་ཡོད་ཚིག་དོན་འདྲ་མིན་དབྱེ་མཚམས་སེག་རྟགས་ / འདི་ལྟར་འཁོད་པ་སོགས་དེང་རབས་སྲོལ་གསར་དངོས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དོད་པའི་ཐོག བོད་རང་གི་སྔར་ལུགས་ཤོག་ལྡེབས་རྒྱབ་མདུན་བསྡུས་ཡིག་ བ དང་ ན འགོད་སྲོལ་ཡང་བཀོད་ཡོད།

གང་ལྟར་ཡང་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌། རྩོམ་ཞིབ། རྩོམ་བཅོས། ཡིག་ཆ་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ཕྱོགས་སྒྲིག རིག་མཛོད་འཕྲུལ་སྤྱད་ (ཀམ་པིའུ་ཊར་) ལས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཞུ་བྱ་འགན་ཡོད་སོ་སོ་དང༌། སློབ་སྟོན་པ་བཅས་ཚང་མས་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་གྱི་ཁུར་འགན་མཉམ་ལེན་ཞུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་འཁྲུངས་རབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ད་གཟོད་གླེགས་བམ་དྲུག་བརྩམས་གྲུབ་དཔར་འགྲེམས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོ་ཕན་གྱི་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་དགོས་ངེས་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་རྩེ་འགག་གི་འགག་དེབ་ཅེས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་གསལ་འཁོད་དེབ་ཆེན་རྣམས་འདི་གར་མེད་སྟབས། རྒྱུས་མངའ་ཅན་རྒན་གྲས་དང་བགྲེས་སོང་གི་དྲན་གསོའི་ངག་ལམ་གསུང་འཕྲོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཟླ་ཚེས་དང༌། དོན་ལ་ནོར་འཁྲུལ། མཛད་སྒོ་འཚེམས་ལུས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་སྲིད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་དཀར་ནག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཐོག་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཇི་འཁོད་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ལྟ་ཞིབ་བྱ་སྒོར་ནུས་པས་མ་ལྡང་པ་དང༌། ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་བདག་ཅག་གི་ཤེས་ཚད་དང་ཉམས་མྱོང་དམན་པའི་སྐྱོན་ཆའང་མཆིས་ངེས་པས། མ་འོངས་པར་ཁ་སྐོང་དང༌། ཞིབ་བཅོས་ཞུ་དགོས་ལ་སྨན་པའི་ཆེད་དུ། མཁྱེན་ལྡན་ཁག་ནས་དགེ་འདོན་སྐྱོན་སེལ་གྱི་དགོངས་འཆར་ཟོལ་མེད་ལྷུག་པོར་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ།

མཐའ་དོན། བོད་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་རྣམ་པས་ད་ལམ་གསར་དུ་དཔར་ཐོན་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་ཐོག་ད་དུང་བོད་ཡིག་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ནས་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཞིབ་གསལ་རྙེད་འཐོན་ཡོང་ངེས་དེ་དག་ལས་བརྗོད་སྣོན་དང་འབྲེལ། མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་དང༌། སྙན་ངག་གི་ཚིག་བརྗོད་ཟབ་ལ་བརྗིད་ཆགས་པས་བརྒྱན་པ་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང༌། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྙན་ངག་ཆེན་མོ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་བཅད་དང༌། ཚིག་ལྷུག་འབྲི་སྲོལ་བཟང་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་དམ་འཛིན་གྱི་ཐོག་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚད་མའི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་དབྱར་གྱི་ཆུ་གཏེར་ལྟར་རྒྱས་བཞིན་པའི་རྣམ་ཐར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་གླེགས་བམ་མང་པོ་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ལ་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ། མཁས་པའི་མཁྱེན་སྟོབས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་འགྲན་པར་འཕྲལ་ནས་མྱུར་དུ་འབད་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བཅོས་མིན་རེ་བའི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་སོ།།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ།

མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་གླེགས་བམ་དང་པོ་ནས་དྲུག་པ་བར་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་དང་བཅས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་ཇི་ཡོད་ངོ་སྤྲོད།

ཀ༽ ཐོག་མར་བཀའ་ཤག་ནས་ ༡༩༨༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་ཐོན་པ་དེའི་ནང༌། མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱའི་སྔོན་འགྲོ་རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་དང༌། ལས་དོན་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་བཀོད་བྱུས་སློབ་སྟོན་དང་སྟངས་འཛིན་འགན་ཡོད་ཚོགས་ཆུང་འཛུགས་པ། རྒྱུན་དུ་སྐུལ་ལྕག་དང༌། ལྟ་རྟོག གྲོས་འདོན་བྱ་རྒྱུའི་འགན་ཁུར་བ་སོགས་བསྐོ་གཞག་ཐོག རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་ཟིན་མཚམས་རྩ་བའི་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དངོས་དོན་ཞུ་སྒོ་ལག་བསྟར་སྐབས་འཆར་གཞི་དོན་ལ་གནས་དང་མ་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་བྱུང་རྩ་བཟུང་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་བ་ལ། རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད་ (བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཅན་སྐུ་སྒེར་དྲུང་གཙོ། བོད་དུ་སྐུ་སྒེར་ནང་མ་ཁང་གི་མཁན་ཆུང་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན) དང༌། རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས་ (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ། ལྡི་ལི་བོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་) སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་ (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོག་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ) རྒྱ་མཚོ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ (སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་བོད་དྲུང་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན་) བཅས་དང༌།

ཁ༽ བཀའ་ཤག་གི་འཆར་གསལ་མིན་པའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་དུས་གང་ནས་གང་བར། ལྷ་སྡིངས་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ ༡༩༨༥ ནས་ ༡༩༨༨ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཡིག་ཚང་གཉེར་པ) དང༌། ལྷའུ་རྟ་ར་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ ༡༩༨༨ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན) ཐོན་ཟུར་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༣ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཚོ་བྱང་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ) པདྨ་རིག་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་མུ་མཐུད། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་ ༢༠༠༣ བར། ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༩༦ ནས་ ༢༠༠༠ བར། (དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་མཁན་ཟུར། དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༢༠༠༠ ནས་༢༠༠༨ བར། (འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་སྡེ་ཚན་འགན་འཛིན་ཟུར་པ་) བཅས་སོ།།

གོང་གསལ་མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་མ་བསྐྱངས་བར་རང་རང་ལས་བགོས་གཞིར་བཟུང་ཞབས་ཞུར་ཁུར་འགན་ལེན་མཁན་རྣམས་ཡིན། ཟླ་སྒྲིལ་ཟིན་པ་ནས་ལས་བྱེད་འཕར་སྣོན་དང་འཕོ་འགྱུར་རིམ་སོང་ལ་བརྟེན། སྐབས་འབྲེལ་ལས་བྱེད་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་སྐབས་དོན་དང༌།

དེ་ཡང་སྔོན་དུ་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་གླེང་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་གསང་གསུམ་མཛད་འཕྲིན་གྱི་ཟེགས་མ་རེའང་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཛམ་གླིང་རྫས་མཚོན་གྱི་དུས་འདིར་མི་རྣམས་ཞི་བས་འཚོ་བའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་རིང་དུ་བྲལ་ཞིང༌། འདོད་སྡང་རྣམ་གཡེང་གི་དབང་དུ་ནར་མར་འཕྱན་ཏེ་སེམས་རྒྱུད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྙིགས་ལྔའི་རང་མདངས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བའི་གནས་སྐབས་ཤིག་དང༌། དེས་ན་སྙིགས་དུས་འདིར་དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་གླིང་འདིའི་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་ཟློས་ཤིང་མངའ་གསོལ་བ་དང༌། གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་འཕྲིན་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བསིལ་ཟེར་བྱེ་བའི་འཕྲོ་འདུ་ལས་འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་པོ་འདིར་འཚེ་མེད་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བརྡལ་བའི་མཛད་པ་བླ་ན་མཐོ་ཞིང༌། བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩར་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་མཛད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པས་ཀྱང་དོ་ཟླ་མེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཇི་བསྐྱངས་བཅས་ཡིག་ལམ་དུ་འགོད་རྒྱུ་ནི་ད་སྐབས་རང་རེའི་མི་རབས་འདིར་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་གྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཆགས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་ཞབས་ཞུའི་ཚན་པ་མང་བའི་མངོན་ཚུལ་དང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བདག་གཉེར་བྱེད་པའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ལས་དོན་ངོ་བོ་འབྲེལ་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱང་རྒྱུ་འོས་འཚམས་སུ་གཟིགས་ཤིང༌། དེ་དོན་བཀའ་འབྲེལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ནས་སྡེ་ཚན་འདི་ཉིད་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས། འདི་གར་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ཤེས་ཚད་མྱོང་རྒྱུས་གང་ཐད་ནས་མགོན་པོ་གང་གི་གསང་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞབས་ཞུར་བརྩོན་རྒྱུ་ནམ་མཁའི་པད་མོའི་མཆེད་ཟླར་འགྲན་པའི་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ནི་ཞུ་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང༌། ད་སྐབས་འདིར་མཁས་མྱོང་ཅན་མང་པོ་ཞིག་ཞིང་གཤེགས་དང༌། འཚོ་བཞུགས་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་རང་རང་ལེགས་བྱང་གི་མཛད་ཁུར་བཞེས་མུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མཛད་བརྟས་མ་གྱུར་པའི་གནས་བབ་ཆགས་མུས་ལ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད།

འོན་ཀྱང༌། སྤྱིར་བྱེས་ཁྲོད་དུ་རིག་གཞུང་གི་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་གི་ནང་ནས་འདི་གར་དམིགས་བསལ་བུང་བ་གསེར་གཟིགས་བསྐྱངས་པའི་བཀྲིན་ནི་གཞལ་དཀའི་གནས་སུ་མཆིས་ཞེས་ལག་སོར་པད་འདབ་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཀོད་དེ་སྤྲོ་དགས་དྲངས་པའི་ངང་ཚུལ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་མགོན་པོ་གང་གི་མཚན་ཙམ་བརྗོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞལ་དུ་མེད་ན། མཛད་པའི་རྣམ་གྲངས་རང་བློས་གང་ལྕོགས་རགས་རིམ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་ཙམ་ལས་འགོད་ནུས་བྲལ་ཡང་དེའི་བསོད་ནམས་ནི་སྟོང་གསུམ་རིན་ཆེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྤུངས་པའི་རི་རབ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མཐོ་བ་ཞིག་འབྱུང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། དོན་དེའི་ཕྱིར་ན་ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་སྐལ་བཟང་གི་ཡོལ་གོར་བལྟམས་པར་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་དོན་ཐོད་བཅིངས་ཞུ་རྒྱུའི་ཡིད་དམ་འཆའ་བ་ལགས་པ་བཅས་འཕྲོས་དོན་ཙམ་དང༌། སྐབས་འབྲེལ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་འགོད་པ་ལ།

༡༽ ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༽ ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས། (ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༨།༣༠ བར།

༣༽ སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༤།༣།༢ བར།

༤༽ པདྨ་རིག་འཛིན། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༥༽ གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༣།༤ བར།

༦༽ དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠ བར།

༧༽ ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། ༢༠༠༠།༥།༡ ནས་ ༢༠༠༡།༦།༣༠ བར།

༨༽ མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་) ༢༠༠༢།༤།༢༥ ནས་མུ་མཐུད།

༩༽ ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། ༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར།

༡༠༽ གྲགས་པ་བསྟན་དར། ༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་ ༢༠༠༦ བར།

༡༡༽ བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་) ༢༠༠༥།༤།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༡༢༽ རྣམ་སྤེལ་ཚང་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཟུར་) ༢༠༠༧།༤།༡ ནས་༢༠༠༩།༤།༢ བར།

༡༣༽ ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། ༢༠༠༨།༡༡།༥ ནས་མུ་མཐུད།

༡༤༽ ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༠༣།༡༠།༡། ནས་ ༢༠༠༩།༡།༢༧ བར།

༡༥༽ ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༠༩།༡།༢༨ ནས་མུ་མཐུད།

༡༦༽ བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། ༢༠༠༩།༣།༩ ནས་ ༢༠༠༩།༦ བར།

རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་དང༌། ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས། རྒྱ་དམར་བོད་ནང་ཐོག་མར་སིམ་འཛུལ། རྐྱེན་དེ་ལས་བོད་མི་མང་གིས་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དུས་དབང་གསན་བཞེས། བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་མནོས། དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་སྩལ་བ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་པ།

བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་དམག་ནང་འཛུལ་གྱིས་ལྕགས་སྟག་ ༡༩༥༠ ལོར་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་ཆབ་མདོ་བཙན་བཟུང་བྱས་པར་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ཉེན་གཡོལ་ཆེད་གྲོ་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་དགོས་བྱུང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱ་ཕྱོགས་རང་ལ་མེས་འཚིག་མེར་གཏུག་གི་འབྲེལ་བ་གནང་སྟེ་ཞི་མོལ་དྲང་བདེན་གྱི་ལམ་ནས་བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཡོང་ཐབས་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཁྱིམ་མཚེས་ཉེ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བདེན་རྒྱབ་རོགས་སྐྱོབ་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཐབས་ཤེས་གང་ན་ཅི་ཡོད་གནང་ཡོད་ན་ཡང༌། སྔོན་ལས་འཕྲལ་རྐྱེན་ལྡོག་ཏུ་མེད་པ་ལྟ་བུས་གནད་དོན་དེ་གཉིས་ཀར་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་དང་དྲང་བདེན་གྱི་སྒོ་ནས་ཐོབ་འོས་པའི་གྲུབ་འབྲས་སོན་རྒྱུ་ལྟ་ཅི། ལམ་གསུམ་པ་ནི་དེ་བས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུར་གྱུར། དེ་མུར་པེ་ཅིན་དུ་རང་རེའི་ཞི་མོལ་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ནས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་མིང་རྟགས་མི་བཀོད་ཀ་མེད་བྱུང་བ་བཅས་ད་ཆ་ཤོད་རྒྱུན་དུ་ཡོད་པ་ལྟར། “ཕྱིན་ན་མི་དགའ། བསྡད་ན་སྡུག” ཟེར་བ་ལྟ་བུར་གྱུར། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “རང་གི་ལུང་པ་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུར་བརྟེན་ཁས་ལེན་དེ་ཚོར་དགའ་སྤྲོ་སྐྱེ་འོས་པ་མ་ཡིན་ཀྱང༌། ང་ཚོར་མཛའ་གྲོགས་མེད་སྟབས་བློ་ཕམ་ཇི་བྱུང་སྡུག་སྒོམ་བྱས་ནས་ཁོང་ཚོའི་རེ་འདོད་མ་བསྒྲུབས་མཐུ་མེད་ལས། བྱ་ཐབས་གང་ཡང་མེད་ཅིང༌། ཁོང་ཚོས་བཀོད་པའི་གྲོས་མཐུན་གྱི་འཇམ་མཁས་ཚོར་སོར་གནས་ཡོང་བའི་རེ་བ་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་ཞིག་ཡིན། གྲོས་མཐུན་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་རྗེས་རིང་མིན་ང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་རླུང་འཕྲིན་བཏང་འབྱོར་དུ། རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུར་ལྷ་སའི་སྐུ་ཚབ་བསྐོས་ཚུལ་གསལ་ཞིང༌། ཁོང་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་མིན་པར་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེར་ཕྲན་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ནང་གྲོ་མོར་ཡོད་ཅིང༌། གྲོ་མོ་རྒྱ་གར་དང་བོད་ཀྱི་གཞུང་ལམ་ཁར་ཡོད་སྟབས་ཁོང་བོད་སར་གོམ་པ་སྤོས་འཕྲལ་ཕྲན་ནས་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་དགོས་པ་གསལ་པོ་ཡོད། སྔར་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ནམ། དམག་དཔོན་གཞན་དག་མཐོང་མྱོང་མེད་ཀྱང་དམིགས་བསལ་མཐོང་འདོད་གང་ཡང་མེད། ཁོང་གིས་མཛའ་བརྩེ་དང་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ཇི་འདྲ་ཞིག་སྟོན་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཡང་སུས་ཀྱང་ཚོད་དཔག་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། གྲོས་མཐུན་དེར་མིང་རྟགས་བཀོད་རྗེས། ངའི་ཞབས་འབྲིང་འགའ་ཤས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་བརྟན་པོའི་ཆེད་དུ་ཕྱིས་སྐྱོན་མེད་པར་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིན་ན་ལེགས་པར་མཐོང་ཞིང༌། དེ་སྐོར་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་གླེང་རྩོད་མང་པོ་བྱས་མཐར་དམག་དཔོན་དེ་མ་འབྱོར་བར་སྒུག་སྡོད་ཀྱིས་ཁོང་གི་རྣམ་འགྱུར་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་རྒྱུ་བྱས།”1 ཞེས་འཁོད་ཅིང༌།

དེ་ནི་ཐོག་མའི་དགོངས་གཞི་ཙམ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་གྲོ་མོར་མ་འབྱོར་གོང་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཡོད། དེ་ཡང་ཨ་ལོ་པུའུ་ཀྲང་གི་ཉིན་ཐོའི་ནང༌། “ཀྲང་ཅིན་ཨུ་སོགས་ཁོང་ཚོ་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་གྲོ་མོར་འབྱོར།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཇལ་འཕྲད་ཞུས། ཁོང་བོད་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ལྷ་སར་ཕེབས་རྩིས་འདུག” ཅེས་འཁོད་པ་མ་ཟད། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་དང༌། ཡང་ན་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཕེབས་རྒྱུ་དེ་ནི་སྤྱིར་བཏང་ཕེབས་བཞུགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཙམ་མིན་པར། བོད་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དང་བཅས་པའི་ཆགས་འཇིག་གི་ལས་དབང་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་སེམས་ཁུར་ཆེ་ཤོས་བྱེད་པའི་དོན་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པས་མ་ཚད། འཕྲལ་ཕུགས་ལེགས་ཉེས་ཇི་ཡོང་སུ་ལའང་གདེང་ཚོད་མེད་པར་བརྟེན། རང་རང་སོ་སོའི་བློ་རྩལ་དང་འདོད་ཕྱོགས་འདྲ་མིན་གྱིས་བསམ་འཆར་གཅིག་མཐུན་མེད་པ་བཅས་རྙོག་འཛིང་དང་ཛ་དྲག་གི་སྐབས་དེར། མཐའ་དོན་གཟིམ་ཆུང་ལྷ་མོ་གསུང་བྱོན་མའི་སྤྱན་སྔར་ཟན་སྒྲིལ་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཞིང༌། ཟན་བརྟག་དགོངས་དོན་བོད་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་རྒྱུ་བཟང་ཕེབས་བྱུང་བ་ལྟར། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བདེན་པ་བདར་རྒྱུ་དང༌། མཆོག་གསུམ་གསོལ་བཏབ་ཀྱི་འབྲས་བུར་ཐེ་ཚོམ་དང་ནེམ་ནུར་མེད་པར་ཐུགས་སྟོབས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ས་རང་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་རྒྱུར་སྙན་སྐུལ་ཉག་གཅིག་ཏུ་གནང་བའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། “ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་ཀུན་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ཐུགས་སྣང་གཏན་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་མིན་དབུ་འདྲེན་ལྟ་བུ་དེ་འདྲ་ཡང་གཅིག་ཀྱང་བཀའ་གནང་མ་མྱོང༌། ྋསྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དྲག་ནང་ཐུགས་རྒྱུས་ཡོད་པ་རེད། གླིང་རིན་པོ་ཆེ་གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ནང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། མཇལ་ཁར་བཅར་མཁན་ཚོར་ཡང་ལམ་སང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་གསུངས་ནས་བཀའ་མོལ་ཞུ་ལོང་ཡང་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གནང་གི་འདུག ཡིན་ནའང་བཀའ་ཟུར་ཁྲི་སྨོན་སྨྱོན་པ་སྐབས་སྐབས་ཤམ་ཐབས་འདྲ་གོན་ནས་རྩེ་ལ་ཡོང་བ་དང༌། ཡང་སྐབས་སྐབས་ལ་གྲུབ་པ་སྔགས་འཆང་གི་གྱོན་ཆས་འདྲ་པོ་གྱོན་ཡོང་བ་ངོས་ནས་དྲན་གྱི་འདུག ཁོང་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་མང་པོ་བཅར་གྱི་རེད། ངོས་ཀྱིས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ལ་ཁྲི་སྨོན་སྨྱོན་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་དེ་བཅར་གྱི་འདུག་ཅེས་ཞུ་ཡང་མྱོང༌།

དེ་མིན་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་གནང་གི་མེད་པར་མ་ཟད། ཐེ་ཇུས་ཀྱང་གཏན་ནས་གནང་གི་མ་རེད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོ་གྲོ་མོར་ཡོད་དུས་མཐའ་མ་རྒྱ་གར་ལ་འགྲོ་བ་དང༌། ལྷ་སར་ལོག་ཇི་དགེའི་སྐོར་གླེང་རྩོད་དང་སྐད་ཆ་མང་པོ་བྱུང་བ་རེད། ཞྭ་སྒབ་པ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་གཞུང་ཞབས་རིགས་གཅིག་གིས་ལྷ་སར་རྒྱ་མིའི་སར་ལོག་དགོས་ཡག་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ལས་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་ན་ལེགས་ཚུལ་ཟེར་མཁན་དང༌། དེ་ཚོའི་ནང་ཟུར་ཁང་ས་དབང་ཆེན་མོ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། རམ་པ་བཏང་སྙོམས་ལྟ་བུ་རེད། བོད་ལ་ཕར་ལོག་ན་ཟེར་མཁན་དེ་དུས་གྲོ་མོའི་འདུལ་འཛིན་ལགས་ཞུས་པར་བོད་ལ་ཕར་ལོག་དགོས་ལབ་པ་རེད། ཀླུ་ཁང་པ་དང་སྲིད་ཚབ་ཁོང་གཉིས་ནས་ཀྱང་བོད་ལ་ལོག་ཕེབས་ཤོག་ཅེས་གསུངས་པ་དང༌། ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་དེ་དུས་མཉམ་དུ་ཡོང་བ་ཡོད། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། རིན་པོ་ཆེ་ཟི་ལིང་ནས་ལྷ་སར་ཡོང༌། ལྷ་ས་ནས་ང་ཚོ་མཉམ་གྲོ་མོ་བར་ཡོང༌། གྲོ་མོར་གོ་བསྡུར་བྱེད་པའི་སྐབས་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཡོད་པ་རེད། ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཕེབས་ན་ཡག་གི་རེད་ཟེར་མཁན་གྲས་རེད། སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་ཕལ་ཆེར་ཟུར་ཁང་ས་དབང་ཆེན་མོ་དང་ཐུགས་འདྲིས་ཡོད་སྟབས་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་ན་མ་གཏོགས་ཐབས་ཤེས་ཡོད་པ་མ་རེད་གསུང་མཁན་གྲས་རེད། སྐྱབས་རྗེ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཞྭ་སྒབ་པ་དང་ཐུགས་འདྲིས་ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་མ་རེད། ཏཱ་བླ་མ་བོད་ལ་ལོག་ན་ཟེར་མཁན་གྲས་ཡིན་པ་དང༌། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཡང་ཚུར་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་ན་ཟེར་མཁན་གྲས་མིན་ནམ། ངོས་ཀྱང་དེ་དུས་རྒྱ་གར་ལ་ཕྱིན་ན་ཟེར་མཁན་གྲས་རེད། མཐའ་མ་ང་ཚོས་ཟན་རྟགས་བསྒྲིལ་ནས་ཟན་རྟགས་ལ་བོད་ལ་ལོག་རྒྱུ་བབས་པ་རེད། གླིང་རིན་པོ་ཆེས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ལ་ཕེབས་རྒྱུ་ཟན་རྟགས་ལ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང༌། འདུལ་འཛིན་གྱིས་ཀྱང་བཤད་པ་རེད། བོད་ལ་ཕར་ཕེབས་རྒྱུ་རང་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས།

གལ་ཏེ་སྐུ་མདུན་ནས་གཞུང་ཞབས་ཚོར་བཀའ་སློབ་གནང་སྟབས་མ་བདེ་བ་ཡོད་ན་ཁོས་ཉན་གྱི་མི་འདུག་ཅེས་ལབ་གསུང་གི་འདུག དེ་བློ་ཁོག་ཆེན་པོ་རེད་ད། འགག་རྩ་ཞིག་ལ་ཐུག་གི་ཡོད་པ་རེད། ནམ་རྒྱུན་ཙག་ཙིག་རིགས་ལ་ཇུས་གཏོགས་ཁྱོན་ནས་མི་གནང་བ་དང༌། དེ་འདྲའི་འགག་རྩར་ཐུག་དུས་དངོས་འབྲེལ་ང་ཧ་ལས་སོང༌། སྐུ་རླུང་ཡོད་པ་མ་རེད་དེ། ཞལ་རས་ནག་པོ་གནང་བྱས་འུ་ཐུག་ནས་གསུང་གི་འདུག གནས་སྟངས་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་སྒང་ལ་སླེབས་ཡོད་པ་རེད། ད་ཕྱིར་ལོག་གནང་ན་ཞེ་དྲག་ཡག་གི་རེད། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཐོག་ནས་མཛད་དཀའ་ཞུ་གི་ཡོད་ན། ལྐུག་པ་ཁོས་ཉན་གྱི་མི་འདུག་ལབ་གསུངས་བྱུང༌། ང་ཧ་ལས་སོང༌། རྩ་བའི་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ཧ་ཅང་གནད་འཁེལ་པོ་དང༌། གྱོང་པོ་གནང་ཐུབ་མཁན་ཞིག་རེད། སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཧ་ཅང་གི་ཐབས་མཁས་ཐུགས་རྗེ་གནང་མཁན་ཞིག་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

དེ་རྗེས་ ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་བཀའ་བློན་རམ་པ་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་མཁྱེན་དང༌། ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས། མདོ་མཁར་ཕུན་ཚོགས་རབ་རྒྱས། བཀྲ་ཤིས་གླིང་པ་མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་བཅས་རྒྱ་ནག་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཨུའི་སར་ཕེབས་ནས་སང་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྒྱུའི་མཛད་སྒོ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་སྐབས་བཀའ་བློན་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་རྣམས་གཡས་གཡོན་དུ་བཞེངས་ནས་བཞུགས་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕེབས་པ་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ནས་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ལ་བསུ་བ་གནང་རྒྱུ་དང་མའོ་ཀྲུའུ་ཞིའི་ཕྱག་བྲིས་བཞེས་ནས་སྔར་བཞིན་བཞུགས་ཁྲིར་བཞུགས་རྒྱུ། གཡས་ངོས་སུ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང་ལས་རོགས་བཞུགས་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་པེ་ཅིན་དུ་བོད་ཀྱི་ཞི་མོལ་འཐུས་མི་ཚོགས་པར་མའོ་ཀྲུའུ་ཞིས་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དང༌། སྲིད་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་གཙོ་བོས་བསུ་བ་གནང་སྟངས་སྐོར་བཤད་དེ་ཐེངས་འདིའི་མཇལ་འཕྲད་ཀྱི་མཛད་སྒོའི་ཐོག་ནས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དང་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དབར་གྱི་ཡང་དག་པའི་འབྲེལ་བ་དེ་ངེས་པར་མཚོན་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་ཞེས་དོན་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཞུགས་གདན་མཐོ་དམའ་མེད་པ་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་མཇལ་འཕྲད་དགོས་རྒྱུ་མཐའ་སྐྱེལ་བྱས་སྟབས་ཐོག་མའི་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ནས་ཕན་ཚུན་ཕྱོགས་འགལ་གྱི་ལྟ་ཚུལ་མི་འབྱུང་བའི་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཚང་མར་བཞུགས་སྟེགས་གོ་སྒྲིག་དགོས་པའི་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་བ་དང༌།

ཕྱི་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་གྲོ་མོ་དུང་དཀར་དགོན་གཤམ་དུ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ལ་བསུ་བ་ཞུ་ཕྱིར་ཆེད་ཕུབ་དབུ་གུར་ནང་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་ལྷན་འཛོམས་གནང་ཞིང་རྒྱ་དཔོན་ངོ་ལས་འབྱོར་སྐབས་ཐོག་མར་ཕྱི་འབྲེལ་བཀའ་བློན་རམ་པ་ནས་སྣེ་ལེན་དང་འབྲེལ་དབུ་གུར་ནང་རྒྱ་བོད་དཔོན་རིགས་རྣམས་ཕྱི་ལུགས་ལྟར་གསོལ་ཇ་ཞལ་ཏོག་ལྷན་བཞེས་ཐོག་ཕན་ཚུན་འཚམས་འདྲི་བཅས་གནང༌།

དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ངོ་ལས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་ཀྲང་དང་ལས་རོགས་གཉིས་ལ་ཕྱག་གཏོང་རེས་གནང༌། ཀྲང་ནས་མའོ་ཀྲུའུ་ཞིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ཡི་གེ་ཕུལ་བ་བཞེས་གནང་ཐོག མའོ་ཀྲུའུ་ཞི་སྐུ་ཁམས་བཟང་པོ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བ་དང༌། ཀྲང་ནས་གྲོས་མཐུན་བཞག་པའི་སྐོར་སོགས་སྙན་སེང་ཞུས། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “གྲོ་མོར་ཁོང་ལ་ངའི་ཞབས་འབྲིང་འགའ་ཤས་ནས་སྣེ་ལེན་བྱས་ཤིང༌། ཕྲན་དེའི་ཉེ་སྐོར་དགོན་པ་ཞིག་ཏུ་བསྡད་ཡོད་པ་དགོན་གྱི་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་ཞིག་ཏུ་ཁོང་ལ་མཇལ་འཕྲད་བྱེད་རྒྱུ་བྱས། ཁོང་ནས་ཕྲན་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་འཕྲད་རྒྱུའི་འདོད་པ་བྱས་སྟབས་བོད་ལུགས་ལ་གདན་མཐོ་དམན་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་སེལ་ཆེད་ཚང་མར་སྡོད་སྟེགས་གོ་སྒྲིག་བྱས་པ་རེད།

སྐབས་དེར་ཁོང་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་མེད་ངས་དྲ་མ་ནས་བལྟས་པས་དེ་དུས་བསམ་ཚུལ་ཇི་བྱུང་དྲན་པོ་རང་མི་འདུག་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་དཔོན་རིགས་གྱོན་ཆས་དམར་སེར་གྱོན་པ་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་རྒྱ་གོས་འང་མདོག་དང༌། བཀབ་ཞྭ་ཉི་སྒྲིབ་ཅན་གྱོན་པའི་མི་ཕལ་བ་གནད་མེད་ལྟ་བུ་གསུམ་འདུག མི་ཕལ་བ་ནི་བོད་མི་རྣམས་དེ་ལྟར་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། གནད་མེད་ནི་བསམ་ཚུལ་ཙམ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོ་དགོན་ནང་ཕྲན་གྱི་སྡོད་སར་འབྱོར་སྐབས། དམག་དཔོན་དེ་མཛའ་བརྩེའི་རྣམ་འགྱུར་ཅན་མི་ཆེན་པོའི་ཉམས་དང་རྣམ་འགྱུར་མེད་པ་ཞིག་འདུག མི་གཞན་གཉིས་ནི་ཁོང་གི་རོགས་པ་དང་སྐད་སྒྱུར་བ་རེད། ཁོང་གིས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་ཡི་གེ་ཞིག་སྤྲད་བྱུང་བའི་ནང་གྲོས་མཐུན་གྱི་རྗོད་ཚིག་ལྟར་མེས་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་ལོག་རྒྱུ་སོགས་འཁོད་འདུག་ཅིང༌། རྗོད་ཚིག་དེ་ལ་དེ་དུས་ནས་མི་འདོད་པ་ཞིག་ཡོད། སྐད་སྒྱུར་དེ་བརྒྱུད་ནས་ཀྱང་དེ་དག་ཡང་བསྐྱར་ཟེར་གྱི་འདུག ཁོང་ལ་མགྲོན་ཇ་བཏང༌། ང་ཚོའི་སེམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མ་ཤེས་པར་ལྟ་མཁན་ཡོད་ན་མཇལ་འཕྲད་དེ་མཛའ་མཐུན་ཆེ་མདོག་ཁ་པོ་ཞིག་མཐོང་གི་རེད།”2 ཅེས་གསལ།

ཀྲང་ཅིན་ཨུས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཀའ་ཤག་ལ་གྲོས་མཐུན་ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་ཏར་འཕྲིན་ཞིག་འཕྲལ་གཏོང་དགོས་པ་ཡང་ནན་ཞུས་སྐབས། ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བཀའ་ཤག་ནས་གྲོ་མོར་དམག་སྤྱི་ཁེ་སྨད་དང༌། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་ཐུབ་བསྟན་བསྟན་དར་གཉིས་བརྒྱུད་རྒྱ་དཔོན་ལ་བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ཡར་འབྱོར་ནས་བཀའ་བློན་རྣམས་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་བཀའ་ཤག་གི་གཞི་ནས་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་རྒྱུ་ཞེས་བརྡ་ཁྱབ་གནང་སྐབས། རྒྱ་དཔོན་ཚོས་གྲོས་མཐུན་གྱི་ནང་དོན་རྣམས་གློག་འཕྲིན་ཐོག་ནས་བཀའ་ཤག་ལ་བཤད་ཟིན་པའི་ཐོག མ་ཡིག་འདྲ་བཤུས་དེ་ཡང་ད་རེས་འཁྱེར་ཡོད་ཅིང༌། ཁོང་ཚོས་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྐུ་ཚབ་དངོས་སུ་མཇལ་བ་དང༌། མའོ་ཀྲུའུ་ཞིའི་ཕྱག་བྲིས་ཀྱང་མཐོང་ཡོད་པར་བརྟེན་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་དགོས་པ་ལས་བཀའ་བློན་ཚང་འཛོམས་འཚོགས་དགོས་དོན་མེད་ཅེས་སོགས་བཤད་ཅིང༌། མདོ་དོན་ཡང་སྙིང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་རྗེས་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་ནས་ཐག་གཅོད་མ་བྱུང་བར་ཁས་ལེན་རིགས་གཏན་ནས་གནང་མེད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོ་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོར་བཞུགས་མུས་ཀྱི་སྐབས་སུ། ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཨ་རི་ཝ་ཤིན་ཊོན་ (Washington) ཏུ་ཕེབས་ནས་ཨ་རིའི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ཁོངས་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་དོན་དབུ་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཊིན་ རུས་ཀི་ (Dean Rusk) སོགས་དང་མཇལ་འཛོམས་ཐོག་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་ཡིན་ལུགས་དང༌། རྒྱ་ནག་ལ་ཐོབ་ཐང་མེད་པར་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ལུགས། བཙན་འཛུལ་བྱས་ནས་བོད་མི་དམངས་ལ་སྡུག་པོ་གཏོང་གི་ཡོད་ཚུལ། བོད་མི་དམངས་རྒྱ་མི་ལ་ཞེན་པ་གཏིང་ནས་ལོག་སྟེ་དགའ་པོ་གཏན་ནས་མེད་སྟངས་བཅས་ཞིབ་གསུངས་གནང་བ་དང་འབྲེལ་ཨ་རི་གཞུང་ནས་བོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་ངེས་པར་གནང་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་ནན་པོ་གནང་འདུག

དེའི་ལན་དུ་སྐུ་ཞབས་ཊན་ རུས་ཀིས། “ཞི་བདེ་ཅན་གྱི་ལུང་པ་ཆུང་ཆུང་ལ་རྒྱ་མིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ང་ཚོས་ཧ་གོ་གི་ཡོད། ང་ཚོས་དམར་པོ་ལ་ག་དུས་ཡིན་ནའང་ངོ་རྒོལ་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་བོད་མི་དམངས་ཀྱིས་དམར་པོ་ལ་མུ་མཐུད་ངོ་རྒོལ་གནང་ན་ང་ཚོས་བོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།”3 ཞེས་ཞུས་འདུག་པ་དེའི་སྐོར་རིན་པོ་ཆེས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷར་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་གནང་འདུག སྐབས་དེར་སྐུ་གཟུགས་བདེ་མིན་གྱིས་སྨན་ཁང་དུ་ཡུད་ཙམ་བཞུགས་དགོས་བྱུང༌། སྨན་ཁང་དུ་བཞུགས་སྐབས། སྐུ་ངོ་ཕ་ལྷ་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོའི་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་འབྱོར་གསལ་དུ། ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་སར་མ་ཕེབས་པར་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ན་ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་རོགས་པ་ག་རེ་གནང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཨ་རིའི་གཞུང་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་ནས་འཕྲལ་དུ་ལན་གསལ་དགོས་ཚུལ་འཁོད་པར་རིན་པོ་ཆེ་སྨན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཡོད་སྟབས་ཕར་ཕེབས་མ་ཐུབ་པར་ཨ་རིའི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མི་ཁ་ཤས་སྨན་ཁང་དུ་བཅར་ཏེ་དེའི་སྐོར་བཀའ་མོལ་གནང་དོན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བོད་དུ་བཞུགས་ན་ཉེན་འགན་ཚབས་ཆེ་བས་བོད་ནས་ཕྱི་ལོགས་ལ་ངེས་པར་དུ་ཕེབས་དགོས། ཕྱི་ལོགས་ལ་ཕེབས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་ཐུབ་ན་བོད་དང་ཉེ་བས་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད། གལ་ཏེ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་སྟབས་མ་བདེ་ན། ཐའེ་ལན་ཊ་ (Thailand) ལ་ཕེབས་ན། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དར་བའི་ལུང་པ་ཡིན་ཙང་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།

དེའི་སྐོར་རོགས་པ་ག་རེ་ཞུ་དགོས་ཀྱང་ཞུ་གི་ཡིན་ཞེས་ཞུས་སྐོར་ལ་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷར་ཕྱག་བྲིས་གནང༌། དེ་ནས་ཉིན་ཤས་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་གསར་འགྱུར་གསན་པས་ད་ཆ་རྒྱ་མིས་ག་རེ་བྱས་ཡོང་དགོངས་པའི་ཐུགས་ཁྲལ་ཚད་མེད་བྱུང་འདུག སྐབས་དེར་ཡང༌། ཨ་རིའི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ནས་དགུན་དུས་གནམ་གཤིས་གྲང་བའི་སྐབས་འཁེལ་བས་གནམ་གྲུ་འབབ་ས་ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོའི་འཁྱགས་པའི་སྟེང་ཡག་པོ་ཡོད་མེད་དང༌། དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གསང་སྟབས་ཀྱིས་ཕེབས་ཐུབ་དང་མི་ཐུབ་སོགས་གྲོས་མོལ་དང་ཐབས་ཤེས་ཅི་རིགས་གནང་བཞིན་པའི་སྐབས་སླར་ཡང་ཕ་ལྷ་ནས་ཕྱག་བྲིས་ཕེབས་གསལ། “གནས་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་དུ་བཞུགས་གཏན་འཁེལ་བས་ཕྱི་ལ་ཕེབས་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་དེ་ལག་ལེན་བསྟར་མི་ཐུབ།” ཅེས་འཁོད།

དེ་ནས་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ངོ་འཁོར་རྣམས་གྲོ་མོ་ནས་ཐོན་ཏེ་ ༡༩༥༡ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ལྷ་སར་འབྱོར་སྐབས་དེར་སྐྱེད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་སུ་བོད་གཞུང་གི་ཐབ་བསུའི་སར་བཀའ་བློན་ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་དང༌། བཀའ་ཚབ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཁག་གཅིག་དང༌། ཁ་དང་མདའ་དཔོན་གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་དམག་མིའི་རུ་སྒྲིག་བཅས་ཀྱིས་བསུ་བ་ཞུས་པ་དང༌། ཉིན་ཤས་རྗེས་སྲིད་ཚབ་གཉིས་ཀྱིས་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་སྣང་སྲིད་དུ་རྒྱ་དཔོན་རྣམས་ལ་སྣེ་ལེན་གསོལ་སྟོན་ཞིག་བཤམས་ཤིང༌། གསོལ་སྟོན་སྐབས་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་བཞུགས་གྲལ་གྱིས་དབུས་སུ་བཞུགས་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་རྒྱ་དཔོན་རྣམས་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ཤོས་སུ་བཀའ་བློན་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པར། ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་ལ་འོས་པའི་གྲ་སྒྲིག་བྱས་མི་འདུག་ཅེས་འཁང་ར་བྱས་ཤིང༌།

འོན་ཀྱང་ལྷ་སའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་སྲིད་ཚབ་ཡན་ནས་རྒྱ་མིར་སྣེ་ལེན་བྱས་སོང་ཞེས་ཡིད་མ་རངས་པའི་གླེང་ཚུལ་ཀྱང་བྱུང་ཡོད། སྐབས་དེའི་རྒྱ་དཔོན་ཚོར་བསུ་བ་དང་སྣེ་ལེན་ཞུ་ཕྱོགས་ཐད། རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་སྐབས་རྒྱ་ནག་གོ་མིང་ཏང་གི་ཁྲི་གསོལ་ལེགས་འབུལ་ཞུ་མི་སྐུ་ཚབ་གཙོ་བོར་སྣེ་ལེན་བྱས་པའི་ལམ་ལྟར་མགྲོན་དེབ་གཞི་བཞག་བྱས་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་དེ་སྔའི་སྣེ་མགྲོན་བཀྲས་ཁང་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག་ལགས་ནས་དངོས་སུ་གསུངས་འདུག

དེ་རྗེས་ཀྲང་ཅིན་ཨུའི་ལས་རོགས་ལུའུ་ཡུས་ཧུང་དང་སྐད་སྒྱུར་བ་ཨ་མདོ་གྲོ་ཚང་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་གཉིས་ ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་སྲིད་ཚབ་བླ་མ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང༌། སྲིད་ཚབ་ཀླུ་ཁང་པ་སོ་སོར་འཚམས་འདྲིར་བསྐྱོད་ཅིང༌། སྐབས་དེར་སྲིད་ཚབ་ཀླུ་ཁང་པ་དང་མཇལ་འཕྲད་སྐོར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་འདོན་ཐེངས་དང་པོའི་ནང་འཁོད་གསལ། “ཀླུ་ཁང་པ་ནི་བསམ་བློ་རྙིང་ཞེན་ཆེ་ལ་ཨུ་ཚུགས་ཚ་བ་དང༌། སྤྲོ་ཐུང་ཞིག་རེད། བོད་དུ་དཔུང་སྐྱོད་བྱེད་རྒྱུའི་སྐོར་གཏམ་གླེང་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག

དང་ཐོག་གྲོས་མཐུན་དང་རླུང་འཕྲིན་ནང་ནས་ཐོས་པའི་ནང་དོན་གཉིས་མཚུངས་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་ཟེར་བ་དང༌། ང་ཕོད་པེ་ཅིན་དུ་སྐྱོད་སྐབས་ཁོང་ལ་སྤྲད་པའི་ལས་འགན་ནི་ཞི་བའི་དབྱེ་འབྱེད་གྲོས་མོལ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་ལས། དམག་དོན་སྐོར་གྲོས་མོལ་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་སྤྲད་ཡོད་པ་མ་རེད། དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་དེ་ནི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་བྱུང་འདུག་ཅིང༌། གྲོས་མཐུན་དེ་དག་ཡང་སྙིང་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་མེད་སྐོར་ང་ཕོད་ཕྱིར་འཁོར་འཚམས་སྙན་སེང་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་སྐད་ཆ་བྱས་ཆོག་ཅེས་ཟེར། དེ་མིན་ཁོང་གིས་བཤད་དོན། ཞི་མོལ་ཡོང་ཐབས་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་དེར་ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་བའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ཐོས་བྱུང༌། བོད་ནི་ཆོས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཞི་བདེ་ལ་དགའ་མཁན་ཞིག་རེད། ཏཱ་ལའི་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ཚང་མས་ཞི་བདེ་ཡོང་རྒྱུའི་འདོད་ཚུལ་འཛིན་གྱི་ཡོད་ཅིང༌། ཏཱ་ལའི་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཀྱང་ཞི་བདེ་ཡོང་གང་ཐུབ་གནང་གི་ཡོད་རེད། སྐབས་དེར་མི་རྣམས་ངར་སེམས་སྐྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་པེ་ཅིན་དུ་འཐུས་མི་བཏང་སྟེ་ཞི་མོལ་བྱེད་རྒྱུའི་འདོད་ཚུལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནང་བ་རེད། བོད་ནི་ཆོས་ལུགས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ཆོས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པར་བརྟེན་འདི་གར་དམག་དཔུང་བཏང་བ་ལས། སྤྱང་གྲུང་འཛོམས་ལ་འཇོན་ཐང་ཆེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་འདྲ་གཏང་ཡོང་ན་ཡག་གི་རེད། ཀྲུང་གོ་ནི་མི་འབོར་མང་ལ་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།

འོན་ཀྱང་བྱ་བ་གང་ཞིག་བྱེད་ཀྱང་ཚོད་ཡོད་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད། གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་མ་བྱས་ན་གཉིད་ཁུག་པའི་མིས་ཀྱང་ཡར་ལངས་ཏེ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་རེད། གལ་ཏེ་བོད་འབངས་གཉའ་གནོན་བཏང་ཚེ་ང་རང་ནི་སྨ་ར་དཀར་པོ་ཆགས་ཤིང་འཆི་ལ་ཁད་ཀྱི་མི་ཞིག་ཡིན། བོད་འབངས་རྣམས་ལ་སྟོབས་ཤུགས་མེད་ནའང་ཁོ་ཚོས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྨོན་ལམ་བརྒྱབས་ཏེ་རྗེས་སུ་ལས་འབྲས་འཁོར་སྲིད་ཀྱི་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག”4 ཅེས་བཀོད་འདུག

དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ལྷ་སར་འབྱོར་སྐབས་གྲ་སྒྲིག་ཡག་པོ་རང་བྱུང་མི་འདུག ཁོང་ལ་སྐུ་མགྲོན་ལྟ་བུའི་སྣེ་ལེན་གང་གཟབ་ཞུ་དགོས་ཕྲན་ནས་བཀའ་ཤག་ཏུ་མངགས་པ་ལྟར་འོས་བབ་ཀྱི་མཛད་སྒོ་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་བཀའ་ཤག་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུ་མཁན་བཀའ་བློན་གཉིས་ནོར་གླིང་བརྒལ་ཏེ་ཕྱིན་ཐོག ཕྱི་ཉིན་སྲིད་བློན་དང་བཀའ་ཤག་ནས་ཁོང་ལ་གསོལ་སྟོན་ཕུལ་འདུག་ཀྱང༌། གྲ་སྒྲིག་དེ་ཚོས་ཁོང་འདོད་ཁེངས་མ་བྱུང་བར་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚབ་ལ་འོས་པའི་གྲ་སྒྲིག་མ་བྱུང་ཞེས་བརྗོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཐོག་མའི་མཐོང་སྣང་ལྟར་གྱི་གནས་ཚུལ་དེ་མེད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌། གནས་ཚུལ་དེ་འདྲའི་མུར་ཕྲན་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོག་བྱས།”5 ཞེས་གསུངས།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་རྗེས། ཉིན་གཅིག་གླིང་མའི་དགེ་སློང་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྟེ་མཇལ་དར་དང༌། སྲུང་བྱིན། གྲྭ་ཆས་ཆ་ཚང་གཅིག་གསོལ་རས་སྩལ་ཞིང༌། དགེ་སློང་ལ་བཀའ་སློབ་གནང་ཐོག དགེ་སློང་ལོ་ན་མཐོ་བས་རྗེས་སུ་ཐུག་ཨེ་ཡོང༌། སྙིང་རྗེ་ཞེས་ཐུགས་འཁྲེང་པའི་ཚུལ་དང༌། དགེ་སློང་ནས་ཀྱང་བཅོས་མིན་གྱི་དད་གུས་ཞུས་པ་བཅས། དགེ་སློང་དེ་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་སྣང༌།

བོད་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༨ (༡༩༥༡།༧།༢༡) ཉིན་གྲོ་མོ་གླིང་མ་ཐང་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་རྣམས་ལྷ་སར་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་ཏེ་ཕག་རིའི་ས་སྣེ་ཟིན་མཚམས་ཕག་རི་ཤོ་བཤེར་དོ་དམ་མཁན་རིམ། ཕག་རི་རྫོང་སྡོད་སེར་སྐྱ། འགོ་འཐུས་བཅས་ཀྱིས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ནས་སེར་ཕྲེང་དང༌། དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང༌། མི་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་ཕེབས་བསང་དང༌། གུས་འདུད་ཞུས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་རགས་སྟོན་འཁོར་བཅས་ཤོ་བཤེར་ལས་ཁང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། གསོལ་ཇ། གསོལ་གྲོ། བཞེས་འབྲས་སོགས་བཏེགས་མཇུག ཤོ་རྫོང༌། དགོན་ཁག་གི་བླ་མ་ལས་སྣེ། མི་མང་འགོ་འཐུས་བཅས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཕག་རི་ནས་སྔ་དྲོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དུད་སྣེ་དང༌། ཀ་ལ། ཁང་དམར་བཅས་སུ་བཞུགས་ཞག་རེ་གནང་སྐབས་ཁུལ་སོ་སོའི་མི་མང་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། དེ་ནས་རྒྱལ་རྩེ་གནས་རྙིང་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་བླ་མ་ལས་སྣེ་སོགས་ཀྱིས་སྤོས་སྣེ་དང༌། དགེ་འདུན་རྣམ་པས་སེར་ཕྲེང༌། མི་སེར་རྣམས་ནས་ཕེབས་བསང་སོགས་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ་དགོན་གྱི་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད། ངང་ཙམ་ནས་འདུ་ཁང་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོའི་ཐོག མཁན་པོ་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། གྲྭ་མང་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

ཚེས་ ༢༢ (༡༩༥༡།༧།༢༥) ཉིན་རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེར་ཕེབས་ཉེའི་མཚམས་བཀྲས་ལྷུན་ཛ་བླ་རོང་དཔལ་ལྷུན་ཐུབ་བསྟན་བསམ་འཕེལ་ངོ་ལས་འཚམས་ཞུར་བཅར་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ། རྒྱལ་རྩེ་ལྕང་ལོའི་ཉེ་སྐོར་དུ་རྒྱལ་རྩེར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་གར་ཚོང་དོན་ལས་བྱེད་པ་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་ཞིང༌། རྟ་དམག་ཉི་ཤུ་སྐོར་ནས་གྲལ་བསྟར་གུས་འདུད་ཞུས།

དེ་རྗེས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་ལག་ཏུ་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་ནས་སེར་ཕྲེང་དང༌། རྒྱལ་རྩེ་མངའ་འདུའི་མི་སྡེ་རྣམས་ནས་མཇལ་དར་དང༌། བདུག་སྤོས་ཐོགས་ཏེ་དགའ་དད་གུས་གསུམ་གྱིས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། དཔལ་ཆོས་བླ་བྲང་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། སྐུ་ངང་ཙམ་ནས་ཚོམས་ཆེན་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་དཔལ་ཆོས་མཁན་པོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས་ལས་སྣེ་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་སྩལ། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། དཀར་སྤྲོ་འབུལ་འགྲེམས་སོགས་རིམ་བཞིན་ཞུས། མཛད་སྒོ་གྲུབ་རྗེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་བཀྲས་ལྷུན་ཛ་བླ་མཇལ་བཅར་གྱིས་ལས་དོན་སྙིང་བསྡུས་སྙན་སེང་ཞུས།

ཚེས་ ༢༣ (༡༩༥༡།༧།༢༦) ཉིན་རྒྱལ་རྩེ་ཁུལ་སེར་སྐྱ་མི་མང་མགྲིན་གཅིག་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་དཔལ་ཆོས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྒོ་འཕྱོར་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་འཁོད། དབུ་མཛད་ནས་གསོལ་འདེབས་མཎྜལ་འབུལ་བའི་ཚིག་མཚམས་སུ་དཔལ་ཆོས་མཁན་པོ་དང༌། མི་མང་འཐུས་མི་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས།

དེ་རྗེས་སྔོན་འགྲོ་གསུང་བཤད་དང་འབྲེལ་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་ཆེན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་སྩལ་ཞིང༌། སྐབས་འདིར་ངོ་མཚར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་དབང་གྲལ་བཞུགས་ཡོད་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཞུགས་ཁྲི་དང་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་ཁྲིའི་བར་འགྱངས་ཐག་ངེས་ཅན་ཡོད་ན་ཡང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་དབང་མཛད་རིམ་ནང་ཕྱག་ནས་འཐོར་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཕྱག་གི་རྡོ་རྗེ་ཤོར་བའི་ཚུལ་གྱིས་མཁའ་ལ་ལྡིང་ཞིང་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་པང་དུ་ལྷུང་སྟབས་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ཁྲིའི་ཐོག་ནས་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་དགྱེས་ཉམས་གུས་ཚུལ་དང་བཅས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རྡོ་རྗེ་འབུལ་གནང་མཛད་པ་སྐབས་དེའི་ཆོས་ཞུ་བ་ཡོངས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་ནི་ཐུན་མོང་སྐྱེ་བོའི་སྣང་ངོར་ཡང་ངོ་མཚར་ཆེ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་ཞེས་མགྲིན་དབྱངས་གཅིག་གྱུར་དུ་གླེང༌། དེའི་སྐོར་ཞིབ་པ་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་རྣམ་ལས་མཁྱེན་ཐུབ། དེ་རྗེས་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་སོགས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༤ (༡༩༥༡།༧།༢༧) ཉིན་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེའི་དགོན་ནས་སྔ་དྲོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྒྱལ་རྩེ་དགའ་ལྡན་རི་ཁྲོད་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། རི་ཁྲོད་གནས་བླ་དགེ་འདུན་དང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཤིང༌། དེ་ནུབ་དེ་གར་བཞུགས་ཞག་མཛད།

ཚེས་ ༢༥ (༡༩༥༡།༧།༢༨) རྒྱལ་རྩེ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་སྒོ་བཞིར་གསོལ་ཚའི་ཕེབས་སྒྲིག་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཞུས་པའི་སར་ཞབས་འཁོད་སྐུ་ངལ་དང་འབྲེལ། དེ་ནུབ་ར་ལུང་དུ་བཞུགས་ཞག་མཛད།

ཚེས་ ༢༦ ཉིན་སྣ་དཀར་རྩེ་རྫོང་སྡོད་སྤྲེལ་པོ་དང༌། བསམ་སྡིངས་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ། དགོན་གྱི་ལས་སྣེ། མངའ་ཁུལ་གཙོ་དྲག་རྒན་འཐུས་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུའི་འཚམས་ཞུར་བཅར་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་ཕེབས་བསང་དང་འབྲེལ་སེར་སྐྱ་མི་མང་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ་བསམ་སྡིངས་དགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། དེ་རྗེས་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོར་གདན་ཞུས་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། མུ་མཐུད་ལས་སྣེ་གྲྭ་མང་དང༌། སྣ་དཀར་རྩེ་རྫོང་སྡོད་སེར་སྐྱ་དང༌། གཙོ་དྲག མི་མང་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་སྩལ། མཛད་སྒོ་གྲུབ་མཚམས་མགོན་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཁྱབ་འཇུག་བླ་མཚོའི་དམ་བཅད་བཤིག་སྟེ་སྤྱན་ཞིབ་འཐོར་ནས་དང༌། སྙན་ཤལ་ཐུགས་སྨོན་དང་བཅས་སྩལ། དེ་ནུབ་དེ་གར་བཞུགས་ཞག་གནང༌།

ཚེས་ ༢༧ (༡༩༥༡།༧།༢༩) ཉིན་བསམ་སྡིང་དགོན་དུ་བཅའ་ཞག་མཛད། དེ་ཉིན་སྟག་ལུང་གསང་ཆོས་གྲྭ་ཚང་ལ་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གསང་ཆོས་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་མཁན་པོ་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་བཀུར་མང་འགྱེད་གཟབ་རྒྱས་སྩལ། སླར་ཡང་ཆིབས་རགས་དང་བཅས་བསམ་སྡིངས་དགོན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༩ (༡༩༥༡།༨།༡) ཉིན་དཔལ་དི་བརྒྱུད་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཉ་སྲབ་ལ་རྩེར་གོང་དཀར་རྫོང་འདུ་ཡོངས་ནས་གསོལ་ཚ་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་ཡོད་པར་སྐུ་ངང་བཞུགས་མཛད། ལ་རྩེར་སྐུ་རླུང་དར་ཕྲེང་དང༌། སྐུ་བསང་ཕུལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ། ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་ནས་ལྷ་བསངས་རྣམ་དག་ཆོས་སྐུའི་ཞལ་འདོན་གསུངས། ཉ་སྲབ་གྲུ་ཁའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གོང་དཀར་མངའ་འདུ་སེར་སྐྱ་མགྲིན་གཅིག་ནས་ཕེབས་སྒྲིག་དང༌། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་སྟོང་ཕྲག་ནས་ལག་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་ཕེབས་བསུ་ཞུས།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གསོལ་ཚའི་དབུ་གུར་གྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། གོང་དཀར་རྫོང་སྡོད་སེར་སྐྱ་ནས་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། མངའ་འདུའི་གཙོ་རྒན་དང༌། དགོན་ཁག་གི་བླ་ལས། མི་མང་སྟོང་ཕྲག་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་ཀོ་ཉིས་སྒྲིག་མཉན་པ་བྱི་དར་བཟའ་ཕ་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་དང༌། བུ་ཕུན་ཚོགས་དབང་འདུས་གཉིས་ནས་རང་ལུགས་སྣམ་དཀར་གྱི་གྱོན་པ་རྒྱ་སློག་ཅན་གཟབ་གྱོན་དང་འབྲེལ་གཙང་ཆུར་བདེ་བླག་ངང་ཕེབས་སྒྲོལ་ཞུས། གཙང་ཆུ་བྱང་སྣེར་ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་ཕེབས་སྒྲོལ་ཞུ་མི་ཀོ་པ་རྣམས་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་ཐོག་ཕྱག་དབང་དང༌། སྲུང་མདུད་གནང་ཆ་བཅས་སྩལ།

དེ་ནས་ཆོས་འཁོར་ཡང་རྩེའི་མཁན་བླ་དང༌། ཐར་པ་ཆོས་གླིང་གི་མཁན་བླ། ཆུ་ཤུར་རྫོང་དང༌། ཟས་གཞིས་སྡོད། མངའ་འདུའི་གཙོ་རྒན་བཅས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་ནས་རང་སློག་གཡོགས། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་རབ་བྱུང་སེར་ཕྲེང༌། མི་སེར་རྣམས་ནས་ལག་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་དགའ་དད་གུས་གསུམ་གྱི་ཕེབས་བསུ་དང༌། ཟས་ཆུ་ཁུལ་གྱི་བྲོ་པ་གཞས་མ་སོགས་ནས་གླུ་གར་རོལ་མོའི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆོས་འཁོར་ཡང་རྩེ་དགོན་གྱི་རྡོ་གཅལ་དབུས་སུ་ཆིབས་པ་ལས་བཤོལ་བ་དང༌། ཡང་སྟེང་ནས་ཕེབས་བསངས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཞབས་རས། མཁན་བླས་སྤོས་སྣེ་བཅས་ཞུས་ཏེ་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱི་སྐུ་ངང་ཙམ་བཞུགས། ཆིབས་ཞབས་རྣམས་མཚེར་ཤག་སོ་སོར་ངང་བཞུགས་གནང༌།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། མཁན་པོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། མུ་མཐུད་ལྷ་ས་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་འཚམས་ཞུར་བཅར་འབྱོར་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། མགྲོན་གཟིམ་གཉིས། མཚུར་ཕུ་ཀརྨ་པ་ས་གནས་ཀྱི་འཚམས་ཞུ་མཇལ་བཅར་བཅས་སོ་སོས་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། ཆུ་ཤུར་རྫོང་དང༌། ཟས་གཞིས་སྡོད། གཙོ་རྒན་བཅས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། དཀར་སྤྲོ་གསོལ་བསྐངས་འབུལ་འགྲེམས་དང་བཅས་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་ལེགས་པར་གྲུབ། འདིར་ཉིན་གཅིག་བཅའ་ཞག་ཐོག་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། འདུས་མང་ལ་བསྙེན་བཀུར་མང་འགྱེད་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༣༠ (༡༩༥༡།༨།༢) ཉིན་ཆོས་འཁོར་ཡང་རྩེ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་མཉེས་ཐང་རྭ་སྟོད་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་དང་བཅས་དགོན་གྱི་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། རྭ་སྟོད་མཁན་པོས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། ལས་སྣེ་གྲྭ་མང༌། ཡུལ་མི་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། དཀར་སྤྲོ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས། དེ་གར་བཞུགས་ཞག་དང་འབྲེལ་གནས་གཟིགས། འདུས་མང་ལ་བསྙེན་བཀུར་མང་འགྱེད་བཅས་སྩལ།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡ (༡༩༥༡།༨།༣) ཉིན། མཉེས་ཐང་རྭ་སྟོད་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་སྒང་ན་མོ་ཆེར་རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་ནས་དབུ་གུར་སོགས་ཕེབས་བསྒྲིགས་ཨང་གསར་གྱིས་གསོལ་ཚ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་ལྟར། གྲྭ་མང་བཅས་ནས་སེར་ཕྲེང་དང༌། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན་ཞབས་རས་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་འགྲེམས་ཞུས།

ཚེས་ ༢ (༡༩༥༡།༨།༤) ཉིན་གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང་གི་འཛིན་ཁོངས་ཚ་གུར་གླིང་གར་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་བསུར་སྲིད་ཚབ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང༌། བདེ་མཁར་བ། བཀའ་བློན་ལྷ་ཀླུ། བཀའ་ཚབ་ཐུབ་བསྟན་རབ་ཡངས་དང༌། ཤན་ཁ་བ། གནས་ཆུང་སྐུ་རྟེན་ཏཱ་བླ་མ་དང༌། གྲྭ་ཚང་གི་ལས་སྣེ་བཅས་ནས་འཚམས་ཞུ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ནས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། བཀའ་བློན་ལྷ་ཀླུ་དང༌། བཀའ་ཚབ་རྣམ་གཉིས། གནས་ཆུང་སྐུ་རྟེན་ཏཱ་བླ་མ་དང༌། ལས་སྣེ་བཅས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ་ཏེ་གྲལ་ལ་འཁོད། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་འགྲེམས་བཅས་མཛད་སྒོ་གྲོལ། དེ་གར་བཞུགས་ཞག་གནང༌།

ཚེས་ ༣ (༡༩༥༡།༨།༥) ཉིན་བཅའ་ཞག་མཛད་དེ་སྟག་བྲག་བསམ་གླིང་རི་ཁྲོད་དུ་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་བསམ་གླིང་རི་ཁྲོད་ཀྱི་མཁན་པོ་དང་ལས་སྣེ་ནས་སྤོས་སྣེ། གྲྭ་དམངས་ནས་སེར་ཕྲེང་སོགས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་རི་ཁྲོད་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། སྐྱབས་མགོན་སྲིད་ཟུར་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད་པར་དབུ་གཏུགས་གནང༌། མུ་མཐུད་ཛ་སག་དང༌། རི་ཁྲོད་མཁན་པོ་གྲྭ་མང་བཅས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ། གསོལ་འབྲས་ཕེབས། དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་འགྲེམས་ཞུས།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྲིད་ཟུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་སྐུ་ལྷོད་བཞུགས་ཐོག གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བཞེས་མཛད། ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་ལ་བསམ་གླིང་རི་ཁྲོད་བླ་བྲང་ནས་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་ཕུལ། རི་ཁྲོད་དང༌། བླ་བྲང་གི་འབུལ་དངོས་རྣམས་ཕྱིར་སྩལ་ཐོག འདུས་མང་ལ་གཞུང་གནས་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་གཟབ་རྒྱས་སྩལ། དེ་གར་གནས་གཟིགས་གྲུབ་རྗེས་ཚ་གུར་གླིང་གའི་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༤ (༡༩༥༡།༨།༦) ཉིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་རྣམས་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་སྐྱེད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་སུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་བསུ་ཆེན་མོར་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན། བཀའ་བློན་ལྷ་ཀླུ་དང༌། བཀའ་ཚབ་རྣམ་གཉིས། ཛ་ཐའི་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། གདན་སའི་མཁན་བླ། ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དང༌། གོརྵ་ཀབ་ཏན། ཁ་ཆེ་འགོ་པ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུའི་གུས་འདུད་ཞུས། མཇལ་གུར་ཆེན་མོའི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་བསུའི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་གནང་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དབུ་གཏུགས་གནང༌། དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་དང༌། བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ། གདན་སའི་མཁན་བླ། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ། གོརྵ་ཀབ་ཏན། ཁ་ཆེ་འགོ་པ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་ནས་ཚང་མ་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་འགྲེམས་ཞུས། དེ་ནས་རྒྱ་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང༌། ཨ་ལོ་པུའུ་ཀྲང༌། སྐད་སྒྱུར་བ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་བཅས་ཕེབས་བསུར་བཅར་བར་མགྲོན་གུར་ཟུར་སྒྲོན་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མཇལ་འཕྲད་གནང༌།

དེ་རྗེས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་སེར་ཕྲེང༌། དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་སྒྲིག ལྷ་ཞོལ་བྲོ་པ་གཞས་མ། གཞན་ཡང་དད་འདུས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཁྲི་སྟོང་མང་པོའི་དགའ་བསུ་དང་བཅས་སྔར་སྲོལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་ལམ་བཞིན་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། དེ་གར་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོའི་མཛད་སྒོ་སྔར་སྲོལ་བཞིན་གྲ་རྟེན་ལེགས་སྒྲིག་གིས་བསྐྱངས།

ཉམ་ཐག་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཡང༌།།

དམྱལ་བར་བསྐལ་བ་དུང་ཕྱུར་གནས་དགོས་ཀྱང༌།།

རྨི་ལམ་དུ་ཡང་སྐྱོ་ངལ་རྣམ་སྤངས་ཤིང༌།།

དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བཞིན་འཇུག་པ་རྒྱལ་སྲས་ལུགས།།

གངས་ལྗོངས་གདོང་དམར་རིགས་ལ་ཅུང་ཕན་པའི།།

རེ་བའི་མེ་དྲོད་ཐུགས་ནས་མ་ཉམས་པས།།

ཞབས་ཟུང་ཉིན་བྱེད་དབང་པོའི་ཤིང་རྟའི་འཕྲུལ།།

སླར་ཡང་ལྷ་ལྡན་མཁའ་ལ་ཉེ་བར་ཕྱོགས།།

བཅོམ་ལྡན་ཁྱོད་ནི་འདི་རུ་བྱོན་པ་ལེགས།།

ཨེ་མ་བདག་ཅག་བསོད་ནམས་སྐལ་བར་ལྡན།།

མངོན་པར་མཚོན་པའི་དད་གསུམ་རྣམ་དཀྲིགས་པའི།།

སྤྲོ་དགའི་ཡོ་ལང་དར་བའི་ཕ་མཐའ་བྲལ།།

1 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ངོས་ ༩༡ ཕྲེང་ ༡༩ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

2 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་།’ ཤོག་ངོས་ ༩༥ ཕྲེང་ ༡༧ རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

3 ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ། ཤོག་ངོས་ ༡༣༦ ཕྲེང་ ༤ མོན་གྷོ་འབྲས་བློ་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༨༩

4 ‘བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་’འདོན་ཐེངས་དང་པོ་ནང༌། ལུའོ་ཡུས་ཧུང་གིས་བྲིས་པའི་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་སྐོར་གྱི་’ཉིན་ཐོ་གནད་བསྡུས་’ཞེས་པ་ཤོག་གྲངས་ ༡༤༧

5 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་ངོས་ ༩༣ ཕྲེང་ ༡༥ རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

ས་བཅད་གཉིས་པ།

རྒྱ་དམག་བོད་ནང་ཐོག་མར་སིམ་འཛུལ་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་དང་བྱེད་ཐབས།

རྒྱ་དམག་གིས་དྲག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆབ་མདོ་བཙན་བཟུང་བྱས་རྗེས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཝང་ཆི་མེ་ཡིས་གཡོ་ཐབས་སྤྱད་དེ་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གནང་རྒྱུའི་ལས་འགོ་བརྩམས་ཤིང༌། མཐར་པེ་ཅིན་དུ་ ༡༩༥༡ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོར་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་ཁས་ལེན་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང༌། དེ་འཕྲལ་རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་གྲོ་མོར་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་གྲུབ་མཚམས། ཆབ་མདོའི་དམག་དཔོན་ཝང་ཆི་མེ་ཡིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་དམག་མི་དྲུག་བརྒྱ་སྐོར་ཡོད་པའི་སྔོན་བསྐྱོད་དཔུང་སྡེ་ཞིག་ང་ཕོད་དང་མཉམ་དུ་ལྷ་སར་ཡོང༌། དེའི་ཁོངས་སུ་བོད་རིགས་དཔོན་པོ་གཅིག་རང་ཡོད་པ་འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ཡིན། རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་གནམ་ཐོག་འབྱོར་ཏེ་དམག་དཔུང་ཁྲིད་མེད་པས་སྔོན་སྐྱོད་དཔུང་སྡེ་ནི་ལྷ་སར་རྒྱ་དམག་ཐོག་མར་འབྱོར་རྒྱུ་དེ་དག་ཡིན་སྟབས་ཁོ་ཚོའི་གདོང་རིས་ངོ་མ་དེ་འགེབས་ཆེད་དམག་སྡེ་ཨང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དམག་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ཁྲོད་ནས་ལེགས་ཤོས་རྣམས་གཟབ་ནན་གྱིས་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་ཏེ་དམག་མི་དེ་རྣམས་ན་སོ་དར་ལ་བབ་ཅིང༌། གཟུགས་བབ་ལེགས་པ། སྒྲིག་ལམ་ཡག་པ། གོ་མཚོན་ཆ་ཚང་ཞིང་ལེགས་ཤོས་ཐོགས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། དུས་སྐབས་དེའི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས། ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་གི་མི་སྣ་ཚུད་པའི་བོད་བསྐྱོད་དཔུང་སྡེར་བཏོན་པའི་རེ་བ་དང༌། དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་གཉིས་ལ་བསྡུ་ཆོག་པ་སྟེ།

གཅིག ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གཙོས་པའི་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་མི་སྣའི་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མཐུན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་འཐོབ་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་དང༌།

གཉིས། བོད་ནང་མཁོ་སྤྲོད་དང༌། གནས་འབྲེལ། འགྲོ་ལམ་སོགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་བསྐྲུན་རྒྱུ་དེ་རེད། བོད་ལ་ཡུན་རིང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་པའི་དབང་གིས། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པར་ཤ་ཚ་བྱེད་མཁན་རྒྱ་རིགས་སོགས་མེད་སྟབས་ལས་དོན་གང་ཅི་དོ་ནན་ཟབ་གྲུང་དགོས་པའི་བླང་ཆ་བཏོན་ཡོད། བོད་ཀྱི་མི་དྲག་རྣམས་སེམས་ཐག་ཇེ་རིང་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད། བཅོས་བསྒྱུར་ལག་བསྟར་བྱེད་རྒྱུར་བྲེལ་འཚབ་གཏན་ནས་བྱེད་མི་རུང་བའི་མཛུབ་སྟོན་ཡང་གསལ་པོ་བྱས་ཡོད། དེ་བཞིན་སྒྲིག་ཁྲིམས་དམ་ནན་བཟོས་ཏེ། དམག་མི་ཚོར་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་རྒྱུན་སྲོལ་ཁྱད་མཚར་དུ་མངོན་པ་དང༌། ཐ་ན་སྐབས་རེ་བློ་ལ་གཏན་ནས་མི་འཐད་པ་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང༌། བརྩི་བཀུར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞུ་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་བྱས་ཡོད།

གཞན་ཡང་མི་ཚང་མར་སྤྱོད་ཚུལ་ཕྲན་ཚེགས་ཤིག་ཡིན་རུང་གཟབ་ནན་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་ཕབ་པ། དཔེར་ན། དམག་མི་ལྷ་ཁང་དང༌། དགོན་པ། དེ་མིན་ཆོས་ལུགས་གཞི་རྟེན་གང་དུ་སོང་ཡང༌། བོད་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་གཡས་སྐོར་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་བྱས་ཡོད།

དེ་རྗེས་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༩ ཉིན་སྔོན་བསྐྱོད་དཔུང་སྡེ་རྣམས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་དངོས་སུ་འཛུལ་ཏེ། ལྷ་སའི་ལྷོ་ངོས་དེ་སྔའི་བོད་གཞུང་གི་དམག་སྒར་གསར་པ་ཞེས་པར་སྔོན་བསྐྱོད་དཔུང་སྡེའི་སྡོད་སྒྲིག་བཟོས་པ་དང༌། སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་ཕྱི་སྲིད་འགན་འཛིན་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་དང༌། དམག་སྤྱི་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་གཉིས། ཝང་ཆི་མེ་ཡིས་གཙོས་པའི་རྒྱའི་དཔོན་དམག་རྣམས་ཀྱི་སྣེ་ཤན་དུ་བསྐོས། དམག་དཔུང་གྲོང་ཁྱེར་ནང་འབྱོར་སྐབས་མའོ་དང་ཀྲུའུ་ཏེ་ཡི་འདྲ་པར་ཆེན་པོ་གཉིས་འཕྱར་བ་དང༌། རྔ་རྡུང་དར་ཚོན་དབྱུག་བཞིན་རྔམ་བརྗིད་གང་དོད་ཀྱིས་རུ་བསྒྲིགས་ནས་བསྐྱོད་པ་དང༌། ཝང་ཆི་མེ་དང་ཕུན་དབང་གཉིས་ནས་དམག་ཆས་གཟབ་འཆོར་ཐོག་གོམ་བགྲོད་ཀྱིས་དམག་མིའི་རུ་སྣེ་ཁྲིད་དེ་མདུན་བསྐྱོད་བྱས། དེར་ལྷ་ས་བ་མང་པོས་ཕུན་དབང་བོད་རིགས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་རྒྱ་མི་ལྷ་སར་འཁྲིད་མཁན་དེ་རེད་ཅེས་མ་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་གང་སར་བསྟན་ཡོད།

དེ་རྗེས་སྔོན་བསྐྱོད་དཔུང་སྡེའི་གཙོ་བོ་ཝང་ཆི་མེ་སོགས་དམག་དཔོན་མཐོ་གྲས་རྣམས་ནས་བོད་ཀྱི་སེར་སྐྱ་འགོ་དམངས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་བསམ་བློའི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་དངོས་སུ་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། དེའི་སྐོར་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་མྱོང་ཚོར་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པའི་ཕུན་དབང་ལགས་ཀྱི་ཕྱག་དེབ་ནང་འཁོད་གསལ། “དམག་སྤྱི་ཀྲང་གོ་ཧྭ་ཡི་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་གཙོ་ཤུགས་དམག་ནི་ད་དུང་ཡང་ཟླ་བ་གཅིག་ཙམ་ལྷ་སར་ཡོང་རྒྱུ་མིན་པའི་དུས་ཚོད་བཟོས་ཚར་སྟབས། ང་ཚོར་ཉིན་རེ་ཉིན་རེའི་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་ཀ་མང་པོ་བྱ་རྒྱུ་མེད། ང་ཚོའི་སྐབས་འཕྲལ་གྱི་ལས་འགན་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི། བོད་གཞུང་དང་མི་དྲག་གཉིས་ལ་མཛའ་བརྩེའི་འབྲེལ་ལམ་ཟབ་མོ་འཛུགས་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ཆོས་ལུགས་ལ་གུས་བཀུར་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་ཆེན་པོ་བརྒྱབས་པ་སྟེ། དཔེར་ན། ལྷ་སའི་གདན་ས་གསུམ་གྱི་དགེ་འདུན་པ་ཉིས་ཁྲི་ཚང་མར་སྐུ་འགྱེད་ཕུལ་བ་ཡིན།

དེ་བཞིན་ང་ཚོས་ལྷ་ས་དང་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་དབར་འགྲུལ་ལམ་གསར་བཟོའི་རྨང་གཞིའི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་དགོས་པར་མ་ཟད། མཐའ་མཚམས་དང་གནད་ཆེའི་ས་གནས་ཁག་ཏུ་བཅའ་སྡོད་དམག་སྒར་ཡང་འཛུགས་དགོས། འོན་ཀྱང་ལས་དོན་འདི་དག་གཙོ་ཤུགས་དཔུང་སྡེ་སླེབས་རྗེས་མ་གཏོགས་འབད་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུ་མིན། མི་ཚང་མས་བཅོས་བསྒྱུར་སྐོར་ལ་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་སྟབས་ང་ཚོས་ལས་ཀ་དེ་གལ་ཆེར་མ་བརྩིས་པར་ཟུར་དུ་བཞག་པར་མ་ཟད། མང་ཚོགས་ལ་འདི་དག་གི་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུར་ཡང་དོ་སྣང་ཅི་ཡང་བྱས་མེད། དེ་བཞིན་གྲལ་རིམ་འཐབ་རྩོད་དང་བཤུ་གཞོག་གི་སྐོར་ནི་གླེང་སློང་གང་ནས་བྱེད། ཐོག་མར་ང་ཚོ་བོད་གཞུང་གི་ལས་སྣེ་མཐོ་གྲས་ཚང་མའི་སར་བསྐྱོད་ཅིང༌། འདི་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་གུས་བརྩིའི་འཚམས་འདྲི་ཞིག་ཡིན་སྟབས། (གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་སྐོར་ལ་སྤྱིར་བཏང་གི་གླེང་མོལ་བྱས་ནའང༌།) རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཐད་སྒམ་ནན་ཆེན་པོས་གྲོས་བསྡུར་མི་བྱེད་པ་གཙོ་འདོན་བྱས། ང་ཚོས་ལས་སྣེ་ཚང་མར་རང་རང་གི་གནས་རིམ་གཞི་བཟུང་ལག་རྟགས་ (ཇ་དང༌། དར་གོས། གོས་ཆེན་སོགས་) ཕུལ་ཞིང༌། སྐུ་དྲག་མང་ཆེ་བས་ང་ཚོའི་འཚམས་འདྲིར་བོད་ཀྱི་མི་དྲག་གི་བྱེད་སྟངས་ལྟར་རྣམ་འགྱུར་ཡག་པོ་དང་གུས་ཚུལ་ཆེན་པོ་བསྟན། ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་སེམས་རྩ་འཁོལ་ཞིང་བཟང་པོ་འདུག་ཀྱང༌། མང་ཆེ་བ་གཟབ་ནན་ཆེ་ལ་སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་དང་རྣམ་འགྱུར་གསལ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག ཡིན་ནའང་ཚང་མ་དེ་ལྟར་མིན་ཏེ། ཝང་ཆི་མེ་དང་ལས་བྱེད་ཁ་ཤས། ང་རང་བཅས་པ་སྲིད་བློན་ལས་ཚབ་ཀླུ་ཁང་པར་འཚམས་འདྲིར་བསྐྱོད་སྐབས། ང་ཚོ་ཚང་མ་དངོས་གནས་ཡ་མཚན་བྱུང༌། ཝང་ཆི་མེ་ཡིས་ཐོག་མར་ཕོག་ཐུག་འབྱུང་གཞི་མེད་པའི་སྐད་ཆ་དཔེར་ན་‘‘དབུས་གཞུང་དང་བོད་ཀྱི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་ཟིན་པ་རེད། དེ་རིང་ང་ཚོ་ཁྱེད་ལ་འཚམས་འདྲིར་བཅར་ཏེ། ཕྱག་རྟགས་འདི་དག་འབུལ་འདོད་བྱུང༌།” ཞེས་པ་ལྟ་བུ་བཤད་ཅིང༌། དེ་ལ་ཀླུ་ཁང་པས་ལམ་སང་ཁྲོ་ཚིག་དང་བཅས་ཏེ་ལན་འདེབས་བྱས་པའི་སྙིང་དོན་ནི། རྒྱ་ནག་དང་བོད་གཉིས་སྔོན་མ་མཆོད་ཡོན་སྦྱིན་བདག་གི་འབྲེལ་བ་ཡིན་སྟབས། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་དང༌། བོད་ཀྱི་གཞུང་ཞེས་སྲིད་གཞུང་ཐ་དད་པ་གཉིས་གྲུབ་ཡོད། “རྒྱ་མི་ཁྱོད་ཚོས་སྔོན་མ་དར་རྩེ་མདོ་ཁུལ་གྱི་ང་ཚོའི་ས་ཆ་བཙན་བཟུང་བྱས་ཤིང༌། ད་ཆ་ཡང་ངོ་ཚ་མེད་པར་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་མིང་ཐོག་ནས་ང་ཚོར་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་ཚུར་རྒོལ་བྱས་ཏེ་ཆབ་མདོའི་ས་ཆ་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་རེད།” ཅེས་དང༌། དེ་ནས་ཝང་ལ་མཛུབ་མོས་སྡིགས་བཞིན། “ཝང་ཆི་མེ། ཆབ་མདོའི་དམག་འཁྲུག་གི་སྐབས་སུ་ཁྱེད་རང་ལས་བྱེད་ཅིག་རེད། མི་ཚོས་ཁྱེད་རང་ལ་ཆབ་སྲིད་ཨུ་ཡོན་གཞོན་པ་ཝང་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་རེད། ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ཚོའི་དམག་དཔུང་ཕམ་ཉེས་སུ་བཏང་རྗེས། ད་ཆ་ཁྱོད་རང་དམག་དཔོན་ཝང་ལ་གནས་རིམ་འཕར་ཏེ་ལྷ་སར་སླེབས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་འདིར་ང་ཚོར་ལས་སླ་པོར་བཙན་གནོན་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། གཞན་དག་ཚང་མ་ཕར་བཞག་ནའང༌། ཁྱོད་རང་གི་དམག་འབྲུས་ཡུན་རིང་འདང་གི་མ་རེད།”6 ཅེས་དང༌། “རྗེས་སུ་ཝང་གིས་ང་ལ་ཀླུ་ཁང་པས་ག་རེ་བརྗོད་མིན་དྲིས་བྱུང་བར། ངས་ཁོང་ལ་བཟོ་བཅོས་མེད་པར་བཤད་པ་ཡིན། དེའི་ལན་དུ་ཁོང་གིས་མི་ཁོ་དངོས་གནས་ལོག་སྤྱོད་པ་རང་རེད། ཡིན་ན་ཡང་མ་མཐར་ཁོ་དྲང་པོ་དང་རང་གིས་གང་བསམ་པ་དེ་བརྗོད་པ་རེད། སྐུ་དྲག་གཞན་ཚོས་ཁྱེད་རང་གི་མདུན་དུ་ག་དུས་ཡིན་རུང་ཡག་རབས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོས་ཡང་སྙིང་ག་རེ་བསམ་གྱིན་ཡོད་མེད་ཁྱེད་ཀྱིས་གཏན་ནས་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད་ཟེར་བས། ངས་ཁོང་གིས་བཤད་པ་དེ་དོན་དངོས་ཡིན་པར་ཁས་བླངས། “ཞེས་དང༌། “དོན་དངོས་སུ་ངས་ཀླུ་ཁང་པའི་ཚིག་རྩུབ་ཐོས་སྐབས། ཁོང་གིས་དེ་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་བྱས་པ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་འདུག དེ་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཡོད། ད་དུང་ངས་ཝང་ལ། “ཀླུ་ཁང་པས་རྩོད་གླེང་གང་བྱས་པ་དེ་ཁྱེད་རང་གིས་ཁྱད་མཚར་ཞིག་ཡིན་པར་བསམ་མི་རུང༌། གང་ཡིན་ཟེར་ན། བོད་མི་ཚོས་ཡུན་རིང་པོའི་སྔོན་ནས་བོད་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས། ཆོས་པ་དང་ཡོན་བདག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཐ་དད་ཡིན་པར་བརྩི་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་དེ་ལ་ལན་གང་ཡང་བཏབ་མ་བྱུང༌། ཀླུ་ཁང་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ནི། གཉིད་ལས་སློང་བྱེད་ཀྱི་དུང་བརྡ་ཞིག་སྟེ། དེས་བོད་ཀྱི་གཞུང་དང་དབུས་གཞུང་དབར་དོན་དམ་གྱི་ཡིད་ཆེས་བསྐྲུན་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཇི་ཙམ་འཕྲད་རྒྱུ་ཡིན་མིན་ངས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པར་གྱུར། དོན་དུ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་དང་མཐོང་ཚུལ་དབར་བར་ཁྱད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་ངས་བོད་མིའི་བསམ་བློར་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུར་ཡུན་རིང་འགོར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡང༌། ད་དུང་ཡང་མཐའ་མ་དེ་འདྲ་ཞིག་འབྱུང་དགོས་པ་དང་འབྱུང་ངེས་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།”7 ཅེས་འཁོད།

དེ་ནས་ཟླ་གཅིག་ཙམ་གྱི་རྗེས་ཏེ་ ༡༩༥༡ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༦ ཉིན། དམག་སྤྱི་ཀྲང་གོ་ཧས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་དམག་སྡེ་ཨང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་གཙོ་ཤུགས་དམག་དཔུང་རྣམས་དངོས་སུ་ལྷ་སར་འབྱོར་ཞིང༌། བོད་མི་རྣམས་དམག་ཤུགས་ཀྱིས་གནོན་ཐབས་ཆེད་དེ་བས་རྒྱས་པའི་མཛད་སྒོ་གོ་སྒྲིག་བྱས་པ་དང༌། བོད་གཞུང་བཀའ་བློན་རྣམས་དང༌། དམག་མིའི་རུ་སྒྲིག་བཅས་ཀྱིས་བསུ་བ་ཞུས་ཤིང༌། རྒྱ་དམག་རྣམས་གོམ་བགྲོད་ཀྱིས་བར་སྐོར་ནང་བསྐྱོད་སྐབས་རིག་རྩལ་ཚོགས་པས་རྔ་དང་འཁར་རྔ་སྒྲོག གླུ་སྒྲ་དང་དར་དབྱུག་གིས་ཟང་ཟིང་ལང་ལོང་བྱེད་པ་དང༌། བོད་མི་རྒན་བྱིས་མང་པོས་ཐུ་ལུད་འདེབས་པ། ཐལ་བ་གཤོ་བ། ཟློག་པ་རྒྱག་པ་སོགས་བྱས་ཤིང༌། ཟློག་པ་རྒྱག་པ་དེར་རྒྱ་མི་རྣམས་དགའ་བསུ་ཞུ་བར་གོ་བ་བླངས་ཏེ་འཛུམ་དམུལ་དམུལ་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡང་བྱུང་ཡོད།

ད་དུང་དེ་རྗེས་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡ ཉིན་དམག་དཔོན་ཕན་མིང་གིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ནུབ་བྱང་དམག་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་དམག་དཔུང་རྣམས་བྱང་ལམ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་འབྱོར། དེ་སྐབས་ཀྱང་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་དམག་འབྱོར་མཛད་སྒོ་ཨང་གསུམ་པ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་དགོས་འདུན་ཤུགས་ཆེན་བཏོན་པ་ལྟར། བོད་གཞུང་དམངས་ཚང་མ་བསུན་སྣང་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ས་བཅད་མ་སྟོང་ཙམ་གྱི་སྣེ་ལེན་ལས་ཞུས་མེད་ཀྱང༌། དམག་དཔོན་ཕན་མིང་གིས་རང་ཤེད་ངང་གོང་བཞིན་གྲོང་ཁྱེར་ནང་རུ་བསྒྲིགས་རྔམ་སྟོན་བྱས་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། ཕན་མིང་གི་འདོད་པ་ལྟར་དགའ་བསུའི་བཀོད་པ་རྒྱ་ཆེ་མ་བྱུང་སྟབས་ཁོ་པ་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ནས། དགའ་བསུ་ཞུ་བའི་ཁ་བཏགས་ཀྱང་གཡུགས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཞིང༌། གང་ལྟར་སྣོད་བཅུད་གོ་འཛོལ་ལྟ་བུར། བོད་ས་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་མཐའ་མཚམས་དང༌། གྲོང་ཁྱེར། དགོན་སྡེ་ཆེ་ཁག འགག་གནད་ཁག་བཅས་ལྷུ་ཚིགས་ཡོད་ཚད་རྒྱ་དམག་གིས་བཙན་བཟུང་བྱས་ཡོད།

དེའི་སྐོར་སྐབས་དེར་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་མི་ཚང་མའི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གྱུར་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཞིབ་ཕྲའི་བསྐྱར་གླེང་མ་དགོས་པ་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དྲན་གསོ་ཙམ་ཡིན་ཅིང༌། དེ་ནི་ཁེངས་དྲེགས་ཀྱིས་གཟིར་བའི་རྒྱ་མི་རིགས་ཆེན་པོའི་རང་གཤིས་ཕྱི་ངོས་ནས་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ངོམ་འཕྱར་བྱེད་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། དེ་དང་རྣམ་པའི་ཐད་ཡོངས་སུ་ཐ་དད་པའི་ནང་སེམས་ཁམས་བསླུ་བའི་གཡོ་ཐབས་ནི་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཞི་དྲག་གི་བྱ་བ་ཆེ་ཆུང་མཐའ་དག་ལ་མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་ཁ་བྲལ་དུ་མེད་པ་རྡོ་ཆེ་ཆུང་ལ་གངས་ཆེ་ཆུང་ཟེར་བ་ལྟར་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་བྱ་དངོས་རེ་རེའི་ཐད་ནས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་ཡང༌། དཔེ་མཚོན་ཡག་པོ་ཞིག་ནི། ཀྲང་ཅིན་ཨུ་གྲོ་མོར་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་ཕུད།

དེ་མིན་རྒྱ་དམག་བོད་ལ་འབྱོར་བའི་ཆེས་མཐོའི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁར་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་ལྟ་བུར་ཐེངས་དང་པོ་བཅར་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཡིན། དེ་ནི་གོང་གསལ་དྲག་རྩུབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ལྡོག་སྟེ། གུས་ཞབས་དང༌། བརྩི་འཇོག མཛའ་མཐུན་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པ་མངོན་གསལ་གང་དོད་ཡོང་ཐབས་ཆེད་མཐོ་བ་གཙོ་འཛིན་མའོ་ཙེ་ཏུང་ནས། དམའ་བ་བོད་སྐྱོད་དམག་དཀྱུས་ཤིག་ཡན་ནས་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་བརྫུས་མ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས། སྔར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ནང་ཡོད་པའི་ཞི་མིས་ཙི་ཙིར་ལོ་གསར་གྱི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུས་པ་ལྟར་བྱས་ཤིང༌། དེའི་སྐོར་བྱ་བ་དངོས་ཀྱི་ནང་ཞུགས་མྱོང་བ་དང་ཆར་སྣ་རླུང་ཁྲིད་བྱེད་པའི་འགན་དཀྲི་ཡོད་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དཔོན་གནས་ཆེ་གྲས་འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ་ནང་འཁོད་གསལ། “དམག་སྡེ་ཨང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་གཙོ་ཤུགས་དམག་ནི་དམག་དཔོན་ཀྲང་གོ་ཧ་ཡིས་སྣེ་འཁྲིད་འོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ལྷ་སར་སླེབས།

ཀྲང་ནི་བོད་སྡོད་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་དམག་དཔོན་མཐོ་གྲས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཁོང་གི་ལས་འགན་དང་པོ་ནི་ནོར་བུ་གླིང་ཁའི་ཕོ་བྲང་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་གུས་བཀུར་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་དེ་རེད། བོད་མི་ཚོས་དེ་འདྲའི་མཛད་སྒོ་རྣམས་དོན་སྙིང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོར་བརྩི་བར་བརྟེན། ངས་མཛད་སྒོ་དེ་ནོར་འཕྱུག་མེད་པ་ཞིག་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་འདོད་བྱུང༌།”8 ཅེས་དང༌། “མའོ་ཙེ་ཏུང་ལའང་དགོངས་ཚུལ་གཅིག་ཡོད་པ་ངས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་རླིས་ཝུའི་ཧན་གྱིས་ང་ལ་བཤད་པར། ཀྲང་གོ་ཧ་པེ་ཅིན་ནས་ཐོན་ཁར་མའོ་ཡིས་ཟུར་མཇལ་ཞིག་གི་སྐབས་ཁོ་ལ། བོད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མདུན་དུ་ཁོ་བས་ཕྱག་གསུམ་འཚལ་དགོས་རེད་ཅེས་བརྗོད། ཀྲང་གོ་ཧ་བསམ་ཚུལ་དེར་མ་དགའ་བ་བྱུང་བ་སྟེ། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཁོ་པས་ཀྲུའུ་ཞི་མའོ་ལ། ཕྱག་འཚལ་བ་ལས་གུས་འདུད་ཅིག་ཞུས་ན་ལེགས་པར་གཟིགས་མིན་དྲིས་འདུག བརྡ་ལན་འདིར་མའོ་ཅུང་ཟད་ཁྲོས་ཏེ་ཁ་ཚ་པོའི་ཐོག་ནས། “ཀྲང་གོ་ཧ། ཁྱོད་ཀྱིས་གསར་བརྗེའི་ཆེད་དུ་ཁྲག་དང་རྔུལ་ནག་བཏོན་པ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མདུན་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱག་གསུམ་འཚལ་བར་འདི་འདྲའི་སྣང་ཆེན་པོ་ག་རེ་འདུག་གམ།”9 ཞེས་བཤད། ཀྲང་གིས་ལན་ཅི་ཡང་མ་བཏབ་ཀྱང་དེ་ལ་བློ་མོས་མ་བྱུང༌།

ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་མཛད་སྒོ་འདིའི་ཐད་གྲོས་བསྡུར་མང་པོ་བྱས་པར་མ་ཟད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་མགྲོན་གཉེར་ཆེ་མོ་དང་ཚོགས་འཛོམས་ཀྱིས་མཛད་སྒོའི་སྐབས་ཀྱི་གོ་བབ་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་ཞུས། ཀྲང་གིས་གུས་བཀུར་གྱི་རྣམ་པ་སྟོན་འདོད་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱག་འཚལ་འདོད་མེད་པར་བརྟེན། དེའི་ཚབ་ཏུ་ང་བོད་རིགས་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དགོས་པའི་བསམ་འཆར་བཏོན་བྱུང༌། དེ་ནི་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་སྟབས་ང་ལ་དེ་ལྟར་བྱ་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཅི་ཡང་མི་འདུག མཐའ་མ་ཀྲང་གོ་ཧྭ་ཡིས་ང་ཚོའི་རུ་སྣེའི་འགོ་འཁྲིད་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་མཇལ་དར་དང༌། མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ང་ཁོང་གི་རྗེས་དེ་གར་ (བཅིངས་འགྲོལ་དམག་མིའི་སྒྲིག་ཆས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་) བོད་ཆས་གྱོན་ཏེ་བསྐྱོད་ཐོག་ཕྱག་གསུམ་འཚལ་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་གཞན་རྣམས་ངའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་མཇལ་དར་འབུལ་རྒྱུའི་ཐག་བཅད།

བོད་གཞུང་གིས་ང་ཚོའི་འཆར་གཞིར་ཆོག་མཆན་གནང་ཞིང༌། ང་ལྟ་བུའི་དམར་ཤོག་གི་ལས་བྱེད་ཅིག་གིས་གུས་ཕྱག་ཕུལ་བའི་ཐད། ཁོང་ཚོ་ཡ་མཚན་དང་མཉམ་དུ་སྤྲོ་བ་སྐྱེས་ཡོད་པ་ཕྱིས་སུ་གོ་བྱུང༌། རྗེས་སུ་ངས་ཀྲང་ལ་མའོ་ཡི་བཀའ་ལ་མ་བརྩིས་པར་ཀུ་རེ་བརྩེས་ཏེ། འབྱུང་འགྱུར་གོ་སྐབས་བྱུང་སྐབས་དེའི་སྐོར་མའོ་ལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་སྐབས། ཀྲང་ཚ་གི་ཚི་གེར་གྱུར་ཏེ། “མ་ཤོད། མ་ཤོད། དེ་མི་སུ་གཅིག་ལའང་མ་ཤོད།”10 ཅེས་ཟེར་གྱི་རེད།” ཅེས་འཁོད་ཅིང༌། རྒྱ་མིའི་ཁ་ཞེ་མི་མཚུངས་པའི་གཡོ་ཐབས་དེ་འདྲ་འཛམ་གླིང་ནང་མཐོང་དཀོན་པོ་རེད།

ཤར་མཐའི་འཐོར་རླུང་དྲག་ཏུ་གཡོ་བའི་རྩེར།།

ཉེར་བཟུང་ཁ་སེར་གཏིང་ནག་སྤྲིན་ཕུང་ཚོགས།།

དྭངས་གསལ་གངས་རིའི་ལྗོངས་ཀྱི་ལྷ་ལམ་ངོས།།

ཡོངས་སུ་སྒྲིབ་པའི་འདུ་ཟིང་ཅི་ཡང་འཕྱུར།།

མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ཀྲུའུ་ཏེ་གཉིས་པོ་ཡི།།

འདྲ་གཟུགས་ལག་ཏུ་སྒྲེང་བའི་རུ་ཚོགས་ལ།།

བོད་འབངས་ཡོངས་ཀྱིས་ཐུ་ལུད་འདེབས་པ་དང༌།།

དགྲ་བོར་ཐལ་ཟློག་འདུ་བྱེད་ལས་ཀྱིས་བྲེལ།།

འོན་ཏང་ཅེ་སྤྱང་དཔུང་གི་རུ་ཚོགས་ཀྱིས།།

བོད་ཁམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ངན་དགུའི་ཚུལ།།

བྱམས་བརྩེ་ཞི་བསིལ་འོད་ཀྱིས་འཚོ་བ་ཡི།།

གངས་ལྗོངས་འགྲོ་བའི་ལས་ཀྱི་སྐལ་བར་ཐོབ།།

རོགས་འདེགས་ཕན་པའི་ཟོལ་གྱི་འཛུམ་རིས་དང༌།།

བོད་ཁམས་ཁྱུར་མིད་གཏོང་བའི་ཧམ་སེམས་སོགས།།

ངན་གཡོ་འཕྲུལ་ལ་བྱང་བའི་ཕྲ་མེན་མའི།།

སྨད་འོས་ལས་ཚུལ་དག་དང་ཅིས་མི་མཚུངས།།

6 ཕུན་དབང་ལོ་རྒྱུས་‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་’ཤོག་ངོས་ ༢༤༤ ཕྲེང་ ༦ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

7 ཕུན་དབང་ལོ་རྒྱུས་‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་’ཤོག་ངོས་ ༢༤༦ ཕྲེང་ ༡༦ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

8 ཕུན་དབང་ལོ་རྒྱུས་‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་’ཤོག་ངོས་ ༢༤༨ ཕྲེང་ ༣ ། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

9 ཕུན་དབང་ལོ་རྒྱུས་‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་’ཤོག་ངོས་ ༢༤༨ ཕྲེང་ ༡༢ ། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

10 ཕུན་དབང་ལོ་རྒྱུས་‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་’ཤོག་ངོས་ ༢༤༨ ཕྲེང་ ༡༢ ། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

ས་བཅད་གསུམ་པ།

བོད་མི་མང་གིས་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས།

༡༩༥༡ ལོར་བཞག་པའི་བོད་རྒྱའི་དབར་ཆིངས་ཡིག་གམ། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ནི་དྲག་ཤུགས་བཙན་གནོན་འོག་མིང་རྟགས་མི་འགོད་ཀ་མེད་བྱུང་བ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན་པ་དང༌། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེའི་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་དབང་བསྒྱུར་འོག་ཚུད་པའི་ཞིང་ཆེན་སོགས་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ས་ཁོངས་སྨོས་ཅི། ཤར་ཏུར་ཀི་སི་ཐན་དང་སོག་པོས་མཚོན་མི་རིགས་ཐ་དད་པའི་ས་ཁུལ་གཅིག་ལའང་འཇོག་མྱོང་མེད་པའི་ཆོད་ཡིག་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དོན་དམ་དུ་བོད་དེ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་དམིགས་བསལ་གནས་སྟངས་ཅན་ཞིག་དང༌། བོད་རྒྱ་གཉིས་ཐ་དད་ཡིན་པ་ཁས་བླངས་པ་ཞིག་ལོས་ཡིན།

ད་དུང་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་རང་ཉིད་ནས་བཙན་དབང་གིས་བཞག་བཅུག་པའི་གྲོས་མཐུན་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ལག་བསྟར་ཇི་བཞིན་མ་བྱས་པར་བརྟེན་བོད་མི་མང་རྣམས་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱིས་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཐབས་ཆེད། ཆུ་འབྲུག ༡༩༥༢ ལོ་ལྷ་སར་གདན་ས་ཁག་དང་བོད་གཞུང་དམག་སྒར་ཁག བཟོ་རིགས་ཚན་པ་ཁག ཚོང་རིགས་ཁག རགས་སྟོབས་པ། གཞན་ཡང་དང་བླངས་མི་མང་སྒེར་པ་བཅས་པའི་འཐུས་ཚབ་ལས་གྲུབ་པའི་བོད་མི་མང་ཚོགས་པ་དང་པོ་དེ་གསར་འཛུགས་དང་འབྲེལ་ཚོགས་འཐུས་ཕྱག་མཛོད་དམ་ཆོས་བསོད་ནམས་དང༌། འཇམ་དབྱངས་ཟླ་བ། དཀར་མེ་ཁང་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། སེར་སྨད་ཚ་བ་དྲུང་ཡིག་བློ་ཕུན་བཅས་ནས། བོད་རྒྱ་བླ་དཔོན་ལྷན་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་འཁོད་རེ་འདུན་སྙན་ཞུ་དོན་ཚན་དྲུག་འཁོད་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཤིང༌། དཔྱད་ཡིག་མང་ཆེ་བར་དོན་ཚན་གནད་བསྡུས་ལས་འཁོད་མེད་པས། འདིར་སྙན་ཞུ་ཆ་ཚང་ལེབ་བཤུས་བརྒྱབ་པ་གཤམ་གསལ།

གོང་མ་མཆོད་ཡོན་གྱི་བཀས་མངགས་རྒྱ་བོད་བླ་དཔོན་ལྷན་རྒྱས་མཆོག་གི་ཞབས་པད་མངོན་མཐོའི་དྲུང་དུ། གུས་འབངས་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་སེར་སྐྱ་སྤྱི་མགྲིན་ནས་འུ་ཐུག་བཟོད་བྲལ་གྱི་བདེ་སྡུག་མི་གསོལ་མཐུ་མེད་ལ་རྣམ་མཁྱེན་འགལ་ཚོམ་མི་བཞེས་པ་མཁྱེན་ཞུ་རྒྱུའི་རྩ་བའི་དོན་གནས་དྲུག་གི་དང་པོར། ཕན་བདེ་མ་ལུས་པ་འབྱུང་བའི་གཞི་རྩ་རང་ལུགས་ྋརྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་ཅིང༌། དེ་འཛིན་གྱི་བདག་པོ་ཆེན་པོ་སྔོན་འཕགས་ཡུལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་གིས་བོད་ཁ་བ་རི་པའི་ལྷ་སྐལ་ྋརྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞེས་ལྷ་མི་འགྲོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་བོས་མཆོད་པའི་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་འདི་བཞིན་བོད་འབངས་མི་དམངས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་སྲོག་གནས་གཞིའི་ཀ་བ་ཉག་གཅིག་ལགས་ན། རྒྱ་བོད་མཛའ་མཐུན་གྱི་སྙིང་པོར་རང་ལུགས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་མེད་ཅེས་ཕེབས་དོན་བཞིན་བོད་གཞུང་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་གོང་འཕེལ་འབྱུང་བའི་ཞབས་འདེགས་ལྷག་བསམ་སྙིང་ནས་ཞུ་རྒྱུའི་སྐོར་ཞི་དྲག་ལེགས་ཉེས་ཆེ་ཕྲ་གང་ཅི་སྔར་སྲོལ་ྋཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཆེན་པོར་དགོངས་སྐོར་འཆར་འབུལ་ཕྱག་རྟགས་སྤྱི་ཕེབས་བཞིན་རྩ་འཛིན་སོར་གནས་རྒྱུན་འཁྱོངས་མི་ཞུ་ཚད་བྲལ་དང༌། ལྷག་པར་ཀྲུང་ཧཱ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ནས་ཀྱང་མཐུན་ལམ་ཟབ་མོའི་དགོངས་བཞེས་ཀྱི་དཔོན་དམག་བཅས་བོད་དུ་ཕེབས་ཏེ་ྋཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཆེན་པོའི་སྔར་ཡོད་གོ་གནས་དང༌། དབང་ཆ་ཡང་བསྒྱུར་བཅོས་མི་བྱེད་ཅེས་གསལ་དོན་ལྟར་སྔར་ལུགས་རང་དབང་རང་བཙན་འཇགས་གནས་ཡིན་སྟབས་བོད་མི་དམངས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་ཚང་མ་བློ་མོས་དགའ་མགུ་ཡི་རང་བྱུང་བ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ།

ཞུ་དོན་གཉིས་པ། བོད་ནང་པའི་རྩ་འཛིན་གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་དབུས་རིས་མེད་དགེ་འདུན་གྱི་ཆོས་སྡེ་ཆེ་ཕྲ་རྣམས་ལ་ཐུག་ཅིང༌། དེ་ཡང་འགྲོ་ཀུན་བསོད་ནམས་གསོག་པའི་ཞིང་དམ་པར་བརྟེན་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་འབྱུང་ཆེད་རྒྱ་བོད་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་མངའ་བདག་རྣམས་ནས་བསྙེན་བཀུར་མཆོད་ཐེབས་ལ་དམིགས་གཞིས་འབྲོག ས་ཁང་མི་གསུམ་བློས་བླང་དད་སྦྱར་ཡོད་པའི་དགེ་བེད་དང༌། འབྲུ་དངུལ་ཐེབས་སྦྱར་ཁག་གི་ཁེ་བསྐྱེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་དུས་མཆོད་ཁག་བཅས་ཉམས་ཆག་འཐེན་འཁུམ་མི་ཆོག་པ་དཀོན་མཆོག་གོང་ཕུད་དགོས་སྐོར་ཀྲུང་དབྱང་ནས་ཀྱང་དགོན་པ་གྲྭ་ཚང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། དགོན་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཡོང་སྒོར་བསྒྱུར་བཅོས་མི་བྱེད་ཅེས་ཞལ་གསལ་ལྟར་ཇི་སྲིད་བར་རྩ་འཛིན་སོར་གནས་གཙང་ཆོད་ཡོད་པ་ཞུ་རྒྱུ།

ཞུ་དོན་གསུམ་པ། ྋརྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་གནས་གཞིའི་ཆུ་འགོ་བོད་གཞུང་གི་ལུགས་གཉིས་འཛིན་སྤེལ་ལ་ཐུག་པ་ཞུ་མི་དགོས། དེ་ཡང་སྐྱེ་འགྲོ་བསོད་ནམས་དམན་རྐྱེན་ྋགོང་ས་བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་དགུང་ལོ་ང་བརྒྱད་བཞེས་པའི་ཆུ་བྱ་ལོར་གཟུགས་སྐུའི་བཀོད་པ་བསྡུས་ཏེ་ཆབ་འབངས་སྐལ་དམན་རྣམས་ལོང་བ་ཐང་དཀྱིལ་དུ་ལུས་འདྲའི་སྐབས་དེར། སླར་ཡང་ྋགོང་ས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་གངས་ལྗོངས་སྐྱེ་འགྲོའི་མགོན་དུ་བྱོན་ཏེ་ལྕགས་སྟག་བར་ལུགས་གཉིས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་འབུལ་བཞེས་མ་ཐུབ་པར་མི་ལོ་བཅུ་དགུའི་རིང་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་གོང་འཕེལ་འབྱུང་ཐབས་ཀྱི་འཁུར་བསམ་ཚགས་ཚུད་མ་བྱུང་བའི་གཞུང་འབངས་གཉིས་ངལ་ཆེ་ལ་ནད་པ་སྨན་པས་བོར་བ་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཟོམ་གྱིས་དར་རྒྱས་མི་འབྱུང་བའི་གཞི་རྩ་དཔོན་འབངས་ཚང་མའི་དགོངས་མངའ་དང༌། ད་ཕྱིན་ཀྲུང་དབྱང་ནས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ད་མུས་བསྒྱུར་བཅོས་མི་བྱེད་པ་གསུང་དོན་བཞིན་རང་ནད་རང་སེལ་མི་བྱ་མཐུ་མེད་ཀྱི་སྨན་མཆོག་གཞན་ནས་འབད་རྩོལ་མ་དགོས་པ་ཚང་མས་བོད་གཞུང་ཆབ་སྲིད་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གལ་ཆེ་དགོངས་བཞེས་ཐོག་དོན་དུ་ཆབ་འབངས་མི་སེར་གྱི་བདེ་རྩར་མ་གནོད་པའི་གཞུང་འབབ་སྨན་སླེབས་ཆེ་ལ་བོད་གཞུང་ཚགས་ཚུད་ཡར་རྒྱས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པ་ཡོང་རྒྱུའི་གནད་འགག་རིམ་པ་འཆར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང༌།

ཞུ་དོན་བཞི་པ། བོད་འབངས་སྤྱིའི་བདེ་སྐྱིད་འཚོ་ཐབས་སྐོར་ད་ཕན་ྋགོང་ས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་བཀའ་དྲིན་གྱི་འཚོ་བས་སྤྲང་པོའི་མིང་འཛིན་ཡན་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཐོག་རང་དབང་གིས་བདག་པོ་ཞེ་གཅིག་ཏུ་གནས་ཤིང༌། ད་མཚམས་སྤྱི་མཐུན་བསོད་ནམས་དམན་རྐྱེན་སོགས་ཇི་ལྟར་ཡང༌། བར་དུ་ལོ་ཉེས་དང༌། དམག་འཁྲུགས་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ནད་མི་ཐེག་པའི་ཁག་དཀྲི་བྱ་ཡུལ་མེད་བཞིན་པར་སྔ་ལོ་ལྕགས་སྟག་ནས་བཟུང་ཟ་གྱོན་དང༌། མཁོ་བྱེད་དངོས་པོའི་རིགས་རྣམས་ཉོ་ཐང་གཅིག་ཏུ་མ་གནས་པའི་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་འཕར་གྱིས་སྐྱ་ཕམ་འགྲོ་གཞིའི་དེང་སྐབས་རྒྱ་བོད་དབར་ཁྲིམས་འཆལ་དང༌། མི་འབོར་གང་མཚམས་གསར་འབྱོར་བཅས་ལ་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས་རང་དབང་འབྱོར་ཕྱུག་རང་འདོད་ཀྱི་བདག་པོ་རྣམས་ནས་སྤྱི་གནོད་བསམ་ཤེས་མེད་ཐོག་རང་མགོ་རང་བརྡུང་ལྟ་བུའི་སྔར་རྒྱུན་བོད་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་འབྲུ་མར་གྱིས་མཚོན། ལྕི་གཟན་ཕན་གྱི་རིན་ཐང་ཚད་བཟུང་མེད་པའི་སྤྲོད་ལེན་མི་བྱ་མཐུ་མེད་འབལ་ཉོ་དཀོན་ཚོང་གི་བཀག་ཉར་མ་ཟད། སྙོམས་ཆུང་ཁ་བཀག་འགྲོ་སྡོད་མི་ཤེས་པ་ཡོད་བཞིན་རྩད་གཅོད་བརྡའ་འདེད་ཙམ་མེད་པའི་ལམ་ངན་གང་འགྲོའི་གནས་སུ་བཞག་རྐྱེན་ད་ཆ་གཙོ་བོར་མཆོད་རྒྱུན་ཁག་ལ་ཉམས་ཆག་དང༌། ཆབ་འབངས་ཀྱི་བདེ་རྩ་བཅས་མིང་མེད་རྩ་བརླག་གིས་ལྟོ་ཚེ་མི་འགྲོ་བའི་ངལ་དུབ་མ་བཟོད་པས་སྟོད་སྨད་གང་སར་ཡུལ་བྱོལ་མི་ངན་ཕྱོགས་བསྒྲིལ་གྱིས་མི་བསད། བཅོམ་འཕྲོག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་གཞི་རྩ་དེར་ཐུག་ལགས་ན། བོད་གཞུང་ཡར་རྒྱས་ཚགས་ཚུད་ལྟ་བཞག མི་དམངས་བཅས་བདེ་འཁོད་འབྱུང་ཐབས་རྩ་བ་ནས་བྲལ་ངེས་ལ་ཀྲུང་དབྱང་ནས་བོད་ཀྱི་ལས་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ལེགས་བཅོས་བྱེད་རྒྱུའི་སྐོར་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་མི་བྱེད་པར། བོད་ཀྱི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་རང་ནས་ལེགས་བཅོས་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། མི་དམངས་ནས་ལེགས་བཅོས་བྱེད་དགོས་ཞུ་དུས་བོད་ཀྱི་འགོ་བྱེད་རྣམས་དང་གྲོས་བསྡུར་གྱི་ཐབས་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐག་གཅོད་རྒྱུ་གསལ་དོན་ལྟར་སྔ་འཕྲོས་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་འཚོ་ཐབས་ཕྱག་ལེན་དུ་ཐེབས་པ་མཛད་ཐབས་མ་བྱུང་ཕྱིན་རྒྱ་བོད་དབར་མཚན་ཤས་འཛམ་གླིང་དུ་གྲགས་པ་ཡོང་ངེས་བསམ་པར་དགོངས་བཞེས་སྐྱབས་འཇུག་དང༌། སླད་ནས་བདེ་ཐབས་སྐོར་ས་ཟས་རྗེས་འབྲེལ་གཞུང་ཁྲལ་ཞུ་སྒོ་ཆེ་ཕྲ་སྤྱི་སྲོལ་དང་ལེན་མི་ཞུ་ཚད་བྲལ་ཡང༌། དེ་བྱིངས་ཞི་དྲག་རྐང་འགྲོ་ལག་འདོན་དང༌། རྟ་ཁལ་མི་གསུམ་གྱི་འཁྲི་ཆ་བཅས་ས་ཁྲལ་ག་འཛོལ་གྱི་འཁྱོལ་ཐབས་མེད་ངེས་ཁག་ལ་བཅའ་ཡང་གི་བདེ་སྡུག་དང༌། འབྲུ་དངུལ་བསྐྱེད་ལྕིའི་ཁར། འདོད་བརྣག་བསྐྱེད་ལ་བསྐྱེད་རྒྱག་མ་ཟད། འར་འདེད་མ་བཟོད་པས་སྤྲོད་འཇལ་ཐོག་རང་མཚམས་ས་ཁང༌། དངོས་རྫས་དང༌། མིག་གཏེ་སོགས་བཙན་ལེན་གྱིས་ཉམས་ཆུང་ཆགས་རྟེན་བྲལ་ཏེ་ཕྱི་རྒྱལ་གཞན་ཕྱོགས་སུ་ཡུལ་བྱོལ་འགྲོ་རྩ་གཅིག་དང༌། ལྷག་པར་ས་མི་བཙན་འཛིན་གྱིས་བདག་པོའི་ཞུ་སྒོ་མི་འཁྱོལ་བའི་མནར་གཅོད་ངལ་དུབ་མ་བཟོད་པ་བཅས་ཡུལ་གྲུ་སྟོད་སྨད་སོ་སོ་ནས་ལེགས་སྤེལ་ཉེས་འགོག་འབྱུང་ཐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བདེ་སྡུག་རིམ་བཞིན་འབུལ་རྒྱུ། དེའི་མཚམས་གཙོ་བོར་ཡུལ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་བབས་འོས་ཇི་འགབ་ཀྱི་སྐྱབས་འཇུག་ཐུགས་འདོར་མེད་པ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་དོན་གནས་བཞི་དང༌།

ཞུ་དོན་ལྔ་པ། བོད་གཞུང་གི་སྲུང་དམག་ཐད་སྔ་སོར་རྒྱ་བོད་མཆོད་ཡོན་སྐབས་ཕྲན་བུ་ཡོད་མུས་ཐོག་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་ནས་དགོངས་བཞེས་བླ་མེད་ཀྱིས་རང་ས་སྟོད་སྨད་ཁག་ལ་སྣེ་ཤོར་མི་འབྱུང་ཆེད་བཀའ་ཆེམས་ཟབ་མོ་སྩལ་དགོངས་ལྟར་དམག་སྣོན་གང་འཚམས་དང༌། དེའི་ཕོགས་བཅས་འཕར་འཛུགས་བསྐྱངས་ཐོག་རིས་མེད་ཀྱི་དམག་རྩེད་སོགས་སློབ་སྦྱོང་དང༌། འཕྲུལ་མདའ་རྫས་མདེལ་སོགས་འཁོས་བསྟུན་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་སྤུས་སྒྲུབ་མཛད་པ་གོང་ཞུས་བཞིན་རང་ས་གལ་ཆེའི་སྲུང་བྱ་ཙམ་ལས། དྲག་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་ཕར་རྒོལ་སུ་ལའང་ཐུབ་དང་ཐུབ་མིན་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་དང༌། ལྷག་པར་ཆོས་ལྡན་ཞིང་ས་ཞེས་པའི་མིང་དོན་འགལ་མེད་ཀྱིས་ད་བར་གཏོང་ཡུལ་ཆོས་དང༌། ཆོས་མཐུན་ཁོ་ནའི་འབད་རྩོལ་མ་གཏོགས་ཕྱི་རྒྱལ་གཞན་དང་མཚུངས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་འཕྲུལ་ལས་དང༌། རྒྱུ་དངོས་ཡོན་ཏན་སོགས་གང་ཡང་མེད་པའི་སྙོམས་ཆུང་གི་གནས་ལ་བརྟེན་ཚང་མར་མཐུན་ལམ་གང་བཟང་གིས་འཁྱོལ་ཞིང༌། ད་མཚམས་བོད་རང་ལུགས་ཀྱི་དམག་ཁྲིམས་དང་ཞྭ་གོས་སྤྱོད་ལམ་སོགས་བསྒྱུར་བཅོས་མཛད་འཆར་ཡོད་ཚེ་མི་དམངས་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་ཡོང་རྒྱུར་ཀྲུང་དབྱང་ནས་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་གོམས་པའི་གཤིས་ལུགས་དང༌། ཆོས་ལ་དད་པ་བཅས་ལ་སྲུང་འཛིན་བཅོས་བསྒྱུར་གང་བྱེད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོད་ཅེས་གསལ་དོན་བཞིན་ཡུལ་གྱི་གོམས་པའི་གཤིས་ལུགས་ལ་བརྟེན་སྔར་མུས་གནས་སྡོད་ཆོག་པ་མ་ཟད། རང་ས་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་ལ་སྲུང་འཛིན་བྱ་རྒྱུར་རང་དོན་རང་གཅེས་མི་བྱ་མཐུ་མེད་དང༌། ས་མཚམས་ཁག་ནས་བཙན་དབང་ཧམ་བཟོས་བྱ་མི་བྱུང་ཚེ་སྔར་སྲོལ་མཆོད་ཡོན་གྱི་ལར་རྒྱ་མི་བོར་བའི་རྒྱབ་གཉེར་རོགས་རམ་སྐྱབས་འཇུག་ཞུ་ཡུལ་རྒྱ་བོད་ནང་མཐུན་ལྟར་ལས་མེད་ངེས་ལ་རང་བཞིན་དོན་གནས་གང་ལའང་མི་ཕན་པའི་བཅོས་བསྒྱུར་ཞུ་མ་དགོས་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལུགས་ཆུང་ངུའི་ནང་མི་ཤོང་བའི་ཕན་མེད་གནོད་སྐྱེལ་ལ་མི་དམངས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་ཐབས་སུ་སྔར་ལམ་དཔོན་དམག་ཕྲན་བུ་ཙམ་ལས་དེ་བྱིངས་འཕྲལ་དུ་ཕྱིར་འཐེན་ཡོད་པ་ཞུ་དོན་བཞིན་དགོངས་བཞེས་དགོངས་སྐོར་དང་འབྲེལ་བཀའ་གསལ་སྐྱབས་འཇུག་གཙང་ཆོད་ཡོད་པ་ཞུ་རྒྱུ།

ཞུ་དོན་དྲུག་པ། བོད་འདིའི་ཐོན་ཁུངས་ཁག་ནས་རང་བེད་བཅད་ལྷག་ཕྱི་རྒྱལ་གཞན་དུ་སྤུས་ཚོང་འཕེར་བའི་ཨང་དང་བལ་རྔ་པགས་རིགས་དང༌། ཁྲག་རྭ་གླ་རྩིས་མཚོན་པས་སྨན་རིགས་གསེར་དངུལ་སོགས་ད་ཕན་རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་མི་རི་ཀས་མཚོན་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དད་པ་དང་བློ་བལྟས་ཤ་ཞེན་འདོད་པའི་རེ་མོས་སོགས་ཀྱི་འཚོ་ཐབས་བྱས་དང་བྱས་མིན་ཞུ་མ་དགོས། དོན་དུ་ཁད་ཉེ་ཐོག་ཆུ་ལམ་དང༌། ས་གནམ་བར་གྱི་བསྐྱོད་ལམ་བཅས་གང་ས་ནས་ཐབས་ལེན་བདེ་ཆེད་སྔར་ནས་ད་བར་ཚོང་དོན་ཆིངས་ཡིག་རིམ་འབྲེལ་གྱི་དོན་བཞིན་བོད་ཐོན་དངོས་ཟོག་ཕར་བསྐྱེལ་དང༌། ཚུར་མཁོའི་དངོས་ཟོག་བཅས་འདོན་འདྲེན་གྱིས་རྒྱ་བོད་དབར་ཤོ་འབབ་སྒོ་ཁྲལ་སོགས་སྤྲོད་ལེན་གནས་བཞིན་པར་འདི་ལོ་རྒྱ་བོད་མཛའ་མཐུན་ལ་བསྙད་བལ་འབབ་ཉོ་ཚོང་མི་བྱེད་ཅེས་དོན་དུ་ཚོང་དོན་ཆེ་ཕྲ་ཚང་མའི་འགྲོ་ལམ་འགག་ཉེར་ཐུག་པ་རྒྱ་བོད་ལྷན་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་མངའ་ལགས་ན། ད་མུས་སྡོད་དགོས་མཆིས་ཚེ་རྒྱ་ཕྱོགས་ས་གནས་སུ་བལ་འབོར་ཡོད་རིགས་རྣམས་ས་རྡོ་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་མིང་མེད་རྩ་བརླག་དང༌། བོད་སར་ཡོད་རིགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་རིམ་འཐོར་གྱིས་ཚོང་རིགས་འགྱེལ་ལང་ཐུབ་རེ་རྩ་བྲལ་ལ་བརྟེན་ཚོང་ལམ་ཐད་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་སྲོལ་ལྟར་ཚོང་ཡུལ་ཁྱད་མེད་ཁར་སྔར་མུས་གནས་ཐབས་ཀྱི་སྐྱབས་འཇུག་བཀའ་མོལ་འཕྲལ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་མ་བྱུང་ཕྱིན་བོད་གཞུང་གི་དངུལ་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་ཆེ་བཙན་ཁག་གི་མཆོད་རྒྱུན། མི་དམངས་འབྱོར་ཕྱུག་དང་བཅས་པའི་ཟ་རྟེན་དངུལ་འབབ་བཅས་ལ་ཁེ་བསྐྱེད་རེ་ལྟོས་ཀྱི་ཚོང་རིགས་ཆེ་ཕྲར་སྤྲད་པ་ཞེ་གཅིག་ལ་ད་ཆ་སྤྲོད་ལེན་མི་ཤེས་པའི་མི་སེར་གྱི་བདེ་རྩར་གནོད་འགལ་ཆེ་བས་འགོ་འདོན་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་ཞུ་རྒྱུར། ཀྲུང་དབྱང་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་ཡོད་གཞིར་བཟུངས་ཏེ་སོ་ནམ་དང༌། འབྲོག་ལས་བཟོ་རིགས། ཚོང་ལས་རྣམས་གོང་འཕེལ་དུ་བཏང་ནས་མི་དམངས་ཀྱི་ལྟོ་གོས་སོགས་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་གསལ་དོན་ལྟར་བོད་གཞུང་དང༌། མཆོད་རྒྱུན་མི་དམངས་བཅས་ཀྱི་བདེ་རྩར་གནོད་འགལ་དངོས་གཟིགས་ལ་འཕྲལ་དུ་བཀའ་སློབ་སྐྱབས་འཇུག་ཡོད་པ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་བོད་སྤྱིའི་བདེ་སྡུག་ཟོལ་མེད་ལས། ཁྲིམས་འགལ་རང་སྣང་གང་དྲན་གྱིས་རྩིང་སྤྱོད་ཞུ་བདེ་རྩ་བ་ནས་མིན་ངེས་ལ་རྒྱ་བོད་བླ་དཔོན་ལྷན་རྒྱས་ནས་མི་སེར་བདེ་རྩར་དགོངས་པས་སྐྱབས་འཇུག་མ་པང་བུ་འདོར་མེད་པའི་བཀའ་བཟང་དོན་སྨིན་བརྩེ་བས་གཟིགས་པ་མཁྱེན་མཁྱེན་ཞུ་རྒྱུར། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་སེར་སྐྱ་སྤྱི་མགྲིན་ནས་ཕྱག་བཅས་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ། ཞེས་འཁོད་སྙན་ཞུ་ཐོག་མར་བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་ལ་ཕུལ།

དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུའི་སར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་སྙན་ཞུ་བརྒྱུད་འབུལ་ཐོག་དེའི་སྐོར་ཕན་ཚུན་བཀའ་བསྡུར་མང་པོ་བྱུང་བ་དང༌། སྙན་འབུལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་འཐུས་བཞི་པོ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང་ངོ་ཐུག་གིས་ཁོང་ཚོའི་འདྲ་པར་ཡང་བླངས་ཤིང༌། རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཚོར་གྲོས་མཐུན་གཞི་བཞག་ལག་བསྟར་བྱེད་འདོད་དང༌། དྲང་བདེན་གྱི་བསམ་བློ་ཞིག་ཡོད་ན། མི་མང་འཐུས་མིས་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུའི་ཚིག་དོན་རྣམས་ལ་དངོས་འབྲེལ་བྱས་ན་བསམ་ཞིབ་བྱེད་ཐུབ་པ་རྣམས་ལ་བསམ་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། མི་འཚམས་པའི་གནས་ཚུལ་རིགས་ཡོད་ན་དེ་ལ་བབ་གསེད་འགྲེལ་བརྗོད་ཀྱིས་མི་མང་གི་བསམ་བློ་བག་ཕེབས་ཡོང་ཐབས་བྱས་ན། དོན་དམ་དུ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ངེས་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་དཔོན་པོ་ཚོས་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་ཁོང་ཁྲོ་དྲག་པོས་གང་བྱུང་སྐྱོན་བརྗོད་དང༌། བཙན་པོས་སྡིག་སྐུལ་དེ་ལྟ་བུ་བྱེད་དགོས་དོན་མེད་ནའང༌། དེའི་འབྱུང་རྩ་གཙོ་བོ་བོད་གཞུང་དང་བོད་མིའི་བསམ་ཚུལ་གང་ལའང་བརྩིས་མེད་ཀྱིས་ཁོང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་སྲིད་དབང་འཕྲོག་ཐབས་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན།

དེ་ཡང༌། རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་འདོན་ཐེངས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང༌། “སྐབས་དེའི་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་གྲས། ཁྲིན་ཅི་པོའོ་ཡིས་བརྩམས་པའི་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་ཚབ་གཉིས་གནས་དབྱུང་བཏང་བ་རེད་དམ་ཟེར་བའི་ནང༌། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་མ་ཉིད་དུ་ཀྲུའུ་ཞི་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཐུགས་དགྱེས་པོའི་ངང་ནས། ཡག་པོ་བྱུང་སོང༌། དོན་ཞིག་འགྲུབ་སོང་བས་དེ་ནི་རྒྱལ་ཁ་ཞིག་རེད།” ཅེས་སོགས་གསུང༌། ཞེས་དང༌། “ཡིན་ནའང་སྲིད་ཚབ་ཀླུ་ཁང་པ་དང༌། བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ནང་གི་ངན་ཧྲེང་ཤོག་ཁག་གིས་ངན་སེམས་རྒྱུན་བཅངས་ཐོག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་ནུས་པ་ཉམས་ཉེས་སུ་གཏོང་གང་ཐུབ་བྱས་ཏེ། ཁོང་ཚོས་ཐོག་མར། བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་འཐུས་མི་ཚོགས་པའི་སྙན་ཞུ་བཀག་ཉར་གྱིས་མཆན་འགོད་མ་བྱས་པ་”ཞེས་དང༌། “ཁོ་པ་ཚོའི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ཁོག་རྩིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མན་ཇུའི་དུས་མཇུག་བོད་སྡོད་ཨམ་བན་ལྟར། ཀྲུང་དབྱང་དང་ཆོ་མེད་ཞི་ལྷོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཙམ་ཞིག་གནང་ཐབས་སམ། ཡང་ན་གོ་མིང་ཏང་གི་བོད་སྡོད་དོན་གཅོད་ཁྲུ་ལྟ་བུའི་མིང་སྟོང་པ་ཞིག་འཇོག་རྒྱུ་བཅས་རེད།

བོད་སྡོད་དཔུང་སྡེའི་སི་ལིང་ཡོན་བློ་མཐུན་ཀྲང་གོ་ཧ་ཡིས་སྲིད་ཚབ་གཉིས་པོར་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྐབས། ཀླུ་ཁང་པས། སྔར་གྱི་བོད་སྡོད་བློན་ཆེན། ཀྲང་དབྱིས་ཐང་ལ་དཔེ་བླངས་ཏེ། སྔར་མི་ཆེན་ཀྲང་ཡེ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་དམག་མི་ཁྲིད་མེད་རུང་ཁོས་བོད་དུ་བྱ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་བྱས་ཡོད། ཁྱེད་ཀྱང་རུས་མིང་ཀྲང་ཡིན་འདུག་པས། ཁྱེད་ཀྱིས་མི་ཆེན་ཀྲང་ལྟ་བུ་བྱེད་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་ལུགས་སོགས་འཁོད་པ་དང༌། ཡང་ཐེངས་གཅིག སྲིད་ཚབ་ཀླུ་ཁང་པས། རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཀྲང་གོ་ཧས་གཙོས་པའི་དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས་མཇལ་སྐབས། ཁྱེད་ཚོ་དེ་སྔོན་མན་ཇུ་དང་ཁྱད་པར་སྤུ་ཙམ་མི་འདུག

ད་དུང་མན་ཇུ་ལས་སྡུག་གི་རེད། ཆབ་མདོར་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེ་ནི་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་ཧམ་བཟུང་བྱས་པ་ཞིག་རེད། རྒྱ་ནག་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་རེད། བོད་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཆུང་རེད། རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་དེས་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཆུང་ལ་ཐུབ་ཚོད་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁྱེད་ཚོས་བོད་དུ་དམག་ཉུང་ཙམ་གཏོང་དགོས། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ནང་གནད་དོན་འགའ་ཤས་ཡང་བསྐྱར་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག བོད་འདི་ཆོས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་བར་གནས་སུ་བསྡད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་སྔར་ནས་ད་བར་རྒྱལ་ཁབ་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཧམ་བཟུང་བྱས་མེད། བོད་འདི་སུས་ཟ་བསམ་ན་ཡང་དོན་དངོས་ཐོག་ཟ་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། གང་ལྟར་ཁྱེད་ཚོ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་དེ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཆུང་ལ་བརྙས་བཅོས་བྱེད་མཁན་རེད་འདུག བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་འབྲེལ་དེ་ཁྱེད་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། བོད་ལ་ཟིང་འཁྲུག་བྱུང་ན་རྒྱ་ནག་ནང་ཟིང་འཁྲུག་ཡོང་གི་རེད། ཁྱེད་ཚོས་ཆབ་མདོ་སོགས་དྲག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཕྲོག་པ་ཞིག་རེད། འཇིགས་བསྐུལ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གྲོ་མོར་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བ་དེ་ནི་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་རེ་འདུན་བྱས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་ནན་པོ་ཞིག་གསུང་འདུག” ཅེས་གསལ།

ཁོང་ཚོའི་མིག་སྔའི་འགོག་རྐྱེན་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་སྲིད་ཚབ་གཉིས་ལ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་ཚོགས་པ་ཟེར་བ་སྲིད་ཚབ་གཉིས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་སྐྱོན་འཛུགས་དང༌། འཁོན་འཛིན་ངན་སྨྲས་བྱེད་མུས་ཐོག ཉིན་ཤས་སོང་རྗེས་བཀའ་བློན་རྣམས་ཆེད་འབོད་ཀྱིས་རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང༌། ཀྲང་གོ་ཧ་མཉམ་ཕན་ཚུན་ཤོད་རེས་མང་དག་བཏང་བའི་མཐའ་དོན་མི་དམངས་འཐུས་མིར་བསྙད་བཏགས་ཏེ་རྒྱ་མིའི་བཙན་ཤེད་དང་གཡོ་བྱུས་ལ་མགོ་མི་སྒུར་བར་དྲང་བདེན་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས་གནང་མཁན་སྲིད་ཚབ་གཉིས་མེད་པ་བཟོ་དགོས་ཞེས་མངོན་སུམ་དུ་བཤད།

དེ་ཡང་ ༡༩༩༣ ལོ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་འདོན་ཐེངས་ཉེར་དྲུག་པ་ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང༌། “དེ་ནས་ཉིན་བསྟུད་སྲིད་ཚབ་གཉིས་སྐོར་བཀའ་བློན་རྣམས་དང༌། དྲུང་རྩིས་བཅས་ཀྲང་ཏའེ་པེའོ་སར་བཅར་ཏེ་གྲོས་བསྡུར་ཞུ་སྐབས། ཀྲང་ཏའེ་པེའོ་དྲ་མའི་ཤེལ་སྒོའི་འཁྲིས་སུ་ཡར་བཞེངས་ནས་ཤེལ་སྒོར་རྒྱབ་བསྙེས་བསྐྱོན་ཏེ་གསུངས་དོན། མི་དམངས་བརྫུས་འཐུས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་འདི་དག་སྲིད་ཚབ་གཉིས་ནས་བཟོས་པ་མ་ཟད། སྔ་ཕྱིར་མཐུན་སྒྲིལ་གཏོར་བཤིག་གི་སྤྱོད་ངན་མང་པོ་བྱས་རུང༌། ང་ཚོས་མཐའ་ལ་མ་ཐུག་བར་ཕྱིར་འཐེན་བརྒྱབས་པ་ཡིན། ད་དུང་འདི་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བརྒྱབས་ཚེ་ང་ཚོ་གཡང་ལ་ལྷུང་རྒྱུ་རང་རེད།

དེར་བརྟེན་སྲིད་ཚབ་གཉིས་དང་ང་ཚོ་འགྲིག་ཐབས་མི་འདུག་པས་དེ་དོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་སྙན་སེང་ཞུ་རོགས་ཞེས་གསུངས་པར་བརྟེན་ང་ཚོ་བྱ་ཐབས་ཟད་དེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་མདུན་དུ་བཀའ་བློན་ཚང་མ་བཅར་ཏེ་གནས་ལུགས་ཞིབ་ཆ་ཞུས་པར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས། བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་དཔོན་རིགས་དང་སྲིད་ཚབ་གཉིས་དབར་འགལ་བ་ཆགས་པ་འདི་ཐད་དཀར་ཡོལ་ལ་སེར་ཁ་ཤོར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་གཤིས། ད་ཆ་འགྲིག་ཐབས་དཀའ་བས་སྲིད་ཚབ་གཉིས་ཀྱི་གོ་མིང་དང༌། ཕོགས་ཐོབ་སོགས་སྔར་རྒྱུན་རང་འཇགས་ཐོག སྲིད་ཚབ་ཀྱི་ལས་འཁུར་བྱེད་མཚམས་འཇོག་དགོས་ཞེས་སྲིད་ཚབ་གཉིས་སར་བཀའ་བློན་ཐུན་མོང་ནས་གནས་ལུགས་ཞུ་བར་འགྲོ་དགོས་བཀའ་ཕེབས་པ་བཞིན་བཅར་ཏེ་གྲལ་ལ་འཁོད་རྗེས། ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ནས་གུས་བཏུད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བཅས་གོང་གསལ་བཀའ་དོན་གནས་ལུགས་རྣམས་ཞིབ་ཆ་བཤད་སོང༌། དེ་ལན་སྲིད་ཚབ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ནས། ལགས་ལས་སེ་ལགས་ལས་སེ། ཞེས་གསུངས་ཀྱི་འདུག སྲིད་ཚབ་ཀླུ་ཁང་པས། ‘བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་ང་ཚོའི་མཐའ་བསྐོར་བྱུང༌།

དཔེར་ན། གྲིབ་ཀྱི་རི་སྟེང་ས་སྟོང་ཁག་ནང་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་གུར་ཕུབ་སྟེ་བསྡད་འདུག དེ་ཚོ་མ་འོངས་པར་སྐད་ཆ་ཤོད་ཡས་ཡོང་རྒྱུར་ཁྱེད་ཚོའི་ཐུགས་ལ་ཞོགས་ཨ། ང་གཉིས་བཀའ་དོན་ལྟར་ལས་འགན་འཇོག་རྒྱུ་ཡིན་ཀྱང༌། དམ་ཕྲུག་འདི་ངེད་གཉིས་ལ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བས་ད་ཆ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ང་རང་གཉིས་ནས་ཕྱིར་འབུལ་ཞུ་གི་ཡིན།’ ཞེས་གསུངས་བྱུང༌། དེ་ནས་བཟུང་གནས་ཚུལ་ཆེ་ཕྲ་ཚང་མ་བཀའ་ཤག་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཐད་ཀར་སྙན་སེང་ཞུ་བའི་ལམ་ལུགས་ལ་གྱུར་སོང༌།” ཞེས་འཁོད་ཅིང༌།

སྲིད་ཚབ་གཉིས་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “བོད་ནང་གནས་ཚུལ་སྡུག་པོ་ནས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་མུར། ལྷ་སའི་ནང་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་མང་པོ་འབྱོར་ཞིང༌། ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ནས་ཚོགས་འདུ་ཡུན་རིང་ཚོགས་བཅུག་པའི་ནང༌། བཀའ་བློན་ཚོ་འབོད་འགུགས་བྱས་ཤིང༌། མི་མང་ལ་ངེས་པར་དགོས་མཁོ་གལ་ཆེའི་རིགས་དང༌། བཙན་འཛུལ་མཁན་གྱི་རེ་འདུན་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཉེ་སྙོམ་བྱེད་རྒྱུའི་ལས་འགན་དེ་སྲིད་བློན་ཀླུ་ཁང་པར་བབས་པ་རེད། ཁོང་ནས་བརྗོད་དོན། བོད་མི་རྣམས་ཉམ་ཆུང་ཆོས་བྱེད་མཁན་ཡིན་སྟབས། ཡུལ་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་རང་ཉིད་འདང་ཙམ་ལས་མེད། ཁ་ལྷག་ཕྲན་བུ་ཡོད་རིགས་ནས་རྒྱ་དམག་རྣམས་ལ་ཟླ་བ་རེ་ཟུང་ལས་མི་ལྡང༌། གློ་བུར་དུ་ཐོན་སྐྱེད་མང་པོ་བཟོ་མི་ཐུབ། ལྷ་སར་དམག་ཤུགས་ཆེན་པོ་འདི་འདྲ་ཉར་དགོས་དོན་མེད། ཁྱེད་ཚོས་ཡུལ་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་ན། དཔུང་དམག་རྣམས་ས་མཚམས་སུ་གཏོང་དགོས། གྲོང་ཁྱེར་ནང་དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས་དང༌། སྐུ་སྲུང་གང་འཚམས་བསྡད་ན་འགྲིགས་ཞེས་བསམ་ཚུལ་རྣམས་ཞུམ་མེད་གསལ་པོར་བརྗོད་འདུག རྒྱ་མིས་ཐོག་མའི་ཆར་ལན་འདེབས་མཁས་པོ་བྱས་ཏེ་དམག་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུས་བརྗོད་གསལ། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་གྲོས་མཐུན་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་གསལ་ལྟར་རྒྱ་དམག་བོད་དུ་འཇོག་དགོས་ཤིང༌། སྡོད་ས་དང༌། ཟ་ཆས་སྤྲོད་དགོས། ཁོང་ཚོ་ནི་བོད་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ཡར་རྒྱས་དང༌། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཙན་ཤུགས་འོག་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཆེད་ཡོང་བ་ཡིན། བོད་མི་རྣམས་རང་མགོ་ཐོན་པ་དང༌། ས་མཚམས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་བོད་མིས་བྱེད་ཐུབ་ན་རྒྱ་དམག་རྣམས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕྱིར་ལོག་ཕྱིན་པས་ཆོག་ཅེས་དང༌། ཁྱོད་ཚོ་ཁྱེད་རང་ཚོའི་རྐང་པའི་སྟེང་ལངས་ཐུབ་ན་ང་ཚོར་སྡོད་གྲོགས་བརྗོད་ཀྱང་སྡོད་ཀྱི་མ་རེད་ཅེས་སོགས་བརྗོད་འདུག

ཀླུ་ཁང་པས་བརྗོད་གསལ། ང་ཚོའི་ས་མཚམས་སུ་ཉེན་ཁ་བཟོ་མཁན་རྒྱ་མི་མ་གཏོགས་མེད། ང་ཚོ་རང་མགོ་ཐོན་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་ཕྱིན་སོང༌། ཞེས་དང༌། ཡང་ཚོགས་འདུ་གཞན་ཞིག་ལ་ཁོང་ནས་དམག་དཔོན་དེར་བརྗོད་གསལ། ཁྱོད་ཚོ་བོད་དུ་རོགས་རམ་ཆེད་ཡོང་ཚུལ་བརྗོད་མུས་ཀྱང༌། ད་ཕན་རོགས་རམ་གང་ཡང་བྱས་མ་སོང་བ་མ་ཟད། རྒྱ་མི་བོད་དུ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ང་ཚོར་དཀལ་ངལ་ཡོང་གི་འདུག རྒྱ་མིས་ལས་ཀ་ཇི་བྱས་ལ་མི་མང་ནས་ཁོང་ཁྲོ་དང༌། འདོད་པར་མི་འབབ་པ་ཤུགས་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་འདུག ཡང་ཁོང་ནས་སྤྱིར་བཏང་གནད་གལ་མེད་ཀྱང༌། ང་ཚོར་གནོད་འགལ་ཆེ་བ་ཞིག་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་ཉེ་སྐོར་སེམས་ཅན་གྱི་རུས་པ་མེར་བསྲེགས་གཏོང་བ་འདིས་བོད་མིའི་ཆོས་དད་ལ་གནོད་ཅིང༌། འདི་ལ་མི་དགའ་བ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་འདུག

དེར་ཀྲང་ཅིན་ཨུས། མི་མང་ནས་དགའ་པོ་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་གོ་བསྡུར་མ་བྱས་པར་དགའ་བོ་མི་བྱེད་མཁན་ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་བཀག་འགོག་བྱེད་དགོས་ཞེས་དང༌། མི་མང་ཚོས་ཁྲོམ་དཀྱིལ་དུ་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བའི་གླུ་གཞས་ལེན་ཚུལ། ད་དུང་ཁོང་ནས་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་མིར་མཐུན་ལམ་ལེགས་པོ་བྱེད་དགོས་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཟིན་ཞིག་ཀླུ་ཁང་པར་སྤྲད་དེ་འདི་བཞིན་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱ་དགོས་བརྗོད་པར། ཀླུ་ཁང་པས་ཡིག་ཟིན་དེ་ཀློག་སྐབས་ཁྲོམ་དཀྱིལ་དུ་གླུ་གཞས་བཏང་མི་ཆོག་ཅེས་འཁོད་ཡོད་སྟབས་ཁོང་ནས་དེ་ལ་བཟོ་བཅོས་འབྲེལ་ཆགས་པོ་ཞིག་བྱས་འདུག་ཀྱང༌། ངའི་བསམ་པར་དེ་ལ་རྒྱ་མི་ཁོང་ཁྲོ་ཞི་ཐབས་བྱུང་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད།

ཚོགས་འདུ་ཐེངས་མང་དེ་ལྟར་ཚོགས་སྐབས་རྒྱ་མིའི་བརྗོད་ནན་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཞིང༌། རྒྱ་རིགས་རྣམས་བོད་དུ་རོགས་རམ་ཆེད་ཡོང་ཚུལ་གོ་རྟོགས་གསལ་པོར་ཡོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། མི་མང་ནི་རྒྱ་མིར་རྣམ་འགྱུར་བྱ་སྤྱོད་ཉིན་རེ་ནས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་གྱུར།”11 ཅེས་དང༌།

ཡང༌། “གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་ཅན་དེ་འདྲའི་སྐབས། རྣམ་ཀུན་ཕྱི་མི་སུ་ཡང་ངའི་རྩར་ཡོང་དུས་བཀའ་ཤག་དང༌། ལས་ཁུངས་གཞན་དག་བརྒྱུད་དགོས་ན་ཡང་རྒྱ་མིས་དེ་ལྟར་མིན་པར་ཐད་ཀར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཐོག་མའི་ཆར་ང་དང་ཐུག་འཕྲད་སྐབས་སྲིད་བློན་གཉིས་ནས་ཕྲན་ལ་སློབ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། སྐབས་ཤིག་སྲིད་བློན་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་བརྗོད་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ཁོང་ཁྲོ་ཆེན་པོ་ལངས་སོང༌། ང་རང་ལོ་ཚོད་དེ་འདྲར་མི་རྒན་ཞིག་གི་བྱ་སྤྱོད་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་སྟེ་ཧ་ལས་བྱུང༌། ངེད་ལོ་ན་ཆུང་ཡང་ཁོང་ཁྲོ་ཞི་འཇགས་བྱེད་དུ་བཅུག དེ་ནས་ཕྲན་གཅིག་པུ་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་དགོས་པའི་འགོ་འཛུགས་བྱས། ཁོང་ཚོ་ངའི་རྩར་ནམ་ཡོང་སྐབས་སྲུང་དམག་མཉམ་འཁྲིད་ཀྱིས་སྡོད་ཁང་སྒོ་འགག་ཏུ་འཇོག་གི་འདུག དེ་དག་སྤྱོད་ཚུལ་ངན་པ་ཙམ་ལས་མིན་ཡང་གནས་ལུགས་ཤེས་མཁན་བོད་མི་ཚོ་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

རྒྱ་མི་དང༌། ཀླུ་ཁང་པ་མཐའ་མའི་གླེང་རྩོད་ཡོང་ས་ནི་བོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སྐོར་ཞིག་ཐོག་བྱུང་འདུག ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྡུ་བསྐོང་ཐོག ངའི་སྲིད་བློན་དང༌། བཀའ་ཤག་རྣམས་འབོད་འགུགས་དང་འབྲེལ། རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་མཐོ་རིམ་རྣམས་ཀྱང་འབོད་འགུགས་བྱས་པའི་སར་དམག་དཔོན་དེས་བརྗོད་གསལ། བོད་དམག་རྣམས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་ལ་བསྒྱུར་བའི་དུས་སུ་བབས་ལུགས་དང༌། དེའི་བྱེད་ཐབས་སུ། བོད་དམག་གཞོན་ནུ་འདེམས་སྒྲུག་གིས་ལྷ་སར་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ནང་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་དགོས། དེ་ནས་ཁོང་ཚོ་སོ་སོའི་དམག་སྒར་དུ་ཕྱིན་ཏེ་བྱིངས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་ལུགས་བརྗོད་པ་རེད།

དེ་ལ་ཀླུ་ཁང་པས་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེས་བརྗོད་དོན། བསམ་འཆར་དེ་ནི་དགོས་དོན་མེད་ལ་ཁས་ལེན་ཐུབ་པའང་མ་རེད་ཅེས་དང༌། ཁོང་ནས། རྒྱ་ནག་ཏུ་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་ཚུལ་རྒྱ་མི་ཚོས་བརྗོད་པ་དེ་དག་ང་ཚོའི་མི་མང་ནས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་མེད། གྲོས་མཐུན་ནང་གི་དོན་ཚན་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱ་དམར་རང་ཉིད་ནས་ཡང་ཡང་འགལ་འདས་བྱས། བོད་ཤར་ཕྱོགས་ད་དུང་རྒྱ་མིའི་དམག་འོག་ཏུ་ཡོད། ས་ཆ་དེ་རྣམས་བོད་གཞུང་ལ་སྤྲོད་དགོས་ཀྱང་སྤྲད་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་ལ་རྒོལ་འཛིངས་བྱས་པ་ནི་བདེན་འབྲེལ་ཞིག་མ་ཡིན། ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་བྱེད་སྐབས་རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་དངོས་སུ་ས་ཐོག་ཏུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་རེད། བོད་དམག་རྒྱ་དམག་ཏུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ཐད་བཅོས་བསྒྱུར་སྐོར་བོད་མིར་བཙན་ཤེད་མི་བྱེད་པ་གྲོས་མཐུན་ནང་གསལ་ཡོད། བཅོས་བསྒྱུར་དེ་ལ་བོད་མིས་དགའ་མོས་མི་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་ཅིང༌། སྲིད་བློན་ཁོང་རང་ལ་འདོད་བབས་མ་བྱུང་བ་རེད།

རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཚོས་བརྗོད་གསལ། དོན་གནད་དེ་དག་གལ་ཆེན་པོ་མིན། བོད་གཞུང་ནས་དགག་བྱ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མཐོང་གི་མི་འདུག་ཅེས་དང༌། ཡང་ཁོང་ཚོས་བསམ་འཆར་བཏོན་གསལ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་དེ་རྣམས་བོད་ཀྱི་དམག་སྒར་ཁག་ནས་ཕབ་སྟེ་རྒྱ་མིའི་དར་ཆ་འཛུགས་དགོས་ཚུལ་བརྗོད་པར། ཀླུ་ཁང་པས། རྒྱ་མིའི་དར་ཆ་བཙུགས་ན་བོད་དམག་གིས་ཕབ་ཀྱི་རེད། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་ངོ་ཚ་བོ་ཡོང་གི་རེད། ཅེས་དང༌། དར་ཆའི་སྐོར་རྩོད་གླེང་སྐབས་ཀླུ་ཁང་པས། བོད་དུ་རྒྱ་མིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཟིན་པར་བརྟེན་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོ་བྱེད་དགོས་ཚུལ་བརྗོད་པ་དེར་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཞིག་རེད། མི་ཞིག་གི་མགོ་ལ་བརྡུངས་ཏེ་ཀ་ལི་བཅག་ནས་ཁྲག་མ་བསྐམ་པར་ཡོད་མུས། དེ་དང་ལམ་སང་གྲོགས་པོ་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་ལྟར་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་དེར་རྒྱ་མི་ཁོང་ཁྲོ་ཆེན་པོ་ལངས་ཤིང༌། ཉིན་གསུམ་ཙམ་རྗེས་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་རྒྱུ་བྱས་ཏེ་དེ་ཉིན་ཚོགས་འདུ་གྲོལ་འདུག འཐུས་མི་ཚོ་ཡང་བསྐྱར་ཚོགས་འཛོམས་སྐབས། དམག་དཔོན་ཕན་མིང་ནས་ཀླུ་ཁང་པར་བརྗོད་གསལ། ཁྱེད་ནས་ཁ་སང་གསུངས་པའི་བཀའ་མོལ་ནང་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་མི་འདུག་གམ། ཞེས་དགོངས་སེལ་ཞུ་རེས་དྲིས་པར། ཀླུ་ཁང་པས་སྔོན་མ་ལྟར་ལས་བསྒྱུར་བཅོས་མ་བཏང་བའི་ཐོག་བརྗོད་གསལ། གནས་ཚུལ་དྲང་པོར་བརྗོད་རྒྱུ་ནི་ང་རང་གི་ལས་འགན་ཡིན། བོད་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་མིས་བཙན་གནོན་བྱས་ཚུལ་གླེང་གྲགས་བྱུང་བ་དེས་བོད་མིའི་བློ་བག་མི་ཕེབས་པར་ཕྱིན་པ་རེད། གལ་ཏེ་དམག་མིའི་སྐོར་རྒྱ་མིའི་བསམ་འཆར་རྣམས་བླངས་ན་དམག་མི་ཙམ་མིན་པར་མི་མང་ནས་ཀྱང་རྣམ་འགྱུར་ངན་པ་བསྟན་གྱི་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག

དེ་ལ་དམག་དཔོན་ཕན་མིང་ཁོང་ཁྲོ་བཟོད་སྒོམ་མ་ཐུབ་པར་ཀླུ་ཁང་པས་ལྐོག་ཏུ་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཤུགས་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ཚུལ་བརྗོད་ཅིང༌། སྐད་ཅོར་ཆེན་པོའི་ངང་ཀླུ་ཁང་པ་ལས་འཁུར་ཕྱིར་འཐེན་དགོས་ཚུལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་ཀླུ་ཁང་པས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ངས་ནོར་འཁྲུལ་བྱས་པ་གཟིགས་ཡོད་ན་ལས་འཁུར་ལས་ལྷག་པ་སྲོག་ཀྱང་གཏོང་གི་ཡིན། དེ་མིན་རྒྱ་མིས་ང་ཚོར་བཀའ་གནང་དགོས་དོན་མེད། རྒྱ་མིའི་བཀའ་ལ་མི་ཉན་ཐག་ཆོད་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པར། དེར་ཀྲང་ཅིན་ཨུས་བར་འཚངས་ཀྱིས་བརྗོད་དོན། ད་ལྟ་ཕན་མིང་ནས་བརྗོད་དོན་ལ་ཕྲན་བུ་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་ཡོད་སྟབས་དོན་གནད་དེ་ཚོར་བདག་སྤྲོད་མ་གནང་ཞེས་བརྗོད་འདུག ཚོགས་འདུ་དེར་གྲོས་མཐུན་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་གྲོལ་བ་རེད། ཀྲང་ཅིན་ཨུས་སྐབས་དེར་དོན་གལ་ཆུང་དུ་བཏང་ཡང༌། དེ་རྗེས་ཕྲན་ལ་སྙན་ཞུ་ཞིག་བཏང་འབྱོར་ནང༌། ཀླུ་ཁང་པར་བོད་དང་རྒྱ་ནག་མཐུན་འབྲེལ་བྱེད་འདོད་མི་འདུག་ན་ཁོང་གི་ལས་འཁུར་ཕྱིར་འཐེན་དགོས་ལུགས་བྲིས་འདུག་ཅིང༌། དེ་སྐོར་བཀའ་ཤག་ཏུའང་བརྗོད་འདུག བཀའ་ཤག་ནས་སྲིད་བློན་གཉིས་ཀ་དགོངས་པ་ཞུ་བཅུག་ན་ལེགས་ཚུལ་བསམ་འཆར་སྤྲད་བྱུང་ཞིང༌། གནས་ཚུལ་དེ་རྩེ་མཐར་ཐུག་སྟབས་དཀའ་ཚེགས་ཅན་གྱི་ལས་ཀ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་བྱུང༌། ཀླུ་ཁང་པས་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོས་རྒྱ་མིར་ལན་འདེབས་བྱས་པ་དེར་ཕྲན་ནས་བརྩི་མཐོང་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། ཡང་ན་ཀླུ་ཁང་པ་མུ་མཐུད་ལས་ཀ་བྱེད་འཇུག་རྒྱུ་དང༌། ཡང་ན་རྒྱ་མིའི་ངག་བཞིན་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གཉིས་རེད།

དེ་ལ་གནད་དོན་གཉིས་ཡོད། དང་པོ་ཀླུ་ཁང་པའི་ལུས་སྲོག་གི་ཉེན་ཁ་དང༌། གཉིས་པ་མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་རེད། ཀླུ་ཁང་པའི་ལུས་སྲོག་ནི་ཁོ་རང་གིས་ཉེན་ཁའི་ནང་བཅུག་ཟིན་པ་དང༌། ངས་ལས་འཁུར་མུ་མཐུད་ཀྱིས་བཞག་ཀྱང་རྒྱ་མིས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་གསལ་པོ་མཐོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

དོན་གནད་དེ་ཚོའི་སྐོར་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་སྔོན་ནས་རྒྱུ་མཚན་བྱུང་ཡོད་ཅིང༌། ཕྲན་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་ནི་བྱས་མེད། ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གིས་དོན་གནད་འདི་ཚོར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཐབས་དཀའ་ཡང༌། ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་ནི་ལམ་སྟོན་ངེས་གཏན་ཞིག་ཡིན་པར་སྔར་ནས་ཡིད་ཆེས་ཡོད་པ་ལྟར་ད་དུང་ཡང་ཡོད།

ངའི་བསམ་པར། ང་ཚོས་མུ་མཐུད་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་བསླངས་ན། འཁོན་འཁྲུག་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་ལས་དོན་ཕན་ཡོང་རྒྱུ་མེད། འཁོན་འཁྲུག་བྱུང་ན་མཚོན་ཆ་དང༌། སྒྲིག་འཛུགས་མེད་པའི་མི་མང་ཐོག་གྱོང་གུན་ཡོང་གི་རེད། ང་ཚོར་རེ་ལམ་གཅིག་ཡོད་པ་ནི་གྲོས་མཐུན་ནང་ཁས་ལེན་བྱས་པའི་དོན་ཚན་སྡུག་ཤོས་ཀྱི་ལེགས་ངོ་ཆེ་བ་རྣམས་ལ་སོར་གནས་ཡོང་བ་བྱེད་གྲོགས་ཞེས་རེ་སྒུག་བྱ་རྒྱུ་ཙམ་རེད། ང་ཚོས་ལོ་མང་རིང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་དུ་བཟོད་སྲན་ཆེན་པོས་ངང་སྒུག་བྱས་ན་ནམ་ཞིག་རང་དབང་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལ་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་རྒྱ་མི་དང་མཉམ་དུ་ལས་དོན་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་མ་བྱུང་ན་ཞི་བའི་རྒོལ་གླེང་བྱེད་དགོས། དྲག་པོའི་ངོ་རྒོལ་ལག་ལེན་བྱེད་མི་ཐུབ་པར་མ་ཟད། ཆོས་ཕྱོགས་དང་ཡང་མི་མཐུན་པ་ཞིག་རེད། ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཡང་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་ཕྲན་རང་ཡིད་ཆེས་གཏིང་ཟབ་པོ་ཡོད་པར་མ་ཟད། ངོས་རང་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་འགོ་འཁྲིད་ཡིན་སྟབས་དེ་ལ་བརྩི་འཇོག་མ་བྱས་མཐུ་མེད་ཡིན། ང་ཚོར་དམའ་འབེབས་དང༌། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་སྔོན་གྱི་ཕ་མེས་ནས་བྱུང་བའི་ལུགས་སྲོལ་རྩ་ཆེར་འཛིན་པ་རྣམས་རེ་ཞིག་བོར་བརླག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡང་བཟོད་སྒོམ་བྱེད་དགོས་པར་མཐོང༌། ངས་བློ་ཕམ་ངང་བཀའ་ཤག་གི་བསམ་འཆར་ལྟར་སྲིད་བློན་གཉིས་ལས་འཁུར་དགོངས་ཞུ་བྱ་དགོས་བརྗོད་ཅིང༌། སྲིད་བློན་གཉིས་ངའི་སར་འཕྲད་འབྱོར་སྐབས་ཁ་བཏགས་དང༌། འདྲ་པར། དངོས་སྐྱེས་བཅས་སྤྲད་པ་ཡིན། ངའི་གནས་སྟངས་ཇི་ཡོད་ནི་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཤག་རེད་སྙམ་ཞིང༌། རྒྱ་མིའི་བསྙད་འདོགས་བྱེད་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཚེ་སྲིད་བློན་བསྐོས་ཏེ་དོན་ཕན་མེད་སྟབས་སྲིད་བློན་གསར་པ་བསྐོ་གཞག་མ་བྱས་པར་འགན་འཁུར་ངས་འཁུར་ན་ལེགས་པར་བསམ་བྱུང༌།”12 ཞེས་འཁོད་ཅིང༌།

སྲིད་ཚབ་གཉིས་ནི་རྒྱ་མིས་བོད་ཁྱུར་མིད་གཏོང་རྒྱུའི་འགོག་རྐྱེན་ཆེ་ཤོས་སུ་བརྩིས་ཏེ་བསྙོན་འཛུགས་སྣ་ཚོགས་འོག་སྲིད་ཚབ་གཉིས་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུའི་ཧམ་སེམས་སྐོར། ད་དུང་སྐབས་དེའི་བཀའ་ཤག་གི་མཛད་གཙོའི་གྲས་བཤད་ཟུར་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད། ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ་ནང༌། “ཡང་ཉིན་གཅིག་ས་འདུ་རྙིང་པར་ཀྲང་ཅིན་ཨུའི་སར་བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་ཚང་མ་ཕེབས་དགོས་ཟེར་བ་ལྟར་ཕེབས་པར་ཀྲང་ཅིན་ཨུས་བརྗོད་གསལ། རྒྱ་མིར་ཕྱོགས་ཁག་གང་ས་ནས་བོད་མི་མང་པོས་དཔུང་རྒོལ་བྱས་རྩིས་ཀྱིས། སེ་ར་ནས་གྲྭ་པས་སྐྱ་ཆས་གྱོན་ཏེ་མདུང་རིང་འཁྱེར་བ་མང་པོ་ས་འདུའི་འཁྲིས་ཀྱི་ཁང་པའི་ནང་འཛུལ་བསྡད་ཡོད་ལུགས་དང༌། དེ་ནུབ་ཚེ་མཆོག་གླིང་ཕྱོགས་ནས་གྲྭ་དམག་མང་པོ་ལྷ་སར་ཡོང་གི་ཡོད་ཚུལ་སོགས་དོགས་འདྲོགས་ཆེན་པོ་བཟོས་ཏེ། སྲོག་འགན་ལེན་དགོས་ཞེས་རྙོག་དྲ་ཤ་སྟག་བཤད་པར་བྱ་ཐབས་བྲལ་ཏེ། ས་འདུའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཁང་ཁུངས་ནང་ཆེད་མངགས་ལྟ་མཁན་བཏང་བར། ཁམས་པའི་གྲྭ་རྒྱུན་སྨོན་ལམ་གྲོལ་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལོ་ལྟར་འཆར་ཅན་ལོག་འགྲོ་མཁན་ལས། རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲྭ་དམག་མིན་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱས་རུང་ཉན་སེམས་མེད་པར། ད་དུང་ཚེ་མཆོག་གླིང་བརྒྱུད་ཕྱག་མཛོད་གླིང་ཁའི་ནང་སྐྱ་སེར་མང་པོ་ཡོད་ཚུལ་རྙོག་གྲ་ཆེན་པོ་ཤོད་མུས་སུ། ས་འདུའི་ལྕང་གསེབ་དཀྱིལ་ནས་མེ་མདའི་སྒྲ་གཅིག་ཐོས་སོང་སྟབས་ཚང་མ་འུར་འདྲོག་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང་སོང་བར། དེ་དག་བརྩད་གཅོད་བྱེད་སྐབས་རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོའི་སྲུང་དམག་ཁོང་ནས་དོགས་འདྲོག་འདར་གསིག་གིས་མེ་སྐམ་མནན་ཐལ་བྱུང་འདུག

དེ་ནུབ་བོད་མི་མང་པོས་མཚན་འགེབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྐད་ཁོ་ནར་བརྟེན་བཀའ་བློན་རྣམས་བྱ་ཐབས་རྦད་ཟད་ཀྱིས་ད་ཆ་མི་མང་ནས་ཚུར་རྒོལ་ཡོང་ན་ཤི་ན་མཉམ་ཤི་དང་གསོན་ན་མཉམ་གསོན་བྱེད་རྒྱུར་ཀྲང་ཅིན་ཨུའི་རོགས་པར་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང༌། ལྷ་ཀླུ། ང་ཕོད་གསུམ་ས་འདུར་མི་གཏེ་ལྟ་བུར་བཞུགས་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ། དེའི་ནུབ་མོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ མ་ཟིན་བར་རྒྱ་མིས་དགྲ་ཟོན་ཆེན་པོས་བསྒུག་བསྡད་ཀྱང༌། དགྲ་སོགས་ཀྱི་གནོད་འཚེ་བྱ་མི་མེད་སྟབས་གང་འཚམས་རྒྱན་རྩེད་རིགས་གནང་སྟེ་བཞུགས། སང་ཉི་མ་ཤར་མཚམས་གཞི་ནས་ཚང་མ་གཉིད་ཀྱིས་ར་རོ་ལྟ་བུར་བཞུགས་འདུག་པ་བཅས་ཁ་སང་དང༌། མདང་ནུབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ལ་སྙན་ཞུར་ཕེབས། སྐབས་དེར་རྒྱ་མིས་བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་ཚོ་ཁག་གཅིག གཡུ་ཐོག་དང༌། ཞོལ་ཁང་རྗེ་དྲུང་ཐུབ་ཉི་སོགས་གཞོན་ནུ་ཚོ་ཁག་གཅིག དྲུང་སྤྱི་གླིང་ཁ་དང༌། ཡང་བཀའ་ཤག་དང༌། ཛ་ཐའི། དྲུང་རྩིས་བཀྲས་བླའི་ཛ་སག་ཅིས་འཇིགས་མེད་སོགས་ས་འདུར་ཆེད་འབོད་ཚོགས་འཛོམས་སར། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་མཛད་ཁུར་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་གོང་གསལ་ཚོགས་ཁག་སོ་སོར་དུས་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བསྒྲགས་ནན་པོས་བཤད་སྟབས་བཀའ་ཤག་ནས། སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་སྐོར་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཀྱང༌། ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་རང་ནས་གནས་དབྱུང་གཏོང་རྒྱུར་ཐག་གཅོད་ཟིན་པར་བསྒྱུར་བཅོས་བྱ་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད།

འོན་ཀྱང་སྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེས་སྲིད་ཚབ་གཉིས་དགོངས་པ་གནང་སྟེ་ཚབ་གསར་བསྐོ་གཞག་གནང་ན་འདྲ་ཆགས་གང་ལེགས་ཡོང་གནས་དང༌། དེ་མིན་དགོངས་པ་མ་གནང་ཚེ་སྲིད་ཚབ་གཉིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་དུ་ཕེབས་དགོས་ཡོང་རྒྱུ་སོགས་ཟེར་བར། བཀའ་ཤག་ནས་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ལ་གནས་ཚུལ་ཞིབ་གསོལ་ཐོག ད་ཆ་ཕྱག་ལས་མཛད་འཁུར་དགོངས་ཞུ་མ་གནང་ཚེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཕེབས་དགོས་ཚུལ་སོགས་མི་ཡུལ་ས་མཐར་བཙན་ཤེད་སྡུག་སྦྱོང་སྐུ་ངལ་བཟོ་སེམས་ཁོ་ནར་བརྟེན། སྔ་འཕྲོས་ཐབས་མཁས་ཀྱིས་དགོངས་ཞུ་གནང་རྒྱུ་དང༌། ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ཐུགས་ལ་ཤིན་ཏུ་མ་བབས་བཞིན་དུ་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་དགོངས་པ་མི་གནང་ཐབས་མེད་ཆགས་པར་རིམ་པས་བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུ་ཡོང་ངེས་སོགས་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ལ་དེ་དོན་སྙན་སེང་ཞུ་སྐབས་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ནས། ང་ཚོས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་བྱེས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་གྲོ་མོ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གདན་ཞུ་ཞུས་པ་དེས་ལན་སོང༌། སྲིད་ཚབ་ཀྱི་ལས་ཁུར་སྔར་ནས་དགོངས་ཞུའི་བསམ་པ་ཡོད་ཅེས་བཀའ་བཞེས་གནང་སོང༌།”13 ཞེས་གསལ།

ཡང་དེའི་སྐོར་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཅེས་པའི་ནང་འཁོད་དོན། “བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་དབུ་འབྱེད་བྱས་ཟིན་རྗེས། མི་རིང་བར་མི་དམངས་ཚོགས་འདུའི་རྙོག་གྲ་མངོན་གསལ་དོད་དུ་སོང༌། ང་ཚོས་ནན་བསྐུལ་བྱས་པར་ལྟོས་མེད་ཀྱིས། བོད་གཞུང་གིས་མི་དམངས་ཚོགས་འདུའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཟིང་སློང་ཞོད་འཇགས་བྱས་མེད། དེ་ཡང་མི་དམངས་ཚོགས་འདུ་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་གོ་སྒྲིག་བྱེད་འགོ་བཙུགས་པར་མ་ཟད། མཐའ་མ་ང་ཚོར་བོད་མི་དམངས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་ལྟར་ལྷ་སར་དམག་དཔུང་ཉུང་ཤས་ཤིག་ལས་འཇོག་མི་དགོས་པའི་སྐོར་འཁོད་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་སྤྲད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་བཞི་པར་སླེབས་སྐབས་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཆེན་པོར་གྱུར་སྟབས། ང་ཚོས་བྱེ་མ་བླུགས་པའི་རྩ་རས་ཀྱིས་འཛིང་རགས་བརྩིགས་ཏེ་དམག་འཁྲུག་གི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་འགོ་བཙུགས། རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པ་མང་པོས་མི་དམངས་ཚོགས་འདུས་ (ཀླུ་ཁང་པ་དང་བོད་དམག་དང་ཟུང་འབྲེལ་ཐོག་ནས་) གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་དྲག་པོའི་ཚུར་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་རེད་སྙམ་ཡོད་ཅིང༌། གལ་ཏེ་ཚུར་རྒོལ་བྱས་ན་ང་ཚོས་ཕར་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ང་ཚོར་མེ་མདའ་སྔོན་ལ་འཕེན་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་བཀོད་གསལ་པོ་གནང་ཡོད། ང་ཚོས་བཀའ་ཤག་དང་ལྷན་དུ་ཚོགས་འདུ་མང་པོ་འཚོགས་ཏེ་ངོ་རྒོལ་བ་ཚོ་བཀག་འགོག་བྱེད་དགོས་པའི་ནན་སྐུལ་བྱས་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོས་གཞི་རྩའི་ཆར་བརྗོད་པའི་སྐད་ཆ་ནི། ཀླུ་ཁང་པས་ཁོང་ཚོ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བར་ལངས་སྟབས། ཁོང་ཚོའི་ལག་པ་བསྡམས་ཡོད་ཚུལ་དེ་རེད། མཐའ་མཇུག་ང་ཚོས་མཐའ་སྡོམ་བྱས་པ་ནི། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་ཐད་ཀར་སྙན་གསན་ཞུས་ཏེ། ཁོང་ལ་གནས་ཚུལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་དཀའ་བར་གྱུར་ཚུལ་དང་བཅས་ནན་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བྱས།

བོད་དོན་ལས་དོན་ཚོགས་ཆུང་གིས་དབུས་གཞུང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ། ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཀླུ་ཁང་པ་ (དང་ཁོང་གི་ཕྱག་སྤྲེལ་སྲིད་ཚབ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་) གནས་དབྱུང་གཏོང་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན་ཆོག་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུས།

པེ་ཅིན་ནས་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ལ་ཏར་འཕྲིན་བཏང་སྟེ་དོན་འདི་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་མཛུབ་སྟོན་བྱས་ཀྱང༌། ང་རང་དང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ལས་བྱེད་ཀྱི་འགོ་པ་ཅིས་འཇིགས་མེད་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་ཏེ། ཐོག་མར་བོད་མིའི་བསམ་ཚུལ་ཇི་ཡོད་ཏན་ཏན་ཏིག་ཏིག་བཟོ་དགོས་ལུགས་བཤད། ཀྲང་གིས་པེ་ཅིན་གྱི་ཏར་ཡིག་སྟོན་སྐབས་ངས་ཁོང་ལ་སྲིད་ཚབ་གཉིས་གནས་དབྱུང་གཏོང་རྒྱུར་མོས་མཐུན་ཡོད་ལུགས་བཤད་ཅིང༌། དེ་ནས་ཏར་ཡིག་ཅིས་འཇིགས་མེད་ལ་སྤྲད་པས། ཁོང་གིས་ཀྱང་སྲིད་ཚབ་གཉིས་གནས་དབྱུང་གཏོང་རྒྱུར་མོས་མཐུན་ཡོད་ཅེས་བཤད་སོང༌།

ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ཡིས་བོད་ལས་དོན་ཚོགས་ཆུང་གི་འགོ་གཙོ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མཇུག་ཏུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་འཕྲིན་ཡིག་ཁག་གསུམ་ཕུལ་ཡང༌། གནས་ཚུལ་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། མཐའ་མ་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་ཆེན་པོར་གྱུར་ཅིང༌། དྲག་སྤྱོད་འབྱུང་ལ་ཉེ་སྐབས། ང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་འགྲེལ་བརྗོད་དང་སྲིད་ཚབ་གཉིས་གནས་དབྱུང་གཏོང་རྒྱུར་ནན་སྐུལ་ཞུས་པར་ཁོང་ངོ་མ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཇལ་བར་བསྐྱོད།”14 ཅེས་གསལ།

མི་དམངས་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་བཞི་པོས་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ཐུག་པ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་སྙན་ཞུའི་སྐོར་བཤད་གླེང་མང་པོ་བྱུང་རྗེས་སྲིད་ཚབ་གཉིས་ཀྱིས་བཟོས་ཡོད་པས། སྲིད་ཚབ་གཉིས་མེད་པ་བཟོ་དགོས་ཚུལ་ཤོད་པ་དང༌། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་གཅིག་ནས་ཚོགས་འཐུས་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱང་དོ་དམ་བཙོན་འཇུག་བྱས་པ་རེད།

དེའི་སྐོར་བཀའ་ཟུར་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ཕྱག་དེབ་ནང་འཁོད་གསལ། “ཚིག་ཐོ་གོང་གསལ་ཚོགས་འཐུས་མི་བཞིས། ཆུ་འབྲུག་ ༡༩༥༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་སྡོད་གནས་སུ་བསྐྱལ་འདུག འབུལ་མཁན་མི་བཞི་རྒྱ་མིས་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱེད་དུ་བཅུག་འདུག” ཅེས་དང༌།

དེ་རྗེས་མི་མང་ཚོགས་འཐུས་རྣམས་གློད་བཀྲོལ་བཏང་ཡོད་ན་ཡང༌། བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ། རྒྱ་མིའི་གནོན་ཤུགས་ཚབས་ཆེའི་འོག་སླད་ཚོགས་པ་དེ་རིགས་འཛུགས་མི་ཆོག་པའི་དམ་བསྒྲགས་མི་གནང་མཐུ་མེད་བྱུང་ཞིང༌། འོན་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ལེགས་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མ་ཕྱིན་པར་བརྟེན། རྒྱལ་གཅེས་རིགས་ཞེན་ཅན་གྱི་བོད་མི་རྣམས་ནས་གསང་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་བཙུགས་པ་དང༌། མངོན་ཆུང་གི་ཐོག་ནས་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་ལས། སྐབས་ཤིག་རིང་མངོན་གསལ་གྱི་ལས་འགུལ་རིགས་མཚམས་འཇོག་མི་བྱ་ཀ་མེད་བྱུང་ཡང༌། སེམས་ནད་ནི་དེ་བས་ཇེ་ཆེར་སོང་ཡོད།

དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “མི་དམངས་ནས་རྒྱ་མིའི་འགོ་འཁྲིད་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཆེད་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་པ་དེ་དག་བཀག་འགོག་བྱེད་དགོས་ཞེས་རྒྱ་མིས་བཀའ་ཤག་ཏུ་ཡང་ཡང་བརྗོད་པ་ལྟར་བཀའ་ཤག་ནས་བཀག་འགོག་བྱས་ཀྱང༌། མི་དམངས་ནས་ང་ཚོ་ལྟོགས་ངལ་ཆེ་བས་རྒྱ་མི་ཕྱིར་ལོག་འགྲོ་དགོས་ཟེར་བ་སོགས་བྲིས་ཏེ་ཁྲོམ་ནང་ཡི་གེ་སྦྱར་འགྲེམས་བྱས་པ་རེད། དེར་མ་ཟད། ཚོགས་འདུ་ཚོགས་མི་ཆོག་པ་བཟོས་ཡོད་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོས་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཚོགས་ཏེ་ཚིག་ཐོ་བཏོན་པའི་ནང༌། མི་མང་ལ་དཀའ་ངལ་ཡོད་ཚུལ་དང༌། ལྷ་སའི་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་ཆེ་ཚུལ། ལྷ་སར་རྒྱ་མི་དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས་ལས་དམག་མི་རྣམས་ཕྱིར་འཐེན་དགོས་ལུགས་སོགས་བྲིས་ཏེ་ངོ་བཤུས་གཅིག་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཚོ་དང༌། གཅིག་བཀའ་ཤག་ལ་སྤྲད་འདུག

རྒྱ་མིས་ཟེར་ན། དེ་ནི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་འགུལ་བསྐྱོད་བྱས་ལུགས་དང༌། ལྷ་སར་རྙོག་ཁྲ་བཟོ་མཁན་ཆེད་མངགས་ཡོད་ལུགས་བརྗོད་ཅིང༌།”15 ཞེས་དང༌།

“སྐྱོ་ཤས་ཅན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཡོང་སྟངས་འདི་ཚོ་བཙན་འཛུལ་བྱུང་བའི་ཉམས་མྱོང་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཁག་ནས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་གི་རེད། བཙན་གནོན་བྱེད་མཁན་ཚོ་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་ཡིན་ཚུལ་གྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། དེའི་བསམ་ཚུལ་ཇི་ཡིན་སུས་ཀྱང་བརྗོད་པ་དཀའ། བཙན་གནོན་བྱེད་ཡུལ་མི་མང་ལ་རོགས་རམ་མི་དགོས་པ་ཤེས་ནས་ཡ་མཚན་དུ་གྱུར།

རྒྱ་མིས་མི་མང་གི་འདོད་པ་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་མཐོང་སྟེ་ཕྱིར་ལོག་མ་བྱས་ཤིང༌། མི་མང་གི་རེ་འདོད་ཀྱང་མ་བསྒྲུབས་པར་བཙན་གནོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁ་གཡོག་རང་ལ་བྱུང་བ་དེ་གཞན་ལ་འགེལ་ས་འཚོལ་ཞིང༌། བོད་ནང་བསྙོན་དཀྲི་བྱེད་པའི་ཐོག་མ་ནི་ཁོང་རང་ཚོའི་བསམ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པ་དང༌། ངའི་སྲིད་བློན་ཀླུ་ཁང་པ་ཡིན།

འོན་ཀྱང༌། བྱེད་སྟངས་དེ་ལ་རྗེས་འབྲས་བཟང་པོ་འབྱུང་བ་དཀའ། མི་མང་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་དེ་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ལས་གནོན་མི་ཐུབ། བཙན་ཤུགས་ཇི་ཙམ་བྱས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་མི་དགའ་བའི་གནས་ཚུལ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བ་དེ་ཚང་མས་གསལ་པོར་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་དམར་ནས་ད་ལྟ་ཤེས་རྒྱུར་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།”16 ཅེས་འཁོད་པ་དང༌།

ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ནང་འཁོད་གསལ། “བདེན་པའི་སྤོབས་ཉམས་ཀྱིས་འཛེམ་ཟོན་མེད་པར་རྒྱ་དཔོན་དང་རྩོད་གླེང་ལན་སྔ་ཕྱི་གནང་བར་བརྟེན་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ (སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་) ལ་ (རྒྱ་དཔོན་ཚོས་) མ་དགའ་ཞེ་འཛིན་གྱིས་ཨ་མི་རི་ཀའི་སོ་མྱུལ་རེད་ཟེར་བ་སོགས་ཉེས་མིང་རྣམ་གྲངས་བཅུ་ཅན་བཀལ་ནས་ཕྱོགས་གཉིས་དབར་འགལ་བ་ཛ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བའི་དུས་སུ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ནི་སྐུ་ན་གཞོན་ལ་ལྷག་བསམ་དང་དཔའ་ངར་གཉིས་འཛོམས་ཐོག་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ཀྱང་མཁྱེན་པའི་ཆ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན། སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང༌། དམག་དཔོན་ཀྲང་གོ་ཧྭ་སོགས་ལ་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་གཞུང་ཞབས་རྒན་གྲས་མྱོང་ཅན་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་གང་ཅིའི་གནས་ལུགས་དྲང་པོར་གསུངས་པ་ལས། ཕྱི་ནང་ལག་སྦྲེལ་གྱི་གཡོ་སྒྱུའི་རིགས་ནམ་ཡང་མེད་ངེས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བཤད་ངོ་ཆེན་ལྟ་བུར་ཕེབས་པར་རྒྱ་དཔོན་ཚོས་ཉན་ཤེས་ཀྱི་བདག་སྤྲོད་བྱེད་རྒྱུ་ཕར་བཞག སྔར་ལྟར་གཡོ་སྒྱུ་དང་ཁེངས་དྲེགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བཟུང་ནས་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཨ་རིའི་སོ་མྱུལ་ཡིན་ལུགས་ནན་བརྗོད་དང་འབྲེལ་སྡིགས་མོའི་ཚིག་གིས་ཚར་གཅོད་པའི་བྱེད་སྟངས་དེས་ཁོང་ (རྒྱལ་དོན་) གིས་རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་ཏང་ལ་རེ་མོས་གནང་བའི་འཁྲུལ་སྣང་གི་དགོངས་པ་དེ་ཤུལ་མེད་བཏང་བར་མ་ཟད། བྱེད་བབ་དེ་ལ་གཞིགས་ན་གང་ཉིད་ལའང་སྔ་ཕྱི་མ་གཏོགས་ཉེན་ཁ་འཕྲད་རྒྱུ་ཡིན་པ་གཟིགས་ཏེ་རེ་ཞིག་ལྷ་སར་མ་བཞུགས་པར་ཡབ་གཞིས་ཀྱི་འཛིན་ཁོངས་གཞིས་ཀ་ཁག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་མཐར་ལྷོ་ཁ་བྱ་ཡུལ་གཞིས་ནས་གསང་སྟབས་ཀྱིས་བྲོས་ཕེབས་ཏེ་མོན་རྟ་དབང་ནས་ཆིབས་པ་ཕྱིར་སློག་མི་སྣའི་གདོང་ད་རེས་གསང་ཕེབས་གནང་དགོས་པའི་སྐོར་ཁོ་བོར་ཕྱག་བྲིས་སྩལ་འདུག་པའི་གནས་ཚུལ་འདིར་ཕྲན་རེ་ཞིག་ཧོན་ཐོར།”17 ཞེས་གསལ།

ཡ་ངའི་གཉའ་གནོན་ཚུལ་ལ་མ་བཟོད་པར།

གདོང་དམར་རིགས་ཀྱི་སྐྱ་སེར་མཆོག་དམན་ཀུན།།

མ་གྲོས་བསམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཡོངས་འདུས་ཏེ།།

བཙན་འཛུལ་རྒྱ་ལ་རྒོལ་བའི་ཡོ་ལང་འཕྱུར།།

ཟོལ་མེད་ལྷག་བསམ་སྣུམ་པོའི་བཀྲག་མདངས་ངོམ།།

བསྟན་སྲིད་ལ་རྒྱའི་གཡུ་རལ་དགུང་དུ་གསིག།

འཇིགས་བྲལ་སྙིང་སྟོབས་ཡངས་པའི་གད་རྒྱངས་ཅན།།

སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་གངས་རིའི་སེང་ཆེན་དངོས།།

དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས།།

གཅེས་པའི་སྐུ་སྲོག་ཤོར་བར་ཉེར་དགོངས་ཏེ།།

ཐུགས་ཕམ་དང་བཅས་རེ་ཞིག་སྲིད་ཁྲི་ལས།།

བཤོལ་བར་མི་མཛད་ཐབས་གཞན་བྲལ་བ་ཉིད།།

ད་དུང་རེ་བའི་ཚ་དྲོད་མ་ཉམས་པའི།།

ཤིན་ཏུ་ན་ཕྲའི་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས།།

བོད་རྒྱ་མཐུན་ཐབས་དཀའ་བའི་རྙོག་འཛིང་ལས།།

བདག་གིར་བཞེས་པའི་མཛད་དཀའ་བསམ་དུ་མེད།།

རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་ཡུལ་འདིར་སླེབས་པ་ནས།།

བོད་མིའི་བདེ་སྐྱིད་མར་ངོའི་ཟླ་བ་དང༌།།

བ་མོའི་རེག་པ་ལྷུང་བའི་པད་མོ་བཞིན།།

རིམ་གྱིས་ཉམས་པ་ངང་ཚུལ་སྐྱོ་བོའི་གནས།།

11 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ ༩༥ ཕྲེང་ ༡༧ ནས་ཤོག་ ༩༧ ཕྲེང་ ༢༠ བར། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

12 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ ༩༩ ཕྲེང་ ༧ ནས་ཤོག་ ༡༠༤ ཕྲེང་ ༩ བར། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

13 ‘རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་’ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ་ཤོག་གྲངས་ ༣༦༦ ཕྲེང་༡༥ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༠

14 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་’ཤོག་ངོས་ ༢༦༥ ཕྲེང་ ༢༡ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

15 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ ༩༧ ཕྲེང་ ༢༠ རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

16 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ངོས་ ༩༨ ཕྲེང་ ༡༤ རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

17 སྟག་ལྟ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་’མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ དེབ་གཉིས་པ་ཤོག་གྲངས་ ༩༩ པའི་ཕྲེང་ ༡ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༥

ས་བཅད་བཞི་པ།

ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་ཐོག་དུས་བསྟུན་ལེགས་བཅོས་གནང་བ།

དེ་སྔ་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་གསེར་ཞལ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ལག་རྩལ་སོགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང༌། རིག་གནས་ཀྱི་འཚོ་བ་གང་ཅིར་ལེགས་བསྒྱུར་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་ལམ་སྟོན་རབས་དང་རིམ་པ་གནང་བ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ཡང་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྲོལ་ཐོག་དུས་བསྟུན་ལེགས་བཅོས་གནང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདུན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ལྟར་གལ་ཆེའི་ལས་གཞི་མང་པོ་དབུ་འཛུགས་གནང་ཡོད། དེ་དུས་བོད་འདི་ས་རྒྱ་ཆེ་ལ་མི་འབོར་ཉུང་བ། འཚོ་བའི་ཐོག་དཀའ་ངལ་དེ་ཙམ་མེད་ཅིང༌། ལྷག་པར་བོད་རིགས་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་ཡན་སྐྱ་སེར་ལ་མ་ལྟོས་པར་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་དང༌། དད་པ་བྱེད་མཁན་ཞིག་དང༌། ཡུན་རིང་ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པར་གཅིག་པུར་སྡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པས། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་དམའ་བ་དང༌། བྱ་དངོས་འཕེལ་རིམ་གྱི་མཐོང་རྒྱ་ཆུང་བ་སོགས་འགོག་རྐྱེན་མང་པོ་འཕྲད་ཡོད། དེ་ཡང་ཞྭ་སྒབ་པའི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ལས། “ྋགོང་ས་ (སྐུ་གོང་མ་) མཆོག་ནས་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་ཀྱི་འཐུས་མི་དེ་དག་འཛམ་གླིང་ཡར་ཐོན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར། རྫོང་གཞིས་སོ་སོའི་འོག་ནས་མི་སེར་སྤྱི་མོས་འོས་འདེམས་ཀྱི་འཐུས་མི་འཛུགས་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་མཛད་དེ་སྔ་འཕྲོས་ཚོད་ལྟའི་སླད། རྒྱ་ཁྱབ་རྫོང་གཞིས་ཁག་གི་སྣེ་སྡོད་དང༌། གཙོ་དྲག རྒན་པོ་གོ་ཆོད་རེ་འགུགས་འབོད་ཀྱིས་ཞོལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཡང་སྟེང་དུ་གོ་བསྡུར་ཚོད་གཟིགས་མཛད་པ་དང༌། བསམ་འཆར་བསྡུ་བཞེས་མཛད་པར་ལུང་ཁུག་མི་དམངས་ཤེས་དམན་ཐོག ཡིག་རྩིས་གོ་འཕེར་མེད་ཅིང༌། ཚོགས་འཐུས་སུ་ཐག་རིང་ནས་ཡོང་རྒྱུར་ངལ་འཚེར་དང༌། གལ་ཏེ་ཡོང་བ་ཡིན་ན་ཡང་ད་ཕན་ཆབ་སྲིད་འགྲོ་སྟངས་མཐོང་མྱོང་དང༌། གནས་ལུགས་མ་རྟོགས་པས་གཞུང་འབངས་གཉིས་ཀར་ཕན་མེད་ངལ་དུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་མེད་ཚུལ་འཐུས་མི་ཕལ་ཆེར་ནས་བསམ་འཆར་རྩེ་མཐུན་ཞུས་པ་མ་ཟད། གཞུང་ཞབས་རྒས་པོ་འགའ་ཤས་ནས་ཀྱང་རྙིང་ཞེན་མཁྲེགས་འཛིན་དང༌། གདན་འཐུས་ནས་ཀྱང་གདན་འཐུས་ཡོད་བཞིན་ཆོས་གཞིས་ཁོངས་ནས་འཐུས་མི་ཡོང་རྒྱུ་དཀའ་ངལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་མེད་ཚུལ་ཞུ་ནན་ཆེ་བ་སོགས་གང་ལྟར་ཡུལ་དུས་བསམ་བློའི་གནས་ཚད་མ་སྨིན་པ་ལྟ་བུའི་རང་རྟགས་གསལ་པོར་ཐོན་པས་རེ་ཞིག་རྒྱ་ཁྱབ་རྫོང་གཞིས་སོ་སོར་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་ལོ་གཞོན་ཤེས་རིག་བཀྲ་བ་རྣམས་དམིགས་འཛུགས་ཡིག་རྩིས་སློབ་སྦྱོང་དགོས་རྒྱུའི་བཀའ་ཤག་ནས་བཀོད་རྒྱ་དང༌། རྫོང་གཞིས་སྣེ་སྡོད་སོ་སོས་བཀོད་དོན་རྩ་འཛིན་དགོས་རྒྱུའི་རྒྱབ་གནོན་བཀོད་རྒྱ་བཅས་གནང་སྟེ་མི་དམངས་ནས་འོས་འདེམས་ཀྱི་ཚོགས་འཐུས་འཛུགས་རྒྱུ་རེ་ཞིག་ཕྱིར་འཐེན་མི་གནང་མཐུ་མེད་བྱུང་བ་རེད།”18 ཅེས་སོགས་འཁོད་ཅིང༌།

ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མའི་ཕུགས་རྒྱང་རིང་བའི་རླབས་ཆེན་གྱི་བཞེད་དགོངས་མངོན་དུ་མ་འགྱུར་གོང་སྟབས་མ་ལེགས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་དགོངས་པ་གཞན་དོན་དུ་གཤེགས།

འོན་ཀྱང་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་བསམ་བཞིན་སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་གར་གྱི་རྣམ་པར་རོལ་ཞིང༌། དབུས་ཕྱོགས་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་ཞབས་སོར་བདེ་བླག་ཏུ་འཁོད་པ་དང༌། རྗེ་གོང་མ་ན་རིམ་གྱི་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལའི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་མངའ་གསོལ་ཞིང༌། སྐྱེས་རབས་ཕྲེང་བར་སྦྱངས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་སློབ་གཉེར་གྱི་རྩོལ་བར་མི་བལྟོས་ཀྱང༌། ཐུན་མོང་གི་སྣང་ངོར་དང་བསྟུན་ཏེ་དགུང་གྲངས་དྲུག་ཏུ་བཞེས་པ་ནས་ཚུལ་བསྟན་གསན་བསམ་གྱི་མཛད་པ་དབུ་ཚུགས་ཤིང༌། སློབ་པའི་གནས་སྐབས་དང་པོ་ཙམ་ནས་ཕལ་པ་གཞན་གྱིས་དོ་ཟླ་བྲལ་བའི་མཁྱེན་སྟོབས་ནི་མི་རྣམས་ཧ་ལས་དགོས་པའི་ཚད་དུ་གྱུར།

མདོར་ན་སྐུ་ཆུང་སྲིད་སྐབས་ནས་ཉམ་ཐག་པའི་རིགས་ལ་ལྷག་པར་བརྩེ་བ་དང་ཕྱི་ལུགས་དེང་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་སོགས་ལའང་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་བ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནི་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལ་དག་ཐེར་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ཐོག་ལེགས་སྤེལ་ཉེས་འགོག་གི་གསར་བཏོད་དང་བསྒྱུར་བཅོས་གནང་རྒྱུར་དེ་བས་ཐུགས་མོས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད།

དེ་ནི་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མའི་མཛད་པ་མུ་མཐུད་མཇུག་སྐྱོང་གནང་བའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ང་ལོ་ན་སོན་མཚམས་ཆོས་ཁོ་ནའི་ཐོག་ནས་ལྟ་དུས་ནོར་འཁྲུལ་ཇི་འདྲ་ཡོད་པ་རྣམས་མཐོང་གི་འདུག རྒྱུ་ནོར་དབུལ་ཕྱུག་མ་སྙོམས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། ངས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་འཛིན་རྒྱུན་ལོ་ཉུང་ངུ་ཞིག་ནང་དེ་སྐོར་བསྒྱུར་བཅོས་འགའ་ཤས་བཏང་བ་ཡིན། སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཡོད་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་ཚོགས་པ་ཞིག་དང༌། རྒྱུན་ལས་ཚོགས་པ་ཆུང་བ་ཞིག་བཙུགས་ཏེ་ཚོགས་པ་ཆུང་བ་དེས་གང་དང་གང་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་དགོས་པ་བརྟག་ཞིབ་དང༌། བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་འཆར་གཞི་བཀོད་དེ་ཚོགས་ཆེན་དེ་བརྒྱུད་ཕྲན་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ལས་དོན་བྱས་པ་རེད།”19 ཅེས་འཁོད་པ་ལྟར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་དགོངས་གཞི་ཡོད་མུས་ཐོག གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བའི་ནང་གསེས་དོན་ཚན་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང༌། “བོད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ལེགས་བཅོས་བྱེད་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་ཀྲུང་དབྱང་ནས་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་མི་བྱེད་པར། བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་རང་ནས་ལེགས་བཅོས་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། མི་དམངས་ནས་ལེགས་བཅོས་བྱེད་དགོས་ཞུ་དུས། བོད་ཀྱི་འགོ་བྱེད་རྣམས་དང༌། གྲོས་བསྡུར་གྱི་ཐབས་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐག་གཅོད་རྒྱུ།” ཞེས་སོགས་འཁོད་པ་དང་བཅས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། བཀའ་ཤག་དང་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོར་དྲུང་རྩིས་ཐུན་མོང་དང་གོ་བསྡུར་གྱིས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་སྲོལ་ལ་ལེགས་བཅོས་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་འཆར་གཞི་བཟོ་འབུལ་དགོས་རྒྱུ་ཞེས་བཀའ་གནང་བ་ལྟར། བཀའ་ཤག་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། དྲུང་རྩིས་བཅས་བཀའ་བསྡུར་རིམ་པ་གནང་བ་བརྒྱུད། གོམ་པ་རིམ་བགྲོད་ཀྱི་བསྒྱུར་བཅོས་གནང་ཕྱོགས་དོན་ཚན་བདུན་འཁོད་འཆར་གཞི་འགོད་འབུལ་ཞུས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཟིགས་མཆན་བཀའ་འཁྲོལ་རྗེས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་སྐོང་ཚོགས་གོ་བསྡུར་གནང་བར་ཚོགས་འཐུས་ཡོངས་ནས་མགྲིན་གཅིག་གིས་མོས་མཐུན་བྱས་པ་ལྟར་ཐོག་མར་ ༡༩༥༢ ལོར་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་དུ་འཛུགས་གནང་མཛད།

དེ་ཡང་ཚོགས་འདུའི་རེ་འདུན་བཞིན། བཀའ་ཤག་བཀའ་བསྡུར་གྱིས་དོ་དམ་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་དང༌། བཀའ་བློན་ལས་འཕར་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་གཉིས་ཀྱི་ཐོག དྲུང་རྩིས་ངོ་བཞུགས་ཡོངས་རྫོགས་བཅས་ནས་ཐུགས་འགན་བཞེས་རྒྱུ་དང༌། ཚོགས་འཐུས་རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་ཛ་ཐའི་མཁན་རིམ་སོགས་ལས་ཚན་སྡེ་ཁག་སོ་སོ་ནས་མི་འགྲོ་གཉིས་རེ་ཚན་པ་རང་ཁུངས་ནས་མང་མོས་འོས་འདེམས་བྱས་པ་དང༌། གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོ་སོའི་མཁན་འཐུས་བཅས་ཁྱོན་ཚོགས་མི་གྲངས་ ༣༨ འདེམས་བསྐོ་གནང་ཞིང༌། དེ་རྗེས་ ༡༩༥༤ ལོ་ལེགས་བཅོས་སྤྱི་ཚོགས་ནས་རྒྱ་ཁྱབ་རྫོང་གཞིས་ཡོངས་རྫོགས་གཞུང་འཛིན་བུམ་པ་སིབ་བླུག་གནང་རྒྱུ་དང༌། མི་འགྲོ་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་རྣམས་ལ་ལས་འགན་དང་གོ་གནས་ལ་གཞིགས་པའི་འབྲུ་དངུལ་གྱི་ཕོགས་ཐོབ་གནང་རྒྱུ། ད་ཕན་རྒྱ་ཁྱབ་རྫོང་གཞིས་ཁག་གི་ཆབ་འབངས་མི་སེར་ཐོག་ཁྲིམས་སྲོལ་ཉམས་ལྷད་དང༌། ཁྲལ་འུལ་འཕར་སྐུལ།

གཞན་ཡང་འབམ་ཚོང་སྤུས་སྒྱུར་སོགས་ཆུ་ངན་ལམ་ཤོར་གྱི་བརྡབས་མནར་རིགས་ནམ་ཡང་མི་ཆོག་པ་སོགས་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་རྩ་དོན་ཚན་ལྔ་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་དང༌། བཀའ་དོན་ལག་བསྟར་དང༌། མཇུག་གནོན་རྒྱུན་བསྲིངས་གནང་རྒྱུར་ལེགས་བཅོས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་རྟག་ཚུགས་མ་དགོས་པར། རྒྱུན་ལས་བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་དང༌། དྲུང་ཡིག་ཆེ་མོ་འབུམ་ཐང་ཆོས་འཕེལ་ཐུབ་བསྟན། རྩིས་དཔོན་རྣམ་གླིང་པ་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད། ལས་བྱ་ཡིག་ཚགས་སེར་སྐྱ་དང༌། གདན་ས་གསུམ་གྱི་འཐུས་མི་བཅས་ཁྱོན་ངོ་ལས་མི་གྲངས་བཅོ་ལྔ་སྐོར་རྒྱུན་ཚུགས་དང་འབྲེལ་གོང་གསལ་བཀའ་རྩའི་དགོངས་དོན་རྣམས་དང༌། དེ་མིན་ཁྲལ་ཆག བུན་ཆག་སོགས་ཕན་བདེའི་ལས་གཞི་སྣེ་མང་ཞིབ་ཕྲའི་ལག་བསྟར་བྱེད་ཕྱོགས་བཀོད་སྒྲིག་དང་ལམ་སྟོན་བཅས་གནང༌། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “རྫོང་གཞིས་ཁག་ནས་ཁྲལ་བསྡུ་རྒྱུའི་ཚད་གཞི་གཞུང་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཡང༌། རྫོང་དཔོན་ཚོས་སོ་སོ་སྒེར་གྱི་འགྲོ་གྲོན་གླ་ཕོགས་ཀྱི་ཁྲལ་འཕར་གང་མང་བསྡུ་ལེན་བྱེད་ལམ་ཞིག་སྔ་དུས་ནས་ཡོད་པ་རེད། ལམ་སྲོལ་དེ་དག་རྒྱུན་འཇགས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་མི་མང་ནས་ཀྱང་སྤྲོད་རྐྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག ང་རང་ལོ་ན་ཆུང་དུས་ནས་གནས་ཚུལ་དེ་མཐོང་བྱུང་ཞིང༌། བཀའ་ཤག་དང༌། བསྒྱུར་བཅོས་ཚོགས་པར་གོ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ལུགས་སྲོལ་དེ་དག་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱིས་མི་སེར་ནས་ཁྲལ་འབབ་དགོས་ངེས་བླངས་པ་རྣམས་གཞུང་མཛོད་རང་དུ་འབབ་རྒྱུ་དང༌། རྫོང་དཔོན་སོ་སོར་གླ་ཕོགས་འགྲིགས་ངེས་ཟུར་དུ་སྤྲད་པ་ཡིན། དེ་ལ་རྫོང་དཔོན་བརྐམ་ཆགས་ཅན་འགའ་ཤས་མ་གཏོགས་ཚང་མས་དགའ་མོས་བྱུང་འདུག”20 ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌།

རྫོང་གཞིས་གཞུང་འཛིན་གནང་བ་དེས་གཞུང་འབབ་ཐོག་དམིགས་བསལ་ཕན་འབྲས་ཆེན་པོ་ཐོན་འགོ་ཚུགས་ཡོད། དེའི་སྐོར་སྐབས་དེའི་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དོ་དམ་པའི་གྲས། བཀའ་ཟུར་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པ་ཞེས་པའི་ནང༌། “སྤྱིར་བཏང་གཞུང་ལ་རྫོང་གཞིས་ཁག་གི་ལོ་རེའི་སྒྲིག་འབབ་ཡོང་ཁུངས་ཆེ་ཤོས་ཞིང་འབྲོག་གཉིས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་འབྲུ་མར་གཉིས་ཡིན་པར་བརྟེན། གོང་ལོའི་ (གཞུང་འཛིན་ལོ་དང་པོའི) ཁ་ལྷག་ཟལ་ཐོན་འབྲུ་རུའི་ཁལ་ ༢༥༠༠༠༠ སྐོར་དང༌། མར་འདེགས་ཁལ་ ༨༥༠༠ སྐོར། དངུལ་སྲང་ ༥༥༠༠༠༠ སྐོར། གཞན་ཡང་ཚྭ། འབྲས། སྣུམ་རིགས། གསེར་ཕྱེ། ཊམ་དཀར་སོགས་དངོས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཞུང་འབབ་གང་ལེགས་བྱུང་བ་དང༌། ད་དུང་ཕྱི་ལོ་ནས་བཟུང་ལས་ཀའི་བྱེད་སྟངས་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཐོག་ནས་གཞུང་འབབ་དེ་བས་འཕར་ཆ་ཡོང་རྒྱུའི་འཆར་རྩིས་བཀོད་ཡོད།” ཅེས་དང༌། “གོང་གསལ་ལོ་རེའི་གཞུང་འབབ་འཕར་མ་ལག་བྱུང་འབྲུ་རིགས་རྣམས་གཞུང་འབྲུ་སྤྱི་མཛོད་ཁང་དང༌། དངུལ་འབབ་རྣམས་གྲ་བཞི་དངུལ་ཁང་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་ཟུར་འཇོག་བྱས་ཏེ། རྗེས་སུ་འཕར་མའི་གཞུང་གྲོན་དགོས་གལ་ནམ་བྱུང་སྐབས་ཞུ་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་འཛིན་འཇོག་ཞུས་ཡོད་པ་དང༌། མར་དང་དངོས་པོ་གཞན་དག་རྣམས་ལེགས་བཅོས་རང་ཁུངས་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཨེ་ཝཾ་ཚོམས་ཆེན་འོག་ཤོད་དུ་དོས་ཁང་ཟུར་འཛིན་གྱིས་བདག་ཉར་ཞུས་ཏེ་མཆོད་རྒྱུན་སོགས་འགྲོ་གྲོན་འཕར་མའི་འགྲོ་ཆ་གལ་ཆེའི་སྐབས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་མཛད་ཡོད།”21 ཅེས་འཁོད།

མུ་མཐུད་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ལས། “ང་ཚོས་ས་ཞིང་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་ད་དུང་བསྒྱུར་བཅོས་མང་ཙམ་བྱེད་དགོས། བོད་ཀྱི་ས་ཆ་ཚང་མ་གཞུང་གི་ཡིན་ཞིང༌། སོ་ནམ་པ་ཕལ་ཆེ་བར་ས་ཞིང་རྣམས་གཞུང་ནས་ཐད་ཀར་བོགས་གཏོང་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། འགའ་ཤས་ནི་ས་ཞིང་གི་ཐོན་སྐྱེད་ཆེ་ཆུང་ལ་དཔགས་པའི་ལག་འདོན་ཁྲལ་བོགས་བསྒྲུབ་དགོས། དེ་དག་ནི་གཞུང་འབབ་དངོས་གཞི་ཡིན་ཞིང༌། གཞུང་ནས་དགོན་ཁག་ཚོའི་ཆོས་ཕོགས་དང༌། དམག་ཕོགས། ལས་བྱེད་པའི་ཕོགས་སོགས་སུ་གཏོང་གི་རེད།

ཡང་འགའ་ཤས་ནས་རྐང་འགྲོའི་ཁྲལ་རིགས་བསྒྲུབས་ཏེ་གཞུང་གི་མི་སྣ་འགྲིམ་འགྲུལ་ལ་གླ་མེད་རྟ་ཁལ་གཏོང་དགོས་ཤིང༌། སྐབས་འགར་དགོན་ཁག་ཚོར་ཡང་གཏོང་དགོས། འགྲིམ་འགྲུལ་གླ་མེད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་དེ་འཁྲི་འཁེལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན་རྗེ་སྐུ་གོང་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་རྟ་ཁལ་རིགས་ལ་གླ་ཆ་སྒྲིག་བཅད་སྤྲོད་དགོས་པའི་རྒྱས་དཔྱད་གནང་ཡང༌། ཡུལ་དུས་གླ་ཆ་རིམ་འཕར་གྱིས་སྒྲིག་བཅད་གླ་ཆས་འགྲིགས་མིན་ཐོག རྟ་ཁལ་བསྐུལ་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡང་མི་མང་པོར་ཡོད་པར་བརྟེན་ཕྲན་ནས་བཀའ་ཤག་གི་ལག་འཁྱེར་དམིགས་བསལ་ཅན་མེད་པར་གང་བྱུང་བསྐུལ་འདེད་མི་ཆོག་པ་བཟོས་ཤིང༌། གླ་ཆ་ཡང་བསྐྱར་དུ་སྤར་བ་ཡིན།

གྲོང་གསེབ་པ་ཚོས་ས་ཆ་གཡར་འཛིན་བྱས་ལུགས་ཟེར་བ་དེའི་གོ་དོན་ནོར་མི་རུང༌། ས་ཆ་རྣམས་གཞུང་གི་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་བསམ་ཚུལ་ཙམ་ཞིག་ཡིན། སོ་ནམ་པ་ཚོའི་ས་ཞིང་རྣམས་ནི་ཁོང་ཚོའི་མི་རབས་ནས་མི་རབས་སུ་རྒྱུན་འཇགས་ཡོད་པའི་ཕ་གཞིས་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་ཚོས་ས་ཞིང་རྣམས་བོགས་གཏོང་དང༌། གཡར་གཏོང༌། ཉོ་ཚོང་བཅས་བྱེད་ཐུབ། འོན་ཀྱང་ཉོ་ཚོང་བྱེད་པ་ནི་ཆེས་ཉུང་ངུ་ཡིན། ཁོང་ཚོའི་ས་ཞིང་ཡོངས་རྫོགས་ས་འཛིན་གསར་པར་ཆ་ཚང་སྤྲོད་ཐུབ་དགོས་པ་ནི་ཁོང་ཚོའི་ལས་འགན་དང་པོ་ཡིན། སོ་ནམ་པ་ཚོས་ཁྲལ་བོགས་སྒྲུབ་འབོར་དང༌། ལས་རྩོལ་བྱེད་དགོས་པ་ནི་ཉུང་ངུ་ཞིག་ལས་མེད་ཅིང༌། གལ་ཏེ་དེ་དག་འཛིན་བཞིན་བསྒྲུབ་མ་ཐུབ་ན་ས་ཞིང་འཛིན་སྐྱོང་གི་ཐོབ་ཐང་ཕྱིར་ལེན་བྱེད་ཐུབ། འོན་ཀྱང༌། གནས་ཚུལ་ངོ་མར་ས་ཞིང་རྣམས་སྒེར་བདག་ལྟ་བུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། གཞུང་ཁྲལ་ནི་འབྲུ་རིགས་ཐོག་ནས་སྤྲོད་དགོས། དེ་ནི་ས་ཁྲལ་ལས། ཁང་གླ་དང༌། ས་ཆ་གཡར་གླ་ལྟ་བུ་མིན།

རྒྱུན་དུ་སོ་ནམ་པ་ཚོར་དཀའ་ངལ་ཡོད་སྐབས་གཞུང་ནས་བུན་གཏོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅིང༌། ངས་ཤེས་རྟོགས་ལ་བུན་ལོན་གྱི་སྐྱིན་ཚབ་དང༌། སྐྱེད་འབབ་དུས་ཐོག་ལེན་ཐབས་བྱས་མི་འདུག བུ་ལོན་བཏང་འབོར་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོར་གྱུར་སྟབས་སོ་ནམ་པ་ཚོས་སྤྲོད་འཇལ་མི་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ལེགས་བཅོས་ཚོགས་པས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་ནན་བྱས་ཏེ་དེ་རྣམས་རིགས་གསུམ་དུ་བགོས་ཤིང༌། སྐྱེད་འབབ་རིམ་གསོག་དང༌། མ་རྩ་བཅས་གཏན་ནས་སྤྲོད་འཇལ་མི་ཐུབ་པ་རྣམས་ངོ་སྐྱེད་རྩ་ཡང་གིས་སྤྲོད་འཇལ་མ་དགོས་པ་དང༌། ཡང་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ལོ་རེའི་ཡོང་འབབ་ནས་སྐྱེད་ཁ་སྤྲོད་འཇལ་མི་ཐུབ་ཅིང༌། ངོ་བོ་རིམ་སྤྲོད་ཐུབ་པའི་རིགས་ལ་སྐྱེད་འབབ་ཆག་ཡང་གིས་ངོ་བོ་རྣམས་སྡེབ་སྤྲོད་མ་དགོས་པར་ལོ་དུས་རིམ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ། འགའ་ཤས་གཞུང་བུན་བླངས་ཏེ་འཁོས་འབྱོར་བཟང་པོར་གྱུར་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྐྱེད་རྣམས་ལོ་དུས་རིམ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ་བཅས་བཟོས་པར་སོ་ནམ་པ་ཚང་མས་དགའ་མོས་བྱུང་འདུག ཐོག་མར་ཁོང་ཚོ་བུན་འབོར་ཆེ་བས་བློ་གཡེང་བྱུང་ཡང༌། རྗེས་སུ་བུ་ལོན་གྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཤེས་ནས་དགའ་པོ་དང༌། བློ་བདེ་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།”22 ཅེས་འཁོད་ཅིང༌།

དེའི་སྐོར་བཀའ་ཟུར་ཀུན་གླིང་པའི་ཕྱག་དེབ་ནང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་དང་འཚམས་པའི་ལེགས་བཅོས་ཕྱག་བཞེས་བསྟར་ནས་མི་ལོ་གསུམ་བཞི་ཙམ་ལས་མ་སོང་བའི་དུས་དེའི་ནང༌། གཞུང་གི་དཔལ་འབྱོར་ཚགས་སུ་ཚུད་པའི་འགོ་ཚུགས་ཐུབ་པ་དང༌། ཆབ་འབངས་མི་སེར་ཉམ་ཐག་གི་རེ་འདོད་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐངས་ཐུབ་པ་དངོས་སུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་དག་གཞན་བདེ་སྙིང་ལ་མ་བཟོད་པའི་རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་མཐོང་སྣང་ལ་མི་འཇུག་པར་བརྟེན་ནང་དོན་ངན་བྱུས་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་བརྩམས་དང་རྩོམ་བཞིན་པ་མངོན་མཚན་ཅན་དུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད།” ཅེས་གསལ།

མཛད་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ལས། “བསྒྱུར་བཅོས་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་ནི་སྒེར་གྱིས་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་གཞིས་ཁག་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིན། དེ་རྣམས་ལོ་མང་པོའི་སྔོན་ནས་སྒེར་ཁག་ཚོར་སྤྲད་དེ་ཁོང་ཚོའི་ཕ་གཞིས་སུ་གྱུར་པ་རེད། དེའི་ཁྲལ་དོད་ལྟ་བུར་ཁྱིམ་ཚང་དེའི་བུ་ཞིག་ནས་གཞུང་ཞབས་གྲས་སུ་ཡོང་དགོས་ཤིང༌། འགའ་ཤས་ནས་གཞུང་ལ་གླ་བོགས་སྤྲོད་སྲོལ་ཡོད། གཞིས་ཀའི་ཡོང་འབབ་ཁ་ལྷག་རྣམས་གཞུང་ཞབས་དེའི་གླ་ཕོགས་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་ནི་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་ཚོ་བསྡུ་འཛོམས་བྱེད་ཚུལ་དེ་རེད། སྒེར་ཁག་དེ་ཚོའི་ཁོངས་སོ་ནམ་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ནི་གཞུང་གི་ཐད་ཀའི་ལྟ་རྟོག་འོག་ཏུ་མེད། ཁོང་ཚོ་ལ་སྒེར་ཁག་གི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་གྱི་དབང་ཚད་ཅིག་ཡོད་ཅིང༌། ངོ་མ་ཕལ་ཆེར་ལྷ་སར་སྡོད་དགོས་པར་བརྟེན་དབང་ཆ་དེ་དག་ཁོང་ཚོའི་གཉེར་ཕྱག་ཚོར་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ལེགས་བཅོས་ཚོགས་པ་དང༌། བཀའ་ཤག་ནས་སྔར་གྱི་ལུགས་སྲོལ་དེ་ལ་བརྟག་ཞིབ་ནན་ཏན་བྱས་པའི་བསམ་ཚུལ་འབྱོར་བྱུང༌། གཞིས་ཁག་ཆེན་པོ་ཕལ་ཆེར་གཞུང་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། སྒེར་པའི་ནང་མི་ཚོར་རིན་སྐྱིན་སྤྲོད་རྒྱུ། གཞུང་ཞབས་མི་འགྲོར་དངུལ་ཕོགས་སྤྲོད་རྒྱུ། ས་ཞིང་དེ་རྣམས་སོ་ནམ་པ་ཚོར་བགོ་རྒྱུ་བཅས་བྱས་ཤིང༌། དེ་ལྟར་བྱས་ན་སོ་ནམ་པ་ཚོ་གཞུང་གི་ཐད་ཀའི་ལྟ་རྟོག་འོག་གནས་སྟངས་འདྲ་མཚུངས་ཡོང་རྒྱུར་མ་ཟད། ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱང་ཆ་སྙོམས་ཡོང་གི་རེད།

དེ་ལྟ་བུའི་བསྒྱུར་བཅོས་ཤིག་དགོན་ཁག་ཚོར་སྤྲད་ཡོད་པའི་གཞིས་ཀ་ཆེན་པོ་ཚོར་ཡང་གཏོང་དགོས་ཀྱང༌། སྔོན་ལ་སྒེར་ཁག་ཚོར་ལག་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་བྱས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་བསྒྱུར་བཅོས་དེའི་གོམ་རིམ་དུ་མ་སླེབ་གོང་རྒྱ་མིས་ང་ཚོར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པར་བརྟེན། ཁོང་ཚོས་མོས་མཐུན་མ་བྱས་བར་ང་ཚོས་ཕན་ནུས་ཡོད་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་དེ་རིགས་བྱེད་མི་ཐུབ། ཁོང་ཚོས་གུང་ཁྲན་གྱི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བཟུང་བ་དེ་ལ་བོད་ཀྱི་སོ་ནམ་པ་ཚོའི་འདོད་བློར་མ་བབ་པ་རེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོའི་གཞུང་གི་བསམ་ཚུལ་ལྟར་གྱི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་ན་རྒྱ་མིའི་བྱེད་སྟངས་དེར་ད་དུང་མི་དགའ་བ་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། དེར་བརྟེན་བཅོས་བསྒྱུར་དེ་སྐོར་ང་ཚོས་བསྐུལ་མ་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་རྒྱ་མིས་ལན་བཟང་ངན་གང་ཡང་མ་སྤྲད་པའི་མཐར་གནས་ཚུལ་སྡུག་པོ་གཞན་དག་བྱུང་སྟེ་གནས་སྐབས་མཚམས་འཇོག་བྱ་དགོས་བྱུང་སོང༌།”23 ཞེས་འཁོད་ཅིང༌།

སྤྱོད་འཇུག་ལས། “གང་དག་བདེ་བས་ཐུབ་རྣམས་དགྱེས་འགྱུར་ཞིང༌།། གང་ལ་གནོད་ན་མི་དགྱེས་འབྱུང་འགྱུར་བ།།” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་བཙན་པོས་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་གང་གི་གདུལ་བྱར་བཞེས་པའི་བོད་ཁམས་འདི་ཉིད་རང་དབང་དང་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཏུ་འཛུགས་བསྐྲུན་གནང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདུན་སྐུ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། “དམངས་གཙོ་ཟེར་བར་དེ་སྔ་བོད་རང་ནས་དགའ་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད། མཐོ་རིམ་མི་སྣས་དབང་བསྒྱུར་སྐབས་སྟག་བྲག་གི་ཚོང་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས། རྭ་སྒྲེང་གི་ཚོང་པ་ཡིན་ཞེས་བརྡབ་གསིག་བཏང་ཚུལ་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཁྲོད་དུའང་ལྷ་སའི་དམངས་གཞས་ནང༌། གསེར་གྱི་ས་ཕག་འཁྱེར་ནས།། ཟུར་གྱི་རྩིག་པ་བརྩིགས་སོང༌།། ཟེར་བ་དེ་འདྲ་བཤད་རྒྱུ་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཕྱག་མཛོད་ཆེན་མོ་ཡང༌། སྐྱབས་འཛིན་ཟེར་བ་འབུལ་དགོས་པ་སོགས་སྒྲུང་མང་པོ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད།

ད་དུང་ངས་དྲན་པ་ཞིག་ལ། ཕ་ལྷའི་མི་སེར་རྒས་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས། ཕ་ལྷར་ཁ་མཆུ་ཐུག ཞིབ་ས་ཤོད་འགག་ཡིན་པ་དང༌། སྣེ་མགྲོན་དང༌། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་འཆམ་པོ་ཡོད་སྟབས། སྣེ་མགྲོན་ནས་ཞུ་བ་བཞེས་སྐབས། སྤོ་བོའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞུས་པར་ཁ་རྡུང་བཏང་ནས་བཀག་བཞག་གི་འདུག རྩ་བ་ཁྲིམས་སར་གཏུགས་པའི་སྐད་ཆ་ཡིན་ནའང༌། ཁྲིམས་བདག་དང་ཁ་མཆུ་རྒྱག་མཁན་འཆམ་པོ་ཆགས་པ་སོགས་དེ་ཚོར་དོ་སྣང་ཡོང་མྱོང༌། ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་མཐོ་རིམ་མི་སྣས་དབང་བསྒྱུར་སྐོར། རྒྱ་མིས་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཟེར་བ་དེ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་དྲང་པོ་བྱེད་མཁན་རི་ཅར་སན་གྱིས་སྔོན་མ་བྲིས་པའི་ནང༌། སྡེ་པ་གཞུང་གི་སྐུ་དྲག་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ནས་བཟུང་དུས་ད་ལྟ་བར་དུ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་འཚོ་བསྡད་པ་དེ་སྡེ་པ་གཞུང་གི་སྐུ་དྲག་དེ་ཚོས་བྱས་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་བྲིས་ཡོད་པ་ལྟར་རང་རེད། དུས་ཕྱིས་སུ་བོད་ནས་ཡོང་མཁན་དེ་ཚོ་ཐུག་དུས། ཕ་ཚེ་བུ་རབས་མདའ་རྩེ་སྒྲོ་རབས་ནས་སྡེ་པ་གཞུང་གི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་འཚོ་ཡོད་ཟེར་བ་དེ་ཚོར་ཞེན་ཁོག་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག ཡིན་ནའང་ལམ་ལུགས་ཟེར་ནའང་འདྲ། ཡང་མི་སྡུག་པ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ལམ་ལུགས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ། དེ་བཞིན་རྟ་ཁལ་འུལ་ལག་ཟེར་བ་དེ་ཚོའི་སྐོར་ངོས་གྲོ་མོར་འགྲོ་བའི་སྐབས་ཚུར་ལམ་རྟ་བཞོན་ནས་ཡོང་དུས་ལམ་ཁ་འདིར་སྣུམ་འཁོར་འགྲོ་ཐུབ་པ་འདུག འདི་བར་སྣུམ་འཁོར་འགྲོ་ཐུབ་པ་འདུག་བསམ་པ་མང་པོ་དྲན་མྱོང༌། གང་ལྟར་སྣུམ་འཁོར་བཏང་སྟེ་རྟ་ཁལ་འུལ་ལག་མེད་པ་བཟོ་ཐུབ་ན་བསམ་པའི་བསམ་བློ་མང་པོ་འཁོར་མྱོང༌། དེ་འདྲ་དེ་འདྲ་བྱས་ནས་རིམ་པས་ང་ཚོས་ལས་གཞི་གསར་པ་ལེགས་བཅོས་ཚོགས་འདུ་ཞེས་པ་དེ་བཙུགས་པ་རེད། ལེགས་བཅོས་ཚོགས་འདུས་ལས་ཀ་གང་འཚམས་བྱས་ཡོད། རྐང་ང་ཕོད་ནས་ཐུགས་འགན་བཞེས་པ་རེད།

དེ་ནས་རྗེས་སུ་ལེགས་བཅོས་ཚོགས་འདུས་འབྲུ་དངུལ་ལ་བདག་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། ག་འདྲ་བྱས་པ་ཡིན་ནམ། ང་ཕོད་ནས་དེར་སྐྱོན་བརྗོད་ནན་པོ་གནང་སོང༌། ད་འབྲུ་དངུལ་ལ་བདག་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་ཆགས་ན་ལས་ཀ་འདི་གཏན་ནས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ང་ཚོས་ལེགས་བཅོས་ཚོགས་འདུ་ཞེས་ལེགས་བཅོས་ག་རེ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག བསྒྱུར་བཅོས་ག་འདྲ་གཏོང་དགོས་འདུག་དེ་ཚོར་བསམ་བློ་བཏང༌། གོ་བསྡུར་བྱས། འཆར་གཞི་བཟོས་ནས་བྱེད་དགོས་པ་མ་གཏོགས། འབྲུ་དངུལ་ལ་བདག་པོ་རྒྱག་མཁན་དེ་ཟུར་དུ་བསྐོ་རྒྱུ་ལས་ང་ཚོས་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཅེས་གསུངས་ཡོད། འབྲུ་དངུལ་བདག་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་དེ་རྣམ་སྲས་གླིང་ཁོ་ཚོའི་གྲས་ཀྱིས་ཐུགས་སྣང་འདྲ་པོ་གནང་བ་མིན་ནམ། གང་ལྟར་དེ་དུས་ནས་བཟུང་གསར་བརྗེའམ་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་བསམ་བློ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། ལུང་ཤར་གྱིས་འགོ་འཁྲིད་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཡང་བྱུང་མེད་དམ། ལུང་ཤར་ལ་རྗེས་སུ་སྐྱིད་ཕྱོགས་ཀུན་འདུས་ཟེར་བའི་ཚོགས་འདུའི་ནང༌། རྒྱལ་པོ་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ་ཟེར་བ་དེ་ཚོར་ནག་ཕྲ་བཙུགས་པ་རེད། ལུང་ཤར་གྱིས། སྲིད་སྐྱོང་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་མེད་པའི་བླ་མ་དེ་ཚོས་གནང་བ་ལས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པའི་དྲུང་རྩིས། བཀའ་ཤག་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་སྲིད་བློན་ལྟ་བུ་བསྐོས་ནས་འགན་འཁྱེར་དགོས་འདུག ཅེས་འདི་འདྲའི་བསམ་འཆར་བྱུང་བ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག རྗེས་སུ་ཁྲི་སྨོན་སོགས་སྒེར་གྱི་ན་རྒྱུ་བཟུང་བ་དང༌། རྒྱལ་པོར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཟེར་བའི་ཐོག་ནས་ཕམ་ཉེས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས། བསམ་བློ་དེ་འདྲ་བཏང་བ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་ཚོ་ཡང་དག་པ་རེད།” ཅེས་དང༌། བར་སྐབས་རྒྱལ་ཚབ་རྣམ་གཉིས་དང༌། ལྷག་པར་དུས་ཚོད་ཀྱི་ཆ་ནས་རྭ་སྒྲེང་གི་སྐུ་དུས་བོད་དོན་ཐོག་འཐུས་ཤོར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བར། ད་ལྟའང་ཐུགས་འགྱོད་དང་ཐུགས་ཕམ་ཚད་མེད་གནང་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མུ་མཐུད་གསུངས་དོན། “རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱལ་པོ་གནང་སྐབས། རྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་གནང་བ་མ་གཏོགས་དེ་མིན་རྒྱ་དཀར་ནག་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་སྟངས་སོགས་ལ་མཁྱེན་རྒྱ་རྩ་བ་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད། བཀའ་སློབ་ཕུལ་མཁན་ཡང་སུ་གཅིག་མ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་འཐུས་ཤོར་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག དབྱིན་ཇི་དང་འབྲེལ་བ་བརྟན་པོ་ཞིག་བྱུང་ན། དེ་ནས་རྒྱ་མི་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་དུས་ཚོད་ཡག་ཤོས་དེ་དུས་བྱུང་ཡོད། ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་སོ་གྲངས་ནས་བཞི་བཅུ་ཞེ་དགུ་བར་ལོ་མང་པོ་ཆུད་ཟོས་སུ་སོང་བ་དངོས་གནས་འགྱོད་པ་སྐྱེས་དགོས་པ་ཞིག་རེད།

དུས་སྐབས་དེ་ཚོའི་ནང༌། ཀུན་འཕེལ་ལགས་དང་སྐུ་དྲག་གི་ནང་ནས་སྲིད་སྐྱོང་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ན། སྐུ་གོང་མའི་དགོངས་བཞེས་མཇུག་སྐྱོང་ཐུབ་པ་བྱུང་མེད་དམ། ཟེར་བ་ལྟར་དེ་འདྲ་བྱུང་ཡོད་ན་རེ་བ་ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་རེད། ཏཱ་བླ་མས་གསུང་གི་ཡོད། སྐུ་གོང་མ་གཤེགས་ཁར་སུ་ལ་གསུངས་པ་ཡིན་ནམ། གང་ལྟར་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་སྐོར་དེ་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་མ་སོང་ཞེས་གསུངས་པ་རེད་ཟེར་རྒྱུ་འདུག ཀུན་འཕེལ་ལགས་སུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནམ་དེ་འདྲ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག

ཏཱ་བླ་མས་གསུངས་ན། ཁོ་རང་ནང་མ་ཁང་གི་ཕྱག་བྲིས་ཞབས་ཞུའི་གྲས་སུ་ཡོད་སྐབས་སྐུ་གོང་མ་དགོངས་པ་རྫོགས་པའི་སང་ཉིན་དེར་ཅང་གི་མྱུར་འཕྲིན་ཞིག་འབྱོར་སོང༌། དེའི་ནང་ས་མཚམས་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཞུ་གི་ཡིན་ཞེས་འཁོད་འདུག་ཀྱང༌། བདག་པོ་རྒྱག་མཁན་གང་ཡང་བྱུང་མ་སོང་ཟེར་གྱི་འདུག ལམ་འགྲོ་གཏན་ནས་མི་འདུག རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེར་འཛམ་བུ་གླིང་གི་སྤྱིའི་སྐུ་ཡོན་ཕར་བཞག བོད་རང་གི་ནང་དུ་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་ཀྱི་སྐུ་ཡོན་མེད་ཁར། དགུང་ལོ་ཡང་གཞོན་གཞོན་རེད། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དགུང་ལོ་བགྲེས་པོ་ཡིན་ནའང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།

དེ་དུས་བོད་པའི་ཚོགས་འདུའི་ནང༌། ང་ཚོར་ཕྱག་དབང་གནང་མཁན་བླ་མ་ཞིག་དགོས། ཞེས་དེ་འདྲ་བཤད་པ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག སྟག་བྲག་ཕྱག་མཛོད་ཆེན་མོས་གང་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ནང་ནས་ཀྱང་སྤྲེལ་ལད་འདྲ་པོ་འཁྲབ། ཏོག་ཙམ་མ་འགྲིག་ན་བཟོ་ལྟ་སྤྲོད་ངེས་ཡིན་སྟབས་སྤྲེལ་ལད་ཀྱང་མ་འཁྲབ་རང་འཁྲབ་ཆགས། བསམ་ཕོ་མདའ་དཔོན་བཙོན་ནས་གློད་དེ་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་རྗེས་བརྗོད་དོན། སྲིད་ཚབ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ལགས་རྒྱ་ནག་ཏུ་མཁན་མགྲོན་ལོ་གསུམ་བྱས་རྗེས་བོད་ལ་ཡར་ལོག་ཡོང་དུས། ཟི་ཁྲོན་ཁྲེང་ཆིང་ཡིན་ནམ། ཁྲིན་ཏུའུ་ཡིན་ནམ་གང་ལྟར་ལིའུ་ཙེ་ཆིང་ཟེར་བ་དེ་སྔ་ཕ་བོང་ཁ་རིན་པོ་ཆེས་གསུང་ཆོས་གནང་ས་དེ་དང་ཐུག་ནས་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ལགས་གདོང་བོད་གཞུང་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་མེ་སྒྱོགས་གཅིག་དང༌། མེ་མདའ་དེ་འདྲ་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། གང་ལྟར་བོད་གཞུང་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ཕྱག་རྟགས་དེ་ཚོ་བསྐུར་ནས། དེང་སྐབས་གོ་མིང་ཏང་ཕམ་ཉེས་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། གུང་ཁྲན་གཞི་ནས་ཡར་སླེབས་ཡོང་གི་ཡོད། ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་འདིའི་ནང༌། བོད་རང་བཙན་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་ཡག་ཤོས་རེད། ཅེས་ལན་བསྐུར་བྱུང༌། ལྷ་སར་སླེབས་པ་དང༌། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་ཁ་ཞིག་སྙན་སེང་ཞུས་ཏེ་ལིའུ་ཙེ་ཆིང་ནས་མངགས་པའི་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་ཅེས་ཞུས་པར། མཇལ་ཁ་དུས་ཐོག་དེར་མ་རག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཇལ་ཁ་བྱུང་བའི་སྐབས་སུ་དེ་ལྟར་ཞུས་པར་ཡང་ཐུགས་སྣང་གང་ཡང་གནང་མ་སོང་ཞེས་བསམ་ཕོ་མདའ་དཔོན་ལ་གསུངས་བྱུང་ཟེར་གྱི་འདུག

ད་དུང་བསམ་ཕོས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་འབོད་སྟངས་ཀྱང་ཀོ་ཀོ་ཤྲི་སྤོའོ་དེས་བྱས་མི་ཡོང་ཞེས་ཆག་སྒོ་མ་ཆེ་དེ་འདྲ་ཟེར་གྱི་འདུག” ཅེས་དང༌། ད་དུང་སྐུ་གོང་མའི་མཛད་པ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད་འཛམ་གླིང་སྔོན་ཐོན་གྱི་ཤེས་བྱ་གསར་པའི་རིགས་ཤེས་རྟོགས་དང་སྦྱོང་སྤྱོད་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་གསབ་ཐབས་མེད་པའི་གྱོང་གུད་དང་ཕམ་ཉེས་ཡིན་པའི་སྐོར་གསུངས་དོན། “སྐུ་གོང་མ་བཞུགས་སྐབས་དབྱིན་ལན་ལ་སློབ་ཕྲུག་བཞི་བཏང་བ་དེའི་འཕྲོ་དེ་བསྐྱལ་མ་ཐུབ་པ་དེ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེན་ཤོར་བ་ཞིག་རེད། དེའི་འཕྲོ་དེ་མུ་མཐུད་བསྐྱལ་ཏེ་ ༡༩༡༥ ༡༦ ཙམ་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་ཙམ་སོང་བའི་ནང་གཞུང་ཞབས་ཁོངས་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ཤེས་མཁན་བརྒྱ་ཉིས་བརྒྱ་ཞིག་ཐོན་པ་ཡིན་ན། མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཏན་ཏན་ཆགས་ཀྱི་རེད། གཙོ་བོ་གདན་སའི་ནང་བསམ་བློའི་བག་ཆགས་ལྟ་བུར་རྒྱ་ནག་གོང་མ་ཟེར་བ་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་དད་པ་འདྲ་པོ་བྱས། སྣ་ཁུག་ཆེན་པོ་འདི་ཚོའི་གྲས་ཕྱི་གླིང་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་དགྲ་བོ་རེད་ཅེས་ཧ་ཅང་སྡུག་ཅག་ཅིག་ལ་བརྩི་གི་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ཡང་ཕྱེད་ཀ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཡེ་ཤུ་ཟེར་དུས་བསྟན་དགྲ་ཞིག་ལ་ལྟ་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཚོ་ཕལ་ཆེར་བོད་པས་མ་ཤེས་པར་དོགས་པ་དང༌། རྨོངས་དད་ཀྱི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ས་རེད།

ཁ་སང་ཀརྨ་པས་གསུངས་ཡ་ལ། མན་ཇུ་ཟེར་བ་དེ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཞེས་བོད་པས་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་བསྒྱུར་ནས་ལབ་པ་མིན་ནམ་གསུང་གི་འདུག བོད་པས་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཞེས་འཇམ་དབྱངས་ལ་འབོད་པ་དེ་ཟུར་ཆགས་ནས་མན་ཇུ་ཐོགས་པར་ཁུངས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་བཟོ་འདུག ཚ་རོང་གིས་ངོས་ལ་གསུངས་མྱོང་བ་ཞིག་ལ། དེ་སྔ་སྐུ་གོང་མ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དུས། གོང་མས་གསོལ་སྟོན་ཞིག་བཤམས་པ་མིན་ནམ། ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་སྐབས་གསོལ་གཟིམ་ཚོས། ཨམ་ཕྲག་ནང་གྲེ་མོག་དེ་འདྲ་བསྣམས་ནས་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་མདུན་ཅོག་སྒང་གི་གསོལ་ལྷག་ཡིན་ཞེས་བྱིན་རྟེན་བྱས་ནས་སྤྲད་ཀྱི་འདུག ངས་ཀྱང་ཞུས་པ་ཡིན་ཞེས་ང་རང་ལ་གསུངས་བྱུང༌། བོད་པར་སྡུག་པོ་གཏོང་མཁན་དེར། དེ་འདྲའི་དད་པ་ཧ་ཅང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲ།” ཞེས་བཞད་མོ་བཞད་དེ་གསུངས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ས་ཞིང་ཡན་ཆད་བཅོས་བསྒྱུར་ཆེན་པོ་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྒེར་དབང་ས་ཞིང་གི་བདག་པོ་སྐུ་དྲག་ཆེ་བ་རྣམས་ནས་ཀྱང་གང་ལྟར་སྔ་ཕྱིར་མ་བལྟོས་པར་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་རྒྱུར་བརྟེན་སྔོན་ཚུད་རང་འགུལ་བློས་གཏོང་བྱེད་རྒྱུའི་འདུན་པ་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ཡང་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཞེས་པའི་ནང་འཁོད་གསལ། “ལེགས་བཅོས་སྤྱི་ཚོགས་ལས་ཁུངས་ཚུགས་རྒྱུའི་སྔོན་ཙམ་དུ་བོད་གཞུང་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཨེ་ཝམ་ཚོམས་ཆེན་དུ་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་སྐོང་ཚོགས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ཁྱབ་རྫོང་གཞིས་ཁག་གི་ཆབ་འབངས་མི་སེར་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་སུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བླ་ན་མེད་པའི་ཐུགས་འཁུར་ཟབ་མོ་བཞེས་ལུགས་གཞུང་ནས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གསལ་བཤད་གནང་ནས་ཉིན་བསྟུད་བཀའ་བསྡུར་གནང་ཞིང༌། ཚོགས་འདུའི་བར་གསེང་ལ་རྣམ་ཀུན་ཁོ་བོ་ཅག་དང་འབྲེལ་འདྲིས་ཡོད་པ་ཁག་གཅིག་ནས་དེང་རབས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་མི་སེར་དང༌། ས་ཞིང་རྣམས་རྒྱལ་ཁབ་གཞུང་ལ་དབང་བ་ལས། རང་ཅག་བོད་ནང་བཞིན་གཞུང་སྒེར་ཆོས་གསུམ་གྱིས་བདག་འཛིན་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་མེད་ཅིང༌། དེར་བརྟེན་རང་རེའི་ལམ་ལུགས་འདི་ད་མུས་བཞིན་གནས་ཐབས་དཀའ་བ་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་འདི་མུར་བཞག་གི་མ་རེད། དེ་ལས་ཁོ་བོ་ཅག་རྣམས་རང་འགུལ་ལྟ་བུས་ཕ་གཞིས་རྣམས་གཞུང་ལ་འབུལ་ན་ལེགས་གནས་སྐོར་གླེང་མོལ་བྱུང་ཞིང༌། རྗེས་སུ་གནས་ཚུལ་དེ་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཐོས་ཏེ་ཁོ་པ་ཚོའི་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་ཟེར་བ་དེ་ལམ་ལྷོངས་ཡོང་བཟོ་མི་འདུག་སྙམ་ནས་ཆེད་མངགས་མི་རེ་ཟུང་བེད་སྤྱད་དེ་གནས་ཚུལ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྒེར་པ་འགའ་ཞིག་བུ་ལོན་གྱིས་རྐུབ་རུལ་ནས་བསྡད་ཡོད་སྟབས་སྤང་དང་མེ་ཏོག་ཆབས་ཅིག་གཞུང་ནས་བཞེས་རོགས་གནང་ཞེས་བསམ་ཚུལ་བཏོན་པ་རེད་ཅེས་དཀྲོགས་གཏམ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས།”24 ཞེས་འཁོད།

བོད་གཞུང་གིས་སྒེར་ཆོས་ཀྱི་ས་ཞིང་སོགས་བཅོས་བསྒྱུར་ཆེན་པོ་གནང་འཆར་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྤྱི་ལ་ཁེ་ཕན་ཆེ་ཞིང༌། སྒེར་ལ་བརྡབ་གསིག་མེད་པའི་སྤྱི་སྙོམས་དྲང་བདེན་དང་ཕན་བདེའི་རྩ་བར་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང༌། བཅོས་བསྒྱུར་ལ་བསྙད་དེ་ཆགས་སྡང་ཕྱོགས་ལྷུང་དང་ཡོད་ཚད་གཙང་ཕྱགས་ཐོག་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་ཡོ་བྱད་ཅིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཐབས་བྱེད་པའི་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕུགས་བསམ་དང་ཡ་འགལ་དུ་སོང་ཞིང༌། རྒྱ་མིའི་ཐོག་མའི་དམིགས་ཡུལ་ནི། བོད་ཀྱི་རྗེས་ལུས་ཀྱི་གནས་སྟངས་བེད་སྤྱད་ནས་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་མགོ་བསྐོར་བསླུ་བྲིད་དང་ལྷ་ཁོག་འདྲེ་ཞུགས་ཀྱི་ཐབས་ངན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་ཁ་དང་ངོ་སོ་འཐོབ་ཐབས་བྱེད་པའི་ལྐོག་གཤོམ་ཧ་ལོག་ཉེན་ཡོད་སྟབས། མངོན་སུམ་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་བོད་གཞུང་གི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་ཐབས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ལྟ་བཞག་མོས་མཐུན་ཙམ་ཡང་མ་བྱས་པར། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་གོང་འོག་དང༌། ཕན་ཚུན་གང་སར་དབྱེན་སྦྱོར་དང༌། འགལ་བ་སྣ་ཚོགས་ཆེད་བཟོ་ཆེད་སྤེལ་གྱིས་འགལ་འདུའི་ཕུང་པོ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆུ་རྙོག་ཉ་འཛིན་གྱི་ཐབས་ངན་མང་པོ་སྤེལ་བ་བཅས་གང་ལྟར་རྒྱ་མིའི་གནོན་ཤུགས་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་བཞེད་འགྲུབ་པ་དང༌། མི་མང་ལ་ཕན་བདེ་ཐོབ་པའི་མཛད་ཇུས་རྣམས་བོད་ནང་ལམ་ལྷོངས་ཇི་བཞིན་བྱུང་མེད། དེའི་སྐོར་དེ་སྔོན་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་སུ་ཡོད་པ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ནང༌། “གདན་ས་གསུམ་གྱི་ཚོགས་འཐུས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་གཞིས་ཁག་ལ་ལེགས་བཅོས་གཏོང་འདོད་མེད་པའི་དགོངས་འཆར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཤུགས་ཆེན་གནང་སྟབས། ལེགས་བཅོས་ཀྱི་ཕྱག་ལེན་ལ་འགོག་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ལེགས་བཅོས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་དེ་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་བློ་ལ་མ་བབས་པ་བྱུང་ཡང༌། དངོས་སུ་ངོ་རྒོལ་གྱི་བསམ་ཚུལ་མ་བཏོན་པར་ལྐོག་ཏུ་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཇི་སྙེད་བསྟན་པར་བརྟེན་ཚོགས་གཙོ་བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ཀྱིས་ལེགས་བཅོས་གྲོས་འཆར་དེ་ལམ་ལྷོངས་མི་ཡོང་བའི་འགལ་རྐྱེན་མང་པོ་འཕྲད་པ་དེ་གཟིགས་པས་དེའི་ཐོག་ཐུགས་སྣང་ཇེ་ཆུང་དང༌། ལེགས་བཅོས་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་རྒྱུ་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་ནས་མཐར་ལེགས་བཅོས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འགན་ཁུར་དེ་དྲུང་རྩིས་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཕྲག་པར་བབས་ནས་ལེགས་བཅོས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་སྙིང་དོན་རིམ་པས་ཉམས་བརླག་ཏུ་སོང་ནས་མཐའ་མ་ལེགས་བཅོས་ལྷན་ཚོགས་དེ་རྒྱ་ཁབ་རྫོང་གཞིས་ཁག་གི་ལོ་རེའི་ཐོན་འབབ་ཀྱི་རྩིས་རྒྱག་དང༌། རྫོང་གཞིས་མི་འགྲོ་ཁག་ལ་ཕོགས་ཐོབ་སྤྲོད་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་དོན་དམ་འཛིན་བྱ་མཁན་ཞིག་ཏུ་གྱུར།”25 ཅེས་གསལ།

འོན་ཀྱང་ ༡༩༥༩ ལོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཡུལ་དུས་གང་ཅིའི་སྐུ་ངལ་ཚད་ལས་འདས་པ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་མཛད་འགན་ཨང་དང་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་རྙིང་པར་བསྒྱུར་བཅོས་གནང་སྟེ་རང་དབང་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་མཚན་ཉིད་ཚང་ཞིང༌། མཐར་ཕྱིན་པ་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་ཐག་བཅད་པ་མ་ཟད། ཕྱག་ལེན་དུ་བསྟར་བའི་རྒྱུད་རིམ་དང༌། ཕན་འབྲས་བཅས་སྐོར་རྗེས་མའི་དུས་སྐབས་སོ་སོའི་མཛད་རྣམ་ལས་མཁྱེན་ཐུབ།

སྔོན་གྱི་གཡར་དམ་ཟབ་མོའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ལས།།

མཆོག་སྤྲུལ་ཉི་གཞོན་ཤར་རིར་མངོན་འཕགས་ཏེ།།

རྒྱལ་མཆོག་གོང་མའི་ལས་འཕྲོ་མཛད་དཀའི་ཁུར།།

བདག་གིར་བཞེས་པའི་གོམ་ཁ་དང་པོ་སྤོས།།

དེ་ཡང་ལེགས་བཅོས་ཚོགས་ཁག་གསར་འཛུགས་ཀྱིས།།

ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཐག་ཆབ་འབངས་མི་སེར་ཐོག །

ཁྲིམས་སྲོལ་ཉམས་ལྷད་ཁྲལ་འུལ་འཕར་སྐུལ་སོགས།།

འོས་མིན་ལང་ཤོར་འགོག་པའི་བདེ་རྩ་བསྐྲུན།།

ད་དུང་འབངས་མིའི་བདེ་རྩ་གཞིར་བཞག་སྟེ།།

ས་ཞིང་བདག་དབང་ཚུད་ཆད་ལེགས་བཅོས་ཀྱི།།

ཕུགས་རྒྱང་རིང་བའི་དགོངས་བཞེད་དབྱར་གྱི་སྤྲིན།།

སྔོ་བསངས་དྭངས་མའི་དབྱིངས་སུ་དལ་གྱིས་གཡོ།།

དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་གྱི།།

སྒོ་ནས་རྒྱ་དམར་ངན་གཡོའི་དུག་རླངས་ཁྲག །

བོད་འབངས་འོ་མཚོར་ལྷུང་བའི་འཕྱོན་མའི་གར།།

བསྒྱུར་བས་བོད་མིའི་དགའ་བདེ་འཇའ་བཞིན་ཡལ།།

18 ཞྭ་སྒབ་པའི་’བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་’གླེགས་བམ། ༢ ཤོག་ ༢༤༩ ཕྲེང་ ༣ (༡༩༧༦)

19 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ ༥༨ ཕྲེང་ ༡༠ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

20 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ ༥༨ ཕྲེང་ ༢༠ ནས་ཤོག་གྲངས་ ༦༢ ཕྲེང་ ༡༦ བར། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

21 ‘ཀུན་གླིང་མི་ཚེ་ལོ་རྒྱུས་’ཕྱག་དེབ་ ༡ ཤོག་ངོས་ ༡༣༩ ཕྲེང་༩ ནས་ ༡༤༠ ཕྲེང་ ༡༤བར།

22 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་ངོས་ ༥༩ ཕྲེང་ ༩ ནས་ཤོག་ངོས་ ༦༡ བར། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

23 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་ངོས་ ༦༡ ཕྲེང་ ༩ རྡོར་གླིང་དཔར་བསྐྲུན། ༡༩༦༣

24 སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་’དེབ་གཉིས་པ་ཤོག་ངོས་ ༡༠༦ ཕྲེང་ ༨ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

25 སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་’མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་’དེབ་གཉིས་པ་ཤོག་ངོས་ ༡༠༥ ཡིག་ཕྲེང་ ༣བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

ས་བཅད་ལྔ་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དུས་དབང་གསན་བཞེས་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་གྱི་མཚན་གནས་ཕུལ་བ།

༡༽ དུས་འཁོར་བཀའ་དབང་གསན་བཞེས་གནང་བ།

དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནི། སྔར་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྐུར་བཞེངས་ཏེ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ཆུ་ལུག་ནག་པ་ཟླ་བའི་ཉ་ལ་ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོར་ཆོས་རྒྱལ་ཟླ་བ་བཟང་པོས་གཙོས་དག་པའི་འཁོར་གྲངས་མེད་པར་དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་གསུངས་ཤིང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཟླ་བཟང་གིས་རྩ་རྒྱུད་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་ཤམ་བྷ་ལར་སྤྱན་དྲངས་ནས་བློས་བསླངས་ཀྱི་རྒྱུད་འགྲེལ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་མཛད་དེ་ཡོངས་སུ་དར་བར་སྤེལ། ཕྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཙི་ལུ་བྱ་བས་ཤམ་བྷ་ལར་བྱོན་ནས་རྒྱུད་མན་ངག་དང་བཅས་པ་གསན་ཏེ། སླར་ན་ལེནྡྲར་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་ཤིན་ཏུ་སྤེལ་བར་མཛད་དེ་རྒྱ་གར་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། མེ་ཡོས་སྤྱི་ལོ་ ༡༠༢༧ ལོ་གྱི་ཇོ་ལོ་ཙཱ་བས་དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་བོད་དུ་ཐོག་མར་བསྒྱུར། ལོ་དེ་ནས་བཟུང་དུས་འཁོར་ལུགས་ཀྱི་རྩིས་འགོ་བརྩམས་ཤིང༌། རབ་བྱུང་དང་པོའི་འགོ་ཚུགས། བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་བུ་སྟོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སོགས་ཀྱི་སྐུ་དུས་བོད་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྔར་བས་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

ལྷག་པར་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ཀྱི་དགོངས་པ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་བཞེད་སྲོལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མཁས་གྲུབ་སྨྲ་བའི་ཉི་མ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་པོས་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་ཆེན་དང༌། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་ཆ་ལག་དང་བཅས་པ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་བཞིན་ནག་པ་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན་དང་བསྟུན་ནས་ཆུ་འབྲུག་བོད་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ (༡༩༥༢།༥།༩) ལོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་རིན་པོ་ཆེ་ཞལ་སྔ་ནས། ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའི་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞི་ཕུན་ཚོགས་སུ། ྋགོང་ས་ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོར། སློབ་མ་རྗེས་འཛིན་གྱི་ཆོ་ག་དང་དེ་རྗེས་ས་ཆོག་སྐོར་རྣམས་དང༌། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལེགས་པར་བཞེངས། སྒྲུབ་ཅིང་མཆོད་པ་དང༌། བདག་ཉིད་ཞུགས་ཤིང་དབང་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བཞེས་ནས་ཉིན་གསུམ་རིང་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པའི་སྐོར་དང༌། བྱིས་པ་ལྟར་འཇུག་པའི་དབང་བདུན། མཆོག་དབང་གོང་མ་གསུམ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བདག་པོ་ཆེན་པོའི་དབང་མཐའ་རྟེན་དང་བཅས་པ་ཚད་མ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་བཤད་པ་ཕྲ་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད་ཅིང༌། ཕྱག་ལེན་རྣམས་སླ་བཅོས་སུ་མ་སོང་བར་ཟབ་པ་དང༌། རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས། ཕྱི་ནང་གཞན་གསུམ་གྱི་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གནད་མཐའ་དག་མ་རྟོགས་པ་དང༌། ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲི་མ་མ་ལུས་པ་བསལ་ཏེ། དཔྱོད་ལྡན་མཁས་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུད་དོན་མཐའ་ཆོད་པའི་གོ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེར་བར་མཛད། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བདག་པོ་ཆེན་པོའི་དབང་གི་ཁོངས་སློབ་དཔོན་གྱིས་དམ་ཚིག་བསྟན་པའི་རྗེས། རྒྱུད་རྣམས་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ཡི།། སློབ་མ་འདི་ནི་ཕུལ་བ་ལགས།། ཞེས་གཙོ་བོ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་སྐབས་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ཐུགས་སྐྱོ་ཉམས་མཛད་ཅིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཀྱང་དེ་མཚུངས་བྱུང༌། ཞེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་གནང་བ་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་རྣམ་དུ་གསལ། ཐེངས་འདིའི་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ནི། ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོས། དུས་འཁོར་གྱི་གདམས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གསན་བཞེས་གནང་བ་ཐོག་མ་ཡིན།

༢༽ ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་གྱི་མཚན་གནས་ཕུལ་བ།

བོད་ཆུ་སྦྲུལ་ཟླ་བ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཤར་ (༡༩༥༣) ལ་བཀའ་ཤག་དང༌། དྲུང་རྩིས་བཀའ་བསྡུར་གྱིས་ད་བར་རིགས་ཀྱི་ཅོད་པན་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་ནས་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་སྤྲུལ་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེར་གཙོ་བོ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་མཐའ་ཡས་པའི་དབང་བཀའ་ཟབ་ཁྲིད་མན་ངག་དང་བཅས་པ་འབུལ་བཞེས་གནང་བཞིན་པ་དང༌། མཚན་ཞབས་དར་ཧན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་འཇུག་སྒོ་མིང་ཚིག་མཐའ་དག་གི་གཞི་རྩ་གཟབ་ཤར་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་བཀླགས་ཐབས་དང༌། ཐུགས་དམ་ཞལ་འདོན་ཆོས་སྤྱོད་རིགས་ཐུགས་འཛིན་མཛད་རྒྱུ་སོགས་ཐུགས་འགན་རྐང་བཞེས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་གསན་སྦྱོང་གསལ་འདེབས་ཞབས་ཞུའི་མཛད་འགན་རྣམས་ཚགས་ཚུད་དགའ་འོས་པའི་མཛད་རྗེས་གཟེངས་སུ་ཐོན་མུས་ཐོག ལྷག་པར་ཕྱི་ལོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བསླབ་གཞི་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་བཞེས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུར་བརྟེན་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་མཛད་འགན་དགོངས་ཞུ་གནང་ཚབ་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་དུས་གསར་དུ་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོགས་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་ལམ་ལྟར་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བའི་མཚན་གནས་དང༌། མཚན་ཞབས་དར་ཧན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བའི་མཚན་གནས་ཐོག་གནས་སྤར་གནང་འོས་སྐོར་བཀའ་ཤག་དང༌། རྩེ་ཡིག་ཚང་ཐུན་མོང་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་དོན་ལྟར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཞིང༌། དེ་རྗེས་སྐྱབས་རྗེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོའི་སྐུ་མདུན་དུ་བཀའ་ཤག་དང༌། དྲུང་རྩིས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཆེད་བཅར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་སླད་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་སྐུ་ཡོན་སྒྲོན་འབུལ་ཞུ་སྒོ་མཐའ་དག་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་ལྷུར་བཞེས་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པར། སྐྱབས་རྗེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀས་དེ་ལྟར་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་པ་བཞིན་ལོ་དེའི་བོད་ཟླ་ ༡༠ ནང་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བའི་བཀའ་བསྒྱུར་མཇལ་དར་འབུལ་གནང་ཐོག་གསར་མཇལ་དངོས་གཞིའི་ཉིན་ཞོགས་པ་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཐོག་འཆར་ཅན་དྲུང་བཞེས་མཚམས་ནོར་གླིང་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་དཀར་སྤྲོ་སྒྲིག་གཤོམས་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པར་དབུ་གཏུགས་གནང༌། བཞུགས་ཞབས་འཁོད་མཚམས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས།

དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ལས་ཚན་ཡན་ནས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ། གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་གྲུབ་བསྟུན་སྐུ་སྒེར་ལྷ་ས་བླ་བྲང་གཟིམ་ཤག་ཏུ་བླ་སྤྲུལ་ཁག་དང་སེར་སྐྱ་དཔོན་རིགས་ཀྱིས་མཚོན་དད་ལྡན་སློབ་ཚོགས་དུ་མའི་རྟེན་འབྱུང་མཛད་སྒོ་མུ་མཐུད་བསྐྱངས།

ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་ཡོངས་འཛིན་མཚན་བཞེས་ཐོག་མར་བརྟེན་གསར་མཇལ་དངོས་གཞིའི་ཞོགས་པ་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་བྱང་ཆུབ་དགའ་འཁྱིལ་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་མཇལ་དར་དང་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ལི་མ་བྱིན་ཅན་ཞིག་སྩལ། དེ་ཉིན་རྟགས་རྟེན་གྱི་ལ་ཉེའི་ཆེད་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ལས་བརྩམས་པའི་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་མདོར་བསྡུས་དང་བཅས་བླ་མ་ལྔ་བཅུའི་རྩ་ཚིག་གི་བཀླག་ལུང་འབུལ་གནང་མཛད། དེ་རྗེས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་དཀར་སྤྲོ་དང༌། བླ་བྲང་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཛད་སྒོ་བཅས་གོང་མཚུངས་སུ་བསྐྱངས།

འཕགས་ཡུལ་ལྷོ་ཕྱོགས་འབྲས་དཀར་སྤུངས་པར་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་གྱིས།། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟླ་བཟང་ལ་སོགས་རྒྱ་ཆེ་དག་པའི་ཚོགས་མང་པོར།། རྒྱུད་སྡེ་གཞན་དང་བཤད་སྲོལ་མི་མཚུངས་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩ་བའི་རྒྱུད།། ཆེད་དུ་གདམས་པའི་གྲགས་སྙན་བ་དན་རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བའི་ཞིང་ན་འཕུར།།

རྒྱ་བོད་མཁས་གྲུབ་བྱེ་བའི་ཐུགས་ཀྱི་རལ་ཀླུང་བརྒྱུད་པའི་ཆུ་རྒྱུན་གང༌།། ལེགས་པར་འཁྱིལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེན་པོའི་རྗེས་བརྩེ་ཞལ་གྱི་པད་མོ་ལས།། ལེགས་འོངས་དབང་བཞིའི་རླབས་དཀར་དགོད་པའི་ཟབ་གསང་རྒྱུད་ཀྱི་གང་གཱ་མ།། རྒྱལ་མཆོག་དམ་པའི་ཐུགས་ཀྱི་བུམ་པར་ཡོངས་སུ་བསྐྱིལ་བའི་དགེ་མཚན་མཐོ།།

མཚན་ཞབས་དར་ཧན་མིང་གིས་མངོན་མཐོ་བའི།།

ཀུན་འཕགས་ཁྲི་བྱང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས།།

གཟབ་ཤར་འབྲི་ཀློག་ཆོས་སྤྱོད་ནོར་བུའི་ཕྲེང༌།།

མགུལ་བ་བརྒྱན་པའི་མཛད་པ་རྨད་དུ་བྱུང༌།།

ཤར་པ་ཆོས་རྗེའི་ཞལ་གྱི་བུམ་བཟང་ལས།།

དབང་ཁྲིད་མན་ངག་འོ་མའི་རྒྱུན་བཟང་གིས།།

ན་ཕྲའི་མཆོག་སྤྲུལ་ཐུགས་ཀྱི་ཡོལ་གོའི་ལྟོར།།

བྱུར་བུར་འགེངས་པའི་དགེ་མཚན་བླ་ན་མཐོ།།

དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་མཆོག་གོང་མའི་སྐུ་དུས་ནས།།

གསར་བཅོས་མཛད་ལམ་ཇི་བཞིན་རྣམ་གཉིས་ལ།།

ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་མཚན་གྱི་གོས་བཟང་དར།།

དགེ་བར་ཕུལ་བའི་རྟེན་འབྱུང་ཤིས་པ་བསྒྲུབས།།

ས་བཅད་དྲུག་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་མནོས་དང་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐོག་མར་སྩལ་བ།

༡༽ གོང་ས་མཆོག་གིས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་བཞེས་གནང་བ།

བོད་ཤིང་རྟ་ (༡༩༥༤) ལོའི་དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་གྱི་མཛད་སྒོ་ཁག་ལེགས་པར་གྲུབ་རྗེས། ཆོ་འཕྲུལ་དུས་ཆེན་དང་སྟབས་བསྟུན་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་བརྟན་མཁས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཟུང་དང་ལྡན་ཞིང༌། གངས་རིའི་ཁྲོད་ཀྱི་འདུལ་བ་འཛིན་པའི་གཙུག་རྒྱན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔར་སྙན་སེང་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་སྔོན་དུ་ཞུས་གནང་ཟིན་པ་བཞིན་འདི་ལོ་སྲིད་ཞིའི་རྣམ་འདྲེན་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་བསླབ་སྡོམ་ནོད་བཞེས་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཚེས་ཆ་དང་བསྟུན་ནས་བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། རྩེ་ཤོད་དྲུང་སྤྱིས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་རྒྱུར། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལ་ནས་སྔར་སྲོལ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་ལམ་ལྟར་ཆིབས་རགས་སྟོན་འཁོར་སྐར་ཚོགས་ལྟ་བུའི་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་བྱམས་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞིང༌། ཞལ་དཀྱིལ་ཟླ་བ་གཞོན་ནུའི་ཆ་ཤས་ཀུན་ནས་རྫོགས་པ་དང༌། ཞི་བསིལ་བྱམས་བརྩེའི་སྤྱན་རས་དད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་མཆོག་དམན་འབུམ་ཕྲག་བརྒལ་བར་རིས་སུ་མ་ཆད་པར་གཡོ་བཞིན་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར། དེ་ནས་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་ཞབས་སོར་འཁོད། སྔར་ལམ་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཁག་ལེགས་པར་བསྐྱངས།

བོད་ཟླ་སྔ་མ་ ༡ ཚེས་ ༡༥ (༡༩༥༤།༢།༡༧) མཉན་ཡོད་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོའི་དུས་དྲན་གྱི་ཞོགས་པ་ཐོ་རེངས་གཙུག་ལག་ཁང་རྩེ་མོའི་ཐོག་ཁ་ནས་རྨེ་རུ་བའི་དུང་རྒྱ་དང༌། ཨེ་ཝཾ་ཡང་སྟེང་ནས་གར་པས་རྡ་མ་བཅས་ཀྱི་སྙན་སེང་དང་གཉིས་གསུམ་བཅས་ཀྱིས་སྐབས་དབྱེ་ཞིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་གྲུབ་པ་དང༌། དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེར་ཉི་ཤར་མཚམས་མཛད་ཞབས་ཆེ་ཕྲའི་དབུས་བཀའ་བློན་རྣམ་པས་སྤོས་སྣེ་དང༌། སྤྱན་རྒྱ་ཕེབས་རས་སོགས་སྔར་སྲོལ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་ནས་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་ཇོ་བོའི་པང་གཅལ་ཐོག་ཞབས་སོར་འཁོད། གཙུག་ལག་ཁང་སྟེང་ཤོད་བར་གསུམ་དུ་མཆོད་རྫས་རྒྱས་འགྲེམས་ཐོག བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་མཉམ་མེད་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚད་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་གནས་མཛད་པ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དང༌། རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པའི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་ཐུབ་དབང་རྟ་ཟུར་མ། འདུལ་བ་ལུང་སྡེ་བཞིའི་གླེགས་བམ། སྒྲོལ་མ་གླིང་དགའ་མ་བཅས་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་བཀོད་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཚར་དུ་དངར་བའི་མདུན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་སྙན་ཤལ་ནང་མཛོད་ཚོས་སྣ་ལྔ་ལྡན་ཐུགས་སྨོན་ཚིགས་བཅད་ཅན་འབུལ་གནང་མཛད། བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད།

དེ་ནས་གངས་ཅན་འདུལ་འཛིན་ཀུན་གྱི་ཏོག་ལྟ་བུ་བརྟན་མཁས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་ཡོངས་སུ་མངའ་བ་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་པོས་མཁན་སློབ་སྦྲགས་མ་དང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་ལས་ཐོག་པ་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་དགས་དུས་གོ་བ། ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་གསང་སྟོན་པ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་བློ་གླིང་མི་ཉག་བཀྲ་ཤིས་སྟོང་འདུས་དང༌། བྱང་རྩེ་ཆོས་རྗེ། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ་བཅས་ཀྱིས་ལས་གྲལ་ཁ་སྐོང་མཛད་དེ། འདུལ་བ་འཛིན་པ་དགེ་འདུན་བཅུ་ཕྲག་གི་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བསླབ་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་གི་བསླབ་སྡོམ་ད་ཆོག་ཉེས་མེད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་རྣམ་པར་ཡང་དག་པར་ནོད་བཞེས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སྟེ། འདྲེན་མཆོག་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཆེན་པོར་མངའ་གསོལ་ཞིང་ས་སྟེང་འདུལ་འཛིན་ཀུན་གྱི་གཙུག་རྒྱན་དུ་མངོན་པར་བཞེངས།

མཇུག་ཆོག་ཏུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་སྐུ་ཕྱག་དང་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་དང༌། དེ་བཞིན་མཁན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཤར་ཆོས་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་སྐུ་ཕྱག་དང་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་མཛད། དེ་རྗེས་གཞུང་གནས་ནས་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་ན་བཟའ་སྐོར་ཆས། སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་སོགས་དངོས་འབུལ་བསྟར། གཞན་ཡང་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར། བྱང་རྩེ་ཆོས་རྗེ། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ་བཅས་ལས་གྲལ་བ་སོ་སོར་ཡང་མཚན་གནས་དང་བསྟུན་པའི་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་དངོས་གཟབ་རྒྱས་བསྟར།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་འཕྲལ་མཁན་ཆེན་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ལས་གྲལ་བ་རྣམས་ནས་གུས་ཕྱག་དང་བཅས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད། དེ་མུར་རྩེ་ཤོད་དྲུང་སྤྱི་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང༌། མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན། དངོས་འབུལ་བཅས་དང༌། མཁན་ཆེན་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་ཡང་རྟེན་གསུམ་དང་དངོས་འབུལ་བཅས་བསྟར། དེ་རྗེས་སྲིད་ཟུར། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ། བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་གི་སྐུ་ཚབ། རྣམ་གྲྭ་ལས་སྣེ། གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་གྱི་སློབ་དཔོན། ལས་སྣེ་བཅས་ནས་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ།

ཚེས་ ༡༦ (༡༩༥༤།༢།༡༨) ཉིན་གཞུང་གནས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བསྙེན་རྫོགས་སྡོམ་བཞེས་ལེགས་པར་གྲུབ་པར་བཀྲ་ཤིས་པའི་དགྱེས་སྟོན་རྟེན་འབྱུང་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། དུང་རྒྱ་དང༌། ཕེབས་བརྡའི་སྙན་སེང་གིས་མཚོན་མཛད་ཆེན་ཁག་གི་ལམ་ལྟར་ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་ཁྱམས་ར་ཆེན་མོའི་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་གླིང་རིན་པོ་ཆེས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་གནང་མཛད།

དེ་རྗེས་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་ངོས་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་གཙོས་རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་བཀྲ་ཤིས་རྫས་རྟགས་བརྒྱད་དང༌། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་འབུལ་བའི་ཚིག་མཚམས་སོ་སོར་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་རེ་རེ་བཞིན་འདེགས་འབུལ་ཞུས། གསོལ་འབྲས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། གཞུང་གནས་ཀྱི་གཏང་རག་ལེགས་འབུལ་ཆེད་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་ཉིན་མོ་བདེ་ལེགས་སྲིད་ན་རིང་བ་དང་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་བཀོད་པ་མཚོན་བྱེད་དངུལ་ཚ་གསེར་མའི་མཎྜལ་གཞོགས་གཡས་ནས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང༌། གཞོགས་གཡོན་ནས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་བཏེགས་ཤིང༌། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རྒྱལ་བློན་པཎ་གྲུབ་རིམ་པའི་མཛད་ཚུལ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སྐབས་དོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང༌། བོད་དུ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་རྒྱུན་སྔ་ཕྱིའི་བྱུང་ཚུལ། བསྟན་པའི་རྩ་བ་འདུལ་བ་ཡིན་པ་དང༌། བསྟན་པ་དང་སྟོན་པ་གཉིས་ཀྱི་གོ་ཆོད་ཚུལ་སོགས་དང༌། སླད་མའི་ཆར་ཡང་བདག་ཅག་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་འདིའི་རྒུད་ཚོགས་གཅིག་ཏུ་བདོ་བའི་སྐྱེ་འགྲོ་སྣོད་བཅུད་དང་བཅས་པ་གདུལ་བྱར་བཞེས་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་གཡོ་བ་མེད་པར་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་ལྗགས་བཤད་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་སྙན་འཇེབས་ཀྱི་དབྱངས་དང་བཅས་འབུལ་གནང་མཛད།

གཞན་ཡང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན། ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱད་སོགས་དངོས་འབུལ་རྒྱ་ཆེ་བསྟར། དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་མཁན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཤར་ཆོས་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ་སོགས་ལས་གྲལ་བ་རྣམས་ལ་གཞུང་གནས་ཀྱི་ལེགས་སྐྱེས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་དང༌། མཚན་གནས་གཞི་བཞག་དངོས་འབུལ་གཞུང་ཁྲ་ནང་གསལ་བཅས་བསྟར་འབུལ་ཞུས། ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། དེ་ནས་སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་གུང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཁག བཀའ་བློན་རྣམ་པ། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི་གྱིས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ། གདན་སའི་མཁན་ལས་བཅས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ།

དེ་རྗེས་སྐབས་དེའི་མཛད་ཆེན་རྗེས་འབྲེལ་དམིགས་བསལ་རྩེ་ཤོད་ཞབས་གསར་བ་ཁག་གི་གསར་མཇལ་དང་བཅས་པས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བསྟར་འབུལ་ཞུས། གར་དང་པོ་འཁྲབ། གཞན་ཡང་མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་ཁག བླ་བྲང་ཆེ་ཁག་དང༌། སྡེ་དཔོན་ཁག་གི་རྟེན་འབྱུང་སོགས་ལེགས་འབུལ་ཁག གར་གཉིས་པ། དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་དང༌། སྟོན་ཆེན་བཤམས་པ་སོགས་དང༌། གསོལ་འབྲས་མཐུད་ཀ གར་གསུམ་པ། མཇལ་ཐེངས་གསུམ་པ་སོགས་མཛད་ཆེན་གྱི་རིམ་པ་ཆ་ཚང་ཞིང༌། བརྗིད་ཆགས་ཉམས་པ་མེད་པ། མ་ཟློས་པ་དང་མ་འཁྲུག་པར་སྔར་སྲོལ་བཞིན་ལེགས་པར་བསྐྱངས།

༢༽ དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་གནང་བ།

དེ་རྗེས་བོད་ཤིང་རྟ་ (༡༩༥༤) ལོའི་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བསླབ་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བསྙེན་རྫོགས་སྡོམ་བཞེས་ཀྱིས་མཛད་སྒོ་ཁག་ལེགས་པར་གྲུབ་རྗེས། ཡབ་གཞིས་ལྷ་ཀླུ་བའི་ལྕམ་གཡང་འཛོམས་ཚེ་རིང་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ྋགོང་ས་རྣམ་འདྲེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་སྩལ་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་བཞིན། ལོ་དེ་གའི་ནག་པ་ཟླ་བ་སྟེ་བོད་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་བླ་སྤྲུལ་རྣམ་པ་དང༌། གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང་དགེ་བཤེས། གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ། རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བཙུན་སྔགས་གསུམ། ཁྱིམ་པ་ཕོ་མོ་བཅས་ཆོས་ཞུ་བ་མི་གྲངས་འབུམ་ཕྲག་བརྒལ་བར་ཉིན་གསུམ་རིང་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཕྱི་ནང་གཞན་གསུམ་གྱི་དབང་ཆེན། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང༌། སྒྲུབ་མཆོད་ཀྱི་ཆོ་ག བདག་ཉིད་ཞུགས་ཤིང་དབང་བཞི་རྣམ་པར་བཞེས་པ་སོགས་སྔོན་འགྲོ་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་དང༌། དངོས་གཞི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་འཇུག་པའི་སྐོར་ནས། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བདག་པོ་ཆེན་པོའི་དབང་མཐའ་རྟེན་དང་བཅས་པའི་བར་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་ཇི་བཞིན་ཕྱག་ལེན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞིབ་རྒྱས་སུ་སྩལ་ཞིང༌། དད་ལྡན་སློབ་ཚོགས་དུ་མའི་རྒྱུད་ལ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་བོན་བསྐྲུན་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུ་ཕན་བདེ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་ཕྱེ་བ་མཛད།

སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་སྔོན་འཁེལ་ལ་བརྟེན། རྒྱ་དམར་གྱི་གཡོ་སྒྱུའི་འོག་ནས་བོད་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་ཐུབ་མིན་གྱི་སེམས་ངལ་གྱིས། མི་མང་རྣམས་ཟས་བཅུད་གཉིད་བྲལ་གྱི་སེམས་འཚབ་ཅི་ཆེའི་གླེང་གྲགས་གང་སར་ཁྱབ་བཞིན་ཡོད་པས། གསུང་ཆོས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རྒྱ་ནག་ནས་ལོ་འཁོར་གཅིག་འགྱངས་མེད་བོད་ལྗོངས་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་ཞབས་སོར་ངེས་པར་འཁོད་ཐུབ་པ་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་དང་འབྲེལ་མི་མང་བློ་བདེ་བག་ཕེབས་སུ་གནས་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྩལ།

ཐེངས་འདིའི་བཀའ་དབང་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ནང་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་ཁྲོམ་ཆོས་སུ་སྩལ་བའི་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་དེ་ཡིན་ཅིང༌། སྐབས་འདིར་དབེན་པའི་རི་ལ་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་ལ་གཞོལ་བ་བྱ་བྲལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཏྲེ་ཧོར་སྐྱོར་དཔོན་ཞུ་བ་ཁོང་གློ་བུར་ལྷ་སར་ཕེབས་ནས། ཕ་ལྷ་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོར་ཉེ་ཆར་ངའི་རྨི་ལམ་དུ། མི་ཞིག་གིས་ལྷ་སར་འབྲོམ་སྟོན་པས་གསུང་ཆོས་གནང་གི་འདུག་པས་ཁྱོད་དེར་སོང་ཞིག་ཟེར་བྱུང་བས་བཅར་བ་ཡིན་ཞེས་མགྲོན་ཆེ་ངོ་མས་སུད་སིར་བཀའ་ཟུར་བཀྲས་མཐོང་ཚེ་དབང་ཆོས་རྒྱལ་ལ་གསུང་འདུག་པ་ངོ་མཚར་གྱི་གནས་སུ་འཁུམས་པས་ཞོར་འཕྲོས་ཙམ་དང༌།

རྒྱུད་སྡེ་གཞན་དང་བཤད་སྲོལ་མི་འདྲ་བའི་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ནི་སྤྱི་མཐུན་བསོད་ནམས་བྲི་ཞིང༌། ནག་ཕྱོགས་ཀླ་ཀློ་ཁ་རྒྱས་པའི་སྙིགས་མ་ལྔ་བདོའི་དུས་སྐབས་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་རྫས་འགྱུར་ལས་གྲུབ་པའི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་སོགས་ཕྱི་རོལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང༌། ནང་བཅུད་སྐྱེ་འགྲོ་སྲོག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་སྲེག་གཏོར་གཏོང་ནུས་པའི་མཐུ་ལྡན་གཡུལ་མཁོའི་མཚོན་ཆ་སྣ་ཚོགས་དར་ཞིང༌། ཕན་ཚུན་ཞེ་འཁོན་རྩོད་འཁྲུག་གི་མེ་ལྕེ་རབ་ཏུ་འབར་བའི་དུས་སྐབས་འདིར། རང་རང་ལས་ཀྱི་བདག་འབྲས་བཞིན་ནད་མཚོན་མུ་གེའི་སྡུག་བསྔལ་དང༌།མི་བཟད་པའི་དངངས་སྐྲག་གི་གཡང་སར་ཆུད་པའི་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ཉམ་ངའི་འཇིགས་པ་ལས་སྒྲོལ་ཞིང༌། འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ཞི་བདེའི་དཔལ་ཡོན་གསར་དུ་བཞད་རྒྱུར། དུས་སུ་སྨིན་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐུགས་སྐྱེད་དང༌། ལས་སྨོན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། འོན་ཀྱང་སྔ་དུས་སྐྱེས་ཆེན་གོང་མ་རྣམ་པའི་སྐབས། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་གསང་བ་ཁྲོམ་བསྒྲགས་སུ་གནང་རྒྱུར། བླ་མའི་སྐུ་ཕྱར་གཟན་པ་དང༌། འཚུབ་ལྷོངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་སྐུ་ཐོག་རེ་རེར་དབང་ཆེན་ཐེངས་མང་སྩལ་སྲོལ་མེད་པ་བཞིན། ད་ཕན་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ནང་དུའང་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་མང་སྩལ་བ་བྱུང་མེད།

བཅོམ་ལྡན་ཐུབ་པ་མཆོག་གི་གངས་རི་ལས།།

ལེགས་རྒྱུད་སོ་ཐར་ཉལ་འགྲོའི་ཀླུང་ཆེན་འཛིན།།

བརྟན་མཁས་ཡོན་ཏན་རླབས་ཕྲེང་རབ་འཕྱོ་བའི།།

ཡོངས་འཛིན་གླིང་ཞེས་གྲགས་པའི་བ་དན་བསྒྲེངས།།

མཁན་ཆེན་གང་དེས་མཁན་སློབ་སྦྲགས་མ་དང༌།།

དུས་གོ་གསང་སྟོན་ལས་ཀྱི་ཁ་སྐོང་སོགས།།

འདུལ་འཛིན་གྲངས་ཚང་དབུས་སུ་སྤྲུལ་བའི་སྐུས།།

དགེ་སྦྱོང་མཆོག་གི་བརྟུལ་ཞུགས་མངོན་པར་བླངས།།

ཐར་ལམ་བགྲོད་པའི་སྒོ་འཕར་དང་པོ་ཕྱེས།།

ད་ཕན་ཡུན་ལ་དཔལ་ལྡན་དུས་དབང་ཆེ།།

ཤིན་ཏུ་བཀའ་རྒྱའི་སྒྲོག་གིས་ཉེར་བཅིངས་ཀྱང༌།།

དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བྱེད་པོར་བསྐོས་པར་དོགས།།

ནག་ཕྱོགས་དཔུང་ཚོགས་ཀླ་ཀློའི་ཁ་དར་ཞིང༌།།

རྫས་ངན་དུག་མཚོན་མཚོ་ལྟར་བདོ་བའི་སྐབས།།

གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་ལས་འབྱུང་དུས་འཁོར་ལོའི།།

མཛད་འཕྲིན་ལྷག་པར་རྒྱས་པ་ཨེ་མ་ཧོ།།

དུས་མིན་རྫོགས་ལྡན་གསར་པའི་ཉི་ཟླའི་འཛུམ།།

བཞད་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཤམ་བྷ་ལར།།

དུས་གཅིག་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའི་དགའ་སྟོན་ལ།།

ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཤིས་པ་ཅི་ཡང་བསྒྲུབས།།

སྟོང་གཟུགས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཁའ་དབྱིངས་ལས།།

དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྨིན་བྱེད་དབང་བཞིའི་ཆར།།

སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱའི་གཤིན་སར་ལེགས་བབས་ཏེ།།

འགྲོ་རྣམས་ཕན་བདེ་མྱུ་གུ་སྨིན་པར་མཛད།།

ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཚུལ་འོ་མའི་རོས།།

ཐུགས་ཀྱི་བུམ་པ་ཡོངས་སུ་བཀང་གྱུར་མོད།།

ཞི་དུལ་ཉན་ཐོས་སྤྱོད་པས་རྣམ་མཛེས་པའི།།

སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་རྣམ་ཐར་འགྲོ་བའི་མིག།

དུས་ཀྱི་མཐའ་འདིར་རྒྱལ་བའི་གདུང་འཚོབ་ཏུ།།

མངོན་པར་བཞེངས་པའི་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོ་འདིས།།

ངན་དགུའི་ནག་ཕྱོགས་མུན་པའི་གཡུལ་ངོའི་ཚོགས།།

ཡུལ་གྱི་མཐའ་རུ་བདས་ཞེས་ཅི་ཡང་གླེང༌།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་དང༌། ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས། རྒྱ་དམར་བོད་ནང་ཐོག་མར་སིམ་འཛུལ། རྐྱེན་དེ་ལས་བོད་མི་མང་གིས་རྒྱ་རྒོལ་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དུས་དབང་གསན་བཞེས། བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་མནོས། དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་སྩལ་བ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།

རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སུ་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་ལྟར་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་བ་དང༌། རྒྱ་ནག་དཔོན་རིགས་མའོ་སོགས་མཇལ་འཕྲད། འཐུས་ཚོགས་སུ་དངོས་ཞུགས། དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན། བོད་དུ་ཡར་ལམ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་སྐུ་་འབུམ་དང་བླ་བྲང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་བོད་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་སྡེ་ཁག་ལ་མཇལ་སྨོན་དང་འབྲེལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ྋཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་དང༌། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ཟེར་བ་གསར་འཛུགས་སོགས་གྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སུ་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་ལྟར་ཐོག་མར་ལྷ་ས་ནས་བོད་རྒྱའི་ས་མཚམས་བར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་བ།

༡༩༥༣ ལོར་ལྷ་སྡོད་རྒྱ་དམར་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཆེད་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ བོད་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡ ལ་པེ་ཅིན་དུ་འཚོགས་གཏན་འཁེལ་བས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་མི་མང་གི་འཐུས་མིའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་ཕེབས་དགོས་སྙན་གསེང་ཞུས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནི་སྤྱིར་འགྲོ་བ་ཡིད་ཅན་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་བླ་མེད་དང༌། ཡང་སྒོས་བདག་ཅག་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོག་པའི་ལྷ་སྐལ། འཕགས་མཆོག་སྙིང་རྗེའི་རང་གཟུགས་སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུའི་རྣམ་པར་རོལ་བ་ལུང་རིགས་བརྟག་དཔྱད་སྒོ་དུ་མས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་འཁྲུལ་བའི་དྲི་མས་མ་བསླད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་འབུམ་ཕྲག་གིས་དོ་ཟླ་བྲལ་བ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རླབས་ཆེན་མཛད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། འདི་ཉིད་བོད་རིགས་གཏོགས་སོ་ཅོག་གི་བླ་སྲོག་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་དུས་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་འབྲལ་ཐབས་མེད་པ་ལས་སྨོན་བཙན་པོས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཡོངས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་པར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་དུ་བོད་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་དགོས་ཟེར་བ་དེ་སྔར་མེད་གསར་སྤྲོས་ཡིན་པ་དང༌། མཚན་གནས་ཐོག་ནས་འཐུས་མིར་ཕེབས་རྒྱུ་འོས་འགབ་གཏན་ནས་མེད་པ་མ་ཟད། བོད་གཞུང་སྲིད་དབང་གཅིག་གྱུར་འོག་ཡོད་བཞིན་པར་ནང་གསེས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་དང༌། པཎ་ཆེན་ནང་སྒང་གི་འཐུས་མི། ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་འཐུས་མི་ཞེས་ཆེད་གཉེར་དུམ་བུ་དབྱེ་བའི་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་བྱེད་ཚུལ་འདི་དག་གཏན་ནས་འགྲིགས་ཐབས་མེད་ཁར། ལྷག་པར་ཕེབས་ཐག་རིང་ལ་ཕེབས་ལམ་ཞན་པ། བོད་དུ་ཕྱིར་ཞལ་བསྒྱུར་འགྱངས་ཇི་ཡོང་མ་ངེས་པས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཕྱིར་བཤོལ་དགོས་པའི་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་བའི་ཚོགས་འཐུས་ཚང་མས་གཅིག་མཐུན་གྱིས་ཞུས་པ་དང༌། བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་བློ་མོས་གཏན་ནས་མེད་པར། བཀའ་ཤག་ནས་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུར་གསེད་དཀྲོལ་འགྲེལ་བཤད་ཇི་ལྟར་གནང་ཡང་ཚང་མས་བློ་མོས་ནམ་ཡང་མ་ཞུས་སྟབས། མཐར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་སྙན་གསེང་ཞུས་པའི་བཀའ་ཡིག་ཕེབས་སྒོར། བོད་ཡར་རྒྱས་ཀྱིས་མཚོན་ལས་དོན་སྣེ་མང་སྐོར་ལ་ད་ཕན་ས་གནས་ཀྱི་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་བརྒྱུད་ནས་བརྗོད་པ་ཙམ་ལས། པེ་ཅིན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ངོ་མ་ངོ་གཏུགས་བྱུང་མེད་སྟབས། ད་ལམ་གོ་སྐབས་འདི་ཐོག་ནས་ངོ་མ་ངོ་གཏུགས་ཀྱིས་འཕྲོས་མོལ་བྱས་ན། རང་རེར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་རེ་དང༌། ལོ་འཁོར་གཅིག་གི་ནང་ཚུད་ཕྱིར་ཕེབས་ཐུབ་རྒྱུའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཕེབས་རུང༌། ཚོགས་འཐུས་མང་ཆེ་བ་བློ་དོགས་གཙང་སེལ་མ་ཐུབ་པས་མཐའ་དོན་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་ན་དགེ་མཚན་ཡོད་མེད་ནོར་གླིང་ཡེ་ཤེས་མགོན་པོའི་སྤྱན་སྔར་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་འཐུས་ཚང་འཛོམས་སར་གཟན་སྒྲིལ་འབུལ་གནང་མཛད་པར། རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་ན་བཟང་ཕེབས་བྱུང་བ་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཞིང༌།

དེའི་སྐོར་བོད་ཀྱི་གསར་རྗེའི་ལོ་རྒྱུས་ཞེས་པའི་ནང༌། “༡༩༥༤ ལོའི་ཟླ་བདུན་པར་ཀྲུང་དབྱང་གིས་ཏཱ་ལའི་དང་པཎ་ཆེན་རྣམ་གཉིས་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ལ་ཞུགས་རྒྱུའི་བརྡ་ཐོ་གཏོང་སྐབས་ཏཱ་ལའི་མཐོ་རིམ་རུ་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་རྩོད་གླེང་དྲག་པོ་བྱུང་ཞིང༌།” ཞེས་དང༌། ལྷག་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་ལས། “ངོས་རྒྱ་ནག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུར་ལྷ་སའི་མི་དམངས་རྣམས་འདོད་བབས་མེད་ཅིང༌། གལ་ཏེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕྱིན་ན་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་ཨེ་ཐུབ་སྙམ་པའི་འཇིགས་སྣང་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། ང་རང་ལ་བཙན་ཉར་བྱས་དོགས་འཇིགས་སྣང་མ་བྱུང་ཞིང༌། འགྲོ་དགོས་པ་རང་གི་ལས་འགན་དུ་མཐོང་ནས་སེམས་ཐག་བཅད།”26 ཅེས་དང༌།

སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་འཐུས་མི་བཅུ་ཞེས་པ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ཆེད་དུ་དགོས་དབང་གིས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ། བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་བཅས་དང༌། པཎ་ཆེན་ནང་སྒང་གི་འཐུས་མི་ཞེས་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཛ་སག་བཀྲས་མཐོང་པ། ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་འཐུས་མི་ཞེས་སྤོམ་མདའ་སྟོབས་རྒྱས། སྡེ་དགེ་བཙུན་མོ་བཅས་དང༌། ཁྱོན་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་འཐུས་མི་བཅུ་ཞེས་དེ་ཁོངས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རྒྱ་དམར་ལས་དོན་ལྷན་ཚོགས་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང་ནུབ་བྱང་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་དམག་དཔོན་ཕན་མིང་བཅས་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བསྐོ་བཞག་བྱས་པ་དེ་ནི་བོད་ཁ་བྲལ་གཏང་རྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་དེ་བོད་མི་མང་ནས་དགའ་མོས་གཏན་ནས་བྱུང་མེད་པ་རེད།

ཡང༌། མཛད་རྣམ་ནང༌། “མི་མང་པོའི་བསམ་པར་ཚོགས་འདུའི་འཐུས་མི་བྱ་རྒྱུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གོ་གནས་དང་མི་མཐུན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད་འདུག་ཀྱང༌། ཁོ་བོའི་བསམ་པར་དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་ཁེ་ཕན་འཐོབ་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་པ་མ་ཟད། ད་ལྟ་ང་ཚོར་ཡོད་བཞིན་པའི་ནང་གི་རང་དབང་དེ་ཡང་བརླག་ཉེན་འབྱུང་ཞིང༌། དེ་ལ་མོས་མཐུན་བྱས་ན་རྒྱ་མིས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རྣམས་ལག་ལེན་བྱེད་དུ་འཇུག་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་སྲིད་སྙམ་པ་བྱུང༌།”27 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་མཚམས། བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ཀྱི་བློ་དོགས་སེམས་ཁྲལ་མི་འབྱུང་ཆེད། ནོར་གླིང་དུ་ལྷ་ཀླུའི་ལྕམ་གཡང་འཛོམས་ཚེ་རིང་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཇི་བཞིན་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་སྩལ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ལོ་འཁོར་གཅིག་ནང་རྒྱ་ནག་ནས་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་ངེས་པར་ཕྱིར་ལོག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་བཞེས་གནང༌།

༡༩༥༤ བོད་ཟླ་ ༤ ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་བརྒྱ་ཕྲག་དང་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་མཚམས། རྩེ་ཕོ་བྲང་དང༌། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང༌། ར་མོ་ཆེ། གདན་ས་འབྲས་སེ་གཉིས་དང་གནས་ཆུང་བཅས་པར་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ། ཐུགས་སྨོན་མཚམས་སྦྱོར་དང༌། གཞུང་རྟེན་སྲུང་མ་དམར་ནག་གིས་མཚོན་གཉེར་དུ་གཏད་པའི་དམ་ཅན་ཆོས་སྲུང་ཁག་ལ་འཕྲིན་བཅོལ་ཟབ་རྒྱས་གནད་སྨིན་བཅས་གནང༌།

རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ཆིབས་ཞབས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་སྐབས་དེའི་བོད་ལྗོངས་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པ་ཟེར་བའི་ཚོགས་གཙོའི་མཚན་ཁུར་ཐོག་ཕེབས་ཏེ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་མཚམས་ཆིབས་ཞབས་རྣམ་པའི་གལ་ཆེའི་བཀའ་བསྡུར་ཚོགས་འདུ་སོགས་ལ་ལྷན་བཞུགས་གནང་ཡོད་པ་དང༌། ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་འཆར་འཕར་གཞུང་དོན་སྣེ་མང་གི་ཐུགས་འགན་རྐང་བཞེས་བཀའ་ཤག་གི་ཉིན་རེའི་མཛད་འགན་ཆུ་གཉེར་ལྟ་བུ་ཡོད་སྟབས། བཀའ་ཚབ་ཤན་ཁ་བ་དང༌། ཐུབ་བསྟན་རབ་ཡངས་ཡོད་མུས་ཐོག དམག་སྤྱི་མཁན་ཆུང་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་བཀའ་ཚབ་ལས་རོགས་སུ་བསྐོ་གཞག་དང་འབྲེལ་དམིགས་བསལ་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་རིགས་དྲུང་རྩིས་དང༌། བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་བསྡུས་ཁུར་མཉམ་ལེན་གྱིས་ཐག་གཅོད་དགོས་པ་དང༌། ད་དུང་ཐག་གཅོད་བྱ་དཀའི་གནད་དོན་རིགས་བྱུང་ཚེ་སྐབས་བསྟུན་ཏར་འཕྲིན་སོགས་བརྒྱུད་དགོངས་བསྐོར་སྙན་འབུལ་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་སྩལ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྤྱི་སྒོས་བསྟན་སྲིད་བདེ་དོན་སླད། རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུར། བཀའ་ཤག་གིས་གཙོས་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་དགོངས་དོན། ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་ཤར་ཆོས་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་དང༌། མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་ཐུབ་བསྟན་བསོད་ནམས། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་ཐུབ་བསྟན་དོན་ཡོད། མཆོད་གཡོག་སྐལ་བཟང་དབང་རྒྱལ་དང༌། ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དབྱངས། གཟིམ་གཡོག་ཐུབ་བསྟན་ཐབས་མཁས། མཚན་ཞབས་པ་སེར་བྱེས་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་དང༌། དགའ་བྱང་ཐུབ་བསྟན་སྟོབས་འབྱོར། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། རྩེ་མགྲོན་སྐལ་བཟང་ངག་དབང་དང༌། ཐུབ་བསྟན་བསྟན་པ། རྒྱལ་མཚན་བསྟན་འཕེལ། གྲགས་པ་ཡར་རྒྱས། གཟིམ་འགག་བློ་བཟང་བརྩོན་འགྲུས་དང༌། པད་མ་ཆོས་འཕེལ། རྩེ་གསོལ་ཐབ་པ་ཀརྨ་ཆོས་དབྱངས་དང༌། བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས། བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། ཐུབ་བསྟན་ཆོས་རྒྱལ་བཅས་དང༌།

བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་དང༌། ཛ་སག་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ། མཁན་དྲུང་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། རྩིས་དཔོན་ཁེ་སྨད་སྲས་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན། བླ་སྨན་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་ལྷུན་གྲུབ་དང༌། བློ་ལྡན་ཆོས་གྲགས། མཁན་ཆུང་ཆང་ཁྱིམ་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་དཔལ། དངོས་གཞི་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག དགའ་གདོང་སྐུ་རྟེན་མཁན་ཆུང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་དང༌། དབུས་མདའ་བཀྲས་དཔལ་བ། རིམ་བཞི་ཕྲེང་རིང་འཇིགས་མེད་སུམ་རྩེན་དང༌། རིམ་བཞི་ཕ་ལྷ་དབང་ཕྱུག བཀའ་དྲུང་མཚོ་སྒོ་སྲས་དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་དང༌། བཀའ་མགྲོན་རྨ་བྱ་རྒན་པ། ལས་བྱ་ཤོད་དྲུང་ལྡུམ་ར་གཞོན་པ་བསོད་ནམས་ཆོས་འབྱོར། རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་ཡེ་ཤེས་དར་རྒྱས། ཡིག་གཉེར་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། ཡིག་ལས་རྩེ་དྲུང་ཆོས་གྲགས་དང༌། དགའ་གདོང་བསྟན་འཛིན་དབང་གྲགས་བཅས་དང༌། སྤོ་སྨད་འཁོར་ལམ་མ་ཐུག་བར་སྐུ་སྲུང་བརྒྱ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་དང༌། ལྡིང་དཔོན་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས། སྐུ་སྲུང་རྟ་དམག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ། དེ་བཞིན་ཀརྨ་པ། སྨིན་གླིང་གཅུང་སྤྲུལ། གདན་སའི་འཐུས་མི་འབྲས་བློ་གླིང་ཤག་སྒོར་མཁན་པོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་དང༌། སེར་བྱེས་མཁན་པོ་ལྷུན་གྲུབ་ཐབས་མཁས། དགའ་ཤར་ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན་ཐུབ་བསྟན་བདེ་གཤེགས། དབུ་མཛད་ཐུབ་བསྟན་མཆོག་ལྡན། རྣམ་གྲྭ་གསུང་བཟང་པ་བྱིངས་བཅུ་གཉིས། རིས་མེད་དགོན་ཁག་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། རྒྱའི་དཔོན་རིགས་ཁག་ལ་རྟེན་སྐྱེས་གནང་ཆ་སོགས་གོ་སྒྲིག་ཞུ་མཁན་རྩེ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་པོ་དང༌། བླ་ཕྱག་སྨན་སྟོད་པ། རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད་སོ་སོ་ནས་ལས་བྱ་ཕྱག་ནང་གཉིས་རེ། ལས་རིགས་ཁོངས། ན་བཟའ་དབུ་ཆེན་ལས་ཚན་རྒྱལ་བསྟན་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། དྲུང་གཏོགས་རྣམ་རྒྱལ། ཤིང་བཟོ་དབུ་ཆེན་དང་དྲུང་གཏོགས་གཅིག ལྷ་བྲིས་པ་ཨ་མདོ་བྱམས་པ།

ཕེབས་སྒྲིག་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན། རིམ་བཞི་མདོ་བདེ་བ་དང༌། སུམ་མདོ་བ་རྒྱལ་མཚན་ཡོན་ཏན། རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་ཤར་རྩེ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་སྐྱོང་དང༌། ཤོད་དྲུང་ལས་ཚན་ས་འདུ་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ། རྩེ་དྲུང་བསྟན་པ་བཟོད་པ། ཤོད་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་འབྱོར་ལྡན། གུར་པ་མི་གཉིས་དང༌། རོགས་བྱེད་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ། ལྷན་བཅར་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུའི་སྡོད་སྒྲིག་དོ་དམ་རིམ་བཞི་སྤོམ་ཟུར་ཚེ་བརྟན་ནོར་རྒྱས་བཅས་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བླ་ཆེན་ཁག་ལ་ཕྱག་གསོལ་ཞབས་གྲས་འགའ་ཤས་རེ་དང༌། སྣུམ་འཁོར་ཐུག་མཚམས་ནས་བཟུང་བཀའ་བློན་ནས། ལས་ཚན་ཡན་ལ་ཟླ་གྲས་མི་རེ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་དང༌། ལོ་འདིའི་ནང་རྒྱ་ནག་ཁུལ་བལྟ་སྐོར་ཚོགས་གཙོ་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་པ་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ངོ་ལས་བཅས་ཁྱོན་བོད་གཞུང་རང་གི་ཞབས་འབྲིང་གཅིག་པུ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཡོད།

བོད་ཤིང་རྟ་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༡ (ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༡) ཉིན་ཆིབས་བསྒྱུར་དངོས་གཞི་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་ལམ་བཞིན་ཆིབས་རགས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕེབས་བྱམས་དང༌། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་དགེ་འདུན་པའི་སེར་ཕྲེང༌། བོད་ཀྱི་དམག་སྒར་ཁག་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་འགོ་དམག་བཅས་ཀྱི་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་མཁན་སྟར་སྒྲིག་གི་ཁྲོད་དུ་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོར་གཡས་བསྐོར་གྱིས་ལྕང་གསེབ་ཤར་དང༌། སྨོན་གྲོང་ཟམ་པ་བརྒྱུད་ལྷོ་ངོས་འཁྲུངས་ལྷའི་ནུབ་ཐང་དུ་ཕེབས་སྐྱེལ་དབུ་གུར་བར་རིམ་བཞིན་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་མང་ཚོགས་ནས་ྋརྒྱལ་བ་ཕྱོགས་ཕེབས་གལ་ཆེའི་རྟགས་རྟེན་ཆེད་རང་རང་གི་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་གང་ན་ཅི་ཡོད་སྤྲས་པའི་ཐོག་ལག་ཏུ་མཇལ་དར་མཆོད་རྫས་ཅི་རིགས་ཐོགས་ཏེ་མཇལ་ཁར་བཅར་ཡོད་ན་ཡང༌། རེ་ཞིག་མགོན་པོ་གང་དང་བྲལ་བ་དང་སྐུ་ཕྱྭར་འགལ་རྐྱེན་ཅི་འབྱུང་ཞེས་ཡིད་གདུང་བས་རང་དབང་མེད་པར་མཆི་མས་གདོང་གཡོགས་ཤིང༌། ཧ་ཅང་ཡིད་འཁྲེན་པའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་པ་མ་ཟད། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རེ་འབོད་སྣ་ཚོགས་དང༌། སྨྲེ་ངག་བཅས་རང་དབང་མེད་པར་འདོན་བཞིན་ཡིད་སྐྱོ་ལྷང་ངེར་འཁྲུངས་ལྷའི་ནུབ་ངོས་ཕེབས་སྐྱེལ་དབུ་གུར་བར་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། ཐབ་སྐྱེལ་སར་གཞིས་བཞུགས་བཀའ་ཚབ་རྣམས་དང༌། རྒྱ་དམར་དཔོན་རིགས། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ། འབྲས་སེའི་མཁན་བླ་སོགས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

དེ་རྗེས་གཙང་ཆུར་ཕེབས་ཀོའི་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་མི་མང་རྣམས་གཙང་ཆུའི་བྱང་བརྒྱུད་ཆུ་རགས་ཡས་མས་ནས་རྒྱང་མཇལ་དང༌། ཕེབས་བསང་དུད་སྤྲིན་ལྷ་ལམ་དོག་པོར་དཀྲིགས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཚེ་བརྟན་ཅིང་ཐུགས་བཞེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་ནས་མྱུར་བར་ཕྱིར་ཕེབས་ཡོང་བའི་ཞུ་འབོད་གསོལ་འདེབས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་ཡུན་རིང་བསྒྲགས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕེབས་ཀོའི་ནང་གསེར་ཞལ་མང་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་ཏེ་ཕྱག་གཡོབ་དང༌། ཐུགས་སྨོན་རྗེས་འཛིན་གྱི་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་དུ་སྩལ། གཙང་པོའི་ལྷོར་དབུ་གུར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། ཕེབས་འཁོར་ཁག་ཀོ་ཐོག་པང་ལེབ་བསྒྲིགས་པའི་སྟེང་དྲངས་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཚལ་གུང་ཐང་བླ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་འཛིན་བདག་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་སོགས་ངོ་མ་རྣམས་དང༌། བླ་གྲྭ་ཁག མི་མང་བཅས་ནས་སེར་ཕྲེངསྤོས་སྣེས་དད་གུས་ཟབ་མོའི་སྒོ་ནས་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་གསོལ་ཇ་བཞེས་གྲོ་རིམ་བཞིན་བཏེགས། ངང་ཙམ་ནས་ཉི་འོད་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་མཛད་ལམ་གཞི་བཞག་ལེགས་པར་བསྐྱངས།

འདི་སྐོར་མཛད་རྣམ་ལས། “འདི་ལྟར་སྐྱིད་ཆུའི་ཁར་མཛད་སྒོའི་སར་ལྷ་སའི་མི་མང་ཁོ་བོ་དགའ་སྐྱེལ་དུ་འཛོམས་སྐབས་ཁོང་ཚོ་སྐྱོ་པོའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་མངོན་སྟབས་ཕྲན་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཕྱོགས་ཐོན་ཐོག་མའི་སྐབས་དེར་དགའ་སྐྱིད་དུ་ལྟ་བའི་གོ་སྐབས་མ་བྱུང༌།”28 ཞེས་བཀའ་སྩལ་འདུག

གུང་ཐང་དུ་བཞུགས་ཞག་སར་སྔ་དྲོ་རྒྱ་གར་ནས་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་བླ་མ་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་རྣམ་རྒྱལ་སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ཡིན་མུས་ལྟར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་ཁར་ཆེད་བཅར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ནས་གོ་སྒྲིག་གནང་བའི་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་བསྟན་རྩིས་གཞིར་བཟུང་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་བདེ་བར་གཤེགས་ནས་མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ཆེད་འཛམ་གླིང་ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མའི་དབུ་ཁྲིད་ཁག་ལྷན་འཛོམས་ཆོས་ཚོགས་ཆེན་མོ་ཞིག་ ༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་གནང་གཏན་འཁེལ་བའི་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུའི་ྋསྙན་སེང་ཐེངས་དང་པོ་ཞུ་གནང་མཛད། དེ་རྗེས་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཅས་པར་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ་དང༌། དགོན་ཁག་ཚོར་བསྙེན་འགྱེད་སྩལ།

དེ་ནས་ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་ཆེ་རྟ་ཐོག་མལ་གྲོ་དང༌། ཀོང་པོ་སྦ་ལ་བརྒྱུད་སྔོན་དུ་བསྐྱོད། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་སོགས་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་གདན་ས་ཆེན་པོ་འབྲོག་རི་བོ་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་དུ་གནས་གཟིགས་དང་མཆོད་འབུལ་སླད་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཡར་ལམ་བདེ་ཆེན་གསང་སྔགས་མཁར་དགོན་དུ་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ་དང༌། དཔལ་ཡེ་ཤེས་མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་པར་འཕྲིན་བཅོལ་བསྐྱངས། ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་ཚང་མར་སེར་སྐྱ་མི་མང་རྣམས་མཇལ་ཁར་བཅར། ཤོམ་པ་ཐང་དུ་དགའ་ལྡན་བླ་སྤྱིའི་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་དུ་གདན་ཞུས། བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་བཏེགས། བླ་སྤྱི་མཁན་ལས་ཀྱིས་རྟེན་གསུམ་མཇལ་དར་ཕུལ།

དེ་ནས་ཕྱག་འཚལ་སྒང་བར་ཆིབས་ཐོག་དང༌། དེ་གར་ཆིབས་པ་ལས་བཤོལ་ཏེ་གསེར་སྡོང་རིན་པོ་ཆེར་ཞལ་ཕྱོགས་ནས་སྐུ་ཕྱག་མཛད། དབུ་པཎ་གསོལ་ཞིང༌། ཞབས་ཐང་མར་ཁྲི་ཐོག་ཁང་རྗེ་བླ་མའི་གཟིམ་ཆུང་འོད་ཟེར་ཕུག་ཏུ་གདན་ཞུས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ངང་ཙམ་ནས་ཁྲི་ཐོག་ཁང་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོའི་ཐོག་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གོ་དྲུག་པ་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་དགའ་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད་པ་དགྱེས་བཞེས་ཀྱིས་དབུ་གཏུགས་བསྐྱངས། བཞུགས་ཞབས་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། དགའ་ལྡན་དུ་ཉིན་བཞིའི་རིང་བཅའ་བཞུགས་ཐོག་གསེར་སྡོང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁང་བཅས་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། གསེར་སྡོང་རིན་པོ་ཆེའི་སྤྱན་སྔར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་ཐོག ཆོག་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་དང༌། དགའ་ལྡན་ཤར་བྱང་གི་མཁན་པོ་དང་སྤྲུལ་སྐུ་དགེ་བཤེས་བསྙེན་སོང་ཁག་བཅས་ནས་གསང་བ་འདུས་པ་དང་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་བདག་འཇུག་དང་འབྲེལ་བའི་སྟོང་མཆོད་དང༌། ཚོགས་འཁོར། ཆོས་རྒྱལ་ཁང་དུ་དྲུག་ཅུ་མ་བཅས་མཆོད་སྤྲིན་གཟབ་རྒྱས་སྨིན་འབུལ་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཆོས་རྒྱལ་ཁང་དུ་སྐུ་རྐྱང་ཐེངས་འགའ་ཕེབས་ཏེ་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་འགལ་རྐྱེན་སེལ་ཞིང་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་པའི་འཕྲིན་སྐུལ་བསྐྱངས། དེ་བཞིན་ཤར་བྱང་གྲྭ་ཚང་གཉིས་དང༌། རི་ཁྲོད་ཁང་བཅས་པར་མཆོད་འབུལ་གནས་གཟིགས་ཞིབ་མཛད་དང་འབྲེལ་ཚོགས་ཆེན་དང་གྲྭ་ཚང་སོ་སོར་གཞུང་གནས་ནས་བསྙེན་འགྱེད་སྩལ།

བོད་ཤིང་རྟ་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༥ (༡༩༥༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༥) ཞོགས་པ་གསོ་སྦྱོང་འཁེལ་བར་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གསེར་ཁྲི་ཆེན་མོའི་ཐོག་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་གསོ་སྦྱོང་གི་མདོ་ཐོག་མ་གསུངས། འདི་ཉིན་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་དགའ་ལྡན་ཚོགས་ཆེན་དུ་བསྙེན་བཀུར་ཟབ་འབུལ་དང༌། སྐུ་འགྱེད་ཐེབས་རྩ་བཅས་སྦྱོར་འབུལ་གནང་བའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་ལྟར། གསེར་ཁྲི་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཞལ་འདོན་དབུ་བསྐུལ་བསྐྱངས་ཤིང༌། ལྗགས་བསྔོ་ཟབ་རྒྱས་མཛད། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ནས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་ནས་ཕྱག་ཞབས་བྱིངས་ལ་གཡོགས། རྩེ་ཕྱག་ནས་འབུལ་སློག་ལེགས་དར་སྩལ། བསྟན་འབར་མ་དང༌། ཤིས་བརྗོད་བཅས་གསུང་བར་མཛད།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་དགའ་ལྡན་དབང་བསྐུར་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་སྲུང་ཚོགས་དགྱེས་པ་སྐོང་བའི་མཆོད་གཏོར་བསངས་མཆོད་དང༌། སྐུ་རླུང་དར་འཕྲེང་བཅས་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་གནང་མཛད། མུ་མཐུད་གླིང་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རང་བྱོན་ཁག་ལ་ཕྱག་ནས་དང༌། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པར་ཆོས་དུང་གནང་ཞིང་ལུང་བསྟན་པའི་དུང་དེ་བཞེས་ཡུལ་བྲག་དུང་དཀར་གི་ཤུལ་རིས་ཅན་དང༌། ཨ་རང་བྱོན། དགའ་ལྡན་དགོན་པ་མ་ཆགས་གོང་གི་རྗེའི་སྒྲུབ་ཕུག་རྗེའི་རང་བྱོན་ཅན། ཐོག་མའི་གནས་གཞི་ལྔ་མཆོད་ཁང༌། མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲུབ་ཁང་ནང་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་བཟོ་བློས་བསླངས་དཀྱིལ་འཁོར། ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གི་རྟེན་ཁག་དང༌། གཞི་བདག་དགེ་བསྙེན་གྱི་མགོན་ཁང༌། ཡངས་པ་ཅན་རྟེན་གཙོ་ཐུབ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་དང༌། ཁྲི་པ་རིམ་བྱོན་གྱི་གདུང་རྟེན་ཁག་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཞིབ་པར་མཛད།

ཉིན་གུང་ཆོས་རྒྱལ་ཁང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་གཟབ་གསོལ་རྒྱས་པ་བསྐྱངས།

དེ་ཡང་རང་རྣམ་ལས་‘‘ངོས་རང་རྒྱ་ནག་ལ་ཐོན་ཁར་དགའ་ལྡན་དུ་མཇལ་བསྐྱོད་སྐབས་དོ་སྣང་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་བྱུང་བ་ནི། བོད་ཀྱི་སྲུང་མ་ཆོས་རྒྱལ་མ་ཧེའི་ཞལ་རས་ཅན་དེ། ངོས་རང་ནས་ཐོག་མར་མཇལ་བའི་སྐབས་ཁོང་གི་ཞལ་རས་གུས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཐུར་ལ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་བྱས་ནས་གཟིགས་བཞུགས་འདུག རྗེས་སུ་དྲག་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ངང་ཞལ་རས་དེ་ག་རང་ཤར་ཕྱོགས་ལ་གཟིགས་ཤིང༌། ངོས་རང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་སྐབས་ཀྱང༌། དགའ་ལྡན་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་མགོན་ཁང་དེ་གའི་རྩིག་ལྡེབས་ནས་ཁྲག་འཛག་གི་ཡོད་པ་གོ་ཐོས་བྱུང༌།”29 ཞེས་གསལ་ཞིང༌།

དེ་ནི་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་བཀའ་སྲུང་དམ་ཅན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བྲན་དུ་འཁོལ་ཞིང༌། ལས་བཞིའི་འཕྲིན་ལས་གཡེལ་མེད་སྒྲུབ་པའི་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བརྡ་དོན་དུ་གྲུབ་པ་ཅིས་མ་ཡིན། གདན་ས་ཆེན་པོ་འབྲོག་རི་བོ་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་དུ་མཛད་སྒོ་མཐའ་དག་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། མཁན་པོ་བླ་སྤྱི་ལས་སྣེ་འདུས་མང་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ། སྤྱན་རྒྱ། སེར་ཕྲེང་སོགས་ཀྱིས་ཕེབས་སྐྱེལ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དེ་རྗེས་ལ་མོ་བླ་བྲང་ནས་བཞུགས་ཞག་གདན་ཞུས་ལྟར་ཚངས་པ་ལྕོག་གི་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས་ཏེ་སྐུ་རྟེན་ངོ་འཁོར་དང༌། དགོན་པའི་ལས་སྣེར་མཇལ་ཁ་སྩལ།

དེ་རྗེས་ལ་མོ་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་མལ་གྲོ་གུང་དཀར་ཤར་ལྷོའི་རི་འདབས་སུ་སེར་སྨད་དག་བླའི་འཛིན་ཁོངས་དག་པ་དགོན་ནས་ཕེབས་བསུ་བཞུགས་སྒྲིག་དང༌། མལ་གུང་རྫོང་གཙོས་སྤོས་སྣེ་སོགས་ཞུས་ཏེ་དགོན་པའི་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཞུགས་ཞག་གཉིས་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེར་བཞུགས་རྒྱུན་རིང་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ལྷན་བཅར་ལྷ་སར་གཏན་སྡོད་རྒྱ་ནག་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ (Chiang Chin -wu) དང༌། སྐུ་སྲུང་རྟ་དམག་ལྔ་བཅུ་སྐོར་དགོན་པའི་གཤམ་དུ་གུར་ཕུབ་སྟེ་བསྡད། བོད་ས་མ་ཡོལ་བར་རྒྱ་དཔོན་ཁག་གི་སྡོད་སྒྲིག་དོ་དམ་ཆེད་བསྐོས་རིམ་བཞི་སྤོམ་ཟུར་ལ་ཀྲང་ཅིན་ཨུས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དབུ་གུར་གྱི་ཕྱིར་ཡོལ་བའི་ལྕགས་རི་འདུག ངའི་གུར་ལ་དེ་ལྟར་མི་འདུག་པ་གང་ཡིན་ཞེས་ཁོ་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཞུགས་སྒྲིག་འདྲ་མཉམ་དགོས་པ་བརྗོད་ནན་ཆེ་བར་བརྟེན་མཐུན་རྐྱེན་དཀོན་པའི་གྲོང་གསེབ་ལུང་ཁུག་དེ་གར་ཀྲང་ཅིན་ཨུའི་གུར་ལ་རས་ཀྱི་ཡོལ་བ་ཞིག་ཐབས་ཤེས་ཀྱིས་བཟོ་དགོས་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཕེབས་ལམ་ཁག་ཏུའང་ཁོ་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་གྲ་སྒྲིག་བྱུང་མིན་གྱི་རྙོག་གྲ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་བཤད། དགའ་ལྡན་ནས་མལ་གྲོ་དྭགས་པོ་དགོན་དང༌། རིན་ཆེན་གླིང་དགོན། རྨང་བདེ་སྐྱིད་ཐང་རྒྱ་མདའ་བཅས་སོ་སོར་བཞུགས་ཞག་བསྐྱངས།

རྒྱ་མདར་ཕེབས་འབྱོར་དགོང་དྲོ་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ནས་ཕེབས་ཕྱོགས་སྐོར་སྤོ་བོ་བརྒྱུད་ཕེབས་ཐག་ཐུང་ནའང་ཕེབས་ལམ་ཉེན་ཁ་ཆེ་ཞིང༌། བྱང་ལམ་ནས་གདན་ཞུ་གནང་དགོས་ཞེས་ལྷན་བཅར་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ལ་བཀའ་མོལ་གནང་བར་ཀྲང་ཅིན་ཨུས་ཕེབས་ལམ་ལམ་བཟོ་མི་མང་པོ་ཆེད་བཙུགས་ཀྱིས་སྐྱོན་མེད་ཡོང་རྒྱུར་བྱང་ལམ་དུ་ཕེབས་རྒྱུ་འགྲིག་མིན་བཤད། སྤོ་བོ་ནས་རི་གཟར་འབབ་ཆུ་གཡང་གཟར་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱིས་སྐུ་ཕྱྭར་ཉེན་འགན་ཅི་ཆེར་བརྟེན་བྱང་ལམ་རང་དུ་གདན་ཞུ་ཡོང་བ་ཞེས་ནན་གསུང་གནང་བར་ཁོ་པས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། ཚོགས་འདུར་ཕེབས་དགོས་མཁན་མི་ཁ་ཤས་རྣམས་ཤར་ཕེབས་མ་མཛད་ཚེ་ཚོགས་འདུའི་གོང་ཕེབས་ཐུབ་མིན་ཡོང་རྒྱུར་ཉེན་འགན་མི་འབྱུང་བའི་འགན་སྲུང་ངོས་ནས་བྱས་ཏེ་སྤོ་བོ་བརྒྱུད་གདན་ཞུ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ཁྱེད་ཚོ་གཞན་རྣམས་ལྷན་བཅར་ཞུ་དང་མི་ཞུ་འདོད་འདེམས་ཆོག་རྒྱུ་ཞེས་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་ལན་འདེབས་བྱས་སྟབས་བློ་གཡེང་ངང་གདན་ཞུ་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་དུ་གྱུར།

དེ་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་རིམ་བསྐྱངས་ཀྱིས་རྦ་ལའི་བྱང་ངོས་འཁོར་ལམ་འཁེལ་ཐང་ཞིག་ཏུ་འབྲི་གུང་ཆུང་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། མཛོད་པ། དགེ་འདུན་པ་དང་དེ་ཁུལ་གཡས་གཡོན་གྱི་མི་མང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་འབྲེལ་ཕེབས་སྒྲིག་དབུ་གུར་དུ་བཞུགས་ཞག་གནང༌།

ས་གླང་ (༡༩༤༩) ལོ་ཀོང་པོ་ཁུལ་ས་གཡོས་ཀྱིས་གེགས་བར་བྱུང་བར་གཞུང་གནས་ནས་སྐྱོབ་གསོ་གནང་བའི་ཇ་རིལ་ལྷག་འཕྲོས་དོ་བཞི་བརྒྱ་སྐོར་ཡོད་པ་དེ་ཁུལ་སྡོད་མུས་ཀོང་ཁུལ་ལམ་བཟོའི་མི་མང་ལ་གསོལ་རས་སྩལ་ཞིང༌། སྐབས་དེའི་ཀོང་པོའི་ལམ་བཟོ་ནི། རྒྱ་མིས་བོད་ལྗོངས་འདི་ཉིད་དམག་དོན་གྱི་ར་བའི་ནང་བཙུད་ནས་ཧམ་ཤེད་ཀྱིས་བཙན་བཟུང་བྱེད་རྒྱུའི་གལ་ཆེའི་འཐབ་ཇུས་ཏེ། སི་ཁྲོན་ནས་ལྷ་ས་བར་ལྷོ་རྒྱུད་འཁོར་ལམ་བཟོ་བ་དེའི་དུམ་བུ་ཞིག་ཡིན། ཀོང་པོ་ཁུལ་གྱི་ལས་གྲྭའི་དུམ་བུ་དེ་ཁོ་ནར་ས་ཐག་རིང་བའི་ལྷོ་ཁུལ་རྫོང་ཁག་བཅུ་གཅིག་ནས་ལས་མི་མི་གྲངས་དགུ་སྟོང་ཐམ་པ་སྐུལ་གཏོང་བྱ་དགོས་བྱུང་ཡོད།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “བོད་ཀྱི་ཤར་དང༌། ནུབ་བྱང་ལ་དམག་སྲིད་ཀྱི་འགྲུལ་ལམ་བཟོ་བཞིན་དུ་ཡོད། དེ་འདྲའི་ལམ་བཟོ་དེ་ནི་ང་ཚོར་བཙན་གནོན་དང༌། འདོད་བློར་མི་འབབ་པའི་རྩ་བ་ཞིག་ཡིན། ལམ་བཟོར་ལས་གླ་ཆུང་ཞིང༌། སུས་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་བསྐུལ་འདེད་དང་ལེན་མ་བྱས་སྟབས་ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་བོད་མི་མང་པོ་བཙན་བཀས་གཏོང་དགོས་བྱུང་བ་མ་ཟད། མི་མང་གི་ས་ཆ་མང་པོ་ཚབ་སྐྱིན་མེད་པར་ལེན་དགོས་ཀྱང་བྱུང༌། ས་ཞིང་འདེབས་ལས་བྱེད་མུས་ཀྱི་ས་ཆ་བླངས་རིགས་ལ་ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་སྐྱིན་ཚབ་སྤྲོད་དགོས་བརྗོད་ཀྱང༌། དེ་གའི་ཉེ་འཁོར་སོ་ནམ་བྱེད་རུང་གི་ས་ཞིང་གཤིན་པོ་ཐོབ་པ་དཀའ། ང་ཚོའི་ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་དགོས་ན་འཁོར་ལམ་ངེས་པར་དགོས་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་ལམ་བཟོ་བྱེད་སྟངས་དེ་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འགལ་བ་མ་ཟད། ང་ཚོའི་མི་མང་ཚོར་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།”30 ཞེས་གསུངས་ཡོད། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་ཆེད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཟེར་བའི་ནང༌། གཞུང་ལམ་བཟོ་སྐྲུན་དམག་སྤྱི་ཁང་གི། དབྲང་མིང་ཏེས། ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་འཁོད་གསལ། “སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ལོ་གསར་གྱི་སྔ་ནུབ་ང་པེ་ཅིན་དུ་འབྱོར་མ་ཐག་ཐད་ཀར་འགྲིམ་འགྲུལ་པུ་ཀྲང་བློ་མཐུན་ཝང་ཧྲའེ་རའོ་ཡི་བཞུགས་གནས་སུ་བཅར་ནས་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས། བློ་མཐུན་ཝང་དང་ངེད་གཉིས་ལྷོ་ནུབ་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་བློ་མཐུན་ཕེང་ཏེ་ཧོའི་སར་བཅར་ནས་གནས་ཚུལ་གསལ་བཤད་ཞུས་པར། དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་ཕེང་ལགས་ཀྱིས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས། ངས་ལག་གཉིས་བརྐྱངས་ཏེ་ལྷོ་རྒྱུད་ནས་རྒྱལ་སྲུང་གཞུང་ལམ་དེ་བཟོ་རྒྱུར་མོས་མཐུན་ཡོད། ཅེས་གསུངས་བྱུང༌།

དེ་ནས་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་ལ་ཞལ་པར་ཐོག་ནས་སྙན་སེང་ཞུས་པར་བློ་མཐུན་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གིས་ཀྱང༌། དེ་རང་དུ་མོས་མཐུན་གནང་ཐོག དེ་རྗེས་ཁོང་གིས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཐོག ཁམས་བོད་གཞུང་ལམ་བཟོས་ཚར་ན་གཞི་ནས་བོད་དེ་ཀྲུང་གོའི་རེད།” ཅེས་གསུངས། ཞེས་དང༌།

ད་དུང་རྩོམ་ཡིག་དེ་གའི་ནང་འཁོད་གསལ། “མའོ་ཀྲུའུ་ཞིས་ལྷོ་རྒྱུད་ནས་འགྲོ་ལམ་བཟོ་རྒྱུའི་ཇུས་བཀོད་སྐོར་ནན་ཏན་གྱིས་གསན་པ་དང་གཟིགས་རྗེས། དེ་ནི་རྒྱལ་སྲུང་གི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པའི་མཚོན་ཚུལ་ཡིན་པ་དང༌། མེག་མཱ་ཧོན་ལའིན་ (McMahon Line) ཟེར་བ་དེ་ག་འདྲ་བྱས་ཏེ་རྩིས་མེད་གཏོང་དགོས་མིན་ཤེས་འདུག ཅེས་གསུངས་ཐོག་སྙན་ཞུའི་ཐོག་ཇུས་གཞི་གསར་པར་མོས་མཐུན་ཡོད་ཅེས་བྲིས་གནང༌།” ཞེས་འཁོད་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ལ་འཁོར་ལམ་བཟོ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མ་དེ་ནི་འགྲིམ་འགྲུལ་སྟབས་བདེ་བཟོས་ནས་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཆེད་དུ་མིན་པར་བཙན་ཤུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བོད་ལྗོངས་ཁྱུར་མིད་གཏོང་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་མ་དྲིས་ལེབ་བཤད་བྱས་ཡོད།

སྐབས་དེར་ཞོ་ཁ་མདོའི་གཞུང་ལམ་ཟམ་ཆེན་ཆུས་འཁྱེར་སྟབས་ཞོ་ཁ་ཕུའི་ཟམ་པ་མ་བསྐོར་མཐུ་མེད་ཀྱི་ཕེབས་ལམ་གད་རོང་གཡང་གཟར་ཆེ་ཞིང་འོག་ཏུ་གཞུང་ཆུ་དྲག་པོའི་རྦ་རླབས་འཕྱུར་བ། ཤིང་ནགས་ཀྱིས་གུ་དོག་ས་རྩུབ་ཁར། ལྷ་ས་ནས་ཕེབས་ཐོན་རྗེས་ཉིན་ལྟར་ཆར་པ་བབས་ཞོད་ཆེ་བས་ཕེབས་ལམ་ཁག་ལ་འདམ་བག་ཆེར་ལངས་མི་རྟ་བདེ་བགྲོད་དཀའ་བས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་ཀྱང་ཞབས་ཐང་མར་འདམ་བག་ནང་ཕེབས་འགྲུལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང༌། དྲེལ་པ་གཅིག་རྒྱབ་འཁྱེར་མེ་མདའ་རང་འགྲིག་ཆུ་ལ་ཤོར་བ་དང༌། གཞུང་སྒེར་རྒྱ་མི་བཅས་པའི་དོས་སྐྱེལ་རྟ་དྲེལ་རྒྱབ་ཆ་རང་འགྲིག་འགའ་ཤས་ཆུ་ལ་ཤོར་བ་སོགས་ཀྱི་གནོད་འཚེ་བྱུང༌། ཞོ་ཁ་རྫོང་དང་ཉེ་བའི་གཞུང་རྒྱུགས་ས་ཁོངས་ཤིག་ཏུ་བཞུགས་སྒར་ཕེབས་སྒྲིག་སར་ཞབས་སོར་འཁོད་པར་འབྲུ་ལ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། དགོན་པའི་ལས་སྣེ་གྲྭ་དམངས། མངའ་ཁུལ་གྱི་མི་མང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་མཇལ་བཅར་ཞུས།

དེ་ནས་དེ་མོ་ཆབ་དཀར་ལས་འཛིན་དེ་མོ་རིན་པོ་ཆེས་དགོན་པའི་གཤམ་སྤང་སྟེང་ཕེབས་སྒྲིག་བཞུགས་སྒར་ཐོག་ཞབས་སོར་འཁོད་ཅིང༌། ཀོང་བཙུན་དེ་མོའི་མགོན་ཁང་ལ་བསྐང་འཕྲིན། འདུས་མང་ལ་བསྙེན་འགྱེད། དེ་མོ་སྤྲུལ་སྐུར་ལེགས་སྐྱེས་བཅས་གནང༌།

ཀོང་པོ་ཀླུ་ནང་བཞུགས་ཞག་སར་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཨ་དྲུང་ཆེད་གཉེར་མདུན་རྒྱལ་རྩེ་ཁུལ་ཆུ་ལོག་གི་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བའི་སྙན་ཞུ་འབྱོར་འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་སྨོན་སྐྱབས་འཇུག་དང་འབྲེལ་གཞུང་ནས་རྐྱེན་ངན་གོད་ཆག་བྱུང་བའི་ཡུལ་སྡེར་འཕྲལ་མྱུར་ལྟ་རྟོག་རྒུད་སྐྱོབ་བྱེད་སྒོ་འཐུས་ཚང་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་བཀའ་རྒྱ་དང༌། མཁན་དྲུང་ཐུབ་བསྟན་བསྟན་དར་དང༌། རྩིས་དཔོན་ཤུད་ཁུད་པ། རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་མཉམ་བཀའ་མོལ་གྱིས་ལྷ་སྡོད་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་གཅིག་བཅས་རྒྱལ་རྩེར་ངོ་བསྐྱོད་ཀྱིས་ཆུ་གནོད་གོད་ཆགས་ཇི་བྱུང་ཞིབ་འཇུག་དང་འབྲེལ་རྒུད་སྐྱོབ་ལས་དོན་ཁག་འཕྲལ་མྱུར་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་བཀོད་རྒྱ་བཅས་ཨ་དྲུང་ཕྱིར་སློག་གདོང་སྩལ།

དེ་ཡང་ཉེ་རོའི་ཆུ་ལོག་གི་དངོས་བྱུང་དོན་རྐྱེན་རགས་རིམ་སྐོར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་ཉེ་རོའི་ཕུ་ནས་དུས་རྟག་མཚོ་ཞིག་བརྟོལ་ཏེ་ཉེ་རོ་དང་སྒོ་བཞི། རྒྱལ་རྩེ་པ་རྣམས་དང༌། གཞིས་རྩེ་གྲོང་གི་ཤར་ཕྱོགས་བཅས་མྱང་ཆུའི་ཆུ་གཞུང་བརྒྱུད་ཡུལ་ཁག་ལ་ཆུ་ལོག་གིས་ས་ཁང་མི་ཕྱུགས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་གནོད་སྐྱོན་བྱུང་བ་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱལ་རྩེར་རྒྱ་གར་ཚོང་དོན་ལས་ཁང་དང༌། དམག་སྒར་ཚང་མ་ཆུ་སྐྱོན་གྱིས་འཇིག་སྟེ་ཚོང་དོན་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ར་ཡེ་ས་ཧེབ་རིམ་བཞི་སྤེན་པ་ལགས་གཏན་ཞལ་གྱིས་གཙོས་ཚང་མ་ཆུ་ནང་དུ་ཤོར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་གཞིས་རྩེ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲོང་བརྡལ་དང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེའི་ཕོ་བྲང་ཀུན་ཁྱབ་གླིང་བཅས་ཉམ་ཉེས་གནོད་འཚེ་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེན་བྱུང་སྟབས། བོད་གཞུང་ནས་སྡེ་འབངས་མི་སེར་ཁག་ལ་ཆུ་སྐྱོན་གུན་གསབ་རོགས་རམ་འབྲུ་རུ་ཁལ་བརྒྱད་ཁྲི་ཐམ་པ་གནང་བ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་རྡ་ཡང་ཁྲི་བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པ་སྐྱོབ་གསོ་སྤྲོད་རྒྱུ་བྱས་ཏེ་བོད་རྒྱ་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཟུར་འཛུགས་ཀྱིས་མི་འགྲོ་རྣམས་ས་གནས་སུ་འབྱོར་སྐབས་རྒྱ་དམར་ནས་ཁས་ལེན་ལྟར་དངུལ་འབབ་གང་ཡང་མ་སྤྲད་པ་མ་ཟད། བོད་གཞུང་གིས་གུན་སྐྱོབ་འབྲུ་ཁོངས་ནས་ཕྱེད་ཙམ་རྒྱ་མིའི་དམག་ཕོགས་སུ་འཐེན་པ་དང༌། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་སྨན་དང༌། འབྲས། གྲོ་ཞིབ། མར་ཀྲིན། ཉལ་གཟན་སོགས་སྐྱོབ་གསོ་རྒྱ་ཆེ་གནང་ཐོག ཀ་སྦུག་དང༌། རྡོར་གླིང་ཁུལ་ཕྱི་སྡོད་བོད་མི་ཚོས་རང་རིགས་འབྱོར་ལྡན་རྣམས་ལ་འབོད་བསྐུལ་གྱིས་འབྲས་དོ་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། རས་ཟོག ཉལ་གཟན་སོགས་རོགས་སྐྱོར་བཏང་བ་རྣམས་ས་གནས་སུ་འབྱོར་རྗེས་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པས་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་རོགས་རམ་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་སྤྲད་པ་ལས་ཡོང་ཁུངས་རྣམས་མང་ཚོགས་ལ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད།

ཉེ་རོ་ཕུ་ཆུ་བརྟོལ་སའི་རིའི་སྒང་དུ་མཚོ་ཁག་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་དག་བོད་དང་འབྲུག་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་མུ་འབྲེལ་རི་རྒྱུད་དུ་གནས་ཡོད།

གནའ་རབས་ཀྱི་ཤོད་རྒྱུན་ལ་མཚོ་གསུམ་པོ་དེ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་བླ་མཚོ་རེད་ཅེས་གྲགས་ཤིང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས་དང༌། ཕྱག་རྡོར་གྱི་བླ་མཚོའི་ཆུ་ལྷག་རྒྱལ་རྩེ་བརྒྱུད་མྱང་ཆུར་འབབ་ཅིང༌། འཇམ་དབྱངས་བླ་མཚོའི་ཆུ་ལྷག་འབྲུག་ཡུལ་ཁུལ་རྒྱུགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

༥༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཕྱག་རྡོར་གྱི་བླ་མཚོ་ཞེས་པའི་མཚོ་དེ་ནས་སྐད་སྒྲ་དང༌། མཚོ་ཁའི་སྤང་རྩའི་གསེབ་ནས་ཆུ་འཛིར་ཡོང་བ་ལུག་རྫིས་མཐོང་ནས་དེ་ནུབ་ནང་མི་ཚོར་མཚོ་རྡོལ་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་དོགས་འཆར་བཤད་པར་ནང་མིས་རྣམ་རྟོག་གི་སྐད་ཆ་དེ་འདྲ་མ་ཤོད། ཕྱིར་གྱར་ན་ང་ཚོར་ཉེས་པ་ཕོག་སྲིད་ཅེས་དོ་སྣང་སྤྲོད་མཁན་མ་བྱུང༌།

གོང་ཚེས་ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་གི་བྲག་འོག་ཅེས་པའི་རི་ལྡེབས་ནས་བྲག་རྡོ་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ཞིག་ཉིལ་བ་དེའི་ཤུལ་ནས་ཆུ་དམར་སྨུག་ཁྲག་མདོག་ནང་བཞིན་ཕྲན་བུ་ཐོན་པ་དང༌། མཚོ་དེའི་ཉེ་འགྲམ་འབྲོག་པའི་ལུག་རྫི་བ་རྣམས་དུས་རྒྱུན་བསྐྱོད་སྐབས་རྡོ་ཟམ་ཁ་ཤས་ཤིག་ཡོད་པ་བརྒྱུད་དེ་འགྲོ་དགོས་ཤིང༌། ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༦ ཕྱི་དྲོ་རྣམ་ཀུན་ཆུ་ལག་ཆུང་ཆུང་ལས་མེད་རུང་དེ་ཉིན་རྡོ་ཟམ་སྒང་དུའང་རྒྱུགས་ཏེ་ར་ལུག་རྣམས་ཐར་ཁག་ཙམ་བྱུང༌། ཉིན་དེའི་ཉིན་གུང་ཙམ་ལ་མཚོ་དེ་ནས་འུར་སྒྲ་ཐེངས་གཉིས་གྲགས་པ་དང༌། དགོང་དྲོ་གནམ་ས་གཡོ་བ་ལྟ་བུས་འུར་སྒྲ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོས་ཁེངས་ཤིང་དེ་ཕྱོགས་ལྟ་སྐབས་ཆུའི་རྦ་རླབས་ནམ་མཁར་མཆོང་འདྲའི་ཆུ་ཆེན་གྱིས་དེད་པའི་བྲག་རྡོ་མང་པོ་ཕན་ཚུན་འཐབ་སྟེ་མེ་ལྕེ་ཁྲོམ་ཁྲོམ་ངང་རྒྱུགས་ཡོང་བ་མཐོང་འཕྲལ་སྦྲ་གུར་བཟའ་དངོས་བློས་བཏང་གིས་ར་ལུག་རྣམས་དེད་ནས་བྲོས་ཕྱིན་པ་དང༌། ཆུ་དེས་ཉེ་རུ་ཆུ་མཚམས་ཟེར་བའི་ཐེམ་དུད་ཉི་ཤུ་སྐོར་ཡོད་པའི་གྲོང་སྡེ་དང༌། སྒོ་བཞི་ཡན་གྱི་ཐེམ་དུད་སོགས་གྲོང་ཚོ་དུམ་ཞིག་ཤུལ་མེད་དུ་ཕྱིན་པ་སོགས་ཁང་དངོས་མི་ཕྱུགས་གྲངས་མེད་ལ་གནོད་འཚེ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཕོག་པའི་འབྱུང་བ་ཆུ་ཡི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོའི་གནས་ཚུལ་དེ་སྔོན་བོད་ཡུལ་ནས་མཐོང་ཐོས་མེད་པའི་དུས་རྟགས་ངན་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་བྱུང་བ་རེད།

ཆུ་སྐྱོན་དེས་མི་མང་གི་སྡོད་ཁང་རྩ་མེད་སོང་བ་སྒོ་དུད་ ༨༧༠ ། ས་ཞིང་ཆུས་འཁྱེར་བ་སོན་ཁལ་ ༢༣༨༩༥ ནས་འདེབས་རེ་མེད་པ་སོན་ཁལ་ ༡༥༠༦༦ ཕོ་མོ་མི་གྲངས་ ༦༩༡ རྟ་དྲེལ་བོང་གསུམ་བསྡོམས་གྲངས་༤༢༩ བ་གླང་མཛོ་གསུམ་གྲངས་ ༦༨༠ ར་ལུག་བསྡོམས་གྲངས་ ༥༡༢༩ བཅས་འཆི་གོད་བྱུང་ཡོད་པ་བཅས་ཞོར་འཕྲོས་དང༌།

དེ་རྗེས་སྤོ་བོ་ཀྲ་རྨོག་ཏུ་ཕེབས་རྒྱུར་གྲོང་སྣེ་མ་ཟིན་ཙམ་དུ་དེ་གར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་དམར་གྱི་དམག་དཔོན་དང༌། རྔ་རོལ་བ་བཅས་དམག་གྲངས་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ནས་རུ་སྒྲིག་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་ཞུ་བཅར་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་ལས་བཤོལ་ཏེ་མེ་ཏོག་ཕུལ་བ་བཞེས། དམག་དཔོན་གྱིས་སྣེ་ལེན་ཞུས་པ་ལྟར་ཚོགས་ཁང་དུ་གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་ཉིད་བཞུགས་ཞག་གནང་ཡུལ་པང་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ཞབས་སོར་འཁོད།

སྤོ་བོ་ཐང་སྨད་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། རྒྱ་ནག་ཁུལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་གདན་ཞུས་བཀའ་བློན་མདོ་མཁར་ཕུན་ཚོགས་རབ་རྒྱས་ཕྱིར་འཁོར་མཇལ་ཁ་ཞུས། ཡང་སེར་བྱེས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཨང་དང་པོ་བློ་བཟང་དབང་ཕྱུག་ལ་སེར་བྱེས་མཁན་པོ་གསར་དུ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བ་ལྟར་དར་རྩེ་མདོར་སྔར་སྲོལ་གསར་མཇལ་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཀྱང་ཞུས། ཁོང་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཕེབས་རྗེས་གདན་སའི་ནང་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་རྒྱུན་བཞེས་གནང་བ་སོགས་སྐུ་ཚེ་གང་པོ་བསྟན་དོན་དུ་འབུལ་གནང་མཛད།

སྤོ་བོའི་ས་གནས་སྟན་ཞེས་པ་ནས་བཟུང་འཁོར་ལམ་རོབ་ཙམ་བཟོས་ཟིན་པ་ལྟར་དེ་ནས་འཁོར་ལོའི་ཐོག་ཕེབས་རྒྱུར་བརྟེན་གཞུང་གི་ཆིབས་རྟ་ཆིབས་དྲེལ་དང༌། སྐུ་སྲུང་འགོ་དམག ཆིབས་ཞབས་སྒེར་ཁག་སོ་སོའི་བཞོན་འགེལ་རྟ་དྲེལ་ས་གནས་དེ་ནས་ལྷ་སར་ཕྱིར་སློག་གིས་སྐུ་འཁོར་ཉུང་བསྡུས་མཛད། དེའི་སྐོར་སྐབས་དེར་སྤོ་སྨད་བར་བཅར་མྱོང་བ་སྐུ་སྲུང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང༌། བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་དུ་འབྱོར་བ་སྐུ་སྲུང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་བརྟན་གཉིས་ནས་བརྗོད་དོན། དང་ཐོག་སྐུ་སྲུང་བ་རྣམས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་ཞབས་ལྷན་བཅར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཀྱང༌། སྤོ་སྨད་ནས་རྒྱ་མིས་སྐུ་སྲུང་ཞབས་ཞུ་ང་ཚོས་ཞུ་རྒྱུར་བརྟེན་སྐུ་སྲུང་རྣམས་ལྷན་འཁྲིད་ཞུས་ན་འགྲིག་མིན་བརྗོད་སྟབས། དེ་ནས་སྐུ་སྲུང་འགོ་འཛིན་བརྒྱ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་ལགས་བཅས་སྐུ་སྲུང་རྣམས་ཕྱིར་སློག་གཏོང་དགོས་བྱུང་ལུགས་གསུངས།

འོན་ཀྱང་ལམ་འཕྲང་དོག་སར་རི་ཉིལ་རྦབ་རྡོ་ལྷུངས་ཤིང༌། གཡང་གཟར་འོག་ཆུ་ཀླུང་དྲག་ཏུ་འཕྱུར་བས་ཕེབས་འཁོར་ནང་ཕེབས་བློས་མ་བཟོད་པར་རི་སྟེང་ནས་རྦབ་རྡོ་འགྲིལ་བཞིན་པའི་བར་སེང་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དབུས་ཚང་མ་ཞབས་ཐང་གིས་འདམ་རྫབ་ཞབས་པུས་མ་ཐུག་ཙམ་བརྒལ་ཏེ་དངངས་འཚབ་མྱུར་སྟབས་ངང་ཕེབས་ཏེ་སྤོ་བོ་ཐོག་མེད་དུ་ལམ་བཟོ་བ་དམག་མིའི་སྡོད་སྒྲིག་ལམ་རོབ་ཡོད་པ་དེར་བཞུགས་ཞག་གནང༌།

དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “དགའ་ལྡན་ནས་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཕེབས་འཁོར་ཊོ་ཇི་ཀར་ (Dodge Car) ནང་ཕྱིན་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་རིང་པོ་མ་ཐོགས་པར་ཀོང་པོར་འབྱོར་མཚམས་གཟི་ཉམས་ཐོག་ནས་འགྲོ་ཚུལ་དེ་བཞག་ནས་དྲེལ་ཞིག་བཞོན་ཏེ་འགྲོ་རྒྱུ་འགོ་བཙུགས་བྱ་དགོས་བྱུང༌། ང་ཚོ་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདར་འབྱོར་འཕྲལ་ལམ་ཁ་དེ་ཉིད་ཆུས་འཁྱེར་པ་མ་ཟད་ཟམ་པ་མང་པོ་འཐོར་ཞིག་སོང་ནས་བྲེལ་ཚུབ་ངང་འགྲོ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་འདུག རི་སུལ་གྱི་ཆུ་ཕྲན་དེ་དག་ཐོག་གངས་བཞུར་ཏེ་ཆུ་རུད་མཚམས་མི་ཆད་པ་བརྒྱབ་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ས་རུད་ཀྱང་ཡང་ཡང་བརྒྱབ་སྟེ་རྡོ་དང་ཕ་བོང་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་མང་པོ་ང་ཚོའི་མདུན་ཟག་ཡོང་གི་འདུག དེ་སྐབས་ཆར་དུས་ཀྱི་གཞུག་མཚམས་ལ་བརྟེན། ཆར་དྲག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་ཚར་ཁ་ཤས་བབས་ཏེ་ལམ་ཐག་གང་འཚམས་རིང་པོ་དེ་འདྲའི་བར་འདམ་བག་པུས་མོའི་བར་སླེབས་པའི་ནང་གོམ་པ་བརྒྱབ་སྟེ་འགྲོ་དགོས་པའང་བྱུང༌།

དེ་སྐབས་ང་ཚོའི་ནང་གི་མི་ལོ་ན་རྒན་པ་རྣམས་མི་གཞན་གྱི་རྗེས་མ་ཆོད་པའི་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོ་འཕྲད་སོང་བས་ཁོང་ཚོའི་དོན་དུ་ང་ལ་སེམས་ཁྲལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ང་ཚོའི་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཚོས་མཉམ་ཡོད་རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་པར་སེམས་ཚབས་ཆེན་པོས་ཕེབས་ལམ་གཞན་ནས་འགྲོ་དགོས་ལུགས་ཤུགས་ཆེན་བཤད་བསྐུལ་བྱས་ཀྱང༌། རྒྱ་མི་ཚོས་ལམ་ཁ་གཞན་ནས་ཕེབས་ན་མཐུན་རྐྱེན་ཡག་པོ་མེད་ཚུལ་ནན་བརྗོད་བྱས་སྟབས་ལམ་ཁ་དེ་རང་ཐོག་ནས་མ་བསྐྱོད་རང་བསྐྱོད་ཆགས་སོང༌། ལམ་སྡུག་པོ་དེར་མི་གསུམ་མ་གཏོགས་སྲོག་སྐྱོན་མ་བྱུང་བ་ནི་དངོས་གནས་ཡ་མཚར་བ་ཞིག་རེད། མི་གསུམ་ནི་ལམ་བཅོས་བྱེད་མཁན་རྒྱ་མིའི་དམག་མི་ལག་གདངས་སྦྲེལ་ཏེ་ཉེན་སྐྱོབ་ཆེད་བསྡད་ཡོད་པ་དེ་ཁོངས་ནས་དམག་མི་དཀྱུས་མ་ན་གཞོན་གསུམ་རེད། ཁོང་ཚོ་གསུམ་ལ་ངོས་རང་ཡ་ང་བ་ཞིག་དང་ཧ་ཅང་སྙིང་རྗེ་བྱུང༌། དེ་སྐབས་ཁལ་དྲེལ་ཁ་ཤས་ཀྱང་བྲག་གཡང་ཞིག་ནས་མར་ལྷུང་ནས་དེ་ཚོའི་གྲོད་ཁོག་ཚང་མ་རྡོལ་སོང་ཞེས་ཟེར་གྱི་འདུག”31

དེའི་སྐོར་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་ལས་ཀྱང༌། “ང་ཕོད། འབྲུག་ལྷ། ཞོ་ཁ། ཉང་ཁྲི། དེ་མོ། ཀླུ་ནང༌། སྤོ་བོ་སྟོང་འཇུག་སོགས་སུ་རིམ་གྱིས་ཕེབས་པར། ཤིང་གི་ཡལ་ག་ཚང་ཚིང་དུ་འཁྲིགས་ཏེ་ནམ་མཁའ་མི་མཐོང་བའི་ནགས་གསེབ་སྟུག་པོ་ས་རོང་རྩུབ་ཅིང༌། ཉིན་རེ་རེར་ཡང་ལ་འཕྲང་ཆུ་གསུམ་མང་པོ་འགྲིམས་དགོས་པ་མ་ཟད། དེ་ལོ་དབྱར་དུས་ཀྱི་ཆར་ཞོད་སྔར་མི་གྲགས་པའི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྐབས་དང་འཁེལ་ཏེ་གྱེན་ཐུར་གྱི་ལམ་ཕལ་ཆེར་ལ་རྐང་བགྲོད་བྱ་དགོས་ཐོག སྟེང་ནས་རི་ཉིལ་རྦབ་འགྲིལ་གྱི་རྡོ་ཕོག་ཉེན་དང༌། འོག་ཏུ་ཐོག་ཚད་མང་པོའི་གཅོང་རོང་གི་གཡང་ས་ཉམ་ང་བར་ལྷུང་དོགས་ཀྱི་འཇིགས་སྐྲག རོང་ས་ཆུ་དྲག་ཏུ་འབབ་པ་རྦ་རྒོད་ཀྱི་རླབས་ཕྲེང་གནམ་དུ་འཕྱོ་བ་དག་ལ་འཕྲལ་སེལ་ཙམ་གྱི་ཤིང་ཟམ་ཕྲ་མོ་ལྡེམ་ལྡེམ་དུ་བྱེད་པའི་སྟེང་བསྐྱོད་དགོས་པ་སོགས་རྗེ་ལྷོ་བྲག་མར་པས། བཅའ་འཕྲང་དང་ཆུ་ལ་ཐར་དུས་མེད།། ནགས་མཐུག་པ་ཞིག་ལ་ཐར་དུས་མེད།། ཅེས་དང༌། ལམ་དེ་ཀུན་གྱི་འཇིགས་པ་མཐོང་བ་རྣམས།། དུས་ད་ལྟ་དྲན་ཡང་གློ་སྙིང་འདར།། གསུངས་པ་ལྟར། ཙ་རི་རོང་སྐོར་གྱི་ལམ་འཕྲང་སྐད་གྲགས་ཅན་དེ་བས་ཀྱང་དཀའ་ཉེན་ཆེ་བ་ལྟ་བུར་ཟླ་གཅིག་ཙམ་རིང་ལུས་སེམས་གཉིས་ངལ་གྱིས་བགྲོད་”ཅེས་གསུངས།

དེ་ནས་ཀུན་གླིང་བླ་བྲང་གི་འཛིན་ཁུངས་ཚ་བ་དཔའ་ཤོད་དང༌། སྤོམ་མདའ་བླ་དགོན་ཁག བྲག་གཡབ་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་མཛོད་དང་བླ་དགོན། ཆབ་མདོའི་སྤྱི་མཛོད་ཞི་བ་ལྷའི་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་ཆབ་མདོ་ཁུལ་གྱི་བླ་དགོན་ཁག སྡེ་དགེ་འཇོ་མདའ་དང༌། སྐམ་ཐོག་གྲུ་ཁ་བརྒྱུད་འབྲི་ཆུ་བརྒལ་ཏེ་ཡིད་ལྷུང༌། ཏྲེ་ཧོར་དར་རྒྱས་དགོན་པ། བྲག་འགོ་དགོན་པ། མི་ཉག་ར་བ་སྒང་སོགས་བཞུགས་ཞག་སོ་སོར་དེ་གའི་བླ་དགོན་ཁག་དང་ཡུལ་མི་བཅས་ཁུངས་སོ་སོས་མ་སྐུལ་དང་བླངས་འཁུར་མཉམ་ལེན་གྱིས་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྣེ་ལེན་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་དང༌། ས་གནས་ཀྱི་ཡུལ་མི་དང༌། ཐག་རིང་ནས་མཇལ་ཁར་ཆེད་བཅར་སེར་སྐྱ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་དད་མོས་དང་དགའ་གུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ས་མཚམས་སོ་སོར་ཕེབས་སྐྱེལ་དང༌། ཡར་ལམ་དུས་ཚོད་ལྷོད་ཙམ་གྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཡོང་བར་ངུ་བཞིན་གསོལ་འདེབས་ཞུས། ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་སོགས་གཟབ་རྒྱས་འཐུས་ཚང་ཞུས་པ་དང༌། གཞུང་ཕྱོགས་ནས་དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་བསྙེན་བཀུར་མང་འགྱེད། བླ་གྲྭ་འགོ་དམངས་ཡོངས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ལེགས་སྐྱེས། མི་སེར་བྱིངས་ལ་ཁྲལ་འགེལ་མི་འབྱུང་ཆེད་གཞུང་གནས་ནས་སྒྲིག་དོད་ལྟ་བུར་བཞུགས་ཞག་རེར་བོད་དངུལ་སྲང་གསུམ་སྟོང་རེ་དང༌། གསོལ་ཚ་རེར་བོད་དངུལ་སྲང་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་རེ་བཅས་སྤྱི་མཚུངས་སུ་གནང་བ་བཅས་བཙན་སྐུལ་ལམ། ཕྱི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཙམ་མིན་པའི་བླ་སློབ་དཔོན་འབངས་ཀྱི་གུས་བརྩིའི་སྲོལ་རྒྱུན་བཟང་པོ་འགོག་མེད་དུ་མངོན། ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་ལས། “དཀར་མཛེས་དགོན་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་བཞུགས་ཞག་གནང་རྒྱུའི་ཕེབས་སྒྲིག་ཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུས་བཀའ་བཏང་རྐྱེན་རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་སུ་བཞུགས་ཞག་མཛད་དགོས་བྱུང་བར་བརྟེན། ཕྲན་རང་ཡང་དེ་གར་དབང་མེད་དུ་སྡོད་དགོས་བྱུང༌།”32 ཞེས་འཁོད།

ཕེབས་ལམ་ལྷ་ས་ནས་ཚལ་གུང་ཐང༌། གདན་ས་དགའ་ལྡན། ལ་མོ། དག་པ། ནུ་མ་རི། རྨམ། ཤབ། རྒྱ་མདའ། ང་ཕོད། འབྲུག་ལྷ། སྤང་སྣ། ཉིང་ཁྲི། དེ་མོ། ལ་ཐོག ཀླུ་ནང༌། སྤོ་བོ་སྤྲ་མོ་དང༌། སྟོང་འཇུག་བར་དང༌། དེ་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་སྔ་སྒང་དང༌། ཚ་བ་སྤོམ་མདའ། ཚ་བ་སྒང༌། བྲག་གཡབ་དཀྱིལ་ཐང༌། ཆབ་མདོ། ཐོ། འཇོ་མདའ། ཁྲོ་ལ་བརྒྱུད་ཡིད་ལྷུང་བླ་མཚོ། དར་རྒྱས་དགོན། དཀར་མཛེས། རྟའུ་ཉི་མཚོ་དགོན། མི་ཉག་ར་རྔ་སྒང༌། དར་རྩེ་མདོ་བཅས་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཡོངས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་གསུང་ཐོས་ཀྱི་དད་འདུན་སྐོམ་པ་ཆུ་འདོད་ལྟ་བུ་བྱེད་པ་དེར། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དོགས་པ་སྔོན་བསུས་ཀྱིས་ཐབས་རྣམ་འདྲ་མིན་དང༌། མིང་འདོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བླ་སློབ་དཔོན་འབངས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོར་ཆེད་མངགས་འགོག་རྐྱེན་དང་བར་ཆད་བཟོས་པ་གསལ་པོ་ཡིན།

དེ་རྗེས་རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་སུ་བོད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དར་རྩེ་མདོར་རྒྱའི་སྣེ་ལེན་མགྲོན་ཁང་དུ་གདན་ཞུས། དར་རྩེ་མདོ་ས་ཁུལ་དེ་བོད་ཤར་ཕྱོགས་མཐའ་མཚམས་སུ་གནས་པའི་རྒྱལ་སྒོ་ལྟ་བུའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན། བོད་རྒྱ་མི་མང་གཉིས་ཀྱི་དངོས་ཟོག་བརྗེ་ཚོང་བྱེད་པའི་ཚོང་ར་ཡིན་པར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ནས་ཐོན་པའི་བལ་དང༌། གླ་རྩི། བེ་སྨུག དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ། ཁྲག་རྭ། དེ་མིན་གྱི་སྨན་རྩྭ། པགས་རིགས་སོགས་རྒྱ་ནག་ཏུ་འདྲེན་ཡུལ་ཞིག་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་ནས་ཐོན་པའི་ཇ་དང༌། དར། གོས་ཆེན། རས་ཆ་སོགས་བོད་དུ་ནང་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁུལ་དེའི་རྒྱ་དམར་གྱི་གཙོ་འཛིན་རྒྱལ་རོང་པ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ (ཁོང་དམར་དམག་རྒྱང་བསྐྱོད་སྐབས་བོད་རིགས་ལོ་ཆུང་མཉམ་ཁྲིད་བྱས་པའི་གྲས་ཤིག་ཡིན།) དང༌། སྡེ་དགེ་བྱ་རྒོད་སྟོབས་ལྡན། རྭ་སྟག་གི་ཟིང་འཁྲུགས་སྐབས་བྲོས་བྱོལ་སོང་བ་སེར་བྱེས་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་རྒྱ་མཚོ་སོགས་མཇལ་ཁར་བཅར། དར་མདོའི་གྲོང་གི་ཤར་ཕྱོགས་གཙང་ཆུའི་འཁྲིས་ཆུ་ཚན་ལ་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་ཁྲུས་ལེགས་པར་མ་བསྐྱོན་ཚེ་སང་རྒྱ་ཡུལ་གྱི་ས་སྣེ་ཟིན་པས་ཚ་ནད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཡོད་ལུགས་རྒྱ་མིས་བརྡ་སྦྱོར་བྱུང་བ་མ་ཟད། ལམ་བར་ཛ་དྲག་གིས་འགྲུལ་བཞུད་གནང་དགོས་སོགས་གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་སྦྱོར་ཇི་བཞིན་མ་བྱུང་བར་བརྟེན། དེ་གར་ཆིབས་ཞབས་ཚོའི་གྱོན་ཆས་འཁྲུ་བཤལ་སོགས་འཕྲོད་བསྟེན་ལེགས་པར་མཛད། དར་མདོ་ལྔ་མཆོད་དགོན་དང༌། ལྷ་མོ་རྩེ་དགོན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། ཕེབས་ལམ་དུ་བཅར་བའི་མི་མང་རྣམས་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱིས་མིག་ནས་མཆི་མ་འབྱིན་བཞིན་དུ་ཡར་ལམ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ས་གནས་སུ་ཉིན་ཤས་བཞུགས་ཐུབ་པ་གནང་རོགས་ཞེས་ནན་གྱིས་གསོལ་འདེབས་ཞུས།

དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། “སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་བཤད་རྒྱུ་ཡོད། ངོས་ཀྱི་དེབ་ནང་ལའང་བྲིས་ཡོད། ངོས་ཚོ་པེ་ཅིན་དུ་སྡོད་སྐབས་དགོང་མོ་ཞིག་ལ་ངོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གློག་བརྙན་ཞིག་ཕྲེང་རིང་གིས་བསྟན་པ་རེད། དེར་ངོས་ཚོ་ཁ་ལག་ཟ་བའི་དགོང་མོ་དེ་ཡིན་པ་འདྲ། ཕལ་ཆེ་བ་ར་འདྲ་པོ་ཏོག་ཙམ་ཏོག་ཙམ་བཟི་ཡོད་པ་རེད། ངོས་དང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ། ལིའུ་གོ་ཕིན་ངོས་ཚོ་མཉམ་དུ་བསྡད་པ་དང༌། རྒྱབ་ངོས་བཀྲ་ཤིས་ཀྲུའུ་ཞི་སོགས་ཚང་མ་ཡོད་པ་རེད། ངོས་ཀྱི་རྒྱབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་བསྡད་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལག་པ་གཉིས་ངའི་རྐུབ་བཀྱག་གི་རྒྱབ་སྙེས་ཐོག་བཞག་དེའི་སྒང་དུ་ཨོག་མ་བཞག་སྟེ་ཁ་ནས་ཆང་དྲི་ཚུབ་ཚུབ་བྱས་ནས་ང་ལ་སྐད་ཆ་ཏོག་ཙམ་ཏོག་ཙམ་བཤད་ནས་བསྡད་དུས་གློག་བརྙན་ནང་གཙུག་ལག་ཁང་ཐོན་པ་རེད། ངོས་ཀྱིས་ཕ་ཀི་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་རེད་ཅེས་བརྗོད་པར། ལམ་སང་ཐལ་མོ་སྦྱར་སོང་བ་ནག་ཁུང་ནང་ངོས་ཀྱིས་མ་གཏོགས་མཐོང་གི་མེད་སྟབས། དེ་ནི་མ་བཅོས་ལྷན་སྐྱེས་རེད། ར་ཡང་ཕྲན་བུ་བཟི་འདུག མི་རིགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡོད་ཐག་ཆོད་རེད།” ཅེས་དང༌། “བོད་རིགས་མང་ཚོགས་ལྟ་ཅི་སྨོས། བོད་རིགས་འགོ་ཁྲིད་ཆུང་ཆུང་རྒྱ་མིའི་ཕོགས་ཟན་དེ་ཚོ་ཡང་གཅིག་གྱུར་ཐོག་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡོད་པ་དང༌། ངོས་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག མར་ལམ་ངོས་ཚོ་སྡེ་དགེ་དགོན་ཆེན་དུ་བསྡད་པ་ཡིན། ཡར་ལམ་བྱ་རྒོད་ཚང་གི་ཡིད་ལྷུང་ཟེར་བའི་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཞག་པོ་གཉིས་གསུམ་ཞིག་བསྡད་པ་རེད། ཡིད་ལྷུང་བྱ་རྒོད་ཚང་གི་ཁང་པར་བར་གསེང་ཞིག་ལ་བྱ་རྒོད་སྟོབས་ལྡན་གྱིས་ངོས་ཐུག་འཕྲད་དགོས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་དེ་ངོས་གཉིས་ཐུག་སྐབས་མཐའ་རྒྱ་མིས་བསྐོར་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།

འོན་ཀྱང་བྱ་རྒོད་ཁ་ནས་ང་ཚོ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་ཏེ། གང་ལྟར་མདོ་སྟོད་སྨད་དང་བཅས་པ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་རང་བཙན་ཞིག་བྱུང་རོགས་བྱས་ན་ཞེས་བརྗོད་བྱུང༌། རྒྱ་མིས་ངོས་ཚོ་བསྐོར་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་མི་དང་ངོས་ཚོ་ཨོ་ཙམ་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས་སྐད་ཆ་དེར་འཇིགས་སྣང་ཆེན་པོ་སྐྱེས་བྱུང༌། (བྱ་རྒོད་སྟོབས་ལྡན་ནི་ཕྱི་ལྟར་རྒྱ་མི་དང་འབྲེལ་ཟབ་ཅན་རྒྱ་མིའི་གོ་གནས་ཡོད་པ་ཞིག་དང༌། ༡༩༥༠ ནང་རྒྱ་དམག་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་སྐབས་དམག་ཕོགས་དབོར་འདྲེན་བྱེད་རོགས་བྱེད་མཁན་ཞིག་རེད།) ཡང་མར་ལམ་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ནི། དཀར་མཛེས་སྒྲོལ་ཏེ་བྲག་མགོ་དགོན་པར་ཕལ་ཆེར་འབྱོར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བུ་ཡུག་འཚུབ་པའི་ཁྲོད་སྣུམ་འཁོར་ནང་འགྲོ་སྐབས་བྲག་མགོར་མ་སླེབས་ཙམ་དུ། ཕེབས་བསུར་རྒྱ་མིའི་དཔོན་པོ་ཁ་ཤས་སླེབས་བྱུང༌། དེའི་ནང་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རྒྱ་ཆས་གྱོན་པ་ཞིག་འདུག རས་སྔོན་པོའི་གྱོན་པ་ཞིག་གོན་པ་དང༌། ག་ཤར་པི་སི་སྟོབས་ (ཐུང་མདའ་) དྲུའུ་རྩེ་དམར་པོའི་ནང་བསྒྲིལ་བ་ཞིག་བཏགས་འདུག མི་དེ་ཧ་ཅང་གི་གདུག་རྩུབ་ཆེ་མདོག་ཁ་པོ་ཡོད། སྐད་ལོག་རྒྱག་བཞིན་པར་ངོས་ཀྱི་སྣུམ་འཁོར་གཏོང་མཁན་ཁ་ལོ་པ་དེའི་འཁྲིས་སུ་ཡོང་ནས་རྣམ་འགྱུར་ངན་པ་དེ་འདྲ་བསྟན་བཞིན་པའི་མུར། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གང་དུ་ཡོད་རེད་ཅེས་དྲིས་སོང་བར་ཁ་ལོ་པས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འདི་རེད། ཅེས་བཤད་སོང༌། དེ་མ་ཐག་ཁོས་ཞྭ་མོ་དེ་མར་ཕུད་པ་དང༌། ཤིན་ཏུ་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་མི་དེ་ཧ་ཅང་གཉོམ་ཆུང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ལམ་སང་ཕྱག་དབང་ཞུས་སོང༌། ཁོ་ནི་བོད་རིགས་ཡིན་པ་དང༌། བོད་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཕྱིན་བསམ་བློའི་གཏིང་དུ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད།

དེ་སྐབས་ངོས་ཀྱི་སྣུམ་འཁོར་གཏོང་མཁན་རྒྱ་མིའི་ཁ་ལོ་བ་དེས། མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་དགའ་པོ་ཞེ་དྲག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་བོད་པ་ཚོས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་སྟངས་དེ་འདྲ་གཏན་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་མདའ་དཔོན་ལ་ལབ་འདུག གོང་དུ་བཤད་པའི་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་དེས་ཕྱི་ལྟར་བོད་པ་ནང་ཚགས་ལ་བསུན་བཙིར་བྱེད་མཁན་ཞིག་རེད་འདུག་ཀྱང༌། ངོས་ངོ་ཆ་འཕྲོད་པ་དང་དེ་མ་ཐག་རྣམ་འགྱུར་འགྱུར་ནས་ཕྱག་དབང་ཞུས་པ་དང༌། ཤིན་ཏུ་གཉོམ་ཆུང་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེར་ངོས་རང་ཡ་མཚན་པ་བྱུང༌།” ཞེས་གསུངས།

དར་མདོའི་ཤར་ཕྱོགས་གཡག་ལ་ཞེས་པའི་བོད་རྒྱའི་ས་མཚམས་རི་ཆེན་བརྒལ་ཕེབས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་གྲོང་ཁྱེར་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཞག་གནང༌། གཡག་ལའི་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱའི་ས་སྣེ་ཟིན་ཅིང་ས་ཁུལ་དེར་ཚ་བ་གང་འཚམས་ཡོད་པ་དང༌། དགོང་དྲོ་ཚོགས་ཁང་ནང་ས་གནས་དེའི་ཁྲང་ཞི་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། དེའི་སྐོར་མཛད་རྣམ་ལས། “དར་རྩེ་མདོའི་ས་ཁུལ་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་གྲགས་པའི་ལ་ཞིག་ (གཡག་ལ) བརྒལ་བགྲོད་བྱས་ཤིང༌། དེ་ནི་སྔར་གྱི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ལྟ་བུ་ཡིན། རི་དེའི་ཕར་ཕྱོགས་སུ་འབྱོར་སྐབས་ང་ཚོ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་འབྱོར་བའི་སྣང་བ་ཤར་གྱི་འདུག ཡུལ་མི་དེ་རྣམས་རྒྱ་མི་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་ཚོའི་ཁང་པ། གྱོན་ཆས། རྣམ་འགྱུར་སོགས་གང་ཅི་ནས་བོད་པ་དང་རྣམ་པ་ཐ་དད་རེད། ལམ་ཁར་རྒྱ་མིའི་ཁང་པ་སོགས་མཐོང་བས་རྒྱ་ནག་ཏུ་འབྱོར་བའི་རྟགས་མཚན་གསལ་པོ་འདུག”33

ཡང་དེའི་སྐོར། སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ནང༌། “རི་ཀླུང་ས་ཁུལ་དེར་གནས་པའི་མི་དམངས་རྣམས་བོད་ཀྱི་རྒྱུད་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཞིང༌། དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་ཙམ་ལ་ས་ཁུལ་དེར་བོད་རིགས་ཚོ་ཁག་དྲུག་ཅེས་གྲགས། དུས་སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་ནས་ས་ཁུལ་དེའི་འགོ་བ་རྣམས་ལ་རྒྱ་མིའི་གོ་གནས་སྤྲད་ཡོད་པས། རྒྱ་སྐད་དུ་ཐན་ཆོན་བོད་རིགས་ཚོ་དྲུག་ཟེར། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་བོད་རིགས་དེ་རྣམས་རྒྱའི་རིག་གཞུང་གི་རྦ་རླབས་ནང་ཐིམ་ནས་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་ཏེ་རིམ་བཞིན་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང༌། རིགས་བརྒྱུད་ཉམས་བརླག་ཏུ་འགྱུར་བཅུག་འདུག” ཅེས་གསལ།

མངའ་འབངས་སྟོབས་ཀྱིས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བྲལ་ཡང༌།།

ཞི་འཛུམ་ཟོལ་ལ་འཆང་སྟེ་བྷོ་ཊའི་ལྗོངས།།

དབང་ལ་རྔམ་པའི་འདོད་པ་མྱུར་གྲོལ་ནས།།

དམར་ཕྱོགས་ཙི་ནའི་ཡུལ་གྱི་འཕྲིན་ལམ་དུ།།

རབ་འབྱམས་ཐུགས་རྗེའི་གཏེར་ཆེན་གངས་ཅན་མགོན།།

རྒྱ་ནག་རྒྱལ་མང་སྒྲིག་སྲོལ་རྩ་འཛིན་གྱི།།

གཏན་འབེབས་གྲོས་རྭར་འདུ་བའི་གྲོས་ཚོགས་སུ།།

འབྱོན་པར་བསྐུལ་བའི་འཕྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ་འཛུམ།།

དེ་ཚེ་གངས་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་མངའ་བདག་དེས།།

མཁྱེན་རབ་གསེར་གྱི་སྐྱོགས་ལས་བླང་བ་ཡིས།།

གྲོས་འདུམ་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན་འབེབས་མཁས་ཀྱིས།།

སྙིང་པོ་ལེན་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ཡངས་པོར་གྲོལ།།

གང་དུ་ཞབས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཡིས།།

ཕྱོགས་བརྒྱར་བཅིངས་པའི་དགེ་ལེགས་འཇོ་བ་ན།།

ཐུགས་བཞེད་ལྷུན་གྲུབ་རིང་པོར་མི་ལོན་པར།།

གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་དུ།།

མངོན་པར་འཕགས་པའི་ཚངས་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི།།

རྩེ་མོ་མཐོ་བའི་རྟེན་འབྱུང་མི་གཡེལ་སླད།།

བོད་འབངས་འཆོར་གོས་རྒྱན་བཟང་མཛེས་པའི་ངང༌།།

ལེགས་བྱད་སྨོན་པའི་ལྷ་ཡི་མགྲིན་རྔ་བརྡུང༌།།

ལམ་འཕྲང་ཆུ་དང་རི་གཟར་རྦབ་འགྲིལ་བའི།།

ཉམ་ང་གཡང་སའི་གནས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ལ།།

ཤུལ་ལམ་ལྡེམ་འཕྲུལ་བརྒྱུད་པ་ཆེས་འཇིགས་ཀྱང༌།།

མི་འཇིགས་སེང་གེའི་སྤོབས་པ་དགུང་དུ་བཏེགས།།

དམིགས་མེད་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་དང༌།།

བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་འགོ་བས་རབ་རྩེན་པས།།

འབྱུང་འཚེའི་བར་གཅོད་གྲོལ་བ་ཨེ་མ་མཚར།།

བོད་རྒྱའི་ཡུལ་ཚོ་སོ་སོར་འབྱེད་པའི་གནས།།

དར་མདོའི་རི་རྒྱུད་གཡག་ལའི་ཕ་རོལ་དུ།།

གནས་ཁང་རྒྱན་གོས་ཆ་ལུགས་མི་གཅིག་པས།།

བོད་རྒྱ་རྣམ་རིས་སོ་སོར་འབྱེད་པ་དེས།།

བོད་ཅེས་མཐུན་མིན་ཆོས་རིག་གོམས་གཤིས་སོགས།།

རྣམ་པ་གསལ་བའི་ངང་ཚུལ་མངོན་པ་ལས།།

བོད་རྒྱ་མི་འགྱུར་ཐ་དད་རང་དབང་གི།

རང་བྱུང་དཔང་པོར་གྲུབ་པར་གནག་རྫིས་ཀྱང༌།།

རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་གནས་ནི་ཡོད་རེ་སྐན།།

རྒྱལ་ཀུན་ཐུགས་རྗེའི་མཚོ་ཆེན་བསྲུབས་ལས་བྱུང་བའི་ངུར་སྨྲིག་གར་གྱི་དཔལ་འཛིན་ཉི་མ་འབར་བའི་གཟི།། མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་གདེངས་ཀ་རྣམ་པར་གཡོས་ཏེ་འཇིགས་མེད་ཐུགས་ཀྱི་ལང་ཚོར་གོ་ཆ་རབ་བགོས་ནས།། མེ་ཏོག་མདའ་ཡིས་དུག་རླངས་ཙི་ནའི་བྲང་འགྲོའི་སྙིང་ལ་འབིགས་པའི་ལྕི་མོའི་ངག་གི་དོ་ཟླ་རུ།། ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཞི་བའི་སྙིང་པོའི་མགྲིན་རྔ་འཁྲོལ་བར་ཞབས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་མགོན་དེར་མི་གུས་སུ།།

26 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༠༥ ཕྲེང་ ༩ རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

27 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༠༦ ཕྲེང་ ༥ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

28 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༠༦ ཕྲེང་ ༡༣ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

29 དབྱིན་ཡིག་རང་རྣམ་‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༨༣ ཕྲེང་ ༣༠ ནེའུ་ཡོག་དཔར་བསྐྲུན། ༡༩༩༠

30 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༠༦ ཕྲེང་ ༡༨ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

31 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༨༣ ཕྲེང་ ༢༦ (༡༩༩༠)

32 ‘རང་རྣམ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར་’དེབ་གཟུགས། ཤོག་གྲངས་༢༠༨ ཕྲེང་ ༡༦ དགའ་ཤར་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

33 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༠༨ ཕྲེང་ ༣ (༡༩༦༣)

ས་བཅད་གཉིས་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་མའོ་སོགས་དཔོན་རིགས་ཁག་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང༌། འཐུས་ཚོགས་སུ་དངོས་ཞུགས། དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་བསྐྱངས་པ།

དེ་རྗེས་ཕེབས་ལམ་གྲོང་གསེབ་ཞིག་ཏུ་ཅུང་ཟད་སྐུ་ངལ་གསོ་བཞུགས་སར་པེ་ཅིན་དུ་བཅའ་སྡོད་རང་གཞུང་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་འཛིན་ཐའི་ཇི་རམ་པ་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་དང༌། བཀྲས་བླའི་ཞབས་འབྲིང་སེང་གེ་དཔལ་ལྡན་བཅས་ཕེབས་བསུ་འཚམས་ཞུར་བཅར། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་རྒྱ་གཞུང་ནས་ཆེད་མངགས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་གསུང་བསྒྱུར་འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བཅར་ཞིང༌། དེ་ནས་བཟུང་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་མ་གནང་བར་གསུང་སྒྱུར་ཞབས་ཞུར་རྟག་ཏུ་ལྷན་བཅར་ཞུས། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། “པེ་ཅིན་གཡུ་ཧ་ཆའོའི་ནང༌། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་དང་ངོས་གཉིས་སྐད་ཆ་ལྷོད་ལྷོད་བྱུང་སྐབས་ཅིག་ལ་ཁོ་རང་སྔ་མོ་ལྷ་སར་ཡོང་དུས་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་མཇལ་ཁ་ཞིག་ལ་ཕྱིན་པ་ཡིན། དེ་དུས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཆུང་ཆུང་ཞེ་པོ་ཞིག་བཞུགས་ཁྲིའི་ཐོག་བཞུགས་འདུག ད་ཆ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཆགས་བཞུགས་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་ཕྲུ་གུ་ངུས་པ་བཞིན་ངུས་སོང༌། ཧ་ལམ་ཆུ་ཚོད་སྐར་མ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ངུས་མེད་དམ། ངོས་ནི་བྱེད་སྟངས་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང༌། ཁོ་རང་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡོད་པ་མ་རེད། ངོས་ལའང་ཟེར་གྱི་ཡོད། ཚེས་གྲངས་བལྟ་རྒྱུ་འདྲ་པོ། དེ་འདྲའི་རྣམ་རྟོག་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་བསླབ་བྱ་འདྲ་པོ་ཚར་གཅིག་གཉིས་བརྗོད་མྱོང༌། ངོས་ནས་ཁོ་རང་ལ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ཕྲན་བུ་ཕྲན་བུ་བཤད་མྱོང༌།

འོན་ཀྱང་མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་ཧ་ལས་པ་རེད། ན་ནིང་ངས་ཁོ་རང་ཡོ་རོབ་ (Europe) ལ་སླེབས་དུས་ངས་ཁ་པར་བཏང་རྒྱུ་བྱུང༌། དེ་དུས་ངས་ད་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེ་ག་རེ་བྱས་སོང་ངམ་ལབ་པར། ཧ་ཧ་ཧ་ཟེར་གྱི་འདུག” ཞེས་བཀའ་གནང༌། ཡང་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་བྱང་ལམ་བརྒྱུད་ཕེབས་པར་ལན་ཀྲུར་པེ་ཅིན་ནས་རང་གཞུང་སྐུ་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་རྟ་ར་བ་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན་དང༌། བཀྲས་བླའི་ཞབས་འབྲིང་ཟུང་འཚམས་ཞུར་བཅར་འདུག དར་རྩེ་མདོ་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་ཁྲིན་ཏུའུ་དེ་སྔོན་འབྱོར་ལྡན་སྐད་གྲགས་ཅན་ལིའུ་ཙི་ཅན་གྱི་ཁང་པ་དེར་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར་ཞབས་སོར་འཁོད། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་རྣམས་དེའི་ཉེ་འཁྲིས་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་བསྡད། དགོང་དྲོ་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ནས་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཤམས་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ནས་གསུང་བཤད་གནང༌། དེ་རྗེས་གློག་བརྙན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་རྣམས་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས་ཞི་ཨན་བར་སྣུམ་འཁོར་ནང་ཐོན་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་སོགས་སྐུ་འཁོར་ཉུང་བསྡུས་ཁྲིན་ཏུའུ་ཉིན་གཉིས་བཅའ་ཞག་གནང་ཞིང༌། དེ་རྗེས་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས་ཞི་ཨན་བར་པེ་ཅིན་ནས་ཆེད་གཏོང་ཞུས་པའི་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཆེད་སྤྱོད་ཉལ་ཁྲི་ཡོད་པའི་གནམ་གྲུ་དེའི་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། གནམ་ཐང་དུ་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། དེ་ཁུལ་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ལས་བྱེད་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང༌། མེ་ཏོག་ཆུན་བུ་འབུལ་བཞེས་གནང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེར་དབུ་གཏུགས་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོས་ལྷན་དུ་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་ཕེབས། དེར་བཞུགས་ཞག་ཐོག་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ནས་སྣེ་ལེན་གྱི་ཚོགས་འདུ་དང་གསོལ་སྟོན་གཟིགས་མོ་བཅས་ཕུལ།

དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ལོ་ཤས་གོང་ནས་ངས་འཕྲུལ་འཁོར་གྱི་རིགས་ལ་དོ་སྣང་དགའ་མོས་ཆེ་བབས་ལ་གཞིགས་ན། མེ་འཁོར་དང༌། གནམ་གྲུར་དངོས་སུ་ཞུགས་སྐབས་རྨི་ལམ་བཟང་པོ་རྨིས་འདྲའི་དགའ་ཉམས་ཤིག་ཡོང་དགོས་ཀྱང༌། རང་གི་ལས་འཁུར་ལྕི་བས་ནོན་ཏེ་ཚོར་བ་གསར་པ་དེ་ཚོར་དགའ་སྐྱིད་དུ་སྤྱོད་པའི་སྣང་བ་གང་ཡང་མ་བྱུང༌།”34 ཞེས་གསུངས།

དེ་སྔ་ལྷ་སའི་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་གནས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ས་ཁྲིའི་ཐོག་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་བརྙན་བཞུགས་གསོལ་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་ཁྲོམ་དཀྱིལ་ནང་སྔ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁང་ལ་གཟིགས་ཞིབ། ལིང་ཐུང་ཞེས་རི་མཚམས་ཆུ་ཚན་ལ་ཆབ་བཞེས་དང༌། ཆུ་ཚན་ཐོད་རི་ཁུག་ལ་གདན་ཞུས་ས་ཁུག་འདིར་དེ་སྔ་གོ་གུང་དམག་དུས་དམར་དམག་གིས་ཅང་ཅེ་ཧྲི་འཛིན་བཟུང་བྱེད་སའི་ས་གནས་ཡིན་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་སྙན་སེང་ཞུས།

ཞི་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་ནི། དེ་སྔ་ཁྲང་ཨན་ཟེར་ཞིང༌། དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་རྒྱ་ནག་གོང་མ་ཐང་ཐའི་ཙུང་གི་རྒྱལ་ས་ཡིན་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བཙུན་མོ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་དང༌། རྟེན་སྐལ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་བཅས་གདན་དྲངས་སའི་ས་གནས་ཤིག་ཡིན་ཞིང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་གི་སྐུ་དུས་བློན་པོ་ཆེན་པོ་སྟག་སྒྲ་ཀླུ་ཁོང་གིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་རྒྱ་ལ་དམག་དྲངས་ནས་རྒྱལ་ས་ཁྲང་ཨན་བླངས་ཏེ་ཉིན་བཅོ་ལྔ་བཙན་བཟུང་བྱས་ཐོག རྒྱ་བཟའ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོའི་ཚ་བོ་ཞིག་རྒྱལ་པོར་བསྐོས་རྗེས་བོད་དམག་རྣམས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་སོགས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀའི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ཡོད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་རྙིང་ཁུངས་ཤིག་ཡིན།

དེའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས་ནང་འཁོད་གསལ། “དེ་སྔ་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་རྒྱལ་ས་ཞི་ཨན་ཆགས་སྐབས་བོད་དམག་ཞི་ཨན་ལ་སླེབས་པ་རེད། ངོས་རང་རྒྱ་ནག་ལ་འགྲོ་སྐབས་དགོང་དྲོ་ཞིག་ཤིས་རྔན་དུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱི་ངོས་ཤིག་ལ་བལྟ་སྐོར་དུ་འགྲོ་དུས་དེ་སྔ་བོད་པའི་དམག་ཡོང་སའི་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དེ་འདི་རེད་ཟེར་བ་ལྕགས་རི་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་འདུག ང་ལྕགས་རི་དེའི་སྒང་ཡུད་ཙམ་བསྡད་པ་ཡིན།” ཞེས་དང༌།

ཡང༌། “སྔ་མོ་བོད་པའི་དམག་མི་ལྕགས་རི་དེའི་མཚམས་ལ་སླེབས་པ་རེད་ཟེར་དུས། བོད་དམག་ཚོར་གནམ་གྲུ་ནི་མེད། མེ་འཁོར་ནི་མེད། སྣུམ་འཁོར་ཡང་མེད། གོམ་པ་སྤོས་ནས་ཡོང་པ་ཞིག་རེད། སྐབས་དེར་ཞི་ཨན་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གོང་མ་ཕོ་བྲང་ནས་བྲོས་པའི་འཇིགས་སྐྲག་དེ་ཙམ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་རྐུན་མ་ཇག་པའི་ཚོ་ཁག་ལྟ་བུ་མིན་པར་མཐའ་ནས་དམག་མིའི་དཔུང་གང་ལ་གང་འཚམས་ཤིག་སླེབས་དགོས་ཀྱི་རེད་མ་གཏོགས་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་ཡོང་གི་མ་རེད། དེ་ལ་རྒྱབ་དཔུང་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ཡོང་མཁན་ཞིག་མེད་ན་མི་འགྲིགས། སྔ་མོའི་དམག་འགའ་ཞིག་མི་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་གཉིས་སམ། ཁྲི་གཅིག་གཉིས་ཡོད་ཚོད། འབུམ་གཅིག་གཉིས་མེད་ན་དེ་ཙམ་གྱི་འགུལ་བསྐྱོད་ཐེབས་མི་ཐུབ་པས། དེ་དུས་བོད་པར་སྟོབས་ཤུགས་དངོས་གནས་ཡོད་པའི་རྟགས་བསྟན་འདུག” ཅེས་གསལ།

ཞི་ཨན་ནས་པེ་ཅིན་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་རྒྱས་ཆེད་གཏོང་མེ་འཁོར་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུར། མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་ཁར་ཁུལ་དེའི་དཔོན་རིགས་ལས་བྱེད་སོགས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། ཉིན་མཚན་གསུམ་ཙམ་ཕེབས་ཏེ་པེ་ཅིན་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་རྒྱ་ནག་གི་དྲག་པོའི་སྤྱི་འདོམས་དང་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་དམག་སྤྱི་ཀྲུའུ་ཏེ་དང༌། སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན། མི་རིགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ལི་ཝུའུ་ཧན་གྱིས་མཚོན་དཔོན་རིགས་ཆེ་གྲས་དང༌། ལས་བྱེད་ཁག་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོས་གཙོས་ཆོས་ལུགས་འཐུས་མི། པེ་ཅིན་དུ་བཅའ་སྡོད་རང་གཞུང་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་གི་ངོ་ལས། པཎ་ཆེན་ནང་མ་ཁང་གི་ངོ་ལས། པེ་ཅིན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་དང༌། གཞན་ཡང་མི་རིགས་ཁག་གི་འཐུས་མི་དང༌། སློབ་ཕྲུག གཞོན་ནུ་ཚོགས་པ་དང་ལས་རིགས་ཁག་གི་འཐུས་མི་སོགས་མི་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་ལག་ཏུ་མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་ཁྱེར་ཞིང༌། དགའ་འབོད་ཀྱི་སྒྲ་བཅས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་ལས། “ངའི་བསམ་པར་ཁོང་ཚོ་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་སྟོན་དགོས་པའི་བཀའ་བཀོད་བྱུང་ན་ལམ་སང་བྱེད་ཀྱི་རེད་བསམ་བྱུང༌།”35 ཞེས་བཀའ་ཕེབས།

གང་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགའ་བསུ་ཞུ་སྟངས་དེ་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་སུ་ལའང་ཞུ་མ་མྱོང་བ་ཞིག་ཞུས་པ་དེས་བོད་དང༌། བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་དོན་གྱིས་ངོས་ལེན་བྱས་པ་གསལ་པོ་རེད།

ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་མེ་འཁོར་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་མ་ཐག་བྱིས་པ་ཕོ་མོ་ཟུང་གིས་མེ་ཏོག་ཆུན་བུ་འབུལ་བཞེས་དང༌། གཙོ་འཛིན་ཁག་ལ་ཕྱག་གཏོང་རེས་གནང༌། དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོར་དབུ་གཏུགས། དེ་བྱིངས་ལ་ཕྱག་བརྡའི་གུས་ལན་གནང་སྟེ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། མངའ་རིས་སྤྲུལ་སྐུ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ། མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་དང༌། མགྲོན་གཟིམ། མཚན་ཞབས་བཅས་པེ་ཅིན་ལྕགས་རིའི་ནང་དེ་སྔོན་ཉི་ཧོང་གི་དཔོན་རིགས་སྡོད་ཁང་གཡུལ་ཁ་ཇའོ་ཞེས་པའི་ཁང་པ་ཐོག་རྩེག་ཅན་དུ་གདན་ཞུས། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་མགྲོན་ཁང་ཁག་བགོས་ཀྱིས་བསྡད། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་ལྕགས་རིའི་ཕྱི་ཤིས་ཅའོ་ཀུང་ཡོན་ཞེས་པའི་ཉེ་འཁྲིས་ཁང་པ་ཐོག་རྩེག་ཅན་ཞིག་ཏུ་བཞུགས། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གསུང་སྒྱུར་འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ནས་ཉིན་ཤས་རིང་མཛད་འཆར་ཇི་ཡོད་སྙན་སེང་ཞུས།

དགོང་དྲོར་ཀྲུང་ཧྲན་ཐང་ཚོགས་ཁང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་རིམ་བཞི་ཡན་ལ་དམག་སྤྱི་ཀྲུའུ་ཏེ་ཡིས་དགའ་བསུའི་གསོལ་སྟོན་བཤམས་པར་འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་གསུང་སྒྱུར་ཞུས་ཏེ་ཀྲུའུ་ཏེ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ནས་གསུང་བཤད་གནང༌། གསོལ་ཚིགས་གྲུབ་ཉིད་ཟློས་གར་གཟིགས་འབུལ་ཟིན་པ་དང་བཞུགས་གནས་སུ་ཕེབས།

ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ལ་རྒྱ་ནག་ཏུ་སྣེ་ལེན་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་མཛད་པའི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ལས། “ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་བོད་ནས་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་གཏན་འཁེལ་སྐབས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་མི་རིགས་དོན་གཅོད་ལྷན་ཁང་དང༌། འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར། བོད་སྡོད་རྒྱ་མིའི་གནད་ཡོད་དཔོན་རིགས་བཅས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་སྐབས་དགའ་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུ་ཕྱོགས་མཐོ་དམན་ཇི་འོས་སྐོར་གྲོས་གླེང་མང་དག་གིས་བསམ་ཚུལ་མཐུན་དང་མི་མཐུན་ཇི་སྙེད་བྱུང་སྟེ་ཁག་གཅིག་གིས་སྔོན་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་དང༌། དོན་དངོས་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་སྟབས་སྣེ་ལེན་ཞུ་སྒོ་པཎ་ཆེན་ལས་ཕྲན་བུའི་མཐོ་བ་ཞུ་དགོས་ངེས་ཞེས་བརྗོད་པ་དང༌། ཁག་ཅིག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་པཎ་ཆེན་བླ་མ་གཉིས་ལ་སྣེ་ལེན་ཞུ་སྒོ་གཅིག་མཚུངས་དགོས་པ་སྟེ་པཎ་ཆེན་བླ་མ་མེས་རྒྱལ་ལ་ཤ་ཞེན་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཕན་ཚུན་རྩོད་གླེང་བྱུང་སྟེ་མཐའ་མ་ཀྲུའུ་ཞི་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་པར་མའོ་ཡིས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་ཞིང༌། པཎ་ཆེན་ནི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཁོང་ནི་མེས་རྒྱལ་ལ་ཤ་ཞེན་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།

འོན་ཀྱང་མི་གཅིག་ལ་མགོ་གཉིས་ཡོད་ན་རང་བཞིན་གྱིས་བདེ་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བརྟེན་སྣེ་ལེན་ཞུ་སྒོ་པཎ་ཆེན་ལས་ཅུང་གཟབ་པ་དགོས་གལ་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟར། འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ནས་དེ་དོན་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས། སྐབས་དེར་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་མཁན་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ་ལིའུ་གོ་པིང་དང༌། འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཆོས་དང་མི་རིགས་སྡེ་ཚན་གྱི་ཀྲང་ཏའོ་ཕན། བོད་སྡོད་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བཅས་ཀྱིས་གཙོས་པས་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་པའི་སྐོར་གོ་ཐོས་བྱུང༌།”36 ཞེས་གསལ་བ་དང༌། ཡང༌། “པཎ་ཆེན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྣེ་ལེན་ཞུ་ཕྱོགས་གཅིག་མཚུངས་དགོས་འདུན་བྱེད་མཁན་གྲས་ནི་མི་རིགས་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ་དབང་ཕུང་དང༌། བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་དམག་སྤྱི་གཞོན་པ། བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བའི་ཚོགས་མི། ནུབ་བྱང་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་བོད་སྐྱོད་དཔུང་སྡེའི་དམག་སྤྱི་ཕན་མིང་ཟེར་བ་བཅས་རེད།” ཅེས་གསལ།

ཡང་དེའི་སྐོར། ཕུན་དབང་གིས། “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་པེ་ཅིན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་དུས་ཚོད་ཟིན་ཉེའི་སྐབས་སུ། མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ལ་སུས་ཕེབས་བསུ་ཞུ་དགོས་མིན་ཐད་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་བྱུང༌། དེ་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནང༌། འགན་འཛིན་ལི་ཝུའུ་ཧན་གྱི་སྒེར་དྲུང་ཀྲའོ་ཕྷན་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་གཞུང་ལས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་སོག་པོ་ཕེང་སི་ཁ། ང་རང་བཅས་གསུམ་ལ་ཕེབས་བསུའི་ལས་དོན་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་འགན་འཁུར་སྤྲད་ཡོད་ཅིང༌། ང་ཚོར་བླ་ཆེན་རྣམ་གཉིས་ལ་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཡིས་ཕེབས་བསུ་ཞུ་རྒྱུའི་སྐོར་གོང་རིམ་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་ཐག་གཅོད་ཟིན་ལུགས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲད་བྱུང༌། ང་རང་འཆར་གཞི་འདིར་དགའ་པོ་མ་བྱུང་བར་བརྟེན། ང་ཚོའི་ཡན་ལག་ཚོགས་ཆུང་ནང་ངས། འདི་ནི་འོས་འཚམས་ཤིག་མ་རེད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་ང་ཕོད་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་ཞི་མོལ་བྱེད་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཡོང་སྐབས། ཁོང་ལ་བསུ་བ་བྱེད་པར་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཕེབས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ང་ཕོད་ནི་བཀའ་བློན་ཙམ་ཡིན་པས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་གཤམ་འོག་རེད། གལ་ཏེ་ད་ཆ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་ཕེབས་བསུ་ཞུ་བར་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཙམ་ཕེབས་ན། དེས་ (གུས་སྲོལ་བྱ་རྒྱུར་གཙིགས་མཐོང་ཆེ་བའི་) བོད་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་ཚོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་གུས་བཀུར་ཚུལ་མཐུན་ཞུ་ཚད་མ་འདང་བ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའི་མཐོང་ཚུལ་ཡོང་རྒྱུ་རེད། ཅེས་བཤད་པར་ཚང་མས་ཡིད་མོས་བྱས་ཏེ། དོན་འདི་ཀྲུའུ་ཕྷན་གྱིས་ང་ཚོའི་གོང་རིམ་ལི་ཝུའུ་ཧན་ལ་སྙན་གསན་ཞུས། དེའི་ལན་དུ་རླིས་ཀྱིས། སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནི་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཆེས་མཐོའི་དབུ་འཁྲིད་ཡིན་པར་མ་ཟད། དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ནང་གི་ཆེས་མཐོའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པར་བརྟེན། གལ་ཏེ་ཀྲུའུ་ཡིས་བླ་ཆེན་རྣམ་གཉིས་ལ་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ན། དེ་ནི་དང་ལེན་བྱེད་རུང་ཡང་དག་ཅིག་ཆགས་རྒྱུ་རེད་ཅེས་བཤད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཆགས་སྟབས་ཁོང་གིས་མཇུག་བསྡོམས་སུ་ངས་མའོ་དང་ཀྲུའུ་ལ་སྙན་གསན་གྱིས་ཁོང་གཉིས་ལ་ཐག་གཅོད་གནང་རོགས་ཞུས་ཆོག་ཟེར། སང་ཉིན་སྔ་དྲོ་ལིས་ཀྱིས་ང་ཚོ་ཁོང་གི་ཡིག་ཚང་ནང་བོས་ནས། ཀྲུང་དབྱང་གིས་ང་ཚོའི་བསམ་འཆར་ལ་མོས་མཐུན་གནང་སྟེ་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཀྲུའུ་ཏེ་ཡང་གཏོང་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་གནང་སོང་ཟེར། ཀྲུའུ་ཏེ་ནི་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་དམག་སྤྱི་ཆེ་མོ་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ཞིག་ཀྱང་རེད། དུས་སྐབས་དེར་ཡིག་ཚང་མང་ཆེ་བའི་རྩིག་ལྡེབས་སུ་འགེལ་བཞིན་པའི་འདྲ་པར་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། གཅིག་ནི་ཁོང་གི་དང་གཞན་དེ་ནི་མའོ་ཡི་རེད།”37 ཅེས་འཁོད་པ་དང༌།

དེ་ནས་ཉིན་གཉིས་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ལ་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་མཇལ་འཕྲད་ཐེངས་དང་པོ་དེ་གནང་ཡོད། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “མའོ་ཙེ་ཏུང་ཐོག་མར་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་བའི་སྐབས་དེ་ལམ་སང་བརྗེད་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། མཇལ་འཕྲད་ཞུ་ཡུལ་ནི། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་ཆེ་ཁག་ཚོ་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཙོ་འཛིན་དང་མཇལ་འཕྲད་བྱེད་ཡུལ་གྱི་ལས་ཁང་དེ་རེད། མའོ་ཙེ་ཏུང་མཉམ་དུ་དཔོན་རིགས་གཞན་དག་མང་པོ་འདུག་པའི་ཁོངས་དེ་སྐབས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་གྲས་ལིའུ་ཧྲའོ་ཆི་ཡང་འདུག ཕྲན་དང་མཉམ་དུ་བོད་ཀྱི་དཔོན་རིགས་བཞི་ལྔ་ཞིག་ཡོད།”38

ཡང་དེའི་སྐོར་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཅེས་པའི་ནང་འཁོད་གསལ། “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་གསུམ་མམ་བཞིའི་རྗེས་སུ། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཆེད་དུ། རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་མཐོའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཚོགས་འདུ་གལ་ཆེན་ཞིག་གོ་སྒྲིག་བྱས་ཤིང༌། ཚོགས་འདུ་དེར་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། ལིའུ་ཧྲའོ་ཆི། ཀྲུའུ་ཨན་ལན། ཀྲུའུ་ཏེ། ཏེང་ཞའོ་ཕིང་བཅས་ཕེབས་ཡོད་པ་དང༌། ངས་སྐད་སྒྱུར་ཞུས་པ་ཡིན། དེ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་མཐོའི་འགོ་ཁྲིད་ཐོག་མར་མཇལ་བ་དང༌། ཁོང་ཚོས་ཀྱང་ཁོང་ཐོག་མར་མཇལ་བ་ཞིག་རེད། དོ་སྣང་བྱ་འོས་ཤིག་ལ་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་མའོ་གཅིག་པུས་བཀའ་མོལ་གནང་སོང༌། མའོ་ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ། ཁོང་དང་དབུས་གཞུང་གཉིས་ཀ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་པེ་ཅིན་ལ་ཐོག་མར་ཕེབས་པར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་ལུགས་གསུངས་ཏེ། ཁོང་ཚོས་ཁོང་ལ་དགའ་བསུ་ཞུས་སོང༌།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་དེའི་ལན་དུ་མའོ་ལ། ཁོང་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ཐུབ་པར་མཉེས་པོ་བྱུང་ཚུལ་གསུངས་པར་མ་ཟད། སྔོན་མ་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་གནས་སྟངས་དངོས་གནས་མ་མཁྱེན་སྟབས། རྒྱ་གར་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན་པའི་གྲོ་མོར་བསྐྱོད་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་བསྐྱོད་རྒྱུའི་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་སླེབས་པར་བརྟེན། ཁོང་གིས་རིམ་པས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་མང་ཙམ་མཁྱེན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། ད་ཆ་ཁོང་ལ་མའོ་དང་འགོ་ཁྲིད་གཞན་དག་མཇལ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བར་མཉེས་པོ་བྱུང་ལུགས་གསུངས་སོང༌།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་ཅིང༌། དུས་དེར་དགུང་གྲངས་བཅུ་དགུར་མ་གཏོགས་ཕེབས་མེད་ཀྱང༌། བག་ཚ་བ་དང་འཇིགས་པའི་རྟགས་ཅི་ཡང་མེད་པར་གསུང་མོལ་ལེགས་པར་མཛད་ཀྱི་འདུག མའོ་ཡིས་ཀྱང་མཛའ་མཐུན་དང་ཕན་གྲོགས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་འཆང་བ་ལས། རང་ཉིད་དབང་སྒྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་རློམ་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་མ་མཛད་པར། མཛའ་གྲོགས་ལྟར་ནང་མའི་བཀའ་མོལ་ལྷུག་པོར་གནང་གི་འདུག གསུང་མོལ་གནང་བཞིན་པའི་མུར་མའོ་ཡིས་ཕྲན་ལ་མཛུབ་མོ་ཐེངས་ཁ་ཤས་བཙུགས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ། ཕྲན་བོད་མིའི་ཁྲོད་ཀྱི་མི་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་ལུགས་གསུངས་སོང༌། ཕྲན་གྱིས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་གསུང་མོལ་ཆ་ཚང་གསུང་སྒྱུར་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང༌། བརྗོད་དུམ་འདི་ཉིད་འཚེར་སྣང་ཆེན་པོ་སྐྱེ་གཞིར་བརྟེན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་གསུང་བསྒྱུར་ཞུས་མེད། གཞན་ཡང་ཐེངས་གཅིག་མའོ་ཡིས་ཕྲན་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ཏུ་བཀོལ་གནང་སྟེ། དཔེར་ན། ཕུན་དབང་ཆབ་མདོ་ནས་རེད། ཅེས་གསུངས་སོང༌། འདི་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པ་ནི་ཨ་ཅང་བརྗོད་མེད་ཡིན་གཤིས། ངས་ཆབ་མདོ་ཞེས་པའི་ཚབ་ཏུ་འབའ་ཐང་བཅུག་སྟེ་ནོར་འཁྲུལ་འདི་གསལ་སྟོན་བྱས་མེད།

གསུང་མོལ་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་རིང་གནང་བ་དང༌། དེ་ནས་མའོ་དང་འགོ་ཁྲིད་གཞན་རྣམས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་ཁང་པའི་ཕྱིར་ཕེབས་པར་མ་ཟད། མའོ་སྐུ་ངོ་མས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཆིབས་འཁོར་ཕེབས་སྒོ་ཕྱེ་གནང་མཛད་སོང༌། མཇལ་མོལ་གྱི་ཐད་མའོ་ཐུགས་ཧ་ཅང་མགུ་པོ་བྱུང་བར་སྣང༌། ཁོང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ཕྱག་དཀྲུག་དཀྲུག་གནང་བཞིན་ཁྱེད་རང་པེ་ཅིན་ལ་ཕེབས་པ་འདི་ནི། རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་དུ་ཕེབས་པ་དང་གཅིག་པ་རེད། ཁྱེད་རང་ངའི་སྡོད་གནས་སུ་ག་དུས་ཕེབས་འདོད་བྱུང་ནའང་ཕེབས་ན་འགྲིག་གི་རེད། འཚེར་སྣང་གནང་དགོས་མ་རེད། གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་ལ་ཐུགས་མཁོ་ག་རེ་ཡོད་ནའང༌། ང་ལ་ཐད་ཀར་གསུང་རོགས། ཞེས་གསུངས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་ཕྲན་ཆིབས་འཁོར་ནང་བསྡད་དེ། ངེད་ཚོའི་བཞུགས་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ཀྱང་ཧ་ཅང་མཉེས་པོ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཉེས་ཚོར་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བའི་ངང་ཕྲན་ལ་དམ་པོར་འཇུས་གནང་སྟེ། ཕུན་དབང་ལགས། དེ་རིང་དོན་དག་ཚང་མ་ཤིན་ཏུ་ཡག་པོ་བྱུང་སོང༌། མའོ་ནི་གཞན་དག་དང་མ་འདྲ་བའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་ཞིག་རེད་འདུག ཅེས་གསུངས་བྱུང༌།”39 ཞེས་འཁོད།

སྐབས་དེར་མཇལ་འཕྲད་ནང་བོད་ཕྱོགས་ནས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་ཅིང༌། གླིང་རིན་པོ་ཆེར་མའོ་ཙེ་ཏུང་ནས། ཁྱེད་དབུ་ཞྭ་བཞེས་མི་འདུག་ཅེས་སྐུ་རྩེད་ཀྱང་ཞུས་འདུག འོན་ཀྱང་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཞུགས་རིང་དགྱེས་ཉམས་གང་ཡང་མེད་པར་ཐུགས་བསུན་གྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་བཅས་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་རྣམ་ནང་གསལ་སྟོན་གནང་འདུག

བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་བླ་ན་མེད་པ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་རྗེ་བློན་རྣམས་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་གཙོ་འཛིན་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་གཙོས་ཆེས་མཐོའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་མཇལ་འཛོམས་གནང་བ་དེ་ནི། མི་ལོ་སུམ་བརྒྱའི་གོང་ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་མན་ཇུ་གོང་མ་ཧྲུན་ཀྲེ་གཉིས་གོང་མའི་ཕོ་བྲང་དུ་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྗེས་ཀྱི་རྒྱ་བོད་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་མཇལ་འཕྲད་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་ཐེངས་གཉིས་པ་དེ་ཡིན་ཅིང༌། དེ་ནི་སྐབས་གོང་མའི་གནས་ཚུལ་དང་བསྡུར་ན་བོད་རྒྱའི་དབར་གྱི་གཞི་རྩའི་ངོ་བོའམ། གནས་སྟངས་ཐད་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་འགྱུར་བ་བྱུང་ཡོད་ནའང༌། མི་རྣམས་ཀྱིས་བློ་ངོར་རྒྱུན་འཇགས་སུ་ཡོད་བཞིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་པོའི་གནས་བབ་དེ་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་མཚོན་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན། མུ་མཐུད་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ནང་འཁོད་གསལ། “མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་མོལ་ནང་བོད་མེས་རྒྱལ་ནང་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་དང༌། ངས་རྒྱ་ནག་ཚོགས་ཆེན་དུ་ཡོང་མོས་བྱས་པ་ལ་དགའ་པོ་བྱུང་ཚུལ་དང༌། རྒྱ་ནག་ནས་བོད་ལ་རང་བཞིན་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་རྣམས་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་བོད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང༌། ཕན་མིང་གཉིས་ང་དང་བོད་མི་མང་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་ཆེད་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་བོད་ལ་བཏང་བ་རེད། ཁོང་ཚོ་བོད་གཞུང་དང་མི་མང་ཐོག་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་དུ་ཕྱིན་པ་མིན་ཞེས་སོགས་བརྗོད་ཅིང༌། ད་དུང་ཁོང་ནས་ཀྲང་ཕན་གཉིས་ལ་མཛུབ་མོ་བཙུགས་ཏེ་ཁོ་བོར་ཐད་ཀར་དྲི་བ་བྱས་དོན། རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་ངའི་འདོད་པར་མི་བབས་པའི་རིགས་བྱས་བྱུང་ངམ་ཟེར། ངའི་བསམ་པར། དེ་ནི་དཀའ་གནད་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད་སྙམ་ཞིང༌། ངས་གྲོགས་པོའི་རྣམ་འགྱུར་བཟང་པོ་ཞིག་སྟོན་མ་ཐུབ་ན་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ལས་སྡུག་པ་ངེས་པར་ཡོང་གི་རེད་སྙམ་སྟེ་ཁོང་ལ་ཕྲན་ནས་བཤད་དོན། ཁྱེད་རང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག་བོད་མི་རྣམས་ལ་མ་འོངས་པར་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅིང༌། རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་འགྲིག་མིན་བྱུང་སྐབས་ཕན་ཚུན་བསམ་ཚུལ་དྲང་པོ་ཐད་ཀར་བཤད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན།”40 ཞེས་འཁོད་པ་ལྟར།

ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བོད་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་བདེན་པ་བདར་རྒྱུ་དང༌། རྒྱུ་མཚན་བགྲང་རྒྱུའི་སྤྲོས་པ་ཡོངས་སུ་བྲལ་ཏེ། ད་ཆ་རྒྱ་མིར་བསྟུན་མཁས་ཐོག་བོད་དང་བོད་མིར་ཁེ་ཕན་གང་ལོན་གནང་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་མེད་ཅིང༌། དེར་བརྟེན་དེ་སྔ་མན་ཇུ་གོང་མའི་སྐབས་བོད་རྒྱ་མཆོད་ཡོན་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་ཕན་ཚུན་མཇལ་འཕྲད་དང༌། དངོས་སྐྱེས་འབུལ་རེས་སོགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་བཞིན། སྐབས་འདིར་རྒྱ་བོད་གཙོ་བོའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་གཉིས་ཐེངས་དང་པོའི་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་རང་གཞུང་ནས་རྟེན་ཆས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། ཕྱག་གྲོན་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་དང་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་པ་དང་ཆབས་ཅིག རྒྱ་མིའི་གཙོ་འཛིན་མའོ་ཙེ་ཏུང་དགྱེས་པ་བསྐངས་ཐབས་སུ་ལྷ་ས་རང་ནས་གོ་སྒྲིག་གིས་སྐབས་དེར་རྟེན་ཆས་དངོས་སུ་བསྟར་འབུལ་ཞུས་ཡོད། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ལྷན་བཅར་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་ཡོད་པ། གནས་རྟེན་ཁག་ལ་མཆོད་འབུལ་དང༌། རྟེན་ཆས། ཕྱག་རྟགས། གནང་སྐྱེས་སོགས་ཐུགས་མཁོ་ཇི་དགོས་གོ་བསྒྲིགས་དོ་དམ་ཛ་སག་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་དང༌། རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད། ལས་བྱ་མཁན་རིམ་སོགས་ཁྱོན་ངོ་ལས་མི་གྲངས་བཅུ་གྲངས་ཡོད་པའི་གྲས་ལས་དོན་དེའི་ནང་དངོས་སུ་ཞུགས་མཁན་ད་ལྟ་ལྷ་སར་ཡོད་མུས་དེ་སྔའི་རྩེ་ཕྱག་ནང་ལྷ་དབང་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ཁོང་གི་ (མི་ཚེ་གཅིག་) ཅེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་འཁོད་གསལ། “མའོ་ཙེ་ཏུང་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་བསྟར་བའི་རྟེན་ཆས་གྲས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གསེར་གྱི་གའུ་གཟིའུ་ལྷ་ཁང་ཅན། གསེར་གྱི་མཎྜལ། གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང༌། གསེར་གྱི་མཆོད་ཀོང༌། གསེར་གྱི་ཆུ་ཏིང་བདུན་ཚར་གཅིག བོད་རིགས་ལྷ་བྲིས་ཨ་མདོ་བྱམས་པའི་སོར་མོའི་འདུ་བྱེད་ལས་མའོ་ཀྲུའུ་ཞིའི་འདྲ་ཐང་མཐོ་ཚད་སྤྱི་ཁྲེ་གང་ཙམ་ཡོད་པ། གསེར་གྱི་དཔར་སྒྲོམ་མཐའ་འཁོར་གྲོ་སྙེ་དང༌། ཞི་བདེའི་མཚོན་རྟགས་ཕུག་རོན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འབུར་ཚགས་རིས་ཤེལ་སྒྲོམ་རང་འགྲིགས། གནའ་བོའི་བོད་ཆས་རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆའམ། འཛམ་གླིང་གཡས་བཞག་སྟེ། གསེར་གཡུ་མུ་ཏིག་བྱུ་རུ། པོད་ཤེལ། ཕ་ལམ། ཨིནྡྲ་རྙིལ། མར་གད་སོགས་ཀྱི་ཕྲ་ལྡན་སྙན་རྒྱན། མགུལ་རྒྱན། གཡུའི་རྣ་རྒྱངས་སོགས་དང༌། གོས་རྒྱུ་རྙིང་ཁ་གསར་སྤུས་ལེགས་ཀྱི་གྱོན་ཆས། ཞ་ལྷམ་ཆ་ཚང༌། གཞུང་ཞབས་ཤོད་སྐོར་སྐྱ་བོའི་དབྱར་ཆས་དང་དགུན་ཆས་ཆ་ཚང༌། གསེར་གྱི་སོག་བྱིལ་གཡུ་ཕྲ་མུ་ཏིག་གིས་བརྒྱན་པ། གསེར་གྱི་ཕྲུ་ཏོག་ཚེ་བུམ་གཟུགས་ཕྲ་ལྡན། སྐྲ་གའུ། གསེར་གྱི་མོག་སྒོར། བུད་མེད་མཐོ་རིམ་པའི་རྒྱན་ཆ་མུ་ཏིག་པ་ཕྲུག གཙུག་གཡུ་ཐག་པ། སྡིག་ར་གློག་ཕྲེང༌། ཨ་སྒོར། ལན་རྩེ། སྐྲ་བཀྱིགས་འབའ་ཁུག་ཁབ་ཤུབས། རྒྱ་སེའི་ཕུ་ཡོད་ཕུ་མེད། དྲུའུ་ཙེ་ཚོས་སྣའི་འོག་འཇུག སི་ཤན་སྤང་གདན། རིན་ཆེན་སྤུངས་གཟན། གསེར་གྱི་ལག་གདུབ། གསེར་གྱི་སོར་གདུབ། གསེར་གྱི་ཕྱངས་ཕྲུལ་ཕྲ་ལྡན། དྲག་པོའི་ཆས་གོས་ལྕགས་རྨོག་གསེར་ཚགས་ཅན། གནའ་བོའི་བོད་མདའ་གྲི་མདུང༌། མདའ་གཞུ། ཕུབ། མཆོད་ཆས་གྲས་ཏིང་ཤག དངུལ་གྱི་གཏོར་ཆས། དངུལ་གྱི་མཆོད་ཀོང༌། ཆུ་ཏིང༌། དངུལ་གྱི་མ་ཎི་ལག་སྐོར། དངུལ་རྒྱན། དངུལ་ཕོར། བོད་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་ཕྱག་བཟོ་རྫའི་ཁོག་ཏིར་ལྡོ་མགྲིན་ཞབས་གསུམ་ལ་གསེར་གྱི་སྦབ་ལྡན། བསེ་རུའི་ར། ཁྲག་ར། གླང་ཆེན་གྱི་མཆེ་བ། གླ་རྩི། དོམ་མཁྲིས། སྟག་གཟིག་གི་ལྤགས་པ་མགོ་འབྱར། བོད་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གྱོན་ཆས་ཆ་ཚང༌། རྟ་སྒ་གསེར་སྒ། དངུལ་སྒ། སྦེ་སྒ། དབང་སྒ་སོགས་སྲབ་རྨེད་གོང་མཚུངས། བལ་སྣམ་ཅན་ཨང་དང་གཉིས་བུབས། ཐིག་རིས། དཀྱུས་སྣམ་སོགས་སྣ་ཚོགས་བུབས། རྫ་གོ་གཡུ་རྩིའི་སྤྱད་ཆས་སྣ་ཚོགས། ཤིང་བརྐོས་མའི་ལྕོག་རྩེ་དང་སྤྱད་ཆས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཚོན་ལག་བཟོས་དངོས་རིགས་སྣ་ཚོགས་བཅས་སྣེ་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བའི་དངོས་འབུལ་སྤམ་མཐོ་འབུལ་གནང་མཛད།”41 ཅེས་འཁོད།

བོད་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡ (༡༩༥༤། ༩།༡༥) ཉིན་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་མར་ཚོགས་པ་ནས་བཟུང་རེས་གཟའ་ཉི་མར་མཛད་གསེང་ལས། དེ་མིན་རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཡུན་དུ་འགོར་ཞིང༌། ཉིན་ལྟར་སྔ་དགོང་ཚོགས་འདུ་ཆེ་ཆུང་དུ་རྟག་ཕེབས་གནང་དགོས་སྐུ་ངལ་ལྷུར་བཞེས་བསྐྱངས། ཚོགས་འདུ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པའི་གྲས་དང༌། ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པའི་གྲས་སུ་འདེམས་བསྐོ་ཞུས།

དེ་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་ཚོགས་འདུ་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས། འཐུས་མི་རྣམས་རང་གནས་སོ་སོར་ཕེབས་རྒྱུར་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བོད་གཞུང་གི་མཚན་ཐོག་ནས་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་འཐུས་མི་རྣམས་ལ་བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་ཁང་དུ་ཞལ་གྱེས་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཞིག་འབུལ་གནང་མཛད་ཅིང༌། གསོལ་སྟོན་དེའི་ནང་མི་རིགས་ལས་ཁུངས་དང༌། འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཁག་ཀྱང་གདན་ཞུ་གནང་ཡོད། སྐབས་དེར་བོད་རིགས་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ལྷན་འཛོམས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་བྱུང་བ་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན་པར་བརྟེན་འཐུས་མི་རྣམས་སྤྲོ་སྣང་རྒྱས་ཤིང༌། ཕུགས་སེམས་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས། བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་ལ་བློ་མོས་ཡིད་ཆེས་ངང་བོད་གཞུང་གི་མཐའ་འཁོར་དུ་མཐུན་སྒྲིལ་དང༌། མི་རིགས་ཀྱི་ལར་རྒྱ་མི་མཚོན་པ་དང་མི་མངོན་པར་སྡོད་ཐབས་བྲལ་བ་ལྟ་བུའི་སྣང་ཚུལ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན། བཀྲ་ཤིས་ཀྲུའུ་ཞིའི་མངོན་ཚུལ་གཅིག་པུར་མཚོན་ན་ཡང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། “བཀྲ་ཤིས་ཀྲུའུ་ཞིས་ཤིན་ཏུ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་བྱས་པ་གཅིག་ལ། པེ་ཅིན་དུ་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཡོངས་སུ་ཚར་ནས་འཐུས་མི་རྣམས་སོ་སོའི་ཡུལ་དུ་ཁ་གྱེས་པའི་སྐབས་སྔོན་ལ་ཏཱ་ལའི་བན་སེ་ཁྲུར་ (བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་ཁང་) ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་མིང་ཐོག་ནས་ཁ་ལག་ཅིག་བཏང་བ་རེད། དེའི་ཉིན་མོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྲུའུ་ཞིས་སྐད་ཅོར་བརྒྱབས་ཏེ་ང་ཕོད་ལ་ཐུབ་ཚོད་བཤད་ནས་ཆང་བླུག ང་ཕོད་མཐའ་མ་ར་བཟི་ནས་ང་སྡོད་སའི་སྒྲོག་ཙེའི་འོག་དེར་གབ་ནས་སྡོད་དགོས་བྱུང་སོང༌། བཀྲ་ཤིས་ཀྲུའུ་ཞིས། དེའི་དགོང་མོ་ཧ་ཅང་འཁྲབ་པ་རེད། དེའི་སང་ཉིན་པཎ་ཆེན་བན་སེ་ཁྲུ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་གསོལ་ཚིགས་ཤིག་བཏང་སོང༌། དེའི་དགོང་མོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྲུའུ་ཞིས་སྐད་ཁྱོན་ནས་བརྒྱག་གི་མི་འདུག དེ་མུར་སྤམ་པོ་བྱས་ནས་བསྡད་སོང༌། གཅིག་བྱས་ན་དེའི་སྐོར་ཚོགས་གཏམ་དང་སྐྱོན་བརྗོད་ཅིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་གང་ཤེས་མ་གཏོགས། མི་དེ་སང་ཉིན་དེར་རྦད་དེ་ཕྱི་ནང་ལོག་འདུག དེར་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན་ན། བཀྲ་ཤིས་ཀྲུའུ་ཞི་ཏྲེ་ཧོར་ཁམས་པ་རེད་འདུག ཁོ་ཨ་མདོའི་ཕྱོགས་ལ་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་པ་དང༌། ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་དཀར་མཛེས་ཁུལ་དམར་དམག་རྒྱང་བསྐྱོད་ནང་ཕྱིན་པ་དང༌། དེ་ནས་མདོ་སྨད་ཁུལ་ཀྲུའུ་ཞིའི་གོ་ས་ (མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་གཙོ་འཛིན་) འདྲ་པོ་རག་པ་དེ་འདྲ་རེད། གང་ལྟར་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ཧ་ཅང་དགའ་ཞེན་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་དང༌། པཎ་ཆེན་ཚང་ལ་དེ་ཙམ་རང་མེད་པ་ལྟ་བུ་མཐོང་སོང༌།” ཞེས་བཀའ་གནང༌། དེ་རྗེས་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་བསམ་འཆར་བཏོན་དོན། གཞུང་བླའི་དབར་དེ་སྔའི་མི་མཐུན་པའི་གནད་དོན་མཇུག་འཕྲོ་གཅོད་རྒྱུ་ད་རེས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་བརྗོད་པ་བཞིན་གཞུང་བླའི་གཙོ་གྲས་རྣམས་ཚོགས་གྲོས་ཉིན་ཤས་གནང་བའི་སར། སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཡོང་སྟེ་དཔེར་ན། ཟམ་ཤིང་གུ་དོག་ཐོག་མི་གཉིས་སྡེབ་བགྲོད་བྱས་ན་གཉིས་ཀ་ཆུར་ལྷུང་རྒྱུར་མི་གཅིག་གིས་གུ་བཤངས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ན་གཉིས་ཀ་རིམ་ཐར་ཡོང་ངེས་སོགས་གོ་གསེད་ཡིན་ཁུལ་བཤད་སྦྱང་གྲོས་གླེང་བྱས། དེའི་སྐོར་བཀའ་ཟུར་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་‘‘རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ནས་ཀྱང་ང་ཕོད་བརྒྱུད་བཀའ་ཤག་ཏུ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར་དང༌། ད་ཡོད་བོད་གཞུང་གི་འགྲོ་སོང་དངུལ་འབབ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་གཞུང་ནས་གཏོང་རྒྱུར་བོད་དངུལ་དཔར་འདེབས་དང༌། གཏོང་འགྲེམས་མཚམས་འཇོག་དགོས་པ། བོད་དམག་རྣམས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་ལ་བསྒྱུར་རྒྱུ། གཞུང་བླའི་དབར་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་དོན་གནད་སྐོར་མའོ་ཀྲུའུ་ཞིའི་བཀའ་སློབ་ལྟར་གོ་བསྡུར་ཐག་གཅོད་གནང་ལེགས་དང༌། དེའི་སྐོར་ཀྲུང་དབྱང་ནས་རོགས་རམ་གསོལ་རས་ཞུ་འོས་ཞུས་ཆོག་ཅེས་ཞུས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར། བཀའ་ཤག་ཏུ་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས། བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། ཕྱི་འབྲེལ་དོ་དམ་ཛ་སག་སྣེ་ཤར་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ། ཕྲན་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན། སྐུ་བཅར་གཟིམ་མཁན་བསམ་མཁར་ཐུབ་བསྟན་དོན་ཡོད། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། མཁན་དྲུང་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། རྩིས་དཔོན་ཀུན་བཟང་རྩེ་ཚེ་དབང་ནོར་བུ། གསུང་སྒྱུར་བ་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་བཅས་ཚོགས་འདུ་ཧྲག་བསྡུས་ནས་བཀའ་བསྡུར་ཐུགས་འགན་རྐང་བཞེས་དང༌། སྐབས་རེ་ཆིབས་ཞབས་རྒྱས་འཛོམས་ལ་གོ་བསྡུར་ཚོགས་འདུ་སྔ་རྗེས་མཛད་ཐོག གལ་ཆེའི་གནད་དོན་འགའ་ཤས་སྐོར་ལྷ་ས་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཏར་ཐོག་ནས་བཀའ་བསྡུར་གནང་འོས་གནང་སྟེ་སྔ་འཕྲོས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བ་ལས། བོད་དམག་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་ལ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དང༌། བོད་དངུལ་དཔར་འདེབས་མཚམས་འཇོག་གནང་རྒྱུ་སོགས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྩ་དོན་གལ་ཆེའི་དོན་གནད་མང་པོ་ཞིག་སླར་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་ལ་གཞིགས་པའི་རིམ་པས་གོ་བསྡུར་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུར་འཇོག་གནང་གིས་ཐག་གཅོད་གང་ཡང་གནང་མེད་པ་དང༌། བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་སྐོར་ྋརྒྱལ་མཆོག་ཡབ་སྲས་རྣམ་གཉིས་ཐུགས་མཐུན་དམ་ཚིག་གཙང་མའི་ལར་རྒྱར་གཞུང་གནས་ནས་བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་ལ་ད་ཕན་དགོངས་བཞེས་རྒྱ་ཆེ་གནང་ཡོད་ན་ཡང༌། ད་དུང་སྔ་དུས་ཀྱི་རྙོག་མ་གཏིང་སློང་རྩོད་ཅན་གཞིས་ཁག་ཕྱིར་སློག་གནང་དགོས་ཞུས་པ་སོགས་ལ་དགོངས་བཞེས་དོན་སྨིན་ལྷུག་པོར་གནང་བའི་ཐོག བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་ལ་བོད་གཞུང་ནས་མཐུན་རྐྱེན་བོད་དངུལ་ཊམ་རྡོ་ལྔ་ཁྲི་ཐམ་པ་སྩལ་ནས་ད་ཕྱིན་གཞུང་བླ་གཉིས་དབར་མི་མཐུན་པའི་གླེང་གཞི་མཐའ་དག་གཡའ་སེལ་གཙང་མ་གནང་བ་རེད།”42 ཅེས་འཁོད།

པེ་ཅིན་དུ་བཞུགས་ཡུན་གཟའ་འཁོར་རེའི་མཚམས་ནང་སོག་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་ ༧༠༠ ནས་ ༨༠༠ སྐོར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན་སྩལ། ནང་སོག་དགོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་སྐལ་བཟང་ཅན་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སོག་ཡུལ་དུ་གདན་ཞུ་གསོལ་འདེབས་ཞུས་ཀྱང་རྒྱ་གཞུང་ནས་མོས་མཐུན་མ་བྱས་པས་ཕེབས་མ་ཐུབ། པེ་ཅིན་གཡུང་ཧཱ་དགོན་དང༌། སྦའི་ཧས་མཆོད་རྟེན་སོགས་ལྷ་ཁང་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་མཛད་པར་དགོན་པ་ལྷ་ཁང་རྟེན་བཅས་ཆ་ལམ་གནས་ཀྱང༌། དགེ་འདུན་བགྲེས་སོང་དང༌། དཀོན་གཉེར་ཉུང་ཤས་ལས་མེད་པས་དེ་དག་ལྟ་སྐོར་བྱེད་ཡུལ་ལྟ་བུ་ལས། ཆོས་མཐུན་སྐྱེ་རྒུའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མཆོག་ཏུ་བརྩི་མཐོང་མ་མཆིས་པ་ནི། དམར་པོར་ཆོས་དད་མེད་པའི་རང་གཤིས་སུ་ཟད། ཉིན་གཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚེམས་བཞུགས་པའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཏུ་གནས་གཟིགས་དང་མཆོད་འབུལ་ཐུགས་སྨོན་མཛད།

པེ་ཅིན་དུ་གཏན་སྡོད་རྒྱ་རིགས་རྒན་རྒོན་དད་ཅན་འགས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། བཞུགས་གནས་གཡུང་ཧཱ་ཆའོའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་གྱི་སྟ་གོན་དང་དངོས་གཞིའི་བཀའ་དབང་བཅས་སྩལ། འབུལ་བ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་འཇིགས་བྱེད་བློས་བསླངས་དཀྱིལ་འཁོར་ཞིག་ཕུལ། སྦའི་ཧས་མཆོད་རྟེན་ཁུལ་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཏུ་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོས་དབུས་དད་འདུས་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་མི་གྲངས་ ༡༠༠༠ སྐོར་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་དང༌། གཞན་ཡང་མ་ཎི། དམིགས་བརྩེ་མ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ། བཀའ་དབང་སྔ་རྗེས་སྩལ་སྐབས་ཀྱི་གསུང་སྒྱུར་དེ་སྔོན་སྐྱབས་རྗེ་ཁང་གསར་རིན་པོ་ཆེའི་སློབ་མ་བོད་དུ་གྲྭ་སར་ཞུགས་མྱོང་བ་རྒྱ་རིགས་ཕཱ་ཆོན་ཞེས་པས་ཞུས། པེ་ཅིན་དུ་བཟོ་གྲྭ་ཁག་དང༌། ལྕགས་རི་རིང་པོ། གོང་མའི་ཕོ་བྲང་སྔ་ཤུལ་ཁག དཔེ་མཛོད། གཏེར་རྫས་དང་དངོས་རིགས་འགྲེམས་སྟོན་ཁག མཁའ་མཚོ་སྐམ་གསུམ་གྱི་དམག་སྦྱོང་ཁག སློབ་གྲྭ་ཁག་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། ལྷག་པར་པེ་ཅིན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭར་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་སློབ་གྲྭ་བ་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ལ་དམིགས་བསལ་མཇལ་ཁ་སྔ་རྗེས་དང༌། མཐུན་རྐྱེན་གསོལ་རས། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་ཞིབ་ཕྲ་སྩལ། སྐབས་ཤིག་ཐན་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། དེའི་ཉེ་འགྲམ་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་ལག་གྲུ་གཟིངས་ཐོག་སྤྲོ་འཆམས་དང༌། རྐང་འཁོར། རུམ་གདན་བཟོ་གྲྭ་སོགས་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་ཏེ་པེ་ཅིན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས།

༡༩༥༤ ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡ རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་ཚུགས་ནས་ལོ་ལྔ་སོང་བའི་རྒྱལ་སྟོན་དུས་ཆེན་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐན་ཨན་མན་ཡང་སྟེང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་གཙོས་རྒྱ་ནག་གི་ཏང་སྲིད་དམག་གསུམ་གྱི་ཆེས་མཐོའི་དཔོན་རིགས་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་གདན་ཞུས་བཞུགས་གྲལ་དུ་འཁོད། གཞན་ཡང་སུ་ལན་གྱི་གཙོ་འཛིན་ཁུ་རུ་ཤུ་ཅོབ་ (Khrushchev) དང་སྐུ་ཞབས་བུལ་ལྷ་རི་མ་གཉིས་ཀྱིས་གཙོས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་སྐུ་མགྲོན་གལ་ཆེ་རྣམས་དང་བཅས་ཡང་སྟེང་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་ནས། དམག་རིགས་ཁག་དང༌། དམག་མིའི་རིགས། བཟོ་ཞིང་ཐོན་སྐྱེད། རིག་རྩལ་ལས་རིགས་སོགས་ནས་རྒྱལ་སྟོན་ལ་དགའ་བསུ་དང་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཁྲོམ་སྐོར་དཔུང་ཆེན་གྱི་མཛད་སྒོར་གཟིགས་ཞིབ་བསྐྱངས། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་དེའི་མདུན་འོག་སྡིངས་ཆ་སྟར་རིམ་ལ་གོ་བབས་ཀྱིས་ཁག་སོ་སོར་འཁོད། པེ་ཅིན་དུ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ། བླ་སྤྲུལ། མཁན་པོ་ཁག་གིས་གཙོས་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ཐོག་མཐའ་གཉིས་སུ་པེ་ཅིན་མགྲོན་ཁང་དུ་གསོལ་སྟོན་དཀར་ཟས་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས་སྐབས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོས་གུང་ཁྲན་གྱིས་ཆོས་བསྣུབ་ཀྱི་མ་རེད། དེ་ནི་ངས་འགན་ལེན་ཐུབ་ཅེས་ནན་ཏན་གསུངས་ཤིང༌། སྐབས་དེ་ཤེད་དུ་ཁོང་ནི་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཆེན་པོ་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་འདུག དེ་ཡང་ཁོང་གི་ཕྱག་རྩོམ་ཞིག་ནང༌། “མའོ་ཙེ་ཏུང་ཞེས་བྱ་བའི་དམ་པ་འདིར།། ཤཱཀྱ་སེང་གེའི་དགོངས་པ་རྨ་མེད་པའི།། ངོ་མཚར་བསྔགས་པར་འོས་པ་མང་པོ་ཞིག། འཇམ་དཔལ་དགྱེས་པའི་བློ་གྲོས་བདག་གིས་མཐོང༌།།” ཞེས་ཚད་མཐོའི་བསྔགས་བརྗོད་གནང་ཡོད། འོན་ཀྱང་མཐར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་སྐབས་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་གདོང་འབག་རྦད་དེ་རལ་ནས་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེར་ཡང་སྲོག་ལ་ཐུག་པའི་འཐབ་རྩོད་དང་རྡུང་རྡེག་ཕོག་སྟེ་གསུང་སྐད་ཤོར་བ་བྱུང་ཡོད།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། “དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་མོས་པ་གཏན་ནས་མ་རེད། ཡིན་ནའང་མ་བྱེད་རང་བྱེད་རེད། བླ་རྒན་དེ་འདྲའི་མི་རབས་གཅིག་གིས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་རྙེད་རྒྱུ་ཞེ་དྲག་ཁག་པོ་རེད། པེ་ཅིན་དུ་ངོས་དང་པོ་ཐུག་དུས་ཁོང་རང་ཚུར་ཕེབས་བྱུང༌། སྐུ་གོང་མས་བཀའ་འགྱུར་ཞུ་དག་གཏོང་ས་ནས་ཕྱིར་འབུད་གནང་བ་དང༌། ཕྱི་རྒྱར་སྐུ་གོང་མས་གཟིགས་ཕྱོགས་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོར་དད་གུས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅེས་ངའི་འཁྲིས་སུ་ཁོང་བཤུམས་ནས་གསུངས་པ་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག གུང་ཁྲན་ལ་དགའ་ཞེན་ཡོད་ཁུལ་གྱི་ཕྱི་མ་ནང་ལྟ་བུ་ཕྲན་བུ་གནང་གི་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་པོ་གཅིག་ནི། ཁོང་ཀྲུང་གོ་ནང་བསྟན་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཡིན་པ་དང༌། དེ་མིན་ཚོགས་མི་ཁ་ཤས་བཅས་ནས་དོན་དག་ག་རེ་ཡིན་མིན་དྲན་གྱི་མི་འདུག་ཀྱང༌། གཡུང་ཧྭ་ཆའོ་ངོས་སྡོད་སར་ཡོང་ནས། དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་ལགས་ནས་དེ་རིང་སྐད་སྒྱུར་མེད། སྐད་སྒྱུར་ངས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ནས། རྒྱ་མིས་བཤད་པ་རྣམས་ཚུར་བསྒྱུར། ཕར་ལན་རྒྱག་ཕྱོགས་དགེ་བཤེས་ལགས་ནས་འདི་འདྲ་འདི་འདྲ་བཤད་ན་ཡག་གི་རེད། འདི་འདྲ་འདི་འདྲ་མ་བརྗོད་ན་ཡག་གི་རེད་ཅེས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་བྱས་ནས་ངས་བཤད་པའི་ཁུལ་བྱས་ཏེ་རྒྱ་སྐད་ཆག་ཀྱོག་འདྲ་པོ་བརྒྱབས་ནས་ཧུར་ཐག་རྦད་ཐག་བྱས་སོང༌། དེ་ནི་རྟགས་མཚན་གཅིག་རེད། སྐད་སྒྱུར་གཞན་དག་མེད་པར་ཁོང་གིས་བསྒྱུར་སྐབས། ངོས་དང་མཉམ་དུ་ནང་བསྡུར་བྱེད་ཀྱིན་བྱས་པ་དེར་སྙིང་རྗེ་པོ་ལྟ་བུ་མཐོང་བྱུང༌། སྤོ་ལགས་ཨོག་ཚོམ་དཀར་པོ་ཞིག་ཡོད། རྣམ་ཀུན་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་བརྩི་གི་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་གིས་དེ་འདྲ་བྱས་སོང༌། དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་ལགས་དཔེ་ཆ་ཡག་པོ་ཡོད་ས་རེད། ཁོང་ཨོག་ཚོམ་དཀར་པོ་འདྲ་པོ་འཁྱེར་བྱས་ཟེར་གྱི་རེད། ཁོང་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཡོངས་གྲགས་རེད་ལ། ཁོང་གི་རྣམ་འགྱུར་ལ་བལྟས་ཀྱང་ཨོག་ཚོམ་དཀར་པོ་སོག་གེར་བསྡད་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ཡང་སྙིང་གུང་ཁྲན་ལ་ཕལ་ཆེར་དགའ་མོས་ཡོད་པ་མ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌། དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རིན་པོ་ཆེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་བརྩམས་འབུལ་དང་སྦྲགས་བཀའ་དབང་ཞུ་བ་དང༌། མཇལ་ཁ་ལན་འགའ་ཞུས་གནང་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེར་གཟིགས་པ་ཆེན་པོས་རྟེན་སྐལ་བྱིན་རྟེན་ཁག་དང༌། དངོས་སྐྱེས་བཅས་སྩལ།

དེ་རྗེས་པེ་ཅིན་ནས་ཐན་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་བརྒྱུད་ཏུང་པེ་ཁུལ་ཧྲིན་དབྱང་དང༌། དྷ་ལན། ཀོ་རི་ཡའི་མི་རིགས་འདུས་སྡོད་ཡན་པཎ་བཅས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་དང༌། དེ་ཁུལ་ཡོད་པའི་ལྕགས་རིགས་བཞུ་ལུག་དང༌། རྡོ་སོལ་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན། དེ་མིན་བཟོ་ལས་སྣ་ཚོགས་དང༌། བཟོ་པའི་རྒས་གསོ་ཁང་སོགས་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། རྡཱ་ལན་ཁུལ་དེ་སྔོན་ཉི་ཧོང་པས་བདག་འཛིན་བྱས་སྟབས་གྲོང་ཁྱེར་སྲང་ལམ་བཅས་བཀོད་པ་ལེགས་ཙམ་དང༌། དེར་མན་ཇུའི་རིགས་ནང་ཆོས་བྱེད་མི་ཕོ་མོ་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། བཙུན་མ་བཅུ་གྲངས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས། རྒྱ་ནག་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བཟོ་ལས་ལས་རིགས་ཀྱི་ལག་རྩལ་འགོ་འཛིན་སུའུ་ལན་རིགས་གཅིག་མཁས་པས་བྱེད་མུས་ལྟར་ཁུལ་དེའི་བཟོ་ལས་འགོ་འཛིན་རུ་སུའི་མི་ཤ་སྟག་ཐོག དྷ་ལན་མཚོ་ཁུལ་དུ་ཡང་སྐབས་དེར་རུ་སུའི་དམག་གིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་བཞིན་དུ་མཆིས། དེ་ནས་པེ་ཅིན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང༌།

པེ་ཅིན་དུ་སྐུ་ཞབས་ནེ་ཧ་རུ་ (Nehru) ཐོག་མར་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་སྐོར་རང་རྣམ་ལས། “ཆང་རག་གི་གསོལ་སྟོན་ཞིག་ཏུ་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནས་ཁོང་དང་ངོ་སྤྲོད་བྱས་བྱུང༌། ཡུད་ཙམ་སྨྲ་བ་གང་ཡང་མེད་པར་མིག་ཧུར་རེར་དགོངས་པ་བཞེས་ཏེ་བཞུགས་པར་ཁོ་བོས་ཁོང་ལ་འདི་ལྟར་ཞུས་ཏེ། འཛམ་གླིང་ནང་སྐུ་ཉིད་སྲིད་དོན་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ལུང་ཁུག་བོད་ཀྱི་ནང་དུའང་གོ་ཐོས་བྱུང་ཞིང༌། སྐུ་ཉིད་མཇལ་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་པར། ཁོང་འཛུམ་ཙམ་གནང་རྗེས་ཁྱེད་རང་མཇལ་ཏེ་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཞེས་པ་ལས་གསུང་གི་མི་འདུག ཁོང་དུས་སྐབས་གཞན་དག་ཏུའང་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་ཡང༌། གླེང་མོལ་བྱུང་བ་ནི་གོང་གི་བརྗོད་ཚིག་ཙམ་ཡིན།”43 ཞེས་གསལ། ད་དུང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་གསལ་གསུངས་དོན། “གསོལ་སྟོན་དེའི་སར། ངོས་ཀྱི་ལྟག་ལ་ཡོད་པའི་ཕུའུ་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་ (ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ) བགྲེས་པ་ཁ་ཤས་བཅས་ང་ཚོ་སྐུ་མགྲོན་རྣམས་བང་བསྒྲིགས་ནས་ཡོད་སར། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་བཞིན་པའི་མུར་ངོས་ཀྱི་འཁྲིས་སུ་སླེབས་དུས། ཁོང་གིས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རེད། ཅེས་ངོ་སྤྲོད་གནང་ཞིང༌། དེ་སྐབས་ནེ་ཧ་རུ་ཡུད་ཙམ་རིང་ཅི་ཡང་མི་གསུངས་པར་ཀྲོང་ངེར་བཞུགས་ཤིང༌། ངའི་བསམ་བློའི་ནང༌། དུས་ཡུན་སྐར་མ་གཅིག་མིན་ནའང༌། སྐར་ཆ་སུམ་ཅུ་བཞི་བཅུའི་རིང་ཀྲོང་ངེར་བཞུགས་པའི་ནང༌། བར་སྐབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་དེ་ཚོ་ཁོང་གི་དགོངས་པའི་ནང་ཡུད་ཡུད་དུ་འཁོར་མེད་དམ་བསམ་པ་དྲན་བྱུང༌། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཧ་ཅང་གི་སྤྱང་པོ་ཡིན་སྟབས་ལམ་སང་ངོས་ཀྱི་འཁྲིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་འདི་པཎ་ཆེན་རེད། ཅེས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་སོང༌། དེ་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག” ཅེས་བཀའ་གནང༌། དུས་སྐབས་དེའི་ནང༌། སྲིད་དོན་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས། ནུབ་ཕྱོགས་འབྱོར་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་འགྲན་སེམས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ནང་མི་འབོར་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་མཉམ་མཐུན་ཡོང་ཐབས་ལ་དམིགས་ནས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཉམ་ཆུང་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་བློས་བཏང་ནས་ཀྲུང་ཧིན་བར་ཞི་བའི་དོན་ཚན་ལྔ་པཱན་ཆི་ཤིལ ( Panch Sheel) ཟེར་བའི་ཆིངས་ཡིག་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་པ་དང༌། “ཧིན་རྡུ་ཅི་ནི་སྦ་ཡེ་སྦ་ཡེ།” (རྒྱ་དཀར་ནག་སྤུན་ཟླ་སྤུན་ཟླ་) ཟེར་བའི་འབོད་ཚིག་འཛེམས་བག་མེད་པར་བསྒྲགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ ༡༩༦༢ ལོར་རྒྱ་མིའི་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ཨ་སམ་ (Assam) བར་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་དེས། ཁོང་གི་རྨི་ལམ་སྐྱིད་པོ་དེ་དཀྲོགས་པས་མ་ཚད། རེ་སྟོང་བཅངས་པའི་འཁྲུལ་སྣང་དང༌། དོགས་ཟོན་ཤོར་བའི་འགྱོད་པ་གཉིས་དུས་ཅིག་ཅར་དུ་ཁོང་གི་དགོངས་པར་འཁྲུངས་ནས། གང་གི་དུས་སུ་ཅི་ཡང་སྨྲ་མི་སྤོབས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ལ། མཐའ་དོན་རྒྱ་གར་མི་མང་ལ་རྫོགས་མཐའ་མེད་པའི་དཀའ་རྙོག་དང་གྱོང་གུད་རིན་གྱིས་ཉོས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར། ༦༢ ལོར་རྒྱ་མིས་རྒྱ་གར་ལ་དམག་འཁྲུག་རྒྱག་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་གསན་རྗེས་ལམ་སང་སྐུ་ཁམས་མི་བདེ་བར་གྱུར་པའི་སྙུང་གཞི་དེས་མཐའ་མའི་འདས་རྐྱེན་ཡང་བྱས་པར་གྲགས།

བོད་ཟླ་ ༡༡ པའི་ཟླ་མཇུག་ཏུ་པེ་ཅིན་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཧང་ཀྲུག་དང༌། ནན་ཅིན། ཧྲང་ཧད་བཅས་ས་ཁུལ་དུ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱང་སླད་ཐོག་མར་ཧང་ཀྲུག་ཏུ་ཕེབས་ནས། དེ་གའི་དགོན་རྙིང་དང༌། རི་བྲག་ཐོག་གནས་བརྟན་གྱི་སྐུ་བརྐོས་མ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ་བསྐྱངས། ཁུལ་དེའི་དམིགས་བསལ་ཐོན་དངོས་གོས་ཆེན་དང་དྲུའུ་ཙེ་རིགས་སྣ་ཚོགས་སྤྱན་ཞུ་བསྟར། ས་ཁུལ་དེར་དམག་འཁྲུག་ཡོང་མ་མྱོང་བས་རི་ཀླུང་མཛེས་སྡུག་སྐད་གྲགས་ཅན་ཡིན་ལུགས་འགྲེལ་བཤད་དང༌། དགོང་དྲོ་ཟློས་གར་གློག་བརྙན་སོགས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། དེར་བཞུགས་ཞག་གཉིས་གནང༌། དེ་ནས་ནན་ཅིན་དུ་ཕེབས་པར་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཞག་གསུམ་རིང་རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་སུང་ཀྲུང་ཧྲན་དང༌། སྔ་དུས་ཀྱི་གོང་མ་དང༌། གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣའི་བང་སོ། སྒྲ་སྡུད་འཕྲུལ་འཁོར་བཟོ་གྲྭ། ནན་ཅིན་ཟམ་ཆེན་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང༌། གོ་གུང་དམག་འཐབ་མཐར་ཅང་བྲོས་ཁར་མི་མང་སྡེབས་གསོད་གཏོང་ཡུལ་ཡིན་ལུགས་རི་སྒང་ཞིག་ཏུ་དྲན་གསོའི་རྡོ་རིང་མང་པོ་ཡོད་སར་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་པ་བཞིན་དེར་ཐུགས་སྨོན་ཞལ་འདོན་མཛད། དེ་རྗེས་གཟིགས་སྐོར་དང༌། ཚོགས་འདུ། གསོལ་སྟོན་སོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་རིམ་པར་བསྐྱངས། སྐབས་དེ་དུས་གུང་ཁྲན་གཞུང་ནས་རྒྱ་ནག་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་ཡུན་རིང་ཕྱིན་མེད་པ་དང༌། དཔོན་རིགས་ཆེ་འབྲིང་མང་ཆེ་བ་ཞིག་ཀྱང་སྲིད་དབང་རྩོད་ལེན་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཡུན་རིང་ནང་རྔུལ་ཁྲག་གི་འགྲོ་སོང་མང་པོ་བཏང་བ་དང༌། དཀའ་དུབ་ཀྱི་ལོ་ཟླ་བརྒྱུད་པའི་མྱོང་ཚོར་ཟབ་མོ་ཡོད་པར་བརྟེན། མཐར་ཐུག་གི་རྒྱལ་ཁའི་འབྲས་བུ་སྲིད་དབང་ལག་ཏུ་ཐོབ་པར་སྤྲོ་སྣང་དང་བློ་ཡིད་ཚིམས་པ་ལྟ་བུས། ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ནང་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ལས་གནས་སུ་འཁོད་པ་མང་ཆེ་བ་བློ་ཐག་ཆོད་པ་དང༌། ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་སེམས་ཁུར་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་མངོན་གསལ་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ཡང་དཔེར་ན་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། “ངོས་ནས་མིང་དྲན་གྱི་མི་འདུག་སྟེ། གསལ་ཤོས་དྲན་པ་ཞིག་ནི་ཅང་སུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཕུའུ་སི་ཀྲང༌། དམར་དམག་རྒྱང་བསྐྱོད་སྐབས་མིན་ནམ་རྨས་མ་ཞིག་འདུག དེ་དུས་ནན་ཅིན་དུ་ཉིན་གུང་ཁ་ལག་ཟ་སྐབས་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་མིན་པ་ཁག་ཅིག་ནས་སྐད་ཆ་འདྲ་ཆགས་པོ་གང་འཚམས་བཤད་ཀྱང༌། དོན་དག་ཡོད་པ་ཞེ་དྲག་བཤད་རྒྱུ་མེད། སྐད་ཆའི་ནང་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་དགུན་ཁ་གནམ་གཤིས་གྲང་མོ་ཡོད་པ་རེད། ལྷགས་པ་རྒྱག་གི་རེད། དབྱར་ཁ་ཆར་པ་གཏོང་གི་རེད་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཤ་སྟག་རེད། སྐད་ཆ་དེ་ཚོར་དོན་སྙིང་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཐང་ཆད་པ་ལྟ་བུ་ཡོང་མྱོང༌། འོན་ཀྱང་ཉིན་མོ་དེ་རང་ཡིན་མིན་དྲན་གྱི་མི་འདུག་ཀྱང༌། ས་གནས་དེ་ག་རང་དུ་དགོང་མོ་ཞིག་ལ་དབྱན་ཧུད་ཅེས་གསོལ་སྟོན་མཚན་ཚོགས་ཤིག་གི་སྐབས། གོང་གསལ་ཞིང་ཆེན་གྱི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་རྨས་མ་དེ་དང་མཉམ་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་དུས། ཉི་མ་འཁྱོལ་ཐབས་ལྟ་བུའི་སྐད་ཆ་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར། དོན་དག་རང་གི་ཐོག་ནས་བོད་ལ་གནས་ཚུལ་ག་འདྲ་ག་འདྲ་ཡོད་མེད་དང༌། ད་ཆ་བསྒྱུར་བཀོད་གཏོང་ཕྱོགས་ཇི་འདྲ་སོགས་དོན་དང་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་བཤད་བྱུང༌། མི་དེའི་གདོང་གི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་པ་ད་ལྟའང་དྲན་གྱི་འདུག ཁོ་རྨས་མ་ཡིན་ཙང་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོ་རང་རྒྱག་མི་ཐུབ་ཀྱང་དོན་དང་ལྡན་པའི་སྐད་ཆ་བཤད་བྱུང་བསམ་པ་དྲན་གྱི་འདུག དེ་ནི་མཚོན་དོན་གཅིག་རེད། དེ་མིན་ས་ཆ་མང་པོར་ཕྱིན་པའི་སྐབས། ཕལ་ཆེ་བར་ཏང་ཡོན་མིན་པ་རྣམས་ལ་ཐག་གཅོད་པའི་དབང་ཆ་གང་ཡང་མེད་སྟབས། སྐད་ཆ་འདྲ་ཆགས་པོ་གཟོན་ཅན་དོན་དག་མེད་པ་དེ་འདྲ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་དང༌། ཏང་ཡོན་དེ་ཚོས་སྐད་ཆ་བཤད་དུས་དོན་དག་རྡོག་རྡོག་ཡོད་པ་འདྲ་པོ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པའི་མཐོང་ཚུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང༌། དེ་བཞིན་གཙོ་ཆེ་ཤོས་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ལིའུ་ཧྲོ་ཆིས་གཉིས་ནི་མི་འདྲ་བ་ཞིག་རེད། དོན་དག་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་བཤད་རྒྱུ་མེད་པ་འདྲ་པོ་རེད། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནི་འདྲ་ཆགས་པོ་བཤད་མཁན་ཞིག་རེད། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་མ་གཞི་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་རེད་དེ་མི་སོ་སོའི་བྱེད་ལས་ཤིག་མིན་ནམ། གང་ལྟར་དེ་དུས་སྤྱིར་བཏང་གུང་ཁྲན་ཏང་མི་ཡིན་པ་དེ་ཚོར་དངོས་གནས་དྲང་གནས་སོ་སོར་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། དམིགས་ཡུལ་དེ་བསྒྲུབ་པར་དམ་བཅའ་བརྟན་པོ་ཡོད་པ། སེམས་ཐག་བཅད་པ། ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་སྒང་ལ་འགྲོ་མཁན་དེ་འདྲ་ཞིག་མཐོང་སོང༌།” ཞེས་དང༌། ད་དུང་བོད་སྡོད་རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་སྐོར་བཀའ་གནང་དོན། “ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ཏོག་ཙམ་བཟང་བ་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག ཀྲང་གོ་ཧ། ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ལས་གདེང་སྐྲག་ལྗི་བ་འདྲ་པོ། ཐན་ཀོན་སན་ནི་གྲོང་གསེབ་པ་བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཨེ་ཡོད་སྙམ། ཕན་མིང་འདྲིས་གཤིབ་ཆེ་བའི་དབང་གིས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་དགའ་བ་དང༌། བོད་གཞུང་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་དུས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་ངོས་ལ་པེ་ཅིན་དུ་སླེབས་དུས་ཁོ་ཚོས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དང་པཎ་ཆེན་ནང་མ་སྒང་ཞེས་འདྲ་མཉམ་འདྲ་པོ་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་བསམ་བློའི་ནང་མ་བདེ་བ་ཡོང་གི་འདུག ཡིན་ནའང་ཏང་གི་སྲིད་ཇུས་སྐོར་གྱི་ནང་དོན་ཡིག་ཆ་ཞིག་བཀྲམས་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་བཤད་བྱུང༌། ད་དུང་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ནས་ལྟ་སྐོར་ལ་འགྲོ་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་དབྱེ་བ་ཞེ་དྲག་ཕྱེས་འདུག་ཅེས་ཕན་མིང་གིས་བཤད་པ་དེ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ནས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བོད་གཞུང་དང་ངོས་ཀྱི་ཕྱོགས་རེད། ཕན་མིང་གིས་དེ་འདྲ་བཤད་འདུག་ཀྱང་ཁོ་ཚོར་བྱེད་ཡ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཀྲུང་དབྱང་ནས་དབྱེ་འབྱེད་གསལ་པོ་ཞེ་དྲག་བྱས་འདུག་ཅེས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ནས་ངོས་ལ་བཤད་མྱོང༌། ཝང་ཆི་མེ་ཟེར་བ་ཁོ་དྲང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཀྱང་རེད་འདུག ལི་ཚན་མུའུ་ཀྲང་ཟེར་བ་མི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། ཤེས་ཡོན་ཅན་རེད་ཟེར་འདུག་པ་ལྟར་ཡིན་མདོག་ཁ་པོ་ཡོད། འགོ་སྟོད་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་དུ་སྡོད་མཁན་ལི་ཀྲུའུ་རིན་ཟེར་མཁན་ཞིག་ཡོད། ཁོས་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་ཡི་གེ་གཅིག་བཏང་བ་རེད་ཅེས་མདའ་དཔོན་གྱིས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག ལི་ཀྲུའུ་རིན་གྱི་ཡི་གེའི་ནང༌། བོད་མི་དམངས་ཀྱིས་ང་ཚོར་དགའ་པོ་ནི་གང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག བོད་པ་ལ་ཉེན་ཁ་གང་ཡང་མི་འདུག དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་དམག་མི་མང་པོ་བཞག་ནས་དགོས་པ་མི་འདུག །ཅེས་འཁོད་ཡོད་པ་རེད་བརྗོད་ཀྱི་འདུག རྗེས་སུ་ལི་ཀྲུའུ་རིན་ཡོད་པ་མ་རེད། འཐེན་པ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

དེ་ནས་ཧྲང་ཧད་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དཀྱིལ་བཞུགས་གནས་ཁེ་གཙང་ཞིག་ཏུ་གདན་ཞུ་ཞུས། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་རྡཱ་ཞཱ་དུ་འཁོད། དེར་ཞག་བདུན་བཞུགས་རིང༌། དགོན་པ་དང༌། ལྷ་ཁང་ཁག་འགར་གདན་ཞུས་མཆོད་འབུལ་བསྙེན་འགྱེད་དང༌། ཆོས་འབྲེལ་བཅས་སྩལ་བར་རྒྱ་རིགས་དགེ་འདུན་བརྒྱ་མ་ལོན་ཙམ་ནས་བཅོས་མིན་དད་གུས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་བཀུར་བསྟི་དང༌། ཕེབས་བསུ་སྐྱེལ་ལེགས་པར་ཞུས། གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཚོང་ཁང་ཁག་དང༌། བཟའ་བཅའི་བཟོ་གྲྭ། ལུས་རྩལ་དང༌། ཟློས་གར་ཁང༌། བུ་བཅོལ་ཁང༌། སློབ་གྲྭ་ཁག དཔེ་མཛོད་ཁང་སོགས་དང༌། རྒྱ་མཚོའི་གླིང་ཚོམ་མཚོ་ཐོག་གྲུ་ནང་གདན་ཞུས་ལ་མཚོ་དམག་གིས་གྲུ་ནང་ཟློས་གར་དང༌། ལུས་རྩལ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། ཧྲང་ཧད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཟ་ཁང་ཐོག་ས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའི་ནང་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ནས་སྣེ་ལེན་གྱིས་ཕེབས་བསུ་སྐྱེལ་གྱི་གསོལ་སྟོན་ཕུལ། དེར་བཞུགས་རིང་འབའ་ལི་རྒྱལ་གསུམ་གྱིས་གཙོས་ཁམས་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁུལ་ཡུལ་དགོན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ཆེད་དུ་བཅར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་ཡུལ་དགོན་སོ་སོར་ཞབས་སོར་ངེས་འཁོད་ཡོང་བ་ཞེས་གསོལ་བ་ནན་ཏན་བཏབ་པ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕེབས་བཞེད་ཀྱང༌། རྒྱ་གཞུང་ནས་ཁམས་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁུལ་འཁོར་ལམ་མེད་པས་ཕེབས་ཐབས་མེད་ཚུལ་ཞུས་པར་བརྟེན་ས་ཁུལ་དེ་དག་གི་ཡུལ་དགོན་རྣམས་ལ་ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ། སྨིན་གླིང་གཅུང་རིན་པོ་ཆེ། བཅས་ས་ཁུལ་ཁག་བགོས་ཀྱིས་ཆེད་བརྫོང་བསྐྱངས་པའི་མདུན། དགོན་ཁག་སོ་སོར་བཀའ་ཡིག མཆོད་བསྙེན་བཅས་གནང་སྟེ་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་ཧྲང་ཧད་ནས་བོད་ཕྱོགས་སྔོན་དུ་ཕེབས་ཐོན་གནང་རྒྱུར། སྐུ་ཚབ་རྣམས་ཐོན་མཇལ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ལམ་ཡུལ་དགོན་ཚོའི་རེ་འདོད་ཇི་བཞིན་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་མ་ཐུབ་པར་ཡིད་ཕམ་མི་འབྱུང་བའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྐོར་དང༌།རང་རང་གི་ཆོས་བརྒྱུད་ཉམས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་དགོས་པ་དང༌། བོད་མི་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཛའ་བརྩེ་དམ་ཟབ་ངང་གནས་རྒྱུ་གལ་ཆེར་བརྟེན་ས་གནས་སོ་སོའི་གནས་སྟངས་དང༌། མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་ཇི་ཡོད་ལྟ་རྟོགས་དགོས་པའི་སྐོར་བཀའ་མངགས་ཞིབ་པར་སྩལ། ཞྭ་སྒབ་པའི་རྒྱལ་རབས་ནང༌། “ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཡུལ་ལི་ཐང༌། ཆ་ཕྲེང༌། འབའ། ཚ་ཁ་ལྷོ། སྨར་ཁམས། བྲག་གཡབ། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཡུལ། སྡེ་དགེ དིམ་ཆི་ཉེར་ལྔ། འཚོ་པ་སོ་དགུ། སྨིན་གླིང་གཅུང་རིན་པོ་ཆེ། ཕེབས་ཡུལ། ཉག་རོང༌། ས་ངན། གོ་ཇོ།” ཞེས་གསལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་ཧྲང་ཧད་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཚུར་ལམ་འུ་ཞི་ཞེས་པའི་རི་མཚམས་མཚོ་ཁའི་སྣེ་ལེན་ཁང་ཞིག་ཏུ་བཅའ་ཞག་ཉིན་གཅིག་བསྐྱངས་ནས་མཚོ་མཚམས་སུ་སྔར་འབྱོར་ལྡན་ཁག་གི་བསིལ་ཁང་རྒྱས་སྤྲོས་ཅན་ཡས་མས་དང༌། མཚོ་གླིང་བཅས་པར་གཟིགས་བསྐོར་གྱི་བོད་ཟླ་ ༡༢ ནང་པེ་ཅིན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། གནས་དུས་གང་གི་སྐབས་སུ་ཡང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་པ་བཞེས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་དང༌། མི་མང་གི་བདེ་སྐྱིད་སྐོར་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ཡང་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་གང་ཞིག་ཡང་དག་མིན་ལ་རག་ལས་པར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཐུགས་སེང་ནམ་བྱུང་ལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་སྐོར་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་བ་མ་ཟད། ཐོག་མར་རྒྱ་ཡིག་གསན་སྦྱོང་གནང་བ་སོགས་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “རྒྱ་ནག་ཁུལ་དུ་ལྟ་སྐོར་བྱེད་སྐབས་པེ་ཅིན་དུ་གང་འཚམས་ཤིག་བསྡད་ཅིང༌། དེ་སྐབས་ཐོག་མར་ངོས་ཀྱིས་མདའ་དཔོན་གྱི་ས་ནས་རྒྱ་ཡིག་བསླབས་པ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་ཕལ་ཆེར་ཡིག་འབྲུ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་གཉིས་ཤེས་ཀྱི་མེད་དམ། འགོ་སྟོད་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་དེ་མིན་ཁོ་ཚོ་ཐུག་སྐབས་ཟི་ལིང་པའི་ཡུལ་སྐད་ཆག་ཀྱོག་དེ་མ་གཏོགས་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཀྱང༌། ཟླ་བ་ཁ་ཤས་ལྟ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་རྗེས་ཡང་བསྐྱར་པེ་ཅིན་དུ་འབྱོར་ནས། རྗེས་སུ་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་མཉམ་ངོས་ནས་རྒྱ་སྐད་གང་འཚམས་བརྒྱབས་པ་དང༌། རྒྱ་ཡིག་བྲིས་ནས་ཀྲོག་ཀྲོག་ཕྲན་བུ་བྱས་པ་རེད། ལྟ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་སྐབས་བར་གསེང་ཡོད་ན་ཉིན་ལྟར་ལིའུ་གོ་ཕིན་ཡོང་བ་དང༌། སྐད་སྒྱུར་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ནས་བྱས་ཏེ་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་གསར་བརྗེ་ག་འདྲ་བྱས་ཏེ་བྱུང་བའི་ཚུལ་དང༌། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ག་འདྲ་ཡིན་མིན། འཛམ་བུ་གླིང་ལ་འགྱུར་བ་ག་འདྲ་བྱས་ནས་འགྲོ་ཡི་ཡོད་མེད། མ་རྩ་རིང་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐོར་སོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ཞེ་དྲག་ཉན་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་ཡིན་མདོག་ཁ་པོ་ཞེ་དྲག་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབས་ནས་མ་ཁེ་སི་དང་ལེ་ཉན་རིང་ལུགས་སྐོར་བཤད་དུས་དངོས་གནས་ཡིད་ཆེས་པ་འདྲ་པོ། ཡིད་སྨོན་ཆེན་པོ་སྐྱེས་བྱུང༌། དེ་དག་གི་རྐྱེན་བྱས་ངོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ལིའུ་གོ་ཕིན་ལ། ངོས་གུང་ཁྲན་ཏང་ནང་འཛུལ་འདོད་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ལིའུ་གོ་ཕིན་གྱིས་སྐབས་དེར་ཁ་ཐུག་ལ་ལན་བརྒྱབས་མ་བྱུང༌། རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་བཤད་དོན། ‘ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་ཙང༌། གུང་ཁྲན་ཏང་ནང་འཛུལ་ན་ཡག་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད།’ ཅེས་དང༌། ལིའུ་གོ་ཕིན་ཡིན་ནམ། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ཡིན་ནམ་གཅིག་གིས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱབ་དོན། ‘ཀོ་མོ་རོ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནའང་ཏང་གི་ནང་དུ་ཞུགས་མེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་བསམ་བློ་དང་ཤེས་ཚད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཞེ་དྲག་གི་ཡར་ཐོན་ཞིག་ལ་བརྩིས་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་ཞིག་མིན་ན་ཡང༌། གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་གྱི་ཚོགས་འདུ་ནམ་ཡིན་ལ་ཡོང་ཆོག་གི་རེད། དེ་ནང་བཞིན་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་མིན་པའི་ཐོག ཏང་ཡོན་གྱི་ཚོགས་འདུ་ག་དུས་ཡིན་ནའང་ཡོང་ཆོག་པ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་རེད།’ ཅེས་བཤད་མྱོང༌། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཞེས་བཤད་ཡོང་དུས་ད་ལྟ་ཡིན་ནའང་དངོས་གནས་ཡག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། ངོས་ཀྱིས་ནམ་རྒྱུན་རྟག་ཏུ་བཤད་པ་དང༌། ཉེ་དུས་རང་ཕྷ་རན་སིར་ (France) ང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། ང་ཚོའི་སྐད་སྒྱུར་ཕྷ་རན་སིའི་དགེ་སློང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་དགའ་ཡི་ཡོད་པ་མ་རེད། སྔོན་མ་ནས་ཁོང་གིས་‘ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སོ་ཤལ་ལིས་ཊི་ (Socialist) (སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས) ཞེས་མ་གསུངས་རོགས་ལབ་མྱོང༌། ཡང་ཁ་སང་ངས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཡིན་ཞེས་ལབ་པར་བརྟེན། ད་ནང་རང་ཡི་གེ་འབྱོར་གསལ། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཡིན་གསུང་གི་འདུག དེ་མ་གསུང་རོགས་གནང༌། ཕྷ་རན་སིའི་མི་རྣམས་འདྲོག་འགོ་ལངས་ཀྱི་རེད།’ ཅེས་ལབ་འདུག

དེ་ནི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་རྐྱང་པ་མ་རེད། དཔེར་ན། མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཞེས་ཟེར་དུས་དངུལ་གྱི་ཡོང་ཁུངས་རྐྱང་རྐྱང་བསམ་བློ་གཏོང་བ་མ་གཏོགས། དངུལ་དེས་སྤྱི་ཚོགས་མང་ཚོགས་ལ་ཕན་པའི་སྐོར་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། སྤྱི་ཚོགས་དང་མང་ཚོགས་ལ་ཕན་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དམིགས་ཡུལ་མ་རེད། དཔལ་འབྱོར་དང་དངུལ་རྐྱང་རྐྱང་བསམ་བློ་གཏོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཞེས་པ་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་ཁོ་ནར་དམིགས་པ་ཞིག་དང༌། དཔལ་འབྱོར་འདུ་འགོད་བྱེད་རྒྱུ་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཙང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཞེས་ཟེར། ངས་བསམ་ན་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་དེ། མི་དམངས་ལ་ཕན་པ། སྐྱོ་པོ། ཉམ་ཐག་ལ་ཕན་པ། དཔེར་ན། འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་ཞེས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་ཡིན་ནའང་འབྱོར་ལྡན་རྣམས་གྲ་འགྲིག་ནས་ཡོད་པ་དང༌། འབྱོར་ལྡན་ཚོས་བཤུ་གཞོག་གཏོང་པ་དང༌། དཀའ་ངལ་མྱོང་མཁན་དེ་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་དེ་ཚོ་རེད། འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་དབུ་ཁྲིད་དུ་སླེབས་ནས་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་ཁེ་ཕན་གཙོ་བོར་བཟུང་པ་དེས་སྤྱི་ཚོགས་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དུ་བསམ་བློ་གཏོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་ངས་དེ་ལྟར་ཟེར་གྱི་ཡོད། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཟེར་བ་དང༌། གཞན་བདེ། དམན་ལ་བརྩེ་བ་ཟེར་བ་དེའི་ཐོག་ནས་བཤད་པ་འདྲ་པོ་འདུག ང་རང་ཚོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ནང་ནས་བཤད་པའི་རང་ལས་གཞན་གཅེས་ཟེར་བ་དང་མཐུན་པ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཡག་ཤོས་རེད་ཟེར་བ་མིན་ན་ཡང༌། ལམ་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེ་ཡག་པོ་འདུག་ཟེར་གྱི་ཡོད།

ཡང་ཁག་གཅིག་གིས། ཚང་མ་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་ལག་ཏུ་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དཀོན་མཆོག་གིས་བསྐོས་པ་དང་རྒྱལ་པོས་བཀའ་གཏོང་གི་རེད་ཟེར་བ་དེ་མིན་པར། དཀོན་མཆོག་གིས་བསྐོས་པའི་རྒྱལ་པོར་ངོ་ལོག་བྱེད་རྒྱུའི་སྤོབས་པ་སླེབས་པར། སྔོན་ལ་རྒྱལ་པོར་བསྐོ་མཁན་དཀོན་མཆོག་ཅེས་དམིགས་བསལ་གྱི་བྱིན་རླབས་སྤྲོད་མཁན་དེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུ་དགོས་གལ་འདྲ་པོ་ཞིག་འདུག དཀོན་མཆོག་ཁས་བླངས་ནས་འཇིག་རྟེན་རྙིང་པར་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་མཁན་གྲལ་རིམ་དེ་ཚོ་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་དེ་དག་མེད་པ་བཟོ་ཆེད་དཀོན་མཆོག་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་འདུག མཐར་ཐུག་ཚང་མ་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་ལག་པར་ཡོད་པ་རེད། སོ་སོས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ། སོ་སོས་སེམས་ཐག་བཅད་པ་ཡིན་ན་གང་ཡིན་ནའང་འགྲུབ་ཀྱི་རེད། ཅེས་ལབ་པ་ཡིན་ན་ཁྱད་མཚར་འདྲ་པོ་འདུག ངོས་ནས་དེ་འདྲ་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱིས་དམིགས་ཡུལ་བཟང་པོ་ཞིག་དང༌། ཀུན་སློང་ཡག་པོ་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱི་གཞན་ཕན་ཞིག་ཡོད་ནའང༌། ལག་ལེན་ཐོག་གྲལ་རིམ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་རྒྱུ་མཐའ་ལ་བཀར་བ་དང་གྲལ་རིམ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དགོས་པ་དེས་འཁོན་འཛིན་ཆེན་པོ་སླེབས་ཀྱི་འདུག དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་འཁོན་འཛིན་གྱི་བསམ་བློ་དང་ཞེ་སྡང་དེ་འདྲ་ཡོད་པར་བརྟེན་ཨུ་རུ་སུའི་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཕྱི་ལོག་གི་དགྲ་དང་ནང་ལོག་གི་དགྲ་མང་པོ་འཕྲད་པ་བཞིན་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་ཡོང་དུས་རྣམ་རྟོག་ཆེན་པོ་ཞིག་སླེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དྲག་པོ་དང་རྩུབ་པོ་བྱས་པར་བརྟེན་ག་ལེར་ག་ལེར་སྙིང་རྗེ་མེད་པ། གདུག་རྩུབ་སོགས་སྡུག་པ་ཤ་སྟག་མ་གཏོགས། ཡག་པའི་རིགས་གང་ཡང་འཇགས་མི་འདུག མཐོ་རིམ་གྲལ་རིམ་གྱི་དབང་བསྒྱུར་དེ་ཚོ་གཏོར་ཐུབ་པ་ཙམ་ལས། གཏོར་བའི་ཤུལ་དུ་སྐྱོ་པོ་དེ་ཚོར་དངོས་གནས་རང་ཕན་པའི་ལག་རྗེས་གང་ཡང་བཞག་མེད་པ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། གྲལ་རིམ་འཐབ་རྩོད་ཁོ་ན་བྱེད་རྒྱུ་མ་གཏོགས་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བ་ཟེར་བའི་དངོས་གནས་མང་ཚོགས་ལ་ཕན་པའི་བསམ་བློ་དེ་མི་འདུག དེ་བཞིན་དོགས་པ་དང༌། ཞེད་སྣང་དེ་འདྲ་ཤ་སྟག་རེད། ཁ་སང་ངོས་ལ་རྒྱ་མི་ཞིག་ཐུག་བྱུང༌། ཁོ་ཏུང་པེ་ནས་ཡིན་ཟེར། ཁོ་རང་གི་གྲས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་ཞེ་དྲག་མང་པོ་ཡོད་ཟེར་གྱི་འདུག ངོས་ཀྱིས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་ཡོད་དམ་དྲིས་པར། ཧ་ལམ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁ་ནས་བཤད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་མ་གཏོགས་མང་ཚོགས་ནང་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་དགའ་པོ་དང་དད་པ་བྱེད་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་ཟེར་གྱི་འདུག”ཅེས་བཀའ་གནང༌།

དེའི་སྐོར་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ་ནང་ངོ་སྤྲོད་གནང་དོན། “ལིའུ་གོ་ཕིན་ནི་ཧུའི་རིགས་ (ཁ་ཆེ) ཞེས་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁོངས་མི་ཞིག་དང་གནད་ཡོད་ལས་བྱེད་ཅིག་རེད། དེ་བཞིན་ཁོང་ནི་སྔ་མོ་ནས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་ཧུར་བརྩོན་ཅན་ཞིག་ཀྱང་རེད། ངེད་གཉིས་ཀྱིས་གཟིགས་སྐོར་འཆར་གཞིའི་སྐོར་གླེང་མོལ་བྱས་ཤིང༌། གཉིས་ཀས་འདི་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་སྐོར་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་ཚོར། ལིའུ་གོ་ཕིན་ནི་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་བྱས་ཏེ་ཡུན་རིང་སོང་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཁོང་གི་ངོས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ཕྲན་གྱིས་ཁོང་ལ་ཨུ་རུ་སུ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མི་རིགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་དང༌། མ་ལེ་རིང་ལུགས་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆ་ལག་ཡོངས་རྫོགས་སློབ་སྦྱོང་གནང་རྒྱུར་དོན་གཉེར་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང༌། ཕྲན་གྱི་བསམ་པར་ཁོང་གི་དགོངས་པ་བཞེས་ཕྱོགས་ཐད་ངེད་གཉིས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སོང་སྙམ། ཐ་ན་ད་ལྟའང་ཁོང་གིས་སྐབས་རེ་གང་ཉིད་ཕྱེད་ཀ་ནང་པ་དང་ཕྱེད་ཀ་མར་ཁེ་སེའི་རིང་ལུགས་པ་ཡིན་ལུགས་གསུངས་འདུག དེ་བཞིན་ཁོང་ནི་དངོས་ཡོད་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཞིང༌། ཇི་ལྟར་ནང་པ་མི་རེ་ངོ་རེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དགོངས་ལྟར་བསྒྲུབ་ཀྱི་མེད་པ་ཇི་བཞིན། ལག་ལེན་གྱི་ཁྲོད་དུ་སྐབས་རེ་གཞུང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡོང་བ་དེ་ཁོང་གིས་མཁྱེན་གྱི་འདུག”44 ཅེས་འཁོད།

བོད་ཤིང་ལུག་ (༡༩༥༥) ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ (ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༣) ལོ་གསར་བོད་ལུགས་སྔར་སྲོལ་གང་ཡོད་མཛད་རྒྱུ་དང༌། ལོ་གསར་དང་སྟབས་མཚུངས་རྒྱ་གཞུང་དཔོན་རིགས་ལ་ཡང་གསོལ་སྟོན་འབུལ་གནང་མཛད་རྒྱུར། དཀར་སྤྲོ་སོགས་གོ་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་བྱེས་རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད་དང༌། རྩེ་གསོལ་ཐབ། མཆོད་པ་ཁང་སོགས་ལ་བཀའ་ཁྱབ་སྔོན་སྩལ་བཞིན་སྟ་གོན་འདུ་འགོད་གོ་སྒྲིག་ཞུས། དངོས་གཞི་དགུང་གསར་མཛད་སྒོ་གནང་ཡུལ་པེ་ཅིན་བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཚོམས་ཆེན་དང༌། གཟིམ་ཆུང་སྐོར་བཅས་འཁྲོལ་ཆེ་ཡོད་པ་ལྟར་དགུང་གསར་རིང་སྤོ་ཤུགས་མཛད་རྒྱུར། བོད་ཚེས་ ༢༨ ཉིན་གཡུལ་ཁ་ཇའོ་ནས། ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་ཕེབས་འཁོར་བཤོལ་མཚམས་དོན་གཅོད་ངོ་ལས་ཀྱིས་སྤོས་སྣེ་དང་བཅས་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་དྲངས། བཞུགས་ཞབས་འཁོད་བསྟུན་དོན་གཅོད་རམ་པ་ཐའི་ཇི་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ། གསོལ་གྲོ་དང་གསོལ་ཇ་བཏེགས། དོན་གཅོད་ངོ་ལས་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༥ བོད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༩ (ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༡) བོད་ལུགས་ལྟར་དགུ་ཐུག་སོགས་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས། ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཚོམས་ཆེན་དང༌། གཟིམ་ཆུང་ལ་མཆོད་རྫས། རྟེན་གསུམ། སྐུ་ཐང་རྒྱན་འགྲེམས་དང༌། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་བཅས། མཆོད་སྤྲིན་དཀར་སྤྲོ། ཤིང་འབྲས་སོགས་གཟབ་རྒྱས་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས། ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཆོས་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་ཁྲི། བཀའ་བློན་རྣམ་པའི་བཞུགས་སྟན། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི་མཁན་རིམ་དང༌། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། པེ་ཅིན་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དང༌། གདན་སའི་མཁན་འཐུས་བླ་སྤྲུལ། གཞུང་ཞབས་བྱིངས་བཅས་ཀྱི་གདན་ཐོབ་ཇི་བཞིན་གོ་སྒྲིག་ཞུས། ཤིང་ལུག་བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ (༡༩༥༥ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༣) ཞོགས་པ་ཆུ་ཚོད་ ༤ ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་གྲུབ་ཉིད། གཟིམ་ཆུང་དུ་འབྲལ་མེད་ཐུགས་དམ་ལྷ་མོ་གསུང་བྱོན་མའི་སྐུ་ཐང་རྟེན་གཙོར་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་སྤྱན་སྔར་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། མཚན་ཞབས་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས། མཚན་ཞབས་སེར་ཀོང་ཐུབ་བསྟན་སྟོབས་འབྱོར། གདན་འཐུས་འབྲས་ཤག་སྐོར་མཁན་པོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན། སེར་བྱེས་མཁན་ཟུར་ལྷུན་གྲུབ་ཐབས་མཁས། དགའ་ལྡན་ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ། གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་གསུང་བཟང་བཅས་ནས་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་དབང་མོར་ཚེས་གཏོར་འབུལ་གནང་གི་གསུང་ཆོག་ཚུགས། ཚིག་མཚམས་སུ་ནང་མ་ཡན་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དང༌། ལྷ་མོར་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། འདི་ཉིན་གཞུང་ཞབས་མཁན་ཆུང་ཡན་ནས་གྲྭ་ཆས་ཐོག་ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད། རིམ་བཞི་ཡན་ནས་རྒྱ་ལུ་ཆས། དེ་བྱིངས་ནས་ཕྱོགས་ཆས་བཅས་གཟབ་སྤྲོས་ཀྱི་ཚོམས་ཆེན་མདོ་སྦུག་ཏུ་གྲལ་ལ་འཁོད། དྲུང་ཇའི་ཐོག་བཀའ་བློན་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་བཅས་པར་ལས་ཚན་ཡན་ནས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་མཇལ་དར་འབུལ་བཞེས་གནང༌། ཚེས་གཏོར་གསུང་ཆོག་གྲུབ་ཉིད། མགྲོན་གཟིམ་གྱིས་གཟིམ་ཆུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཞུགས་གདིང་དང༌། སྐུ་བེར་གདན་ཞུས། གཞུང་ཞབས་བྱིངས་རྣམས་ཚོམས་ཆེན་འགག་ནས་སྟར་སྒྲིག་གུས་བཏུད་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་པཎ་གསོལ་ཞིང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ནས་སྤོས་སྣེ། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན། ཞབས་རས་བཅས་ཀྱི་སྔུན་བསུས་གཟིམ་ཆུང་ནས། ཚོམས་ཆེན་དུ་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཆོས་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་དབུ་གཏུགས་མཛད་རྗེས་བཀའ་བློན་གྱིས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་ཡོངས་ནས་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ། པེ་ཅིན་རྒྱ་ནག་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཚོགས་གཙོ་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་ཕུལ་བར་དབུ་གཏུགས་ཀྱིས་གྲལ་ལ་འཁོད། སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་མཁན་འཐུས་རྣམས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། ཕྱག་དབང་སྩལ། དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང༌། མཁན་བླ་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོག་གྲལ་ལ་འཁོད། མཇལ་ཁ་ཚུགས་འཕྲལ་མཚན་ཞབས་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་དང༌། སེར་བྱེས་མཁན་ཟུར་ལྷུན་གྲུབ་ཐབས་མཁས་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གསོལ་ཐབ་པས་ཞུས། བཞེས་གྲོ་བཞེས་ཐུག་རིམ་བཞིན་ཕེབས། འདི་ཉིན་བླ་མ་ལོ་གསར་ལ་བརྟེན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་མཁན་བླ་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ཁམས་བཟང་གི་བཀའ་འཚམས་བསྐྱངས། མགྲོན་ཆེས་གསོལ་བསྐང་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ནས་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེས། བགྲོ་གླེང་ཚུགས། གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་འབྲས། གསོལ་ཚིགས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། གསོལ་བསྐང་གསོལ་རས་སྩལ། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང༌། མཁན་བླར་གཡོགས། དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ནས་ཚིག་བཀྲ་བཅད་དེ་བགྲོ་གླེང་པ་གཉིས་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་སྲུང་དང་ལེགས་དར་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། མགྲོན་ཆེས་སྟན་དམར་བརྒྱབ། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས་ཏེ་སྤྱན་སྤོས་སོགས་གོང་བཞིན་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས།

ཚེས་ ༢ ཉིན་རྒྱལ་པོ་ལོ་གསར་ལ་བརྟེན་ཚོམས་ཆེན་ནང་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་དང༌། གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར་ཆང་ཕུད། ལུག་མགོ། ལོ་ཕུད། དཀར་སྤྲོ་ཤིང་འབྲས་སོགས་སྔ་ཉིན་ལས་རྒྱས་སྤྲོས་ཆེ་བ་བསྒྲིགས། སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད་འཕྲལ་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་གིས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ། ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཆོས་གླིང་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་བཀྲ་ཤིས་རྫས་རྟགས་དང༌། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་བཅས་བཤད་འབུལ་དང༌། གསུང་ཞབས་རྣམས་ནས་མཐུན་འགྱུར་རོལ་དབྱངས་དང་བཅས་རིམ་འབུལ་ཞུས། ཤིས་བརྗོད་གྲུབ་བསྟུན་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་མཇལ་དར་འབུལ་གནང་ལ་དབུ་གཏུགས་ཀྱི་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། མཚན་ཞབས་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་དང༌། དགའ་བྱང་མཚན་ཞབས་སེརཀོང་ཐུབ་བསྟན་སྟོབས་འབྱོར། འབྲས་ཤག་སྐོར་མཁན་པོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན། སེར་བྱེས་མཁན་ཟུར་ལྷུན་གྲུབ་ཐབས་མཁས་བཅས་ནས་བགྲོ་གླེང་སྔ་རྗེས་ཚུགས། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དང༌། མངའ་རིས་རིན་པོ་ཆེ། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་གྱིས་མཚོན་ནང་མ་མཁན་རིམ་སོགས་བྱེས་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། པེ་ཅིན་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་འཛིན་ངོ་ལས་བཅས་ནས་མིང་མཚམས་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་ཕུལ། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་བློན། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་རྩེ་སྐོར་ཞབས་གསར་པ་ཕ་ལྷའི་མི་ངོ་དཀར་པོ་བ་ངག་དབང་ཚེ་བརྟན་དང༌། ཤོད་སྐོར་ཞབས་གསར་བ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་སོ་སོ་ནས་གསར་མཇལ་རྟེན་གསུམ་རེ་བཏེགས། འབུལ་དངོས་བསྟར། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་བློན་མི་དྲག་ཚོར་ཁམས་བཟང་གི་བཀའ་འཚམས་བསྐྱངས་པར་གུས་ལྡང་ཞུས། བཞེས་ཐུག་ཕེབས། མགྲོན་ཆེས་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེས། མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེའི་ཡབ་ཡུམ་དང༌། བཀྲས་བླའི་ཞབས་འབྲིང་ཆེ་ཕྲ། གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ཟླ་གྲས་ཁག་དང༌། བཀྲས་བླའི་ཞབས་འབྲིང་པའི་ཟླ་གྲས། པེ་ཅིན་དུ་བཅའ་སྡོད་དང༌། གློ་བུར་ལྷགས་པའི་བོད་རིགས། རྒྱ་སོག་སེར་སྐྱ་མི་མང་བརྒྱ་སྐོར་བཅས་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གྲལ་འཁོད་ཀྱི་གསོལ་ཇ་མཐུད་ཀ་དང༌། བཞེས་འབྲས་བཞེས་སྤྲོ་ཤིང་འབྲས་བཅས་སྩལ། མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པ་གྲོལ། དེ་ནས་བཞེས་ཐུག་དང༌། གསོལ་ཚིགས་རིམ་ཕེབས་ཀྱི་གསོལ་བསྐངས་སྩལ། དགོང་ཇ་བཞེས་བུར་ཕེབས། བགྲོ་གླེང་པས་ཚིག་བཀྲ་བཅད་དེ་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་དང༌། ལེགས་དར་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ནས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། མགྲོན་ཆེས་ཞབས་པད་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་རྣམ་པ་བཅས་ལ་ཕུལ། རྩེ་མགྲོན་ནས་ཞབས་གསར་བར་སྲུང་གཡོགས། མགྲོན་ཆེས་སྟན་དམར་བརྒྱབ། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན་སོགས་སྔར་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས། ངང་ཙམ་ནས་གཟིམ་ཆུང་དུ་མི་རིགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་རླིས་ཝུ་ཧན་སོགས་འགོ་གཙོ་ཁག་དགུང་གསར་མཇལ་དར་འབུལ་བར་རིམ་བཞིན་བཅར། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་སྤྱི་བྱིངས་དང༌། ཟླ་གྲས་བཅས་ནས་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེའི་མཇལ་ཁར་བཅར་བ་བཅས་འདི་ཉིན་གྱི་མཛད་རིམ་ལེགས་པར་གྲུབ། ཚེས་ ༣ ཉིན་གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཆོས་གླིང་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་གསུང་བཟང་བཅས་ནས་གཞུང་བསྟེན་སྲུང་མའི་གཙོ་བོ་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་བདག་མོས་གཙོས་བསྟན་སྲུང་སྤྱི་བྱེར་འཕྲིན་ལས་གཉེར་གཏད་ཀྱི་གསུང་བསྐངས་ཚུགས། བསྟན་སྲིད་སྐོར་ཟན་སྒྲིལ་འབུལ་གནང་བསྐྱངས། ཚོམས་ཆེན་དུ་དྲུང་བཞེས་ཕེབས། ཕྱེ་མ་ཧྲལ། རྒྱ་བྲ་དང༌། སྨུག་ཐུང་རིམ་བཞིན་ཕེབས། གཟིམ་ཆུང་གསུང་བསྐང་གྲུབ་ཉེར་ཕྱག་མཛོད་ནས་སྐུ་ཡོན་མཇལ་དར་ཕུལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ཚོམས་ཆེན་དུ་གདན་ཞུས། གནས་ཆུང་སྐུ་རྟེན་སྐུ་གཟུགས་བདེ་མིན་གྱིས་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་བཅར་ཕེབས་མ་ཐུབ་གཤིས། དགའ་གདོང་གནས་སྲུང་ཆེན་པོ་སྤྱན་འདྲེན་ཚུགས། སྐུ་ཕེབས་མགུར་འཆམ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་པད་འབུལ་ཕྱག་འཚལ་མཇལ་དར་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ། སྒྲོན་དར་སྩལ། ཁྲིའུ་ཤིང་ཐོག་ཞལ་ཇ་བཏེག བཀའ་བློན་ནས་ལས་ཚན་ཡན་གྱིས་སྒྲོན་དར་ཕུལ། མཁན་དྲུང་ནས་ལུང་ཞུ་ྋསྙན་སྒྲོན་ཞུས་པར་བླང་དོར་བཀའ་ལུང་གནང་སྟེ་སླར་ཡང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མཇལ་དར་ཕུལ། བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་སྐུ་བསངས། སྐུ་རྟེན་ངོ་འཁོར་མཇལ་ཁར་ཕྱག་དབང་སྩལ། གྲལ་འཁོད། གསོལ་ཇ། གནང་ཆ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས། ཚོམས་ཆེན་ནང་བོད་ལུགས་གསོལ་ཚིགས་མར་ཟན་དང༌། ལུག་ཤ་བཙོས་པའི་རྒྱ་རྐང༌། ཚག་ཤ་སྐམ་ལྕུག ཕྱེ་མ་ཧྲལ་སོགས་རིམ་ཕེབས་ཀྱིས་གྲོལ།

པེ་ཅིན་རང་གཞུང་དོན་གཅོད་ཁང་དུ། བོད་ལུགས་དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་སྐབས་མཆོད་རྫས་འགྲེམས་འཇོག་དང༌། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་བཅས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་རྣམ་པས་ན་བཟའ་བཞེས་ཕྱོགས་སོགས་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་རང་ལུགས་རྒྱུན་སྲོལ་མཛད་སྒོ་ཆ་གང་ཚང་ཞིག་བསྟར་འབུལ་ལེགས་པར་གྲུབ་རྗེས་བོད་ཚེས་ ༤ ཉིན་སྔོན་གཏན་འཁེལ་བ་ལྟར། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་གཙོས་རྒྱ་གཞུང་ཆེས་མཐོའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ལའང་བོད་ལོ་གསར་པའི་དགྱེས་སྟོན་རྟེན་འབྱུང་དང་འབྲེལ་བའི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་ཤོམ་གནང་རྒྱུར། མ་བྱན་དང༌། བཞེས་སྤྲོ་བ་སོགས་ཁྱད་ཡོན་ལྡན་པའི་ལག་རྩལ་མི་སྣ་རྣམས་ཀྱང་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་མཉམ་བཅར་ཡོད་པ་ལྟར། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གཞུང་གོམས་སྲོལ་ཇི་བཞིན་ལོ་གསར་དགྱེས་སྟོན་མཚོན་པའི་གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར་དང༌། ཆང་ཕུད། དཀར་སྤྲོ། ལུག་མགོ། ལོ་ཕུད། ཁམས་བུ་སྟར་ཁས་མཚོན་པའི་ཤིང་འབྲས་སྐམ་སིལ་སྣ་ཚོགས། ཤེལ་ཀ་ར། བྱི་རིལ་སོགས་མངར་ཟས་སྣ་ཚོགས། ལྷག་པར་བོད་ཟས་བཞེས་སྤྲོར་མཚོན་ན། ཁུག་ཁོག སྨུག་ཐུང༌། ཉ་གཤག ཀྲད་སྒོར། སྒོག་ར། སྐམ་སྤྲག འབོ་ལུག སྤིན་ཏོག རྒྱབ་ར་སོགས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་གྲངས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་པ་དང༌། བཟོ་དབྱིབས་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང༌། རོ་བཅུད་གཉིས་ལྡན་བོད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བཀོད་པ་ཚར་དུ་དངར་བ་ལེགས་པར་བསྒྲིགས། དེ་རྗེས་སྐུ་མགྲོན་རྣམས་དགྱེས་ཉམས་ངང་གདན་འཛོམས་ཤིང༌། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས།‘‘རྒྱ་མི་རྣམས་ནས་ཕྲན་ལ་སྣེ་ལེན་མགྲོན་སྟོན་མང་པོ་བྱས་སྟབས། ངས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་དང་སྟབས་བསྒྲིགས་ཀྱིས་གསོལ་སྟོན་ཞིག་ཕུལ་ཞིང༌། ཚང་མ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་དང་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན། ང་ཚོའི་མགྲོན་ཤོག་ནང་མཐུན་པ་སྤུན་བཞིའི་འདྲ་རིས་བཀོད་ཡོད། དེའི་ནང་བྱིའུ་དེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཚང་རྒྱ་བའི་སྔ་རོལ་གྱི་སྐུ་སྐྱེ་ཞིག་ཡིན་སྐད། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན་བྲིས་ཆ་དེས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་རྟགས་མཚན་མཚོན་པ་དང༌། རྒྱ་མིས་རྒྱུན་དུ་བརྗོད་པའི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་ཡང་མཐུན་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་མའོ་ཙེ་ཏུང་སོགས་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་མང་པོ་ངོ་ཕེབས་བྱུང་ཞིང༌། ཁོ་ཚོའི་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་དང༌། ཤེས་ཡོན་གྱི་བརྗིད་ཉམས་བཅས་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང༌། གསོལ་སྟོན་སྐབས་ཆོས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་གང་ཡང་མེད་ཀྱང༌། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡོ་ཆས་སྒྲིག་གཤོམ་དང༌། བོད་དུ་ལོ་གསར་སྐབས་ཆེད་དུ་བཟོས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་རིགས་བསྒྲིག་བཀོད་བྱས་ཤིང༌། ངེད་ཅག་གི་ལུགས་སྲོལ་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཕུད་དཀོན་མཆོག་ལ་འབུལ་བའི་མཚོན་རྟགས་སུ་སྟེང་དུ་ཅུང་ཟད་གཏོར་སྲོལ་ཡོད། ལུགས་སྲོལ་དེ་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་བརྗོད་སྐབས་ཁོང་ནས་ཕྲན་བུ་སྟེང་དུ་གཏོར་ཞིང༌། དེ་ནས་ཁོང་གི་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་ཙམ་ཞིག་དང་སྦྲགས་ཕྲན་བུ་ས་ལའང་གཏོར་སོང༌།”45 ཞེས་འཁོད་ཅིང༌། གསོལ་སྟོན་དེ་ནི་བོད་ལུགས་ལོ་གསར་གྱི་རྒྱུན་སྲོལ་དགའ་སྟོན་དང་བསྟུན་ནས་རྒྱའི་ཆེས་མཐོའི་དཔོན་རིགས་ཚོར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བའི་མཚོན་དོན་ཙམ་མ་ཟད། དེ་བས་གལ་ཆེ་བ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་དང་ཁྱད་ཡོན་མཚོན་པ་ཞིག་ཀྱང་བྱུང་ཡོད།

དེའི་སྐོར་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཅེས་པའི་ནང༌། “ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༥ ཟླ་ ༢ པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་ཞིག་བཤམས་ཤིང༌། མཛད་སྒོར་མ་བཅར་གོང་མའོ་ཡིས་ཕྲན་ལ་ཕྱེ་མར་ཕུད་གཏོར་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་མིན་དྲིས་བྱུང༌། འདི་ནི་ངེད་ཚོའི་ལོ་གསར་གྱི་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་སྟེ། གྲུ་བཞི་ནར་མོ་ཅན་གྱི་ཤིང་སྣོད་ཆུང་ཆུང་ཉིས་སྦྲེལ་ཅན་ཡ་གཅིག་ཏུ་ཕྱེ་མར་དང༌། ཡ་གཅིག་ཏུ་གྲོ་བླུག་སྟེ་འདེགས་འབུལ་ཞུ་གི་ཡོད་ཅིང༌། འདེགས་འབུལ་ཞུ་ཡུལ་དེས་དེ་གཉིས་ཀ་ནས་ཕྲན་བུ་རེ་སེན་འཐོག་བྱས་ཏེ་ལྷ་ལ་འབུལ་བའི་ཚུལ་དུ་གནམ་ལ་གཏོར་གྱི་ཡོད། མའོ་ལ་ཕྱེ་མར་འདེགས་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་ཡིན་པ་ལྟར། ངས་ཁོང་ལ་ཕྱེ་མར་མཆོད་གཏོར་བྱེད་ཚུལ་གསལ་བཤད་བྱས་ཤིང༌། ཁོང་གིས་ཀྱང་གསལ་པོ་མཁྱེན་སོང༌། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་དངོས་སུ་ཕྱེ་མར་ཕུད་གཏོང་གནང་སྐབས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་གནང་མ་སོང༌། དེ་ཡང་ཁོང་གིས་ཕྱེ་མར་ཕྲན་བུ་ཞིག་གནམ་ལ་གཏོར་བ་དང༌། དེ་ནས་ཕྲན་བུ་ཞིག་ས་ལ་གཏོར་ནས། གནམ་ལ་གཏོར་བ་དེ་ལྷ་ལ་ཡིན་པ་དང༌། ས་ལ་གཏོར་བ་དེ་འདྲེའི་ཡིན་ལུགས་ཞལ་རྩེ་གནང་བར་ཚང་མ་གད་མོ་ཤོར་སོང༌།”46 ཞེས་འཁོད།

རིང་མིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བོད་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་བཞེད་དགོངས་ལྟར་བོད་ཚེས་ ༡ ཉིན་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང༌། པེ་ཅིན་དུ་བཞུགས་ཡུལ་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་མི་རིགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ལས་བྱེད་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ལ་རང་གཞུང་ནས་ཞལ་གྱེས་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་བཤམས། རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་ཀྱང་སྟོན་འཁོར་རྣམས་ལ་ཕེབས་སྐྱེལ་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་ཤོམ་དང༌། ཕྱག་རྟགས་པེ་ཅིན་དུ་བཟོས་པ་སོ་ནམ་ཡོ་ཆས་ལྕགས་ཀྱི་རྨོད་བཤོལ་གང་འཚམས་དང༌། ཕེབས་འཁོར་ཞིག་བཅས་ཕུལ།

པེ་ཅིན་དུ་བཞུགས་ཡུན་རིང་སྣེ་ཤན་ལྟ་བུ་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་ལྷན་བཅར་རྒྱ་རིགས་ཞུའི་པུའུ་ཀྲང་ཞེས་པས་མཛད་རིམ་སོགས་ཁོ་པས་གང་ཟེར་ལ་ལྟོས་དགོས་སྟབས་སྐབས་རེ་གནས་ཚུལ་དང་ཆེས་མི་འཚམས་པའི་རིགས་བྱུང་སྐབས་ཞུའི་པུའུ་ཀྲང་ལ་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷས་རྩོད་པ་རྒྱག་དགོས་ཐེངས་འགའ་ཤས་བྱུང་ཞིང༌། རྒྱ་ནག་ཁུལ་གཟིགས་སྐོར་གྱི་ཐད་ལའང་ཁོང་ཚོས་གར་ཁྲིད་གཟིགས་རྒྱུ་དང༌། གང་བཤད་གསན་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས། རང་དབང་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་མེད་པ། དཔེར་ན། རང་ཅག་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པར་བརྟེན་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་དང༌། ནན་ཧད་པོ་ཏཱ་ལ། ཆོས་འཕགས་ཀྱི་གནས་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་སོགས་གནས་ཆེན་དེ་ཚོར་ཕེབས་འདུན་གནང་རུང༌། བར་སྐབས་དམག་དུས་སྐབས་གཏོར་སྐྱོན་བྱུང་ལུགས་སོགས་ལ་བསྙད་དེ་ས་ཁུལ་དེ་དག་ལ་གནས་གཟིགས་བསྐྱང་ཐུབ་མེད།

ཡང་རང་རྣམ་ལས། “མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་བོད་ནི་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཆེན་ཞིག་རེད། ཁྱེད་ཚོའི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཧ་ལས་དགོས་པ་ཞིག་ནི་དུས་རབས་མང་པོའི་སྔོན་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཆ་མང་པོ་ཞིག་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཤིང༌། ཡིན་ནའང༌། ད་ཆ་ཁྱེད་ཚོ་རྗེས་ལུས་ཐེབས་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོས་ཁྱེད་རང་ཚོར་རོགས་རམ་བྱེད་འདོད་ཡོད། མ་འོངས་པའི་ལོ་ཉི་ཤུའི་རྗེས་ཡང་བསྐྱར་ཁྱེད་རང་ཚོ་ནུས་ཤུགས་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ཏེ། ང་ཚོ་རྒྱ་ནག་ལ་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་ཡོང་གི་རེད།”47 ཅེས་གསུངས་བྱུང་ཞེས་འཁོད། བཙན་འཛུལ་བ་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་བཙན་འཛུལ་བྱེད་ཡུལ་དེར་ཐོག་མར་རོགས་རམ་གྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་འདྲེ་ལག་སྐྱོང་གི་ཡོད་ཅིང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་ཤོད་ཚུལ་དེའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་བཙན་འཛུལ་བའི་གཡོ་ཐབས་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ། བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ལྡན་ཞིང༌། རྒྱ་ནག་ཙམ་མ་ཟད་ཤར་ལྷོ་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་ཀྱི་དྲག་ཤུགས་ལ་འཇིགས་སྣང་བྱེད་དགོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་ཁུངས་དག་དེ་རིགས་འཛམ་གླིང་ནང་ཡིག་རིགས་མང་པོའི་ནང་ཁྲ་ལྷམ་མེར་འཁོད་ཡོད་པ་ལྟར་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་ཀ་མེད་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་རོགས་རམ་གྱི་ཟོལ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་མིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་དེ་གསལ་ཁ་གང་ཡང་གཏོད་མེད། དེ་ནི་རྣ་བ་བཀག་ནས་དྲིལ་བུ་རྐུ་བའི་དཔེ་ལྟར། ཡ་མཚན་དང་བློ་ཕམ་སྐྱེ་གཞི་ཞིག་ལོས་ཡིན།

ད་དུང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “དེ་རྗེས་ཡང་བསྐྱར་མའོ་ཀྲུའུ་ཞི་ཐེངས་ཁ་ཤས་ཐུག་ཡོད་པ་རེད། ཉིན་གཅིག་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་ཞིག་འཚོགས་སོང་བ་དེར་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་ཆེས་མཐོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཞེས་ཟེར་གྱི་འདུག ཚོགས་འདུ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ནམ། ཡང་ན་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཚོགས་འདུ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཟེར་བ་དེའི་ནང་ཕྱོགས་གང་སའི་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་པའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་རེད་འདུག དེ་དུས་མའོ་ཀྲུའུ་ཞི་བཞུགས་སའི་འཁྲིས་དེར་ངོས་རང་བསྡད། མ་གཞི་ཚོགས་འདུ་དང་གསོལ་ཚིགས་སོགས་ག་དུས་ཡིན་ནའང་ངོས་མའོ་ཀྲུའུ་ཞིའི་འཁྲིས་དེ་གར་སྡོད་སྒྲིག་བྱེད་ཀྱི་རེད། བྱམས་པོ་བྱེད་ཀྱི་རེད། དེ་ཉིན་ཚོགས་འདུ་དེར་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་‘ང་ཚོ་ཏང་ནང་གི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཁ་ཤས་ནས་མི་དམངས་བློ་ཕམ་འགྲོ་གཞིའི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། མི་དམངས་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དེ་འདྲ་ག་རེ་ཡོང་གི་འདུག་གམ་བཤད་ཤོག’ཅེས་གསུངས་སོང༌། སུ་གཅིག་གིས་བཤད་མཁན་གང་ཡང་མི་འདུག དེ་རྗེས་མའོ་ཙེ་ཏུང་ཁོ་རང་གིས། ‘ང་སྐྱེས་སའི་གྲོང་གསེབ་ས་ཁུལ་དེ་ནས་ང་ལ་ཡི་གེ་འབྱོར་གསལ། ཏང་གི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཁ་ཤས་ནས་དྲང་པོ་མི་བྱེད་པ་སོགས་ལས་ཀ་ཡག་པོ་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག དེའི་རིགས་ངེས་པར་ཞིབ་རྟོགས་བྱས་ནས་སྐྱོན་ཆ་ལྷག་ཡོད་མེད་དོ་སྣང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད།’ ཅེས་གསུངས་པ་གསལ་པོ་ཞེ་དྲག་དྲན་གྱི་འདུག ཚོགས་འདུ་དེར་མི་མང་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད་པ་རེད། ཕལ་ཆེར་དཔོན་རིགས་ཤ་སྟག་མི་གྲངས་བཞི་བཅུ་ལྔ་བཅུ་ཡོད་ཀྱི་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་ཤོད་ཚུལ་དང་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་འདྲ་ཞིག་བསྟན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཁོང་ཚོའི་བསྒྲུབ་བྱ་གཙོ་བོ་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱུ་དེའི་གཞོགས་འདེགས་སུ་དམིགས་པ་ཞིག་ལས་གཞན་གང་ཡང་མེད། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་གཞུང་བླའི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་སེམས་ཁུར་ཡོད་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས། བོད་འདི་རྒྱ་མིའི་མངའ་ཁོངས་ཤིག་ཏུ་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་མངོན་གསལ་མིན་པའི་གཡོ་ཐབས་མང་པོ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད། དེ་ཡང་མཛད་རྣམ་ལས། “ཁོང་ནས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དང༌། པཎ་ཆེན་བླ་མའི་དབར་མི་མཐུན་པའི་སྐོར་གླེང་མོལ་བྱེད་ཅིང༌། ས་གནས་གཞུང་ཟེར་བ་དེ་ནི་ནན་གྱིས་ཟེར་གྱི་འདུག ཁོང་ནས་ཕྲན་དང༌། པཎ་ཆེན་བླ་མ་གཉིས་ཀ་པེ་ཅིན་དུ་ཡོད་སྐབས་འདི་རང་ལ་ངོས་གཉིས་གཡའ་སེལ་དམ་གཙང་ཞིག་བཟོ་དགོས་ཞེས་བསམ་འཆར་གསུང་གི་འདུག

མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་ནི་སྔར་གྱི་གླེང་མོལ་ཡིན་ཞིང༌། ཕྲན་རང་ནས་ཁོང་དང་མི་མཐུན་པ་གང་ཡང་མེད། ད་དུང་མི་མཐུན་པའི་གླེང་ལྷག་ཡོད་ན་དགའ་པོའི་ངང་གཙང་མ་བཟོ་འདོད་ཡོད་ཅེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད།”48 ཅེས་འཁོད་ཡོད་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པར་བླ་སློབ་རེས་འཇོག་གིས་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར་རྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་ཞེས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་ཁྲིད་ཨང་གཉིས་པར་བརྩི་འཇོག་ཞུ་མུས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ནི་བོད་གཞུང་གི་མངའ་ཁོངས་བླ་བྲང་ཆེ་གྲས་ཡིན་པས་ནང་ཁུལ་གྱི་གནད་དོན་དེ་དག་ཐག་གཅོད་མི་ཐུབ་པ་གང་ཡང་མེད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་དབང་འཛིན་པ་རིམ་པས་བོད་ཧམ་བཟུང་བྱེད་ཐབས་སུ་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུགས་ཤིང་གི་ཐོག་ནས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་དེ་ཁོང་ཚོའི་མཆོང་ཟམ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུའི་རེ་ངན་བཅངས་པ་ལོ་རྒྱུས་རིམ་བྱུང་ནས་ར་སྤྲོད་གསལ་པོ་བྱེད་ཐུབ།

བོད་ས་གནས་གཞུང་ངམ། ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ཟེར་བའི་ཐད། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་དུས་ནས་བཟུང་བོད་རྒྱ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་དབར་གཉེན་འབྲེལ་དང་དམག་འཁྲུག་སོགས་ལེགས་ཉེས་ལ་མ་ལྟོས་པར་འབྲེལ་ལམ་རིམ་པ་བསྟར་ཆགས་སུ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་གསར་པ་དེ་ནི་བོད་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་གང་ཞིག་ཏུའང་འཁོད་མྱོང་མེད་པར་གུང་ཁྲན་གཞུང་གི་གཡོ་འཕྲུལ་གྱི་ཐོན་དངོས་གསར་རྐྱང་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་ཀྲུང་དབྱང་དང༌། ཀྲུང་གོ་ཟེར་བའི་མིང་ཚིག་ལའང་འགྲེལ་བཤད་གསར་པ་བརྒྱབས་ནས་རྒྱ་སྐྱེད་རིང་ལུགས་པའི་འདོད་རྔམ་འཆང་བཞིན་ཡོད།

རང་རྣམ་ནང་མུ་མཐུད་འཁོད་གསལ། “རེ་ཞིག་ཅིག་གི་རྗེས་མའོ་ཙེ་ཏུང་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་ནས་ཕྲན་ཐུག་འཕྲད་དུ་ཕེབས་རྒྱུའི་ལན་ཞིག་འབྱོར་བྱུང༌། ཡུད་ཙམ་ནས་ཁོང་འབྱོར་སྐབས་རང་བཞིན་ཐུག་འཕྲད་དུ་ཕེབས་ཚུལ་གསུངས་ཏེ་སྐབས་ཤིག་ནང་པའི་ཆོས་འདི་ལེགས་པོ་ཡིན་ལུགས་དང༌། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་སྲས་ཤིག་ཡིན་མོད། རྒྱ་གར་ནང་རིགས་རུས་དབྱེ་བའི་ལམ་ལུགས་ངན་པ་མེད་པ་བཟོས་པ་དང༌། མི་མང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་གཞན་ཕན་གྱི་བསམ་བློ་མང་པོ་བཏང་ཚུལ། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་ནི་བུད་མེད་སེམས་བཟང་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་འདུག ངང་ཙམ་ནས་ཁོང་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་སོང༌།

ཁོ་བོ་ནི་ཁོང་གི་བརྗོད་ཚིག་དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་ཤུགས་ཕྱི་ནང་གི་གནད་དོན་ཇི་ཡིན་བློར་འཆར་དཀའ་བ་བྱུང༌།”49 ཞེས་འཁོད་ཅིང༌། དེ་བཞིན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ནང་འཁོད་དོན།‘‘མའོ་ཙེ་ཏུང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་བའི་སྐབས་ཤིག མའོ་ནས། ཁྱེད་ཚོར་རྒྱལ་དར་ཞིག་ཡོད་པ་མ་རེད་དམ། དེ་བཀལ་ན་འགྲིག་གི་རེད་ཅེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཞུས་སོང༌།” ཞེས་འཁོད་ཅིང༌། དེའི་སྐོར་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཅེས་པའི་ནང་འཁོད་གསལ། “ཉིན་གཅིག་དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་༨ ཙམ་ལ་མའོ་གློ་བུར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བཞུགས་གནས་སུ་མཇལ་མོལ་གནང་བར་ཕེབས། ཐེངས་འདིའི་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་མོལ་མཆིད་སྐབས། མའོ་ཡིས་གློ་བུར་དུ་ངས་ཁྱེད་ཚོར་རྒྱལ་དར་ཞིག་ཡོད་པའི་སྐོར་གོ་ཐོས་བྱུང་བས། ཁྱེད་ཚོར་ཡོད་དམ། ཁོང་ཚོས་དེ་ཁྱེད་ཚོར་འཁྱེར་འཇུག་གི་མེད་པ་འདྲ། དེ་དངོས་གནས་རེད་དམ། ཞེས་གསུངས་སོང༌། ཕྲན་གྱིས་མའོ་ཡི་སྐད་ཆ་བསྒྱུར་རྗེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཕྲན་ལ། ཁོང་གིས་ཁོང་ཚོ་གསུངས་པ་དེ། སུ་ལ་ཟེར་བ་རེད་དམ་ཞེས་དྲིས་གནང་བྱུང༌། མ་གཞི་ངས་ཁོང་གིས་སུ་ལ་ཟེར་མིན་ཤེས་ཀྱང༌། བཀའ་མོལ་འདི་ཕར་མའོ་ལ་བསྒྱུར་བ་ཡིན། མའོ་ཡིས་ཁ་གསང་པོས་ཁོང་ཚོ་ཟེར་ན། ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང༌། ཀྲང་གོ་ཧ། ཕན་མིང་བཅས་ཡིན་སྐོར་ལན་བསྐྱོན་སོང༌།

མའོ་ཡིས་བརྗོད་གཞི་འདི་བཞིན་གྲོས་བསྡུར་བྱ་དགོས་པའི་ཉེན་བརྡ་མེད་པར་བཀའ་འདྲི་གནང་བར་བརྟེན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ལན་དུ་ངེད་ཚོར་དམག་དར་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པ་ཙམ་གསུངས་སོང༌། ཕྲན་གྱི་བསམ་པར་དེ་ནི་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པའི་བཀའ་ལན་ཞིག་རེད་སྙམ། གང་ཡིན་ཟེར་ན་དེས་བོད་ལ་རྒྱལ་དར་ཡོད་མེད་བསྟན་གྱི་མེད། རང་གི་དྲི་བས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་ཐུགས་ཁྲལ་བསླངས་པ་མའོ་ཡིས་མཁྱེན་ཚོར་བྱུང་ནས་ལམ་སང༌། དེ་དཀའ་རྙོག་མ་རེད། ཁྱེད་ཚོས་ཁྱེད་རང་ཚོའི་རྒྱལ་དར་ཉར་ན་འགྲིག་གི་རེད། ཅེས་གསུངས། ཁོང་གིས་རྒྱལ་དར་ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ཏན་ཏན་གསུངས་སོང༌། ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་དེ་མ་འོངས་པར་ང་ཚོས་ཤིན་ཅང་ལ་ཁོ་རང་ཚོའི་དར་ཆ་འཁྱེར་བཅུག་ཆོག་གི་རེད། ནང་སོག་ལའང་དེ་བཞིན་རེད། རྒྱལ་དར་དེའི་ཐོག་འཕར་མ་ཞིག་ཏུ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་དར་འཁྱེར་ན་འགྲིག་ས་རེད་དམ། དེ་འདྲ་བྱས་ན་འགྲིག་པ་འདུག་གམ། ཞེས་དྲིས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་འགྲིག་པའི་བརྡ་ལ་དབུ་ལྕོག་ལྕོག་གནང༌། འདི་ནི་མའོ་ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་གསུངས་པའི་བཀའ་མོལ་གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་ཞིང༌། ཕྲན་གྱིས་དེ་ཐོས་པས་ཧང་སངས་བྱུང༌།”50

ད་དུང་རང་རྣམ་ནང་འཁོད་གསལ། “མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་དམག་དཔོན་ཞུའི་རིང་གོའི་ཟེར་བས་གཞན་དག་ལས་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཀྱང༌། མཐར་བོད་མི་དང་ཐུག་སྟེ་འདྲ་མཉམ་ཙམ་ལས་མ་བྱུང་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག ངེད་རང་ཡང་བསྐྱར་ཡ་མཚན་དང་བཅས་དེ་སྐབས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་རྣམས་ཕྲན་བུ་གོ་རྟོགས་བདེ་བ་བྱུང༌།” ཞེས་དང༌། “སྐབས་དེར་ངས་རྒྱ་ནག་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕྱིན་ཟིན་སྟབས་བཟོ་གྲྭ་ཁག་དང༌། ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འཆར་གཞི་རྣམས་ཧ་ལས་པའི་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་དྲང་པོར་བརྗོད་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་དངོས་འབྲེལ་དམངས་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་རིང་པོ་ཞིག་བརྒྱབས་ཏེ་ཕྲན་ནས་མི་མང་གི་འགོ་འཁྲིད་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་ཉན་སྟངས་སོགས་སློབ་སྟོན་ཟོལ་མེད་བྱས་བྱུང༌།

དེ་ནས་ཁོང་ངའི་ཕྱོགས་སུ་ཅུང་ཟད་ཉེ་བཅར་གྱིས་སྐད་ཤུགས་ཆུང་ངུས་བརྗོད་གསལ། ཁྱེད་རང་གི་མཐོང་ཚུལ་དང་གནས་ཚུལ་ཧ་གོ་སོང༌། འོན་ཏེ། ཆོས་ནི་དུག་རེད། དེ་ལ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད། མི་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཡུལ་གྱི་ཡར་རྒྱས་ལ་བཀག་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རེད། བོད་དང༌། སོག་པོ་གཉིས་ཀར་ཆོས་ཀྱི་དུག་དེ་འབྱམས་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག བརྗོད་བབས་དེར་ཡ་མཚན་དང་བཅས་ཤིན་ཏུ་འདྲོགས་བྱུང༌།

དེའི་དགོས་དོན་གང་ཡིན་ནམ། སྐབས་དེར་རྣམ་འགྱུར་སྣང་མེད་དུ་སྡོད་ཁུལ་བྱས་ཀྱང༌། སྟོན་སྟངས་ཇི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་མེད་མ་ཤེས། སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་དུ་ཁོང་ང་ཚོའི་ཆོས་ཀྱི་དགྲ་ལས་སྨོན་ཤུགས་ཅན་ཐབས་རྡུགས་ཤིག་ཡིན་པ་གོ་རྟོགས་བྱུང༌། ངེད་རང་སྒེར་ངོས་སུ་ནི་མཛའ་བརྩེའི་རྣམ་འགྱུར་བཟང་པོ་བསྟན་ཏེ། ཡ་མཚན་གྱི་གླེང་མོལ་རྣམས་ཟིན་རྗེས་ཁོ་བོ་དང་མཉམ་དུ་སྣུམ་འཁོར་འགྲམ་དུ་ཡོང་སྟེ་འགྲོ་ཁར་གཟུགས་པོར་བཅའ་ག་དགོས་ཚུལ་འཁྲེང་ཉམས་དང་བཅས་བཤད་བྱུང༌།”51 ཞེས་འཁོད་ཅིང༌།

དེ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་དགུང་ཚོད་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཡང༌། མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་ཚོད་ལས་ཡོངས་སུ་བརྒལ་བའི་གཟིགས་རྒྱ་ཆེ་ལ། ཆོས་སྲིད་གང་ཐད་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དོ་ཟླ་དང་བྲལ་ཞིང༌། ལྷག་པར་དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རིས་སུ་མ་ཆད་པར་གཞན་ཕན་དང༌། བྱམས་བརྩེའི་གཟིགས་པ་འགོག་མེད་དུ་གཡོ་བ། དེང་དུས་ཀྱི་གསར་བརྗེའི་རིགས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང༌། བོད་ནང་བསྒྱུར་བཅོས་དང་ཡར་རྒྱས་གཏང་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ཡོད་པ་བཅས་ལ་མའོ་ཙེ་ཏུང་ནས་ཀྱང་ཡི་རངས་དང་གུས་བཀུར་ཞུ་བའི་རྣམ་པ་བསྟན་ཡོད།

དེ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་དང་བསྟུན་ནས། བསྟན་པའི་བདག་པོ་སྟོན་པ་དང༌། བོད་དང་བོད་མིའི་གནས་ཚུལ་སོགས་ལ་དངོས་དོན་ཁས་ལེན་ནམ། ཟོལ་བསྟོད་ཀྱང་ཞུས་ཡོད། འོན་ཀྱང་མཇལ་འཕྲད་མཐའ་མའི་སྐབས་མའོ་ཙེ་ཏུང་ནས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་པའི་དམིགས་ཡུལ་དང་ངོ་བོ་མཐར་ཐུག་པ་དེ་དམར་རྗེན་དུ་བཏོན་ནས་ཞུས་ཡོད། དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཚོད་དཔག་མཐོ་དྲགས་པའམ། ཡང་ན་ཚོད་དཔག་དམའ་དྲགས་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ང་ལ་ལྟ་སྟངས་འདི་ལྟར་བྱེད་པ་དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་གཅིག་རང་འདུག་པ་ནི། ཕལ་ཆེར་ང་ཚན་རིག་དང་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཐོག་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དེ་ཁོང་ནས་གསན་ཏེ་གོ་ནོར་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད། ངོས་ནས་བོད་དེ་ཉིད་རྒྱ་ནག་གི་ལམ་དེའི་ཐོག་ནས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་བཟོ་འདོད་ཡོད་པ་དང༌། རང་གི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ནི་དངོས་འབྲེལ་ཚན་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་མཁན་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། མའོ་ཁོ་རང་ནས་ནང་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་མེད་སྟབས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་མཁན་རྣམས་ནས་དང་པོ་ཆོས་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཡིན་མིན་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསལ་སྟོན་གནང་ཡོད་པ་དེ་མ་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསམ་ཚུལ་དེ་བྱུང་བ་རེད།

ངོས་ནས་ལམ་སྟོན་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུན་དུ་དངོས་པོ་གསར་རྙེད་བྱུང་རིགས་ (Discoveries) དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ནས་བཤད་པའི་གནས་ཚུལ་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གུ་ཡངས་པོའི་ཐོག་ནས་ལྟ་བཞིན་ཡོད། མའོ་ནས་ཕལ་ཆེར་གནས་ཚུལ་འདི་རྣམས་མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ངོས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ཚང་མ་རང་དགར་གོམས་སྲོལ་གྱི་དབང་གིས་བྱེད་པ་ཙམ་ཞིག་རེད་བསམ་ནས་འཁྲུལ་བ་རེད། ད་ལྟ་ཤེས་ཐུབ་པ་ལ་ཁོང་གི་སེམས་ནང་རྒྱུ་མཚན་ཅི་འདྲ་ཞིག་འཁོར་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་གང་ལྟར་ཁོང་ནས་ངའི་ཐོག་འཛིན་པའི་མཐོང་ཚུལ་དེ་རྩ་བ་ནས་ནོར་འདུག”52 ཅེས་གསལ།

ཡང་སྙིང་དམར་པོའི་ལམ་ལུགས་དེ་ནི་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་གསུང་ལས། “ཡ་རབས་མཛངས་པའི་གྲལ་ལས་ཡར་བའི་བྱ།། རང་དོན་ཁོ་ན་གཉེར་བའི་འུག་པའི་ཁྱུ།། འཁུན་སྒྲས་གངས་ཅན་ས་ཡི་གཏོས་བཀང་ཚེ།། ཤེས་ལྡན་སུ་ཞིག་བག་ཕེབས་དགའ་བར་སེམས།།” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་ས་ཁུལ་གྱི་བཟོ་གྲྭ་སོགས་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་སྐབས་དེའི་ཆིབས་ཞབས་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་མཛད་པའི་མི་ཚེའི་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་ལས། “རྒྱ་ནག་ས་ཁུལ་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང་རིང་ཉིན་ཞིག་གློག་འདོན་བཟོ་གྲྭ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་ལ་ཕེབས་སྐབས་བཟོ་གྲྭའི་འགོ་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ལ་གློག་ཤུགས་ཀྱི་ནུས་པའི་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་ཞུས་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཕོ་གློག་དང་མོ་གློག་སྦྱར་སྐབས་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་སྒྲོག་པ་སོགས་གློག་ཤུགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་དང་ཤུགས་ཚད་ཀྱི་གནས་ལུགས་རོབ་ཙམ་དྲི་བ་གནང་བར་དེར་ཡོད་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་རྣམས་དང༌། བཟོ་གྲྭའི་འགོ་འཛིན་དང༌། ལས་བྱེད་པ་བཅས་ཧ་ལས་པའི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་བསྟོད་བསྔགས་ཞུས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་ཆིབས་ཞབས་ལྷན་བཅར་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པ་ཚོས་ཕྲན་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཚན་རིག་གི་མཁྱེན་ཡོན་དེ་འདྲ་གང་ནས་སློབ་སྦྱོང་གནང་བ་རེད་དམ་ཞེས་འདྲི་བརྩད་བྱས་བྱུང་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དུས་རྒྱུན་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་གསར་པ་དང༌། ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་རྣམས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་ལུགས་ལན་འདེབས་བྱས་པ་ཡིན། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་ལ་ཕེབས་རིང་དེང་རབས་ཅན་གྱི་འཕྲུལ་འཁོར་བཟོ་གྲྭ་བཅས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་བ་དང༌། བཟོ་གྲྭའི་འགོ་ཁྲིད་དང་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་མཁས་པ་སོགས་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་ཞུས་པ་དེ་རྣམས་གསན་བཞེས་དང༌། དེ་ཚོར་རེ་རེ་བཞིན་དྲི་བ་གཏིང་ཟབ་གནང་བ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་སྐབས་བསྟུན་པེ་ཅིན་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་གོང་རིམ་ལའང་སྙན་སེང་ཞུས་ཡོད་འདུག”53 ཅེས་གསལ།

དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་ནི། རྒྱ་ནག་ཏུ་གོ་གུང་ནང་འཁྲུག་སྐབས། གུང་ཁྲན་ཤོག་ཁའི་གཞི་རྩའི་ལངས་ཕྱོགས་སམ། སྒྲིག་གཞི་ལྟ་བུ། ཀུང་ཐུང་ཀང་ལིང༌། ཞེས་ཐུན་མོང་རྩ་འཛིན་ཟེར་བའི་ནང་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་དམག་དུས་ཀྱི་ས་ཁུལ་སོ་སོར་འཛུགས་རྒྱུའི་ཁུལ་དེའི་ཆེས་མཐོའི་སྒྲིག་འཛུགས་སམ་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡིན་ཅིང༌། རྒྱ་བོད་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ནང༌། བོད་དུ་དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་རྒྱུ། ཞེས་འཁོད་ཡོད་ཀྱང༌། ༡༩༥༤ ལོ་རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར་བའི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཟིན་རྗེས། ཐུན་མོང་རྩ་འཛིན་ཞེས་པའི་བྱེད་ནུས་མེད་པར་འགྱུར་རྒྱུའམ། ཡང་ན་ག་སྒྱུར་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་བོད་མི་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་རྟོགས་མིན་ལ་མ་བལྟོས་པར་ཐ་སྙད་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བར་དོགས་པ་དང་སྐྲག་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས། དེའི་ཚབ་ཏུ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འདམ་ཀ་ཕུལ་བ་ལྟ་བུ་བྱས་ཡོད།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “མའོ་ཙེ་ཏུང་ཐུག་ཐེངས་གསུམ་པ་ཡིན་ནམ་བཞི་པ་ཡིན་ནམ་གང་ལྟར་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན། དེ་སྐབས་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། ངོས་རང༌། སྐད་སྒྱུར་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བཅས་ང་ཚོ་གསུམ་མ་གཏོགས་མེད། སྐབས་དེར་ཆུ་ཚོད་གསུམ་བཞི་ཙམ་རིང་སྐད་ཆ་བྱུང༌། ལོ་རྒྱུས་རྣམས་རིམ་པར་བཤད་པའི་མཐའ་མར། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ནང་དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་རྒྱུ་གསལ་ཡོད་ན་ཡང༌། ད་ཆ་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་ཡོད་ལ་གཞིགས་ནས་དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་མ་དགོས་པར། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་བཙུགས་ན་ག་འདྲ་འདུག་གམ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་འཛུགས་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བྱུང་ན་དེའི་སྔོན་འགྲོར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཞེས་བཙུགས་ན་ག་འདྲ་འདུག ཅེས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཚུར་བསམ་འཆར་བཤད་པ་རེད།

དེའི་སྐོར་ངོས་གཡུ་ཧཱ་ཆའོ་ནས་ཚུར་ལོག་རྗེས་ང་ཕོད་དང༌། མགྲོན་གཉེར་ཆེ་མོ། ཟུར་ཁང་ས་དབང་ཆེན་མོ་ལ་སོགས་པ་ང་ཚོ་མཉམ་འཛོམས་ཐོག་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་འདི་ལྟར་གསུང་གི་འདུག ‘ག་འདྲ་འདུག་གམ་ཞེས་གོ་བསྡུར་བྱས་པར། ཚིག་གི་ཁྱད་པར་ཡང་ཆེན་པོ་ཞིག་མི་འདུག་གམ། དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་དུས་དྲག་རྩུབ་ཆེ་མདོག་གི་བཟོ་དང༌། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་ན་བརྗོད་སྐབས་ངེད་ཚོ་ཚང་མ་དགའ་ཐག་ཆོད་ནས་དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་བཤད་པ་དང༌།’ པཎ་ཆེན་ནང་མ་སྒང་གི་ལས་བྱེད་ཚོ་དང་ང་ཚོའི་གཞུང་ཞབས་རྣམས་བཅས་འཛོམས་ནས་‘ང་ཕོད་དང་ཁོང་ཚོས་འགྲེལ་བཤད་འདྲ་པོ་བརྒྱབས་པར། ཚང་མས་དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག’ཅེས་བརྗོད་པ་རེད།

དེའི་སྐོར་མའོ་ཙེ་ཏུང་བསྐྱར་དུ་ཐུག་ནས་བརྗོད་པ་ཞིག་ནི་གང་ཡང་དྲན་གྱི་མི་འདུག ཕལ་ཆེར་བཀའ་ཤག་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནམ་དེ་འདྲ་བྱས་པ་རེད། དེ་ཕར་རེ་བ་བཏོན་པ་མ་ཡིན་པར་ཚུར་བཤད་པ་ཞིག་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌། དེའི་སྐོར་ཕུན་དབང་གི་དེབ་ནང་འཁོད་གསལ། “བོད་ནང་དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ནི་ཚོར་སྣང་སྐྱེན་པའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད། དེའི་སྐོར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ནང་ཞིབ་གསལ་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་ཕྱོགས་ནས་དེའི་ཐད་དེ་སྔོན་ངོ་རྒོལ་བྱས་པ་དབུས་གཞུང་གིས་མཁྱེན་རྟོགས་ཡོད་མུས་རེད། དེའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་ས་ཁུལ་གཞན་དག་ཏུ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འདི་རིགས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་ཡོད་པར་བརྟེན། དབུས་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་རིང༌། དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་རྒྱུའི་གོམ་སྟབས་འདི་བཞིན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ན་འགྲིག་ཅིང༌། དེའི་ཚབ་ཏུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དབུ་འཛིན་ཡིན་པའི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དངོས་སུ་མ་བཙུགས་པར་བོད་གཞུང་གི་འཆར་ཅན་བྱེད་སྒོ་ཁག་མུ་མཐུད་དེ་གནས་རྒྱུའི་གྲོས་འགོ་བཏོན་པར་བོད་ཕྱོགས་ནས་དགའ་མོས་ཆེན་པོས་མོས་མཐུན་བྱས།”54 ཞེས་འཁོད།

འོན་ཀྱང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཞེས་པ་མིང་ཙམ་དང༌། རྣམ་པ་ཙམ་ལས་ངོ་བོའི་ཐོག་རྒྱ་མིས་བོད་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུའི་གཏོང་འཐེན་གྱི་དབང་ནུས་གཅིག་བསྡུས་སུ་ཡོད་པའི་བཀའ་བཀོད་ཁང་ངམ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་མགྲིན་པ་ལྟ་བུ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། ད་དུང་ཁོང་ཚོས། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་དངོས་སུ་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། བོད་ལ་སོ་ནམ་ཞིང་ལས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་དང༌། འགྲིམ་འགྲུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་སྣུམ་འཁོར་སོགས་དངོས་ཟོག་ཕོན་ཆེ་ཞིག་ཀྱང་ལེགས་སྐྱེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྤྲད་དེ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཁང་ལ་དགའ་བསུ་ཐོབ་ཐབས་ཀྱང་བྱས་ཡོད། དོན་དངོས་ཐོག་དེ་ནི་དགེ་སློང་གསེར་ལེན་སྤུ་བསྐྱལ་ཟེར་བའི་གཡོ་ཐབས་དང་གཅིག་པ་རེད། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུངས་ལས། “ཡང་བགད་མོ་བྲོ་བ་གཅིག་ཡོད། པེ་ཅིན་དུ་དུས་ཡུན་ག་ཚོད་འཚོགས་པ་དྲན་གྱི་མི་འདུག་ཀྱང༌། མཐའ་མ་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ཏེ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་སྐོར་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་ཉིན་མོ་དེར་ང་ཚོའི་བསམ་ཤོག་དེ་ངོས་ནས་ཀློག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ང་ཕོད་བཅས་བཀའ་ཤག་གིས་བྲིས་གནང་བ་དང༌། དེར་ཤོག་ལྷེ་བཅོ་ལྔ་ཉི་ཤུ་ཞིག་ཡོད། ཚོགས་འདུ་དེར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ང་ཕོད། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བཅས་ཡོད། ངོས་འཚབ་ནས་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་པ་དང་ལམ་སང་ཀློག་པ་རེད། ཚོགས་འདུ་འཚོགས་དུས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ཧ་ཅང་བགད་མོ་དགོད་ཀྱི་འདུག དངོས་གནས་བྱས་ན་སྔོན་ལ་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ཏེ་སྐད་ཆ་ཁ་ཤས་ཤིག་བཤད་རྗེས་ཀློག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ངོས་ནས་ལམ་སང་ཀློག་པ་རེད། དེར་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་‘ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་འཚབ་ནས་ལམ་སང་བཀླགས་སོང་’ཞེས་ང་ལ་འཕྱ་དམོད་ཀྱང་བྱས་བྱུང༌། མ་གཞི་དེ་དུས་སྣུམ་འཁོར་ལམ་ཁ་བཟོ་དང་བཟོ་བཞིན་པ་རེད།

དེ་ཉིན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བོད་ལ་སྣུམ་འཁོར་མང་པོ་ཞིག་སྤྲོད་ཀྱི་ཡིན་ཟེར་བ་དང༌། དེ་མིན་གཞན་དག་གྲངས་ཀ་མང་པོ་ཞིག་གཏོང་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་རེད། དེ་སྐབས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན་ཟེར་བའི་གྲོས་ཆོད་ཅིག་ཀྱང་བཞག་མེད་དམ།” ཞེས་དང༌། “དེ་རྗེས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་ངོས་ཐུག་འཕྲད་བྱ་རྒྱུ་ཚང་མ་ཚར་བ་རེད། འོན་ཀྱང་ཉི་མ་གཅིག་གློ་བུར་དུ་ང་ལ་ལན་འབྱོར་བྱུང༌།

སྐབས་དེར་ངོས་ལིའུ་ཧྲའོ་ཆིས་གཙོ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་དྲང་ཨུའི་ (རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུ་) ནང་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་བཞིན་བསྡད་ཡོད། དེ་དུས་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་ཐད་ཀར་ངོས་ཀྱི་སར་ཡོང་ནས་ཀྲུའུ་ཞིས་ཕ་གིར་བསྒུག་བཞུགས་ཡོད་ངོས་ལམ་སང་ཕར་ཡོང་རོགས་ཟེར་གྱི་འདུག སང་ཉིན་ཡིན་ནམ། གནངས་ཉིན་ཡིན་ནམ་ཞིག་ལ་ང་ཚོ་པེ་ཅིན་ནས་ཐོན་རན་ཡོད། དེ་ནི་ངོ་སོ་ཐོན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཙང་སྐྱིད་པོ་འདྲ་པོ་ཞིག་ཀྱང་བྱུང༌། ངས་སྔོན་ལ་ལིའུ་ཧྲའོ་ཆི་ལ་ཞུ་རོགས་མ་གཏོགས་ང་འགྲོ་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད་ཅེས་ལབ་པར། ངོས་ཀྱི་སྐུ་སྲུང་བ་ཁོས་ཞུས་སོང༌། སྐབས་དེར་མའོ་ཙེ་ཏུང་བསྒུག་བཞུགས་ཡོད་ཙང༌། ལིའུ་ཧྲོ་ཆིས་ངོས་ལམ་སང་འགྲོ་དགོས་གསུངས་པ་དང༌། ཚོགས་འདུ་བ་དམངས་ལའང་གསུངས་པ་ཡོད། ངོས་ལམ་སང་བསྐྱོད་པ་ཡིན། མའོ་ཙེ་ཏུང་དེ་གར་སྒུག་བསྡད་འདུག ངོ་ཐུག་རྗེས། ‘བོད་ལ་སླེབས་རྗེས་ཐད་ཀར་ཏར་ཐོག་ནས་ཀྲུའུ་ཞི་རང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུར་ཏར་གཏོང་མཁན་རྒྱ་རིགས་མིན་པར་བོད་རིགས་བློས་འཁེལ་བ་ཞིག་དགོས་པས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁྱེད་རང་ལ་མི་བློས་འཁེལ་བ་དེ་འདྲ་ཡོད་དམ་’ཞེས་དང༌། ‘ང་ལ་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་བྱེད་དགོས། ད་དུང་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ནས་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བསྡུ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང༌། བསམ་ཚུལ་ཚང་མ་ཉན་དགོས། ཉན་ཟིན་རྗེས་ཐག་གཅོད་དེ་སོ་སོའི་ལག་པ་ནས་བྱེད་དགོས་པ་རེད།’ ཅེས་ཟེར་བྱུང༌།

དེ་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ་ཞིག་མ་རེད་དམ། ཚིག་གཙོ་བོ་འདྲ་པོ་དེ་ཚོ་དྲན་གྱི་འདུག” ཅེས་དང༌། སྐུ་སྲུང་བ་ཁོའི་མིང་ལ་ཀྲང་ཤ་སུ་ཟེར་གྱི་ཡོད། མི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད། ཁོས་དད་པའམ་ཡིད་ཆེས་དང༌། དགའ་ཞེན་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྗེས་སུ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་བཙུགས་རྗེས་ཁོ་རང་དང་བླང་གི་ཐོག་ནས་ལྷ་སར་ཡོང་བ་རེད།

ཡིན་ནའང་རྒྱ་ནག་ལ་སྐུ་སྲུང་ཞབས་ཞུ་བྱས་པ་ཇི་བཞིན་ཞིག་འདི་གར་ཡོང་ཐབས་མེད་པས། མཐའ་མ་ཁོ་བསྡད་མི་འདུག ཀྲང་ཤ་སུ་ཁོ་ནང་དོན་གྲོགས་པོ་བློས་འགེལ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་རྟགས་མཚན་ནི་ངོས་ཀྱི་ཨམ་ཕྲག་ནང་སྔ་མོ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བའི་སྲུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བའི་ཕྲེང་བ་ཞིག་ཡོད། ངོས་ནས་དེ་གཉིས་རྟག་པར་ཨམ་ཕྲག་ནང་འཁྱེར་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ཚོ་གསང་སྤྱོད་ནང་འཁྱེར་གྱི་མེད། ངོས་གསང་སྤྱོད་ལ་འགྲོ་སྐབས་ཀྲང་ཤ་སུ་ལ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། ཁོས་ངའི་ཨམ་ཕྲག་ནང་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཆོས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཡིན་པ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ནའང༌། རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཚོར་དེ་ཚོའི་སྐོར་བཤད་ཡོད་བཟོ་མི་འདུག

དེ་མིན་རྒྱ་མིའི་དཔོན་པོ་དེ་ཚོས། ངས་ཉི་མ་རེ་རེར་ཁ་ལག་ག་རེ་ཟས་པ་དང༌། འབྲས་དཀར་ཡོལ་ག་ཚོད་ཟས་པ་ཡན་ཆད་ཐོ་འགོད་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ད་དུང་ཕར་ཚུར་འགྲོ་བསྐྱོད་སྐབས་སུ་དང་སུ་ལ་སྐད་ཆ་གང་དང་གང་བཤད་ཚང་མ་ཐོ་བྲིས་ནས་བཤད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དཔེར་ན། ཉིན་གཅིག་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ངོས་ཚོ་མཉམ་དུ་བྱུང་སྐབས་ཤིག་ལ་མི་ཁ་ཤས་དང་འབྲུག་གི་སྐོར་སྐད་ཆ་བྱུང་ཞིང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་‘འབྲུག་སྐད་ཟེར་བ་འབྲུག་གི་སྐད་རེད་’གསུངས་པ་དང༌། ངོས་ནས་‘དེ་འབྲུག་སྐད་མ་རེད། འབྲུག་ཟེར་བ་ཡོད་པ་མ་རེད།’ ཅེས་ལབ་པ་དེ་རྒྱ་མིའི་ཨམ་ཆོག་ནང་སླེབས་ཏེ། རྒྱ་མི་ཚོས་‘ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཚན་རིག་གི་བསམ་བློ་འདུག་’ཅེས་བཤད་འདུག ངོས་ཀྱིས་ཕྲེང་པ་ཨམ་ཕྲག་ནང་བླུག་པ་ལས་ལག་པར་བཏགས་ཀྱི་མེད། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱག་ཕྲེང་དེ་བསྣམས་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོགས་སུ་བཏོན་ནས་བཞུགས་ཀྱི་རེད། ངོས་ཀྱིས་སྦ་གསང་དོད་པོ་འདྲ་བོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་དང༌། “ཕལ་ཆེར་དེ་དུས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཡིད་ཆེས་གང་འཚམས་བྱེད་ཀྱི་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག

དེར་བརྟེན་ངོས་ལ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་མ་བྱེད་ཟེར་བ་དེ། ཡིད་མ་ཆེས་པར་ལབ་པ་ཞིག་ཨེ་ཡིན་བསམ་པ་འདུག བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་བྱས་ན། མང་ཚོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་རྒྱུར་གནོད་ཀྱི་རེད་བསམ་པ་ཞིག་དྲན་མེད་དམ། ཆོས་དུག་རེད་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་དེ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་གཏན་ནས་བཤད་ཀྱི་མ་རེད། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་འབྲུག་སྐད་ཟེར་བ་འབྲུག་གི་སྐད་རེད་ཟེར་བ་དང༌། ཕྱག་ཕྲེང་སོགས་བསྣམས་ཡོད་ཙང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཕལ་ཆེར་ལབ་ཀྱི་མ་རེད། སྐབས་ཤིག་མདའ་དཔོན་གྱིས་ཟེར་བར། གཡུ་ཧ་ཆའོར་ང་ཚོར་སྣེ་ལེན་བྱེད་མཁན་རྒྱ་མི་གདོང་དཀར་པོ་སྡུག་ཅག་ཅིག་དང༌། ཡང་ཨ་མདོ་ནས་ཡིན་པ་ཁ་ཆེ་སྤོ་ཞིག་ཡོད། ཁོ་དད་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་དུས་ཀྲང་ཤ་སུ་ཟེར་བ་དེས་‘མདའ་དཔོན་ལ་བཤད་དོན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཚན་རིག་གི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད་འདུག’ ཅེས་བཤད་སྐོར་རྗེས་སུ་མདའ་དཔོན་ནས་ངོས་ལ་ཟེར་གྱི་འདུག” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

ཡང༌། བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཅེས་པའི་ནང་འཁོད་གསལ། “དབུས་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་གཟིགས་སྐོར་གྱི་དོན་དུ། པེ་ཅིན་ལ་ཏང་གི་འགོ་འཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་གོ་སྒྲིག་བྱས་ཤིང༌། ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ཡིས་དེའི་འགོ་འཁྲིད་ཅིང་ང་དེའི་ཚོགས་མི་ཞིག་ཡིན། ཚོགས་ཆུང་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་མཛད་དོན་རྣམས། ཉིན་ལྟར་དབུས་གཞུང་ལ་སྙན་གསན་ཞུ་དགོས་པའི་འགན་འཁྲི་ཡོད་ཅིང༌། ངའི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་ནི། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་ཁོང་གི་གཞུང་ཞབས་ཚོའི་སར་བཅར་ཏེ། ཁོང་ཚོས་དགོངས་བཞེས་ག་རེ་གནང་གི་ཡོད་པ་དང༌། དགོངས་འཆར་ག་རེ་ཡོད་མེད་བལྟ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།” ཞེས་འཁོད།

པེ་ཅིན་དུ་རྒྱ་གཞུང་དཔོན་རིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་དང༌། བོད་དོན་མཇུག་སྐྱོང་མཛད་སྒོ་ཁག་བསྐྱངས་རྗེས། ཨ་མདོ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང༌། སྐུ་འབུམ་དགོན་ཡུལ་སོ་སོར་ཞབས་སོར་འཁོད་པའི་གསོལ་བ་སྔོན་བཏབ་བཞིན་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་སྟབས་མཚུངས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་གནས་གཡུལ་ཁ་ཇའོ་དུ་ཙུང་ལི་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་དང༌། མི་རིགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་རིན་ལི་ཝུ་ཧན་སོགས་བཅར་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་སླད་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ལྷན་དུ་མེ་འཁོར་བབས་ཚུགས་ཀྱི་ངལ་གསོ་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ངང་ཙམ་བཞུགས།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་མེ་འཁོར་ཁང་ཕྲེང་སྒོར་ཕེབས་སྐབས་བྱིས་པ་ཕོ་མོས་མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་ཕུལ་བ་བཞེས། ཙུང་ལི་དང༌། མི་རིགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་རིན་གྱིས་གཙོས་ལས་བྱེད་གཙོ་ཁག་དང༌། ནང་བསྟན་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོས་གཙོས་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་མི་སྣ་དང༌། རང་གཞུང་པེ་ཅིན་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཐའི་ཇི་རམ་པ་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་དང༌། ལྕང་ཅན་སྲས་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ། རྩེ་མགྲོན་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན། ཤོད་མགྲོན་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ། ཤོད་དྲུང་ལས་ཚན་དགེ་རྒྱས་པ་བསྟན་འཛིན་རྡོ་རྗེ། བཀྲས་བླའི་དོན་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཁག མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་བ་ཚོ་ཁག་གཅིག་དང༌། བོད་རིགས་སློབ་གྲྭ་བ་ཡོངས་རྫོགས་བཅས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་གུས་བཏུད་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཤིང༌། གོང་གསལ་གཙོ་འཛིན་ཁག་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕྱག་གཏོང་གནང་དང༌། དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོར་དབུ་གཏུགས་མཛད།

དེ་ནས་མེ་འཁོར་ནང་ཕེབས། མེ་འཁོར་སྒེའུ་ཁུང་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དགྱེས་འཛུམ་ངང་ཕྱག་གཡོབ་བཞིན་པར་མེ་འཁོར་བསྐྱོད། ཕེབས་ཤན་འགོ་འཛིན་མི་རིགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་འཛིན་གཞོན་པའི་གྲས། ཁ་ཆེའི་རིགས་ལིའུ་གོ་ཕིན་ངོ་ལས་སྲུང་དམག་བཅས་ནས་མེ་འཁོར་ནང་ལྷན་བཅར་ཞུས་ཏེ་རིམ་བསྐྱོད་ཝུ་ཧན་དུ་ཕེབས། མེ་འཁོར་ལས་བཤོལ་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་མགྲོན་ཁང་ཕེབས་སྒྲིག་སར་བཞུགས་ཞག་ཐོག་ཁུལ་དེའི་ཐོན་དངོས་གཙོ་བོ་ཕར་ཆིང་ཅན་གྱི་དངོས་རིགས་སྣ་མང་གི་ཚོང་ཁང་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། དགོང་མོ་ཚོགས་ཁང་ཞིག་ནང་སེང་ཕྲུག་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

དེ་ནས་སྐུ་འཁོར་རྣམས་གྲུ་གཟིངས་ཆེ་བ་གཉིས་ཐོག་བཞུགས་ཏེ་འབྲི་ཆུ་གཙང་པོ་གྱེན་འདེད་ཉིན་མཚན་གཉིས་ཙམ་རིང་ཕེབས་པའི་ཆུ་ལམ་ལྷོར་གྲོང་གསེབ་ཅིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཁྱུག་ཙམ་གནང༌། གྲུང་ཆིང་གྲུ་གཟིངས་འབབ་ཚུགས་སུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་ཕེབས་བསུའི་མི་སྣ་ཁག་དང༌། ཕེབས་འཁོར་སྔོན་འབྱོར་ལྟར་གྲུ་གཟིངས་ལས་བཤོལ་ཏེ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཁྲང་ཆིང་གྲོང་ཁྱེར་ཚོགས་ཁང་ཆེན་པོའི་དབུ་རྩེར་བཞུགས་སྒྲིག་སར་གདན་ཞུས། དགོང་ཚོགས་གསོལ་སྟོན་དང༌། གློག་བརྙན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ཁུལ་དེའི་ཆུ་ཚན་དང༌། ལྷ་ཁང་འགའ་ཞིག དེ་སྔོན་ཕྱི་ནང་དམག་དུས་སྐབས་གབ་ཁུང་རི་ཁོག་བྲུས་པ་ཁག་དང༌། བཟོ་གྲྭ་སོགས་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང༌། ས་གནས་དེར་རང་གཞུང་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཡོད་སྐབས་ཀྱི་དྲུང་ཡིག་དང༌། ལས་བྱེད་རྒྱ་རིགས་མི་གསུམ་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་དང་གནང་ཆ་སྩལ། ས་གནས་དེར་ནུབ་བྱང་དམག་ཁུལ་ཁང་གིས་ཉིན་གུང་གསོལ་སྟོན་ལ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དམག་སྒར་ཕྱི་སྒོ་ནས་དམག་མིའི་རུ་སྒྲིག་དང༌། རྔ་རོལ་གྱི་དགའ་བསུ་དང་བཅས་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་ཕུལ། དགོང་དྲོ་སྟོན་འཁོར་རྣམས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཁྲིན་ཏུའུ་ལ་ཕེབས་ཐོན་གནང༌།

ཐུགས་རྗེའི་གཏེར་གྱི་བདག་ཉིད་གངས་ཅན་མགོན།།

ངོ་མཚར་སྣང་བརྙན་མཆོག་གི་གཟི་བྱིན་གྱི།།

འཕྲིན་ལས་སྤྲོས་པ་འབུམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ།།

ཙི་ནའི་ཆེན་པོ་ཀུན་གྱི་གཙུག་ན་མཛེས།།

མངའ་བཙན་བྱུང་རབས་རི་མོར་འཕོས་པ་ལས།།

མགོན་ཉིད་བྱོན་པའི་ལེགས་བྱད་བསྟར་བའི་གནས།།

རྒྱལ་ལྡན་ཆེན་པོ་བསུ་བའི་ཁང་བཟང་ནང༌།།

རབ་བརྗིད་ས་སྐྱོང་ཚངས་པས་མདུན་དུ་བསྟར།།

བློ་ལྡན་བློ་ཡི་ཉིན་བྱེད་འཆར་བའི་དོན།།

གྲོས་ཀྱི་འདུ་ར་མཁའ་ལྟར་མཐོ་བའི་ཚུལ།།

བཅོས་མའི་རྒྱུ་སྐར་འཛུམ་པའི་ཟོལ་འཆང་སྟེ།།

མོལ་སྡུར་པད་མ་དགོད་པ་རིང་དུ་བྱས།།

མཛེས་ལྡན་ཆུ་རིས་བཀྲ་བ་སྤྲིན་གྱི་འཕྲེང༌།།

མཐོང་ཡངས་ནམ་མཁར་དཀྲིགས་པའི་ཆུ་ཁམས་བཞིན།།

མངོན་བསུའི་སྤྲོས་རྒྱས་འབུམ་གྱི་ཆུ་འཛིན་ཀློང༌།།

བོད་ཅེས་སྔོན་རབས་བཙན་པའི་དབྱར་རྔ་ལྡིར།།

གསར་ཚེས་གནམ་ལོའི་མེ་ཏོག་འཛུམ་པ་ན།།

དུང་ཞེན་གསེར་གྱི་གེ་སར་ངོམ་པ་ལ།།

སྟོན་འཁོར་ཚངས་པའི་ལྷ་ཡི་དགྱེས་སྟོན་དུ།།

ལེགས་བྱང་གཡུ་ཡི་ལོ་འདབ་ཕང་ཕུང་གཡོ།།

བཀྲ་ཤིས་གཡང་ཆགས་དགེ་བའི་ས་ག་ལ།།

རྩེ་རྒྱན་ཕུད་ཀྱིས་མཆོད་པའི་མཆོད་སྤྲིན་དང༌།།

ཁ་ཟས་གསེར་གྱི་བ་གམ་མཐོར་བརྩེགས་པའི།།

ལེགས་ཚོགས་ཟློས་གར་སྒྱུར་བའི་སྟོན་མོ་བཤམས།།

རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་འཁྲོལ་བའི་སིལ་སིལ་སྒྲས།།

དྲི་ཟའི་བུ་མོ་འགུགས་པའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གྱིས།།

རྒྱན་གོས་མདོང་མཐའ་དགོད་པའི་རྩེ་དགའ་ཡིས།།

བྱང་ཕྱོགས་གངས་རིའི་ལྗོངས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ངོམས།།

ཙི་ནའི་རྗེ་བློན་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང་ངོགས།།

གངས་ལྗོངས་ཚུལ་ལུགས་ཕྲ་ཚོམ་རྒོད་པ་དེ།།

མཐུན་མིན་གསེར་གྱི་གཞུང་ལུགས་འདི་ཡིན་ཅེས།།

རྣམ་འབྱེད་མཛེས་སྡུག་ངོམ་པའི་དགའ་མ་བྲེལ།།

དེ་ཚེ་དབྱངས་ཀྱི་ལྷ་མོའི་མགྲིན་ལམ་ནས།།

ལེགས་སོའི་དྲིལ་ཆུང་འཁྲོལ་ལ་བྲེལ་བའི་ངང༌།།

འདི་ནི་སྲོལ་འཛིན་ཀུན་ལས་ཐ་དད་ཅེས།།

ཚངས་པའི་གྲེ་འགྱུར་གླུ་དབྱངས་སྲིད་འདིར་བླངས།།

གང་གི་ཞབས་སེན་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཙི་ནའི་ཡུལ་དུ་འཕོས་པ་ན།། ཆེན་པོར་རློམ་པའི་ཚངས་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱན་གཅིག་གཙུག་གི་ཟླ་ཤེལ་བཞིན།། དབང་མེད་བཀུར་བའི་ཆོ་གའི་ཉམས་ཀྱིས་རྒྱལ་ལྡན་ཀུན་གྱི་དོ་ཟླ་རུ།། མངོན་པར་བརྗིད་པའི་མཚན་མ་བཀྲ་བར་བློ་ལྡན་སུ་ཡི་འགོང་པར་ནུས།།

དེ་ཚེ་མུ་ཏིག་དོ་ཤལ་འཕྱང་ལྡན་དྲི་ཟའི་གླུ་དབྱངས་སྙན་པའི་སྒྲས།། མགོན་ཁྱེད་མངོན་པར་བསྟོད་པའི་ཚིག་གི་ཆ་ཤས་ཟེགས་མ་རེ་རེ་ནས།། རྣ་བར་འཇེབས་པའི་བདུད་རྩི་འཛག་པའི་ལྷ་ཡི་ཆུ་བོ་གངྒ་ཡང༌།། བློ་གཏེར་ཀློང་དུ་བསྐྱིལ་བའི་ཆོ་ག་རྫོགས་ལ་མི་གུས་སུ་ཞིག་མཆིས།།

34 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༠༨ ཕྲེང་ ༡༡ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

35 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༡༣ ཕྲེང་ ༤ རྡོར་དཔར། ༡༩༦༣

36 སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་’མི་ཚེ་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་’དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༡༥༤ ཕྲེང་ ༡༨ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

37 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག’ ཤོག་གྲངས་་༢༨༥། ཕྲེང་ ༤ བོད་ཀྱི་དུས་བབ་༢༠༠༦

38 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ངོས་༡༡༤ ཕྲེང་ ༧ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

39 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག’ ཤོག་ངོས་ ༢༨༦ ཕྲེང་ ༡༠ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

40 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་ངོས་ ༡༡༤ ཕྲེང་ ༡༣ རྡོར་གླིང་དཔར་སྐྲུན། ༡༩༦༣

41 ‘དགེ་སློང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ནམ་ལྷ་དབང་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱི་མི་ཚེ་གཅིག་གི་ལོ་རྒྱུས།’ ཤོག་ངོས་༡༣༡ ། ཕྲེང་ ༡༡ (༢༠༠༤)

42 ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱི’མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་’ཕྱག་དེབ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༦༠་ ཕྲེང་ ༩ སེར་སྨད་དཔར་བསྐྲུན།

43 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས། ༡༢༢ ཕྲེང༌། ༢༢ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

44 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་’ཤོག་ངོས་ ༢༩༧ ཕྲེང་ ༡༨ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

45 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་ངོས་ ༡༢༤ ཕྲེང་ ༦ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

46 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག’ཤོག་ངོས་ ༢༩༩ ཕྲེང་ ༤ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

47 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག་གྲངས་ ༨༩ ཕྲེང་ ༣༢ ནེའུ་ཡོག་དཔར་བསྐྲུན། ༡༩༩༠

48 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༡༦ ཕྲེང་ ༡༦ (༡༩༦༣)

49 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༡༧ ཕྲེང་ ༣ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

50 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་’ཤོག་ངོས་ ༢༩༥ ཕྲེང་ ༤ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

51 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༡༨ ཕྲེང་ ༡༣ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

52 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༩༩ ཕྲེང་ ༣༣ (༡༩༩༠)

53 ‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ’དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༡༦༥ ཕྲེང་ ༨ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

54 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག’ཤོག་ངོས་ ༣༠༠ ཕྲེང་ ༢༦ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

ས་བཅད་གསུམ་པ།

ད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་རིང་ཡར་ལམ་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དང༌། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་སོགས་བོད་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་སྡེ་ཁག་ལ་མཇལ་སྨོན་དང་འབྲེལ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པ།

ཁྲིན་ཏུའུར་ྋགོང་ས་མཆོག་དེ་སྔོན་བཞུགས་ཡུལ་ལིའུ་ཙི་ཅན་གྱི་ཁང་པར་བཞུགས་སྒྲིག་སར་གདན་ཞུས། བྱིངས་མགྲོན་ཁང་ཁག་ལ་འཁོད། ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས་ལན་ཀྲུར་གནམ་ཐོག་རྗེས་ཕེབས་བསྐྱང་རྒྱུར་ཉིན་ཤས་ཁྲིན་ཏུའུར་བཅའ་བཞུགས་གནང༌། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཞི་ཨན་བརྒྱུད་རི་ཁོག་བྲུས་ལམ་ཁག་ ༡༥༠ སྐོར་བརྒལ་ཞིང་ཉིན་མཚན་བཞི་ཙམ་བསྐྱོད་དེ་ལན་ཀྲུ་གྲོང་ཁྱེར་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་འབྱོར། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས་ལན་ཀྲུ་གནམ་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ཀན་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་གཙོ་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་མཆེད་ཨ་པ་ཨ་ལོས་གཙོས་ཏང་སྲིད་དམག་གི་དཔོན་རིགས་དང༌། ཆོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་འབུལ་བཞེས་ཀྱིས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་གྲོང་ཁྱེར་སྣེ་ལེན་ཁང་ཐོག་བརྩེགས་ཅན་དུ་གདན་ཞུས། གཙོ་འཛིན་གོང་ཁག་དང་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས། དགའ་བསུའི་བོད་ཟས་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ་བསྟར། དགོང་དྲོ་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོར་དགའ་བསུའི་དགོང་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གཙོ་འཛིན་ཨ་པ་ཨ་ལོས་བོད་ཆས་མནབས་ཏེ་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས། རང་གཞུང་བཀའ་བློན་ནས་དགའ་བསུ་སྣེ་ལེན་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་གསུངས་ཟིན་པ་དང༌། ཟློས་གར་བས་གཟིགས་མོ་འཁྲབ་འབུལ་ཞུས། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་དགོན་བདག་འཇམ་བཞད་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཉི་མ་དང༌། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་འཇིགས་མེད་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག སྐུ་འབུམ་ཨ་ལགས་ཞབས་དྲུང་དཀར་པོ། གཞན་ཡང་བླ་སྤྲུལ་མཁན་པོ། ལས་སྣེ། ཡུལ་མིའི་འགོ་གཙོ་སོགས་མི་གྲངས་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་དང༌། བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ།

གྲོང་ཁྱེར་དེའི་བྱང་ངོས་རྨ་ཆུ་གཙང་པོའི་ཟམ་པ། རི་ལྡེབས་སུ་སྔར་རི་ཁྲོད་པའི་གནས་ཁང༌། ཡུལ་ལྗོངས་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་མཛད། དེ་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལམ་དཀྱིལ་དུ་གསོལ་ཚ་གནང་སྟེ་ཟི་ལིང་མཁར་ཞེས་སྔར་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ཙོང་ཁ་རྒྱལ་པོའི་བཙན་མཁར་ཡིན་ཅིང༌། བར་སྐབས་ས་གནས་དེའི་སྲིད་སྐྱོང་བ་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་གནས་ཡུལ་ཡིན་པ་དང༌། དེང་སྐབས་སྣེ་ལེན་མགྲོན་ཁང་བཟོས་པ་དེར་ཕེབས་སྒྲིག་སར་བཞུགས་ཞག་གནང༌། ཁུལ་དེའི་ལས་བྱེད་བོད་རིགས་ (རྒྱ་དམར་དང་འགྲོགས་འདྲིས་ཆེ་བའི་ཡར་ཐོན་པ་) གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ནས་སྣེ་ལེན་གསོལ་སྟོན་ཐོག་དགའ་བསུའི་སྙན་སྒྲོན་དང༌། དགོང་དྲོ་གཟིགས་མོ་བཅས་རིམ་འབུལ་ཞུས། སྨད་འདུལ་སྡོམ་རྒྱུན་སྤེལ་མཁན་བླ་ཆེན་དགོངས་པ་རབ་གསལ་གྱི་སྐུ་བརྙན་སོགས་བཞུགས་པའི་ལྷ་ཁང་ལ་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ་བསྐྱངས། གྲོང་རྡལ་དེར་རང་རིགས་མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་མི་ཧ་ལམ་མེད་ཅིང༌། དབུས་གཙང་གི་མི་ཐེམ་དུད་འགའ་ཤས་གནས་པ་ལས། མང་ཆེ་བ་རྒྱ་ཁ་ཆེ་ཤ་སྟག་དང༌། ཁུལ་དེར་བཙོན་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལ་ངལ་རྩོལ་བཙན་བསྐུལ་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་དུ་མཆིས།

དེ་ནས་ཁམས་གསུམ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་འཁྲུངས་གནས་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་རབ་བྱུང་ ༡༠ ས་བྱི་ལོར་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་བཀོད་ལྟར་འདུལ་བ་ཆོས་རྗེ་འོད་ཟེར་རྒྱ་མཚོས་ཕྱག་བཏབ་ཅིང༌། དེ་ཡང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལེའུ་སོ་དྲུག་པ་ལས། “ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་སྐད་དུ།། ྋརྒྱལ་བ་མཆོག་གིས་སྔོན་གསུངས་པ།། གཞོན་ནུ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དག་འབྱུང༌།། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འཇམ་དཔལ་ནི།། རྙེད་དཀའ་སྐུ་ནི་འབུམ་གྱུར་པ།། ཡང་དག་མཐའ་ལ་གནས་ནས་ནི།། ཟབ་མོའི་དོན་གྱི་ཆོས་སྟོན་བྱེད།”55 ཅེས་གསུངས་པའི་གནས་མཆོག་སྐུ་འབུམ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་དགོན་པའི་ཁྲི་པ་ཨ་ཀྱཱ་རིན་པོ་ཆེ་ (ཁོང་ ༡༩༩༨ ནང་ཨ་རི་ཁུལ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་ནས་དེང་སྐབས་ཨ་རིར་བཞུགས།) དང༌། བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ། འདུས་མང་དང༌། མི་མང་ཁྲི་ཕྲག་ཁ་ཤས་བཅས་ཀྱིས་དགའ་བའི་ཅ་ཅོ་སྒྲོག་པ་དང༌། སྲོག་ལ་ལྟོས་མེད་ཀྱིས་མཇལ་ཁ་འཐོབ་ཐབས་སུ་འཚང་ཀ་བཀག་འགོག་མ་ཐུབ་པ་བྱུང་བའི་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བླ་བྲང་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས། དཀར་སྤྲོ་ཤིང་འབྲས་སོགས་རིམ་འབུལ་ཞུས། མཁན་པོ་ཁྲི་པས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ་རྗེས་ཨ་ལགས་ཞབས་དྲུང་དཀར་པོས་གཙོས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང༌། བླ་མ་ལས་སྣེ་ཁག་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་བཅས་སྩལ།

དེ་རྗེས་ཚེས་ ༢༥ ཉིན་མར་ངོ་ཌ་ཀི་འདུ་བའི་དུས་ཆེན་ཉིན་གསེར་སྡོང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཚོགས་ཆེན། ལྷ་ཁང་གཞན་ཁག་བཅས་ཀྱི་རྟེན་གཙོ་བྱིན་ཅན་རྣམས་ལ་གསེར་ཆབ་དང་ན་བཟའ་སྒྲོན་འབུལ། མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་འབུལ་གཤོམ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཆོས་གླིང་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། གདན་འཐུས་མཁན་པོ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཚོགས་མཆོད་རྒྱ་ཆེ་སྨིན་འབུལ་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གིས་མཚོན་ལྷ་ཁང་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་ཞིབ་རྒྱས་དང༌། ལྷག་པར་གསེར་སྡོང་གཟིམ་སྒོའི་མདོར་ཤིང་སྡོང་ཡལ་ག་དང་ལོ་མར་ཨ་ར་པ་ཙའི་ཡི་གེ་འབུར་ཐོན་རང་བྱུང་མངོན་གསལ་ཅན་ལ་ཐུགས་ཞིབ་སྐབས་དཀོན་གཉེར་ནས་འགྲེལ་བཤད་ཞུས། གནས་ཆུང་པེ་ཧར་ལྕོག་ཏུ་བསྐངས་བཤགས་ཚོགས་སྐོང་རྒྱས་འབུལ་གནང༌། འདི་ཉིན་སྐུ་འབུམ་ཚོགས་ཆེན་དུ་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་གཟབ་འབུལ་དང༌། དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་ཡང་རེ། སྤྱིའི་དད་རྟེན་དུ་བཟང་གོས་ལས་གྲུབ་པའི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་བེར་བསྒྲིལ་འབོག་མཚན་བྱང་ཅན་རང་འགྲིགས་དང༌། སྐུ་པར། ཕྱི་ལོ་ནས་བཟུང་ལོ་ལྟར་ཚོགས་ཆེན་དུ་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་གཟབ་རྒྱས་ཐོག་དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་ཡང་སྒོར་རེ་འབུལ་རྒྱུའི་མ་ཐེབས་སྦྱོར་འཇགས་སྩལ།

སྐུ་འབུམ་བླ་གྲྭ་ཡོངས་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་ཚོགས་ཆེན་ཆོས་རའི་རྡོ་གཅལ་ཆེན་མོར་བོད་སོག་དགེ་འདུན་པ་དང༌། མི་མང་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་དབང་སྟ་གོན་དང་ཆབས་ཅིག སྐྱབས་འགྲོ། དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ། དམིགས་བརྩེ་མ། སྒྲོལ་མ། མ་ཎི་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་མཇལ་ཕྱག་བཅས་སྩལ། དེ་རྗེས་རྒྱ་མིས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་གོམས་ཆོས་ལུགས་རིག་གཞུང་སོགས་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་མི་བྱེད་པའི་སྐོར་ཁྲིམས་དོན་བཞིན་སྲུང་བརྩི་བྱེད་རྒྱུར་རང་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་མཐུན་ལམ་གང་ཟབ་དགོས་པ་དང༌། དགེ་འདུན་རྣམས་ཐུགས་མཐུན་ཁྲིམས་གཙང་ངོས་ཐོས་བསམ་ཉམས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་དགོས་སྐོར་སོགས་ཆོས་སྲིད་སྐོར་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་རིམ་བཞིན་གནང༌།

དགོང་དྲོ་ཚོགས་ཆེན་ཆོས་རའི་སྡིངས་ཆའི་ནང་སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་ལོ་དེའི་སྨོན་ལམ་བཅོ་ལྔ་མཆོད་པ་གསར་བཞེངས་ནང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བཀའ་དྲིན་གྱི་མངའ་བདག་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བློན་པོ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་སོགས་རྒྱ་གར་དུ་བོད་ཡིག་སློབ་པར་མངགས་གཏོང་གནང་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མར་ཚོན་ལས་བསྐྲུན་པའི་བཀོད་པ་མཛེས་སྡུག་ཅན་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཀྱིས་རྒྱལ་བློན་མི་སྣའི་སྣང་བརྙན། ཡུལ་ལྗོངས་རི་ཆུ་སོགས་མཛེས་ཤིང་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པའི་ལག་རྩལ་ཕུལ་བྱུང་ལ་ཐུགས་དགྱེས་པ་ཆེན་པོས་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱང་གནང༌།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་གསེར་སྡོང་རིན་པོ་ཆེར་གནས་གཟིགས་དང་གླིང་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྲུབ་མཚམས་བླ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་ལ་བོད་ཟས་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པར་བསྟར།

དེ་ཉིན་སྔ་དྲོ་གནས་ཆུང་ལྕོག་ཏུ་དེ་གའི་སྐུ་རྟེན་པར་ཆོས་སྐྱོང་སྤྱན་འདྲེན་ཞུ་གནང་ལ་བཀའ་ལུང་ཞལ་གསུང་མ་མཆིས་ཀྱང༌། ཆོས་སྐྱོང་རྟེན་མདུང་གི་རྟིང་ལྕགས་རྩེ་མོས་རང་འགུལ་རི་མོ་ཐོན་པར་ལེགས་ཉེས་བརྡ་མཚོན་ཡོད་ལུགས་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་ཞུས། གཟིམ་ཆུང་དུ་ཡབ་གཞིས་ཀྱི་སྐུ་ཚ་ལྟོས་བཅས་ལ་མཇལ་ཁའི་ཐོག་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་ཁྲི་པས་གཙོས། བླ་མ། ལས་སྣེ། ལས་བྱེད་ཆེ་ཕྲར་མཇལ་ཁའི་ཐོག་ད་ལམ་ཕེབས་སྒྲིག་སྣེ་ལེན་གང་གཟབ་གནང་བར་བསྔགས་བརྗོད་དང༌། ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན། ལེགས་དར། གནང་ཆ་བཅས་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་འཁྲུངས་ཁང་ཡབ་གཞིས་ལྟག་མཚེར་དུ་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུར་འཁོར་ལམ་མེད་སྟབས་ཆིབས་ཐོག་འཁྲུངས་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐོར་རང་རྣམ་ལས། “ཕྲན་རང་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཁར། སྐྱེས་ཡུལ་གྲོང་གསེབ་ལྟག་མཚེར་དུ་ཡང་བསྐྱར་འགྲོ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང༌། ངལ་དུབ་ཅན་གྱི་ལམ་འགྲུལ་དེའི་ནང་ལྟག་མཚེར་དུ་བསྐྱོད་པའི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་དེར་དགའ་བོ་བྱུང༌།”56 ཞེས་དང༌། “རྒྱ་མིས་ཁུལ་དེར་ཞིང་ལས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལས་འགོ་བཙུགས་ཟིན་འདུག་ན་ཡང༌། སོ་ནམ་པ་ཚོས་དེ་ལ་བློ་བབས་གཏན་ནས་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག རྒྱ་མིའི་འཆར་དོན་རྣམས་བསྒྲུབ་ཆེད་སོ་ནམ་པ་ཚོར་བཙན་གནོན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་གཏང་རྒྱུ་ཡིན་པ་བླ་དཔོན་ཚོས་དེ་སྐབས་ནས་ཤེས་ཀྱི་འདུག གྲྭ་རིགས་མིན་པའི་མི་མང་གི་འགོ་བྱེད་འགའ་ཤས་དང་ཡང་གླེང་མོལ་བྱུང་བར་ཁོ་ཚོས་གུང་ཁྲན་གྱི་བཅོས་བསྒྱུར་གཞན་དག་སྐོར་ཡང་བརྗོད་དེ། ད་ཆ་འགལ་བ་ཇེ་ཆེ་དང༌། བཙན་ཤུགས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་ཚུལ་ཟེར། སྐབས་དེར་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཚོ་དང་ཐུག་འཕྲད་སྐབས་བཅོས་བསྒྱུར་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་ན་ཡང༌། རྒྱ་ནག་ཏུ་ཇི་བྱས་ལྟར་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་མེད་ཅིང༌། དེ་ཡང་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་མིན་པར་དལ་བུས་རིམ་བཞིན་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། ས་གནས་དེ་གའི་གནས་ཚུལ་དང༌། མི་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་གཤིས་ལུགས་ལ་ཡང་གོ་བསྟུན་བྱེད་དགོས་བརྗོད་པ་ཡིན།”57 ཞེས་དང༌། “བོད་མི་ཚོར་ཡང་མཛའ་མཐུན་ཞི་འཇམ་གྱི་ངང་ནས་དཀའ་ངལ་སེལ་བ་དང༌། རྒྱ་རིགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལེགས་ཆ་རྣམས་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་མི་ཚོགས་འཛོམས་སར་སློབ་སྟོན་གསེད་བཀྲོལ་བྱས། དེས་དྲག་ཚུལ་ཞི་འཇམ་དུ་འགྱུར་བའི་རེ་བ་བྱུང་ཡང༌། ལོ་དུས་དེ་ཚོའི་ནང་རྒྱ་དམར་དང་བོད་མིའི་དབར་འཁོན་འགྲས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཇེ་ཐུར་སོང་སྟེ་ངའི་རེ་བ་འབྲས་མེད་དུ་གྱུར་པ་རེད།”58 ཅེས་གསལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་སླར་ཡང་ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་གཞིས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཐུབ་པར་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ནའང༌། ཁུལ་དེར་རྒྱ་མིའི་བྱེད་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་དབར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འགལ་ཟླར་གྱུར་བའི་སྣང་ཚུལ་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དེར། ྋགོང་ས་མཆོག་ཐུགས་ཕམ་དང་འབྲེལ་རྒྱ་རིགས་འགོ་དཔོན་ཚོ་དང༌། ས་གནས་མི་མང་བཅས་པར་ཕན་ཚུན་བརྩི་འཇོག་དང༌། ཞི་འཇམ་ལྷིང་འཇགས་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་གནང་སྟེ་ལེགས་སྤེལ་ཉེས་འགོག་ཡོང་བའི་ཐུགས་རེ་ཆེན་པོ་གནང་མོད། འོན་ཀྱང་ངོ་བོ་དང་དམིགས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་འགལ་བ་ཇེ་རྒྱས་ཇེ་འཕེལ་དུ་སོང་ནས། ཕྱི་ཚུལ་ཙམ་ལས་བསམ་བློའི་ཕྱོགས་འགལ་ནི་ད་ལྟའང་རོ་རྒྱབ་འཁུར་ལྟ་བུར་གནས་ཡོད། དེའི་ཐོག་ནས་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་སམ། བསམ་བློའི་འགལ་བ་ནི་དབང་ཤེད་དང་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་ར་སྤྲོད་བྱུང་ཡོད་ལ་དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་རྩོད་རྙོག་གང་ཞིག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་སེལ་རྒྱུ་དེ་ནི་ཐབས་ལམ་ཡག་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་བའི་བདེན་དཔང་ཞིག་ཀྱང་རེད།

ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཆོས་གླིང་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་སྐུ་འབུམ་ནས། ཟི་ལིང་དུ་ཕེབས་ཐོན་གནང་ཞིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ལྟག་མཚེར་ཁུལ་ཉིན་ལྔ་བཞུགས་རྗེས་ཟི་ལིང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་བཞུགས་ཞག་མཛད། དེ་ནས་ལན་ཀྲུ་དང༌། ཉིང་ཤ་སོ་སོར་བཞུགས་ཞག་དང་འབྲེལ་ཨ་མདོ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དགོན་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌།

བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དགོན་དུ་ཕེབས་ཉེའི་རི་གདོང་ཞིག་ཏུ་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་སར་འཇམ་བཞད་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཁྲི་པ་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ། བླ་སྤྲུལ་གཞན་ཁག ལས་སྣེ། བླ་བྲང་མཛོད་ལས་རྣམ་པས་སྤོས་སྣེ་སོགས་ཞུས་ཏེ་དབུ་གུར་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། འཇམ་བཞད་རིན་པོ་ཆེས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་པར་དབུ་གཏུགས་དང༌། བྱིངས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ།

དེ་རྗེས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཡོངས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ། བླ་བྲང་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། འཇམ་དབྱངས་བཞད་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་རྗེས། ཁྲི་པ་གུང་ཐང༌། ཨ་ལགས་བླ་ཁོ་རིན་པོ་ཆེ། འཇམ་བཞད་ཡབ་ཡུམ། ཨ་པ་ཨ་ལོ། མི་དྲག་འགའ་བཅས་མཇལ་བཅར་ཚང་མ་གྲལ་འཁོད་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། འཚམས་འདྲི་མཛད། ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཆོས་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་བར་ཐོག་གཟིམ་ཆུང་དང༌། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་བླ་བྲང་ཤག་སྐོར་ལེ་ལག་ཁག་ཏུ་འཁོད། དེ་ནས་ཚོགས་ཆེན་ཐོས་བསམ་གླིང་དང༌། རྒྱུད་སྨད། རྒྱུད་སྟོད། དུས་འཁོར། ཀྱེ་རྡོར། སྨན་པ་གྲྭ་ཚང༌། མགོན་ལྕོག་ཁག ཆོས་ར། ལྕགས་རིའི་ཕྱིར་སྔགས་ཁང་བཅས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་གཞུང་གནས་ནས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་གཤོམ་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གནས་གཟིགས་དང༌། ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ། མཚན་ཞབས། གདན་འཐུས་མཁན་པོ། རྣམ་གྲྭ་བཅས་ནས་གསུང་ཞབས་ཞུས་ཏེ་མཆོད་འབུལ་ཞལ་འདོན་བསྐྱངས། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་ཀྱང་ལྷན་དུ་བཅར། ཚོགས་ཆེན་རྡོ་གཅལ་དུ་འདུས་མང་གིས་གཞུང་ཆེན་མོར་བགྲོ་གླེང་གནང་བར་གཟིགས་ཞིབ་ཡུན་རིང་གནང༌། དགོང་དྲོ་དགོན་པའི་ཕྱིར་མང་ཚོགས་ཚོགས་ཁང་དུ་ཟློས་གར་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ནི་མདོ་སྨད་ཁུལ་གྱི་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཤོས་གྲྭ་པ་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ལྷག་ཡོད་པ། ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་ཚད་འཛིན་བྱེད་སའི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན། ཚོགས་ཆེན། གྲྭ་ཚང་ཁག མགོན་ལྕོག ཆོས་ར་བཅས་ཀྱི་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་གསེར་ཆབ་སྤྱན་དབྱེ་དང་འབྲེལ་ཚར་དུ་དངར་བའི་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་ཁག་འབུལ་གཤོམ། ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང་ཁག་སོ་སོར་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་གཟབ་རྒྱས་ཐོག་དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་ཡང་དཀར་པོ་རེ། འདུས་སྤྱིའི་དད་རྟེན་དུ་སྐུ་དཔར་རེ་དང༌། བཟང་གོས་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་བེར་སྒྲིལ་འབོག་མཚན་བྱང་ཅན་དང༌། ཕྱི་ལོ་ནས་བཟུང་ལོ་ལྟར་ཚོགས་ཆེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་གཟབ་ལྡན་ཐོག་དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་ཡང་རེ་འབུལ་རྒྱུའི་མ་རྩ་བཅས་སྦྱོར་འཇགས་སྩལ།

བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་བླ་བྲང་དང༌། འདུས་མང༌། ཡུལ་འབྲོག་མི་མང་སྤྱི་མགྲིན་གྱིས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་ཆོས་ར་ཆེན་མོའི་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྔོན་འགྲོ་གསུང་བཤད་ཟབ་རྒྱས་དང་འབྲེལ་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་ལེགས་པར་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས། དགོང་དྲོ་བླ་བྲང་སྒོ་འཕྱོར་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་ཞབས་སྟེགས་སྟེང་ནས་ཕྱོགས་མཐའི་ཨ་མདོ་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཆེས་མང་པོར་མཇལ་ཁ་དང༌། ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན་སྩལ།

དེའི་སང་ཉིན་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་ཞུ་མཁན་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དགོན་ཡུལ་དང༌། ཕྱོགས་མཐའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་དད་འདུས་ཁྲི་ཕྲག་འགའ་ཤས་འདུས་པ་རྣམས་ཆོས་རའི་ཁོར་ཡུག་དང་བཅས་པར་གྲལ་འཁོད་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་སུ་ཁྲི་པ་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་དབང་དངོས་གཞིའི་རིམ་པ་ཁག་ལེགས་པར་གྲུབ་རྗེས་མ་ཎི་དང༌། དམིགས་བརྩེ་མ། སྒྲོལ་མ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་ཁག་དང༌། བཀའ་དབང་འདི་ཉིད་ཐོབ་རྗེས་ལག་ལེན་སྐྱོང་ཚུལ་དང༌། རང་རེ་བོད་རིགས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་རིག་གཞུང་དང༌། ཆོས་དང་དགོན་སྡེར་སྲུང་སྐྱོབ་སྐོར་རྒྱ་མིའི་རྩ་ཁྲིམས་དོན་ལྟར་བྱེད་རྒྱུར་སོ་སོའི་ངོས་ནས་མི་འཕྱུགས་པ་དགོས་པ། དགེ་འདུན་རྣམས་ཐུགས་མཐུན་ཁྲིམས་གཙང་ངོས། མདོ་སྔགས་རིག་གནས་བཅས་པར་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་ཉམས་བཞེས་ཚུལ་བཞིན་གནང་དགོས་པ་སོགས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ། དགོང་དྲོ་སྔ་ཉིན་ལྟར་མང་ཚོགས་ལ་མུ་མཐུད་ས་སྲིབ་བར་སྐུ་ངལ་ལྟོས་མེད་ཀྱིས་མཇལ་ཁ་གནང༌།

དེ་རྗེས་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་བླ་གྲྭ་ཡོངས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མདོ་ལུགས་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་འབུལ་བཞེས་སླད་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཚོགས་ཆེན་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང་མཁན་ཁྲི་གུང་ཐང་གིས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། དབུ་མཛད་ནས་ཞལ་འདོན་གསུང་བསྐུལ་གྱིས་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་དང༌། མཁན་ཁྲི་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་མཎྜལ་བཤད་པ་རྒྱས་འབུལ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་པཎ་གསོལ་ཏེ་ཚོམ་འབྲུ་འཐོར་བཞེས་དང༌། དེ་རྗེས་ཨ་ལགས་བླ་ཁོ་རིན་པོ་ཆེས་མཇལ་བཅར་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་གསོལ་འདེབས་ཕུར་བཙུགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་བརྒལ་བ་འཚོ་བཞེས་ཀྱི་བཀའ་བཟང་གཙང་ཐོབ་ཡོང་བ་ཨུ་ནན་བཅོས་མིན་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པར་དེ་དོན་བཀའ་བཞེས་ཀྱང་སྩལ། དགོང་དྲོ་ས་མ་རུབ་བར་མུ་མཐུད་མཇལ་ཁ་གནང༌།

ཁུལ་དེའི་སེར་སྐྱ་མི་ཚོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་དད་སེམས་རྩེ་གཅིག་གིས་གསོལ་འདེབས་དང༌། རྒྱུན་དུ་སྐྱབས་འགྲོ། མ་ཎི། སྒྲོལ་མ། དམིགས་བརྩེ་མ། ལྟུང་བཤགས་སོགས་གྲངས་བཅད་ཆག་མེད་འདོན་རྒྱུ་དང༌། སྲོག་གཅོད་སོགས་མི་དགེ་ཅི་རིགས་སྤང་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་ཁས་ལེན་ཞུས་པ་དང༌། སོ་སོའི་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་འདས་གསོན་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཡིག སྒོ་ཟོག་རྟ་ཕྱུགས་དྲིན་ཅན་ཁག་གི་མིང་ཡིག་བཅས་ཕུལ་ནས་བསྔོ་སྨོན་སྐྱབས་འཇུག་ནན་པོ་ཞུ་བ་བཅས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རང་གཤིས་བྱས་པ་དྲིན་གཟོའི་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་བསྔགས་འོས་སུ་གྱུར་པར་སྣང༌། ཕེབས་ཤན་ལིའུ་གོ་ཕིན་གྱིས་མཇལ་ཡུན་རིང་བས་སྐུ་ངལ་གཏད་རྒྱུར་མཇལ་ཁ་མཚམས་འཇོག་དགོས་ལུགས་ཡང་ཡང་ཟེར་རུང༌། མང་ཚོགས་བློ་ཕམ་འབྱུང་གཞིར་དགོངས་ཏེ་མཇལ་མང་སྔ་ཕྱིར་བསྡོམས་མི་གྲངས་བརྒྱད་ཁྲི་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་མུ་མཐུད་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འཇམ་བཞད་སྤྲུལ་སྐུ་རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་སྐྱེས་གཙུག་ཕུད་བཞེས་གནང་དང༌། ཡོངས་གླིང་རིན་པོ་ཆེས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་སྩལ། བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ཡུལ་འབྲོག་སེར་སྐྱ་ཚོའི་སྤྱོད་ཚུལ་ཐོག་ནས་ཆོས་སྲིད་ཡ་མ་བྲལ་བའི་རང་ལུགས་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོར་མངོན། སྐབས་དེར་མི་འབོར་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་འདུ་འཛོམས་བྱུང་སྟབས་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པ་ཚོས་ད་ཕན་ས་ཁུལ་འདིར་མི་འབོར་འདི་ལྟར་འདུ་འཛོམས་བྱུང་བ་མཐོང་མ་མྱོང་ཞེས་བཤད་འདུག

གོང་གསལ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དགོན་དུ་ཉིན་ལྔའི་བཞུགས་ཡུན་ཐུང་ཞིང༌། ས་གནས་དེར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་དུས་ཚེས་ཀྱང་རྒྱ་གཞུང་གིས་གསལ་བསྒྲགས་འཐུས་ཚང་མ་བྱས་པར་བརྟེན་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ཁོངས་ཐག་རིང་གི་འབྲོག་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཁག་བཅས་ཀྱི་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་ཆེད་བཅར་ཕེབས་མཇུག་མ་ཟིན་པ་རིམ་འབྱོར་རྣམས་བློ་ཕམ་བསལ་ཕྱིར་བླ་དགོན་ནས་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་པར་གདན་ཞུས་ཀྱིས་མཇལ་ཁ་དང༌། བུམ་ཆུའི་ཕབ་རྒྱུན་བྱིན་རླབས་བཅས་གནང་བར་མི་མང་ཁྱོན་ཆེ་མུ་མཐུད་འབྱོར་ནས་ཟླ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་མཇལ་མཇུག་མ་བསྒྲིལ་བའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཚོད་འདུག

བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ནས་ལན་ཀྲུར་ཕེབས་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ལན་ཀྲུ་ནས། ཁྲིན་ཏུའུར་གནམ་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་ལ་ཨ་པ་ཨ་ལོ་སོགས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཞི་ཨན་བརྒྱུད་ཁྲིན་ཏུའུར་འབྱོར། ཁྲིན་ཏུའུ་ནས་བོད་ལྗོངས་སུ་ཆིབས་ཞལ་འཕྲལ་མར་བསྒྱུར་བཞེད་ཀྱང༌། དར་མདོ་ཁུལ་ཉེ་དུས་ས་གཡོས་ཀྱི་གནོད་འཚེ་ཆེ་བྱུང་གིས་འཁོར་ལམ་འགག་སྟེ་ཁྲིན་ཏུའུར་ཟླ་འཁོར་ཙམ་བཞུགས་དགོས་བྱུང་རིང་ཁུལ་དེའི་ལྷ་ཁང་དགོན་རྙིང་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། ས་གནས་འགའ་ཞིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས།

རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་དང༌། ཁྲེན་དབྱེས་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་ཕྱིར་ལོག་གིས་ཁྲིན་ཏུའུར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་སྐོར་རང་རྣམ་ལས། “ཡང་རྒྱ་མིའི་སྲིད་དོན་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་སྟངས་སྐོར་བརྗེད་མི་ཐུབ་པ་གཞན་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག དེ་ནི་ཁོང་ཚོའི་འགོ་འཁྲིད་ཚོའི་གསུང་བཤད་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ་གནང་རྒྱུ་དེ་རེད། འགོ་འཁྲིད་དེ་ཚོས་གཏམ་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུ་དེ་འདྲར་དགའ་མོས་ཆེ་བས་དུས་སྐབས་ནམ་བྱུང་ལ་ཤོད་ཀྱི་འདུག ངས་ལྷག་པར་དྲན་གསོས་པ་ཞིག་ལ་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་སྦན་ཏུང་ཚོགས་འདུ་ནས་ཕྱིར་འཁོར་གྱིས་ཁྲིན་ཏུའུར་བཤད་པའི་ལེགས་སྦྱར་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག ང་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་སྐབས་འགྲོ་ལམ་ལ་ས་གཡོས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ཁྲིན་ཏུའུར་ཉིན་ཤས་འཕར་སྡོད་བྱ་དགོས་བྱུང་སྐབས། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་དང༌། ཏང་གི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་དམག་དཔོན་ཁྲེན་དབྱིས་གཉིས་སྦན་ཏུང་ཚོགས་འདུ་ནས་ཕྱིར་འཁོར་གྱིས་འབྱོར་སོང༌། ཁོང་ཚོ་ཡོང་གི་ཡོད་ལུགས་ཟེར་བ་ལྟར་གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་བསུར་ཕྱིན་པ་ཡིན། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ང་སྡོད་སར་ཡོང་སྟེ་སྐར་མ་འགའ་ཤས་གླེང་མོལ་བྱས་ཤིང༌། དེ་ནས་ཕྱི་དྲོ་ས་གནས་དེའི་དམག་སྒར་གྱི་ཚོགས་ཁང་ཞིག་ལ་ཚོགས་འདུར་བསྐྱོད་པ་ཡིན། དེར་མི་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་བཞི་བརྒྱ་བར་འདུག་པར་ཁོང་ནས་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་ཚོགས་འདུར་ཡག་པོ་བྱས་ལུགས་སྐོར་ནས་གླེང་མོལ་འགོ་འཛུགས་བྱས་སོང༌།

སྐབས་ཤིག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གནད་དོན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་གལ་ཆེ་བའི་སྐོར་བརྗོད་དོན། ཚོགས་འདུའི་སྐབས་གོ་ཐོས་མ་མྱོང་བའི་སྐུ་ཚབ་རེ་ཟུང་འཕྲད་ཚུལ་དང༌། ཁོང་ཚོ་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་ཡིན་ས་ཁྲ་ནས་འཚོལ་དགོས་བྱུང་ཚུལ་དང༌། མཇུག་ཏུ་གུང་ཁྲན་གཞུང་གིས་ཡར་རྒྱས་བཏང་ཚུལ་སོགས་བསྔགས་བརྗོད་བྱས་ཏེ་མཇུག་བསྡུས་སོང༌། ཚོགས་འདུར་ཆུ་ཚོད་ལྔ་ཙམ་འགོར་ཞིང༌། གླེང་མོལ་རྒྱུན་རིང་ཤོས་ནི་ཁྲིན་དབྱིས་ཡིན་གྱི་རེད། ཁོང་གི་གླེང་མོལ་གཅིག་འགོ་བཙུགས་ན་ཕལ་ཆེར་ཆུ་ཚོད་བདུན་ཙམ་རིང་བརྗོད་སྐད། གླེང་མོལ་རིང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་སྐབས་ཉན་མཁན་གཞན་དག་གང་བསམ་གྱི་ཡོད་དམ་སྙམ་གྱི་འདུག”59 ཅེས་དང༌། དེའི་སྐོར་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཅེས་པའི་ནང་འཁོད་གསལ། “ཁྲེན་ཏུའུར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ཡུན་རིང་བཞུགས་འཆར་མེད་ཀྱང༌། ཁམས་ནང་ས་ཡོམ་ཞིག་བྱུང་བས་དེས་དར་རྩེ་མདོ་དང་ལྷ་སར་བསྐྱོད་སའི་ལམ་ཁ་གནས་སྐབས་ཆད། འདིའི་འབྲས་བུ་བསམ་ཚོད་ལས་འདས་པ་ཞིག་ནི། ཁོང་དང་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་དུས་ཚོད་གང་ཙམ་ལྷན་བཞུགས་གནང་ཐུབ་བྱུང་བ་དེ་རེད། ཀྲུའུ་དང་དེ་མིན་གྱི་ཆེས་མཐོའི་འགོ་འཁྲིད་ཁྲེན་དབྱིས་གཉིས་ཡུལ་འཇའ་ཀར་ཏའི་སྦན་ཏུང་ཚོགས་ཆེན་ལ་བསྐྱོད་ནས་པེ་ཅིན་དུ་ལོག་པའི་ལམ་བར་ནས་ཁྲིན་ཏུའུར་བསྐྱོད་མཚམས་བཞག་པ་རེད།

སྲིད་གཞུང་གིས་ཕྱི་རྒྱར་ཀྲུའུ་དང་ཁྲེན་གཉིས་ཁྲིན་ཏུའུར་ངལ་གསོ་ཙམ་གནང་གི་ཡོད་ལུགས་བཤད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དོན་དངོས་སུ་ཀྲུའུ་ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དེར་བཞུགས་ཡོད་པ་ཤེས་ནས་ཁོང་དང་མཇལ་མོལ་ཞུ་ཆེད་ཆེད་མངགས་དེར་བསྐྱོད་མཚམས་བཞག་པ་རེད།”60 ཅེས་དང༌། “ཕྱི་ཉིན་ཞོགས་པ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་ཕྲན་གནམ་ཐང་དུ་བསྐྱོད་པ་ཡིན། ངེད་གཉིས་ཀྱིས་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་རིང་ཁང་པ་ཞིག་ནང་བསྒུགས་ཤིང༌། དེ་བཞིན་ལི་ཅིང་ཆོན་ (སི་ཁྲོན་ཏང་གི་དྲུང་ཆེ་དང་པོ) ཡང་ཁང་པ་གཞན་ཞིག་གི་ནང་བསྒུགས་ཡོད། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱི་གནམ་གྲུ་འབྱོར་སྐབས། ངེད་གཉིས་ཁོང་ལ་ཕེབས་བསུ་ཞུ་བར་ཕྱིར་ཐོན་ཅིང༌། ལི་ཅིང་ཆོན་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བྱས། ལི་ཡིས་ང་ཚོར་ཚུར་སྐད་ཆ་ཚིག་ཅིག་མ་བཤད་ལ་ང་ཚོས་ཀྱང་ཕར་བརྗོད་མེད། ཡིན་ནའང་ལི་ཡིས་ས་ཐོག་འབབ་སྟེགས་ཀྱི་ཉེ་སར་ལངས་ཏེ། ཀྲུའུ་ལ་ལག་པ་ཐོག་མར་གཏོང་རྩིས་བྱས་མོད། གནམ་གྲུའི་སྒོ་ཕྱེ་མ་ཐག་ཏུ། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་མཇལ་ནས་ཁོང་ལ་ལག་གཡུག་གནང་བ་དང༌། དེ་ནས་ཐད་ཀར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་འགྲམ་དུ་ཕེབས་ནས་ཕྱག་བཏང་སྟེ་ཁམས་འདྲི་དང༌། དེའི་རྗེས་སུ་གཞི་ནས་ལི་ཅིང་ཆོན་ལ་དོ་སྣང་བྱས་སོང༌། རྗེས་སུ་མི་ཚོས་ང་ལ། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་ལི་ཅིང་ཆོན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་འཛིན་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ་ཁས་ལེན་བྱས་མེད་པར་མ་ཟད། ཟུར་དུ་ལི་ཅིང་ཆོན་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱང་བྱས་སྐོར་བརྗོད་བྱུང༌། ཀྲུའུ་དང་ཁྲེན་གཉིས་ཁྲིན་ཏུའུར་ཉིན་གསུམ་བསྡད་ཅིང༌། དེའི་རིང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་བཀའ་མོལ་ཐེངས་ཁ་ཤས་བྱུང་སོང༌། ངས་དྲན་སོས་པ་ཞིག་ལ། ཉིན་གཅིག་ཀྲུའུ་ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སར་དམིགས་བསལ་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་ཏེ་བཀའ་མོལ་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ལྷག་གནང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཀྲོའུ་ལ་ཁོང་གི་གཞུང་ཞབས་རྣམས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་བསྐྱོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཁག་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་བ་དང༌། དམིགས་བསལ་མའོ་ཡིས་ཁོང་ལ་ཡག་པོ་གནང་ལུགས་གསུངས་པའི་ཐོག དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་རྒྱུའི་གྲོས་བསྡུར་བྱུང་བ་དེར་མཉེས་པོ་བྱུང་ཚུལ་གསུངས་སོང༌། ངའི་བསམ་པར་དེ་ནི་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱི་བྱེད་སྟངས་བཞིན། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ངོས་ནས་གནང་བའི་ཧ་ཅང་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པའི་དགོངས་འཆར་ཞིག་རེད་སྙམ།”61 ཅེས་གསལ།

དེའི་སྐོར་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་ལས། “དེ་སྐབས་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ལ། ཁོང་ནས་ཆོས་ལ་དགའ་མོས་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་ཁ་ཤས་ཤིག་བཤད་སོང༌། ངོས་ད་ལྟའང་ཁོང་ (ཀྲུའུ་ཨན་ལན) ནས་དེ་དུས་སྐད་ཆ་དེ་འདྲ་ཞིག་ག་རེ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནམ་བསམ་གྱི་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་ཁོང་གི་ནམ་རྒྱུན་ཤོད་སྟངས་དང་རྩ་བ་ནས་མི་མཐུན་པ་ཞིག་རེད། གཅིག་བྱས་ན་སྐད་ཆ་དེ་མའོ་ཙེ་ཏུང་ནས་དེ་སྔོན་ངོས་གཉིས་མཇལ་འཛོམས་མཐའ་མ་དེའི་སྐབས་ཁོང་རང་གི་སྐད་ཆ་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བ་ (ཆོས་ནི་དུག་རེད) དེར་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་ཆེད་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ལ་ཆེད་མངགས་བརྗོད་རྒྱུ་མངགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཀྱི་རེད།”62 ཅེས་གསལ།

ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་ལས། “ཕྲན་གང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་ཁོང་ཚོ་སྒྲིག་ཁྲིམས་དམ་པོ། ཕོ་མོའི་གྱོན་གོས་ཚོན་བཀྲག་མེད་པ་སྔོ་མདངས་གཞི་མཚུངས། གླེང་མོལ་བརྗོད་སྟངས་འདྲ་མཚུངས། བྱེད་སྟངས་འདྲ་མཚུངས་བཅས་འདུག་སྟེ། བསམ་ཚུལ་ཡང་འདྲ་མཚུངས་མིན་ནམ་སྙམ། དེ་འདྲ་མ་གཏོགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱང་མེད་ལ། ཁོང་ཚོས་མཐོང་ཐུབ་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའི་གསར་ཤོག་དང༌། རླུང་འཕྲིན་རྒྱང་བསྒྲགས་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ཚོའི་ནང་ལ་གཞུང་གི་འདོད་ཚུལ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་མེད། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གསར་ཤོག་དང༌། རྒྱང་བསྒྲགས་བེད་སྤྱོད་མི་ཆོག་པ་རེད།

ཐེངས་གཅིག་ཁོ་བོ་པེ་ཅིན་ཉེ་སྐོར་གྲོང་གསེབ་ཅིག་ཏུ་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་དང་མཉམ་དུ་འགྲོ་སྐབས་རླུང་འཕྲིན་ནང་དབྱིན་ཇིའི་བྷི་བྷི་སིའི་ (BBC) གསར་འགྱུར་བརྗོད་ཁའི་རོལ་ཆ་འདྲ་པོ་ཞིག་གོ་བྱུང་བར་མཉམ་དུ་ཡོད་པའི་དཔོན་རིགས་དེའི་གདོང་གཤིས་འགྱུར་ཏེ་འདྲོགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་མཐོང་གི་འདུག

མི་དམངས་ཚོའི་རང་བཞིན་གྱི་འཛུམ་དགོད་དང༌། གླུ་གཞས་གཏོང་བའི་ཉམས་འགྱུར་ཚོ་ཡང་དུས་སྐབས་སོ་སོར་མ་གཏོགས་བརླགས་འདུག གུང་ཁྲན་ན་གཞོན་འགའ་ཤས་ཤེས་ཡོན་དང༌། སྤྱང་རིག་ཅན། དམར་པོའི་སློབ་སྦྱོང་ལེགས་པོ་དེ་འདྲ་ཡོད་ཀྱང༌། རང་གི་བསམ་ཚུལ་ངོ་མ་ནམ་ཡང་མི་བརྗོད་པར་རྒྱུན་དུ་དམར་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་གྲུབ་འབྲས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་དང༌། རྒྱ་ནག་ཡར་རྒྱས་ཆེ་ཚུལ་འཆར་ཅན་ཤ་སྟག་བརྗོད་ཀྱི་འདུག”63 ཅེས་འཁོད།

རྒྱལ་རོང་དང༌། ཁྲོ་བཅུ་ཁུལ་གྱི་དཔོན་རིགས། རྔ་པ་དཔོན་དཔལ་མགོན་འཕྲིན་ལས་རབ་བརྟན་སོགས་མཇལ་ཁར་བཅར། དར་མདོ་ཁུལ་ས་འགུལ་མཚམས་ཆོད་ཐོག འཁོར་ལམ་ཉམས་གསོ་ཟིན་བསྟུན་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བས་པེ་ཅིན་ནས། ཁྲིན་ཏུའུ་བར་ཕེབས་ལམ་སྣེ་ཤན་དུ་ཆེད་བཅར་ལིའུ་གོ་ཕིང་བཟའ་འཚོ་ངོ་ལས་དང༌། ཁྲིན་ཏུའུ་སྣེ་ལེན་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཁག་བཅས་པར་རང་གཞུང་ནས་ཞལ་གྱེས་གསོལ་སྟོན་བསྟར་ཞིང༌། ཁྲིན་ཏུའུ་སྣེ་ལེན་ཁང་ནས་ཀྱང་ཆིབས་ཞབས་སྟོན་འཁོར་ལ་གསོལ་སྟོན་ཕུལ། ཁྲིན་ཏུའུ་ནས་ལྷ་ས་བར་སྣེ་ཤན་གསར་པ་བོད་སྡོད་དམག་དཔོན་སི་ལིང་ཡོན་གྱིས་འགན་ཁུར་ཏེ་སྐུ་སྲུང་རྒྱ་དམག་ཚོས་ཀྱང་བོད་ཆས་གྱོན་ཏེ་ལྷན་དུ་བཅར། ཁྲིན་ཏུའུ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་གཡའ་རྔན་སྣེ་ལེན་ཁང་བཞུགས་ཞག་སར། རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་ནས་བོད་ཆོལ་གསུམ་མི་མང་གི་ཕེབས་བསུར་ཆེད་བཅར་འཐུས་མི་ཨ་ལོ་ཆོས་མཛད་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ་དང༌། སྤེལ་ཟུར་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུ། ཨ་མདོ་རྒྱས་སྟོང་ཚེ་རིང༌། སྟོད་ཤེལ་དཀར་ཆོས་སྡེའི་གྲྭ་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ་བཅས་མཇལ་བཅར་ཐོག་བོད་མི་མང་གི་སྙན་རྒྱ་ཕུལ། དར་མདོར་ཕེབས་སྐབས་ས་འགུལ་གྱི་ཉེན་སྲུང་བརྟན་ཆའི་ཆེད་ས་སྟོང་ཞིག་ཏུ་དབུ་གུར་བཞུགས་སྒྲིག་སར་ཁུལ་དེའི་འགོ་གཙོ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་བསྡད་མེད་པས་ལས་ཚབ་དང༌། སེར་བྱེས་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་རྒྱ་མཚོ། སྡེ་དགེ་བྱ་རྒོད་སྟོབས་ལྡན། དགོན་ཁག་གི་བླ་ལས། མི་མང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས།

དེ་རྗེས་རྨི་ལི་དང༌། ལྕགས་ལྷ་རྒྱལ་པོ། རྒྱལ་རོང་དཔོན་ཁག ཁྲོ་བཅུ་དཔོན། ཨ་མདོ་རྔ་པ་དཔལ་མགོན་འཕྲིན་ལས་རབ་བརྟན་སོགས་རིམ་བཞིན་མཇལ་ཁར་བཅར། ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་བསུར་བཀའ་ཚབ་བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་རབ་ཡངས་དང༌། རིམ་བཞི་བཤད་སྒྲ་དགའ་ལྡན་དཔལ་འབྱོར། སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་མཁན་འཐུས་བཅས་འབྱོར་མཇལ་ཐོག་རྟེན་གསུམ་སྙན་རྒྱ་འབུལ་བཞེས་གནང༌། དེར་བཞུགས་ཞག་གསུམ་ཙམ་རིང་ཁུལ་དེའི་ལྔ་མཆོད་དང༌། ལྷ་མོ་རྩེ། ངོར་པ། རྡོར་གྲགས་བཅས་ས་དགེ་རྙིང་གསུམ་གྱི་དགོན་ཁག་སོ་སོར་བསྙེན་འགྱེད་དང༌། ཉེ་ལམ་ས་གཡོས་ཀྱིས་སྐྱོན་གྱུར་བྱུང་བར་སེམས་གསོའི་བཀའ་འཚམས་དང༌། སྐྱོབ་གསོའི་དངུལ་བཅས་སྩལ། དར་མདོའི་ཡུལ་དགོན་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་སྐྱབས་འགྲོ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་དང༌། ས་ཁུལ་དེའི་བོད་རིགས་སེར་སྐྱ་ཚང་མ་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་ཐོག་མི་རིགས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་རིག་གཞུང་ཆོས་ལུགས་བཅས་ལ་སྲུང་འཛིན་བདག་གཅེས་དགོས་གལ་བཅས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དར་རྩེ་མདོ་ནས་མི་ཉག་ར་རྔ་སྒང༌། རྟའུ། བྲག་མགོ བྲེའུ་གྱོག་རུ་དགོན། སྟོང་འཁོར། དཀར་མཛེས། དར་རྒྱས། བེ་རི། ཡིད་ལྷུང༌། སྡེ་དགེ། རོང་གསུམ། འཇོ་མདའ། སྐྱོ་གཞུང༌། ཆབ་མདོ། བྲག་གཡབ། ཚ་བ་དཔའ་ཤོད། སྤོའོ། ཀོང་པོ་བརྒྱུད་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང༌། དར་མདོ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་མི་ཉག་ར་རྔ་སྒང་ཞེས་པའི་ཐང་དཀྱིལ་དུ་ལི་ཐང་ཤོག་དྲུག་སྐྱབས་མགོན་དང༌། བླ་བྲང་མཛོད་པ་ལས་བྱེད། མཁན་པོ་དང༌། དགེ་འདུན་བརྒྱ་སྐོར། གཡོན་རུ་དཔོན་བསོད་ནམས་དབང་རྒྱལ་དང༌། མི་དྲག་ཁག མི་མང་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་བཅས་ནས་ཕེབས་སྒྲིག་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་དང༌། སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་ཆོས་འབྲེལ་ཞིག་ཀྱང་ཡོང་བ་ཞེས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་གསོལ་བ་ནན་བཏབ་བཞིན་ཉིན་གཉིས་བཞུགས་ཞག་དང་འབྲེལ་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྗེས་གནང་དང༌། མ་ཎི་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་དང་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ། དེ་ནས་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་མའི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་གྱི་ཚིག་མཚམས་སུ་ལི་ཐང་དགོན་ཆེན་མཁན་པོས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་བཤད་པ་རྒྱས་འབུལ་ཟིན་བསྟུན་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་པཎ་གསོལ་ཏེ་ཚོམ་འབྲུ་འཐོར་བཞེས་གནང༌། མི་སྐྱ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་སྲོག་གཅོད་རྐུ་རྫུན་སྤངས་ཤིང༌། སྐྱབས་འགྲོ། མ་ཎི། སྒྲོལ་མ། དམིགས་བརྩེ་མ་སོགས་ཁྲི་འབུམ་དུང་ཕྱུར་རང་རང་ཅི་ནུས་ཀྱི་གྲངས་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་དམ་བཅའ་ཕུལ། གཞུང་གནས་ནས་དགེ་འདུན་ཚོགས་ཡོངས་ལ་བསྙེན་འགྱེད་ཐོག སྤྱིའི་དད་རྟེན་སྐུ་པར་དང༌། ལི་ཐང་དགོན་པར་བཟང་གོས་ཀྱི་ན་བཟའ་སྐུ་བེར། འབུལ་དངོས་སྔ་རྗེས་རྣམས་ཁུངས་སོ་སོར་ཕྱིར་སློག་བཅས་སྩལ།

མི་ཉག་ར་རྔ་སྒང་ཞེས་པ་དེ་ཕྱིས་སུ་མདོ་སྟོད་སྨད་དབུས་གཙང་དང་བཅས་པའི་བཙོན་པ་ཧ་ཅང་མང་པོར་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་གཏོང་ཡུལ་བཙོན་ཁང་ཆེ་གྲས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

དེ་ནས་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་ཕྱག་བཏབ་པའི་མགར་ཐར་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། མཁན་པོས་གཙོས་བླ་གྲྭ་ཡོངས་ནས་དགའ་གུས་ཆེན་པོས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། དགོན་པ་དེར་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་བརྒྱ་སྐོར་ཡོད་པ་རྣམས་ལྟ་སྤྱོད་གཙང་ཞིང་དང་བ་འདྲེན་པ་དང༌། མགར་ཐར་ཞེས་པའི་མིང་ཡང་སྔོན་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བཙུན་མོ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བསུ་སྐབས་བློན་པོ་རིག་པ་ཅན་མགར་སྟོང་བཙན་རྒྱ་ནག་ཏུ་མི་གཏེར་བཙན་ཉར་བྱས་པ། རྗེས་སུ་ས་གནས་དེ་ནས་རྒྱའི་ཉེན་སྲུང་དང་ཁ་བྲལ་ཏེ་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་གནང་ཐུབ་པས་བློན་པོ་མགར་རྒྱ་ལག་ནས་ཐར་བའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་མིང་ཐོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས། དེར་བཞུགས་ཞག་གསུམ་བཞུགས་རིང་དགོན་པས་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་ལ་སྣེ་ལེན་ཞབས་ཏོག་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དགོན་གྱི་བྱང་ཤར་མཚམས་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་འཁྲུངས་ཁང་དང༌། སྐུའི་རིགས་བརྒྱུད་བཞུགས་ཡུལ་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཞབས་བཅགས་ཀྱིས་ལྷ་ཁང་རྟེན་བཅས་ལ་མཆོད་འབུལ་དང༌། སྐུ་བརྒྱུད་མི་སྣར་བཀའ་འཚམས་དང༌། དངོས་སྐྱེས་བཅས་སྩལ། དེ་རྗེས་མགར་ཐར་ཁུལ་གྱི་དགོན་ཡུལ་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། གཟུངས་སྔགས་ཁག་གི་ལྗགས་ལུང་དང་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ། སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་ཉིས་སྟོང་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན་བཅས་སྩལ། འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་དང༌། སྐུ་འགྱེད་བཅས་ཀྱི་ཐོག་དད་རྟེན་སྐུ་པར་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ན་བཟའ་སྐུ་བེར། གསུང་ཆོས་སྐབས་ཀྱི་འབུལ་དངོས་རྣམས་དགོན་པའི་མཆོད་ཐེབས་བཅས་སུ་སྩལ།

ཏྲེ་ཧོར་བྲག་འགོ་དགོན་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་བྱམས་པ་ཆོས་གྲགས་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་སྤྲུལ་སྐུ། མཁན་པོ་ལས་སྣེ། དགེ་འདུན་མི་མང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་འབྲེལ་ཇི་ལྟར་གསོལ་བཏབ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ། དམིགས་བརྩེ་མ། སྒྲོལ་མ། མ་ཎི་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་རིམ་པར་སྩལ། ཏྲེ་ཧོར་སྐྱོར་དཔོན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་མ་ཡུམ་དང༌། གཅུང་པོ་དགེ་བཤེས། གཞན་ཡང་དགེ་འདུན་རྣམས་དང་མི་མང་བཅས་མི་གྲངས་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་སྩལ། དེའི་ཁོངས་ནས་ཕོ་མོ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་མ་ཎི་དང༌། དམིགས་བརྩེ་མ། སྒྲོལ་མ། ྋསྐྱབས་འགྲོ་སོགས་ཁྲི་འབུམ་དུང་ཕྱུར་གྲངས་འདྲེན་དང༌། ཆང་རག ཐ་མག སྣ་ཐ། སྲོག་གཅོད། རྐུ་རྫུན་བཅས་མི་བྱེད་པའི་རང་བློས་གང་ལྕོགས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་དམ་བཅའ་ཕུལ།

དགོན་གྱི་འདུ་ཁང་སོགས་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་འབུལ་གཤོམ། འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་གཟབ་འབུལ་ཐོག་དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་ཡང་སྒོར་རེ། སྤྱིའི་དད་རྟེན་བཟང་གོས་ལས་གྲུབ་པའི་ན་བཟའ་སྐུ་བེར་ཕྱི་སྒྲིལ་མཚན་བྱང་ཅན་དང༌། སྐུ་པར་རིན་པོ་ཆེ། གསུང་ཆོས་སྐབས་འབུལ་དངོས་རྣམས་དགོན་པའི་མཆོད་ཐེབས་སུ་སྦྱོར་འཇགས་བཅས་སྩལ།

དེ་རྗེས་ཏྲེ་ཧོར་སྐྱོགས་རུ་དགོན་པས་གདན་ཞུས་བཞིན་ཉིན་གཉིས་བཞུགས་ཞག་ཐོག་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་དང༌། མགོན་ཁང་ལ་མཆོད་འབུལ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས།

འདུས་ཚོགས་དགེ་འདུན་བརྒྱ་བརྒལ་བར་བསྙེན་འགྱེད་གཟབ་རྒྱས་དང༌། སྤྱིའི་དད་རྟེན་སྐུ་པར། སྐུ་བེར་སྤྱི་མཚུངས་སྩལ། དགོན་ཡུལ་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་ལམ་སྟོན་སོགས་སྩལ། སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན་བཅས་དང༌། གསུང་ཆོས་སྐབས་ཀྱི་འབུལ་དངོས་རྣམས་དགོན་པར་གནང༌།

ཏྲེ་ཧོར་དཀར་མཛེས་དགོན་ཡུལ་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ལམ་བར་ལའི་སྒང་སྤང་གཤོངས་ཁད་ཡངས་ཤིག་ཏུ་སྟོང་འཁོར་དགོན་པ་ནས་རྟ་ཐོག་ཞག་གསུམ་ཙམ་བརྒལ་ནས་ཆེད་བཅར་སྟོང་འཁོར་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། དགེ་འདུན་བརྒྱ་སྐོར་ནས་གསོལ་ཚའི་ཕེབས་སྒྲིག་གཟབ་རྒྱས་ཐོག ཆོས་འབྲེལ་སྟབས་བདེ་ཁག་སྩལ་མཇུག་ཚང་མར་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན། སྟོང་དགོན་དགེ་འདུན་ཚོགས་ཡོངས་ལ་བསྙེན་འགྱེད། སྤྱིར་དད་རྟེན་སྐུ་པར་དང༌། སྐུ་བེར་སྤྱི་མཚུངས་སྩལ། དེ་རྗེས་དཀར་མཛེས་དགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་དགོན་གྱི་མཁན་པོ་དང་བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ། ས་གནས་ཀྱི་འགོ་དཔོན། དགེ་འདུན་དང་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་ཕེབས་བསུའི་བཀོད་པ་ཤིན་ཏུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། མཚན་ཉིད་དང༌། སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་གཉིས་སོ་སོའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་རྟེན་མཆོག་ཁག་གི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་རེ་འབུལ་གཤོམ་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གནས་གཟིགས་དང་འབྲེལ་ཁྲུས་གསོལ་རབ་གནས་བཅས་གནང༌། དེ་རྗེས་ལས་སྣེ་འདུས་མང༌། ཁང་གསར་དཔོན་མོས་གཙོས་མི་མང་དང་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་སྩལ།

དགོན་ཡུལ་ཐུན་མོང་གིས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་དབང་དང༌། མ་ཎི། སྒྲོལ་མ། དམིགས་བརྩེ་མ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་དང་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ། གསུང་ཆོས་སྐབས་ཀྱི་འབུལ་དངོས་རྣམས་མཚན་སྔགས་གྲྭ་ཚང་གཉིས་ལ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། ཁང་གསར་སྤྲུལ་སྐུའི་བླ་བྲང་དང༌། ལམ་བྲག་རི་ཁྲོད་དུ་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱིས་ཁྱུག་ཙམ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས།

དེ་ནས་བེ་རི་དགོན་ཡུལ་གྱིས་གདན་ཞུས་ལྟར་རྫ་ཆུར་ཀོ་བ་སྒོར་མོའི་ནང་གཉན་པ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཕེབས་སྒྲོལ་ཞུས། དགོན་པ་ཆགས་ཡུལ་རྫ་ཆུའི་བྱང་ངོས་སུ་བླ་ལས་དགེ་འདུན་དང༌། མང་ཚོགས་བརྒྱ་ཕྲག་གིས་ཕེབས་བསུ་སེར་ཕྲེང་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།

འདུ་ཁང་རྟེན་ཁག་དང༌། དགེ་སྟག་སྤྲུལ་སྐུ་གོང་མའི་གདུང་རྟེན་བཅས་ལ་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་དང༌། ཚོགས་མཆོད་རྒྱས་འབུལ། ཁྲུས་གསོལ་རབ་གནས་བཅས་བསྐྱངས། བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་འདུས་མང་དང༌། མི་མང་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། མ་ཎི། དམིགས་བརྩེ་མའི་ལྗགས་ལུང༌། མང་ཚོགས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན་བཅས་སྩལ། སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་དགེ་སྟག་སྤྲུལ་སྐུའི་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང༌། མཚན་སྩལ། འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་འགྱེད་དང༌། སྤྱིའི་དད་རྟེན་སྐུ་པར་དང༌། ན་བཟའ་སྐུ་བེར་སྤྱི་མཚུངས་ཐོག འབུལ་དངོས་རྣམས་དགོན་པར་སྩལ།

རྫ་ཆུ་ཕར་ཁར་ཏྲེ་ཧོར་དར་རྒྱས་དགོན་ཡུལ་ཐུན་མོང་ནས་དགོན་པར་གདན་ཞུ་སྔོན་གསོལ་ལྟར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བྱམས་པ་མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། འདི་གར་བཞུགས་ཞག་གང་མང་བཞུགས་འཇགས་ཡོང་བ་སྟོན་འཁོར་དང༌། རྒྱ་དཔོན་དམག་དང་བཅས་པའི་བཞུགས་སྒྲིག་ལེགས་པར་གོ་སྒྲིག་ཞུས་ཟིན་ཞེས་གསོལ་བ་ནན་ཏན་བཏབ་པར། ཏྲེ་ཧོར་དར་རྒྱས་དགོན་ཡུལ་འདི་བཞིན་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་ལ་རྒྱ་བརྟན་བཟུང་གིས་དམག་དུས་རིམ་པའི་ནང་བྱས་རྗེས་གཟེངས་ཐོན་གཞན་འགྲན་མེད་པར་བརྟེན། ཉིན་ལྔའི་བཞུགས་ཞག་གནང་རྒྱུའི་བཀའ་བཞེས་གནང༌།

འདུ་ཁང་དང༌། ལྷ་ཁང༌། མགོན་ཁང་བཅས་ཀྱི་རྟེན་ཁག་ལ་ཞལ་གསེར། སྤྱན་དབྱེ། ན་བཟའ། བསྐངས་རྫས་བཅས་སྒྲོན་འབུལ་དང༌། རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་དང༌། ཚོགས་མཆོད་རྒྱས་འབུལ་དང་འབྲེལ་འདུས་ཚོགས་དགེ་འདུན་ཉིས་སྟོང་བརྒལ་བར་བསྙེན་བཀུར་དང༌། དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་ཡང་སྒོར་རེ་བཅས་ཉིན་འཁྱོངས་གསུམ་རིང་གཟབ་འབུལ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ནས་བཟུང་ལོ་ལྟར་ཆག་མེད་འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་བཀུར་གཟབ་ལྡན་ཐོག་དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་ཡང་སྒོར་རེ་འབུལ་རྒྱུའི་མ་ཐེབས་སྦྱོར་འཇགས། སྤྱིའི་དད་རྟེན་དུ་སྐུ་པར་དང༌། བཟང་གོས་ཀྱི་ན་བཟའ་སྐུ་བེར་ཕྱི་བསྒྲིལ་མཚན་བྱང་ཅན་སོགས་སྩལ། ཡུལ་དགོན་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་སེར་སྐྱ་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་གྱི་བཤད་ལུང་དང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང༌། དེ་རྗེས་སྒྲོལ་དཀར་གྱི་སྒོ་ནས་ཚེ་དབང་དང༌། དམིགས་བརྩེ་མ། སྒྲོལ་མ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་ཁག་བཅས་སྩལ། དགེ་བཤེས་བྱམས་པ་མཁས་གྲུབ་གང་ཉིད་ནས་བར་ལམ་དགོན་པའི་བཤད་སྒྲུབ་འཆད་ཉན་ལ་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་ཏེ་ཡར་རྒྱས་བྱུང་འདུག་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། སླད་ཀྱང་སྔར་བཞིན་ཐུགས་ཁུར་ཟབ་བསྐྱེད་ཡོང་བ། དགེ་འདུན་རྣམ་པ་ཚོས་ཀྱང་མུ་མཐུད་བཤད་སྒྲུབ་གསན་བསམ། བསླབ་སྡོམ་སྲུང་འཛིན་བཅས་དཀའ་སྤྱད་ལྷུར་བཞེས་བསྟན་པའི་མིག་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་དགོས་གལ་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ། སེར་སྐྱ་མི་མང་ཁྲི་ཕྲག་ཏུ་ཉེ་བར་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན་བཅས་སྩལ།

ཉིན་མཐའ་མར་བླ་གྲྭ་ཐུན་མོང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་མའི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས། ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་སུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བྱམས་པ་མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་བཤད་འབུལ་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དབུ་པཎ་གསོལ་ཏེ་འབྲུ་ཚོམ་གཏོར་བཞེས་མཛད། སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱད་སོགས་འབུལ་དངོས་རྒྱ་ཆེ་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་དབུས་ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲར་དགོན་པས་ལེགས་འབུལ་བསྟར། གཞུང་གནས་ནས་ལེགས་དར་དང༌། འབུལ་སློག་གནང་ཆ་དང༌། དགོན་སྤྱིའི་དད་རྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་པར་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ན་བཟའ་སྐུ་བེར་བཟང་གོས་ལས་གྲུབ་པ་ཕྱི་སྒྲིལ་མཚན་བྱང་ཅན་སོགས་དང༌། གསུང་ཆོས་སྔ་རྗེས་དང༌། བརྟན་བཞུགས་འབུལ་དངོས་བཅས་གྲྭ་ཚང་ལ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། སྟོན་འཁོར་རྣམས་ཕེབས་ལམ་གྱི་ཐུགས་མཁོར་བོད་ཟས་གསོལ་ཞིབ་དང༌། གསོལ་མར། གསོལ་དཀྲུམ་སྐམ་པོ་སོགས་རྒྱ་ཆེ་སྨིན་འབུལ་ཞུས།

དེ་ནས་སྡེ་དགེ་བྱ་རྒོད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་ཁྱིམ་གཞིས་ཡིད་འོང་ལྷ་རི་ཞེས་པར་གདན་ཞུས། བྱ་རྒོད་སྟོབས་ལྡན་དང༌། བཟའ་ཟླ་བུ་ཕྲུག་གཉེན་འཁོར་ལྟོས་བཅས་རྣམས་ལག་ཏུ་མཇལ་དར་དང་སྤོས་ཁྲ་ཐོགས། རྫ་གསེར་ཤུལ་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་དང༌། སྡེ་དགེ་ཀཿཐོག་སི་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ། དགེ་འདུན་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ཚོམས་ཆེན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་ཤིང་འབྲས་སོགས་རྒྱས་སྤྲོས་ཆེ་བ་བསྟར་འབུལ་ཞུས།

གསོལ་བཏབ་ཇི་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། མ་ཎི་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་ཁག་རིམ་སྩལ་རྗེས་བྱ་རྒོད་སྟོབས་ལྡན་ནང་མི་བུ་ཕྲུག་ལྟོས་བཅས་དང༌། ཀཿཐོག་སི་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ། སེར་ཤུལ་དགོན་ལས་སྣེ་དགེ་འདུན། མི་མང་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ཕྱག་སྲུང༌། བྱིན་རྟེན། ལེགས་དར་བཅས་སྩལ། ཀཿཐོག་སི་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་ཡུན་དུ་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་ཞབས་བརྟན་འབྲི་རྩོམ་གནང་བ་འབུལ་ལམ་ཞུས།

དེ་ནས་ཁྲོ་ལ་བརྒལ་ཏེ་སྡེ་དགེ་རྒྱལ་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་བཙུན་མོ་འཇམ་དབྱངས་དཔལ་མོ་དང༌། རྒྱལ་སྲས་ཨུ་དགའ། གཉེར་ཆེན་དང། མདུན་འཁོར་རྣམས། བླ་སྤྲུལ་དང་ལས་བྱེད་ཁག དགོན་པའི་མཁན་ལས། དགེ་འདུན། མི་མང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་སྤྱན་རྒྱ་སེར་ཕྲེངབཅས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་བློན། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་སོགས་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་རྒྱལ་ཁང་བར་ཐོག་ཁག་ཏུ་འཁོད། མཚུར་ཕུ་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ་ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་ཁམས་ཁུལ་བཀའ་དགོན་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང་སྟེ་སྡེ་དགེར་སྔོན་ཕེབས་གྲུབ་པ་བཞིན་ངང་ཙམ་ནས་མཇལ་བཅར་ཐོག་དགོན་ཁག་གི་གནས་ཚུལ་སོགས་སྙན་སེང་ཞིབ་པར་མཛད།

སྡེ་དགེ་དགོན་ཆེན་འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་གཟབ་འབུལ་དང༌། དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་སྒོར་རེ། སྤྱི་མཚུངས་མ་ཐེབས་དད་རྟེན་སྐུ་པར་སོགས་སྩལ། སྡེ་དགེ་བཙུན་མོ་དང༌། ཡུལ་དགོན་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བཏབ་ལྟར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། མ་ཎི། སྒྲོལ་མ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་རིམ་པར་སྩལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཆོས་སྲིད་སྐོར་གྱི་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་ཞིབ་པར་སྩལ། སྡེ་དགེ་བཙུན་མོ་དང༌། སྲས། བླ་སྤྲུལ། ལསསྣེ། དགེ་འདུན། སྤྱི་འཐུས་བཅས་ཀྱིས་གཙོས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཆིག་ཁྲི་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་དང༌། དེ་ནས་རབ་བྱུང་ ༡༢ པའི་ས་བྱ་ ༡༧༢༩ ལོ་སྡེ་དགེ་གདུང་རབས་ཞེ་བཞི་པ་ཆོས་རྒྱལ་བསྟན་པ་ཚེ་རིང་སྐབས་བཞེངས་པའི་སྡེ་དགེ་དཔར་ཁང་ཆེན་མོ་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་དུ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། དཔར་ཁང་ཐོག་བརྩེགས་ཅན་ནང་ཁོར་ཡུག་ཤིང་སྒྲོམ་སྟར་སྒྲིག་བང་རིམ་ཁག་ཏུ་ྋརྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བསྟན་བཅོས་ཁག ས་དགེ་རྙིང་བཀའི་སྐྱེས་འཕགས་དུ་མའི་གསུང་འབུམ་པར་ཤིང་ཆེས་མང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཐོག སྟོན་པའི་མཛད་རྒྱ་སོགས་ཀྱི་སྐུ་ཐང་ཤིང་པར་སྣ་ཚོགས་བཅས་བཞུགས་པ་དང༌། དཔར་ཁང་སྲི་ཞུ་འཛིན་སྤྲས་དང་པར་བརྐོ་བྱེད་བཞིན་པ་སོགས་དང་བ་འདྲེན་པར་མཆིས། དཔར་དཔོན་དང༌། དཀོན་གཉེར། གད་པ་སོགས་ལ་མཇལ་ཁའི་ཐོག་ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན། ལེགས་དར། གནང་ཆ་སྩལ་ཐོག་དཔར་ཁང་འདི་ཉིད་བོད་ལྗོངས་ཁུལ་ཤིན་ཏུ་རྩ་ཆེའི་གནས་གཞི་གྲགས་ཅན་གལ་ཆེའི་གྲས་ལ་བརྟེན་ད་ལྟ་ཁྱེད་ཚོས་བདག་གཅེས་ཡག་པོ་བྱས་འདུག་པ་ལྟར་སླད་ཀྱང་མེ་རྐུན་སྔོན་འགོག་གིས་མཚོན་སྲི་ཞུ་འཛིན་སྤྲས་རྒྱུན་བསྲིང་ལྷོད་མེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ།

དགོང་མོ་སྡེ་དགེ་རྒྱལ་ཁང་ནས་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་ལ་ཕེབས་སྐྱེལ་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་ཕུལ། དཔར་ཁང་ཆེན་མོ་དེ་བཞིན་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་བོད་རིགས་ཡིན་པའི་ས་གནས་དཔོན་པོ་ཡང་ལིང་རྡོ་རྗེས་སྲུང་སྐྱོབ་གང་ཐུབ་བྱས་པ་ལས་གཏོར་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མེད་པར་གནས་ཐུབ་པ་རེད་ཅེས་གྲགས།

མཚུར་ཕུ་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེས་གསོལ་འདེབས་མཛད་པ་བཞིན། ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་སྡེ་དགེ་ལྕང་ར་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་བའི་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། པད་སྤུངས་སི་ཏུ་སྤྲུལ་སྐུ་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་སྐྱེས་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང་མཚན་གནང༌། དེ་ཁུལ་ཡས་མས་ནས་དད་འདུས་སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་དང་ཆོས་འབྲེལ་སྩལ། ང་ཕོད་ཀྱིས་བསྟེན་གཏུག་ཞུ་ཡུལ་བསྙེན་མཚམས་པ་མངོན་ཤེས་ཅན་དུ་གྲགས་པ་དེ་ཡང་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་གཟི་ནར་ཞིག་ཕུལ།

དེ་ནས་རིམ་ཕེབས་ཆབ་མདོར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་རྫ་ཆུའི་ཟམ་པ་བྱང་དུ་ཆབ་མདོར་སྔོན་ཕེབས་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་དམག་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དམག་དཔོན་དང་ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་ཝང་ཆི་མེས་གཙོས་རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་དཔོན་དམག རྒྱ་བོད་ལས་བྱེད། སློབ་ཕྲུག ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཕེབས་བསུ་གཉིས་པར་བཅར་བ་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་དང༌། གདན་ས་ཁག་དང༌། མི་མང་བཅས་ཀྱི་འཐུས་མི། ཆབ་མདོ་སྤྱི་མཛོད་ཞི་བ་ལྷ་དང༌། འཕགས་ལྷའི་གཅེན་པོ་མཁན་ཆུང༌། དགོན་པའི་མཁན་པོ་ཁག་དང༌། ལས་སྣེ་བླ་སྤྲུལ་མི་མང་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་འཕྲད་མཛད་དེ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ཁམས་ཁུལ་དགོན་ཁག་ཏུ་ཕེབས་པའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་སྙན་སེང་ཞིབ་ལྷུག་བསྐྱངས།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཕེབས་བསུ་གཉིས་པར་བཅར་བའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་དང༌། གདན་འཐུས། མི་མང་འཐུས་མི་བཅས་མཇལ་ཁར་བཅར་ནས་སྙན་རྒྱ་སོགས་འབུལ་ལམ་ཞུས། དེ་རྗེས་ཆབ་མདོ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཚོགས་ཁང་ནང་དགའ་བསུའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་གདན་ཞུས། ཝང་ཆེ་མེ་ཡིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། འཐུས་མི་རྣམ་པ་ཚོ་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་མཛད་སྒོ་ལེགས་གྲུབ་ཕྱིར་ཕེབས་ལ་དགའ་བསུ་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་གཏམ་གླེང་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་ནག་མི་མང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་ལེགས་ཟིན་སྐོར་དང༌། འདི་གར་སྣེ་ལེན་དང༌། དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་གསུངས། དགོང་དྲོ་གསོལ་སྟོན་དང༌། ཟློས་གར་བས་ཆབ་མདོའི་བྲོ་སོགས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ཆབ་མདོར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་བོད་ལས་རིགས་ཁག་གི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུའི་འཐུས་མི་རྣམས་གདན་ཞུ་ཞུས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ངོམ་ཆུའི་ནུབ་ངོས་སེར་ཏོག་ཐང་དུ་དེ་སྔ་མདོ་སྤྱིའི་བསྟི་གནས་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། ངོ་ལས་སྲུང་དམག་བཅས་ཀྱི་ལས་ཤག་ཡོད་ས་དེར་རྒྱའི་འགོ་འཛིན་དང༌། རྒྱ་བོད་ལས་བྱེད་ཁག་གི་ཚོགས་འདུར་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཆབ་མདོ་ཁུལ་བར་སྐབས་ཀྱི་ལས་དོན་བསྒྲུབས་ཁག་དང༌། སླད་ཀྱི་ལས་འཆར་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་པ་དང༌། བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་ཞིབ་པར་སྩལ།

དེ་ནས་ཆབ་མདོ་བྱམས་པ་གླིང་དགོན་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་སྤྱི་མཛོད་དང་ཆབ་མདོ་བླ་བྲང་གི་ལས་བྱེད། གྲྭ་ཚང་བརྒྱད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱི་སེར་ཕྲེངདང༌། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ནས་གུས་བསྟར་སོགས་ཕེབས་བསུའི་བཀོད་པ་ཚར་དུ་དངར་ཞིང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་ཆབ་མདོ་སྤྱི་མཛོད་ཞི་བ་ལྷས་མཇལ་དར་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་གཤོམ་ཐོག མཚན་ཉིད་བགྲོ་གླེང་སོགས་སྔར་སྲོལ་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲ་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གིས་གཙོས། ཀུན་རིག དགྱེས་རྡོར། འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག གསང་འདུས། ཡི་དམ། དུས་འཁོར། མཚན་ཉིད། ཨམ་ཆོས་བཅས་གྲྭ་ཚང་ཁག་དང༌། མགོན་ལྕོག་བཅས་སོ་སོར་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་དང༌། རྟེན་གཙོ་རྣམས་ལ་ཞལ་གསེར། སྤྱན་འབྱེད། ན་བཟའ་སྒྲོན་འབུལ། སྲུང་མ་ཁག་ལ་བསྐང་རྫས་འཕྲིན་བཅོལ་བཅས་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་གཤོམ་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གནས་གཟིགས་དང༌། ཁྲུས་གསོལ། རབ་གནས། མཆོད་འབུལ། ཐུགས་སྨོན་བཅས་རིམ་བཞིན་ལེགས་པར་གནང༌།

མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་ནས་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་མའི་སྒོ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་མགོན་དུ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་ཞུས། གཞུང་གནས་ནས་ཚོགས་ཆེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་གཟབ་རྒྱས་དང༌། དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་ཡང་སྒོར་མོ་རེ། ཕྱི་ལོ་ནས་བཟུང་ལོ་ལྟར་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་དང༌། དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་ཡང་སྒོར་མོ་རེ་འབུལ་རྒྱུའི་མ་ཐེབས། སྤྱིའི་དད་རྟེན་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་པར་མཐོང་གྲོལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ན་བཟའ་སྐུ་བེར་སྒྲིལ་རྫས་མཚན་བྱང་སྦྱར་མ་སྤྱི་མཚུངས་བཅས་དང༌། གྲྭ་ཚང་ཁག་དང༌། མགོན་ལྕོག་སོ་སོར་གོང་མཚུངས་མཆོད་བསྙེན་དགོས་ཐོབ་བཅས་སྩལ།

ཆབ་མདོ་དགོན་པ་དང༌། བླ་བྲང༌། མི་མང་བཅས་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ཆབ་མདོ་ཆོས་འཁོར་བྱམས་པ་གླིང་དགོན་པའི་རྒྱབ་ངོས་ཐང་གཤོངས་སུ་དབུ་གུར་བཞུགས་སྒྲིག་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པའི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་དང༌། དངོས་གཞི་བཅས་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གཙང་ཐོག མ་ཎི་དང༌། སྒྲོལ་མ། དམིགས་བརྩེ་མ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ། སྲུང་བྱིན། འབུལ་དངོས་རྣམས་ཕྱིར་སློག་བཅས་སྩལ།

དེ་རྗེས་ཆབ་མདོ་ཡབ་ཚང་གི་བཀའ་འགྱུར་པར་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསུང་པར་རྣམས་ལ་རབ་གནས་དང༌། པར་ཁང་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་གནང༌། ཡབ་ཚང་མི་ངོ་ཆབ་མདོའི་སྤྱི་ཟུར་བློ་བཟང་དཀོན་མཆོག་དང༌། ཐུབ་བསྟན་ཀུན་དགའ་དང་བུ་ཕྲུག་བཅས་ནས་གསར་བཞེངས་བཀའ་འགྱུར་ཆ་ཚང་དང་རྡ་ཡང་དོ་བཅུ་ཕུལ་བ་རྡ་ཡང་ཕྱིར་སློག་སྩལ་ཞིང་སྒེར་མཇལ་སྩལ། ཆབ་མདོ་དགོན་དུ་ཉིན་གསུམ་བཞུགས་ཞག་གནང་བའི་ཉིན་མཐའ་མའི་དགོང་དྲོ་ཆབ་མདོ་རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ཕེབས་སྐྱེལ་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་འབུལ་ཞུས།

གསོལ་སྟོན་སར་རྒྱ་དཔོན་ཝང་ཆི་མེའི་ནས་དགའ་བསྐྱེལ་གྱི་གཏམ་བཤད་བྱས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་བོད་ཚང་མའི་བྱེད་སྒོའི་སློབ་སྟོན་གསུང་བཤད་གནང༌། དེ་རྗེས་ཆབ་མདོ་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

དེ་ནས་བྲག་གཡབ་བླ་དགོན་མི་མང་ཐུན་མོང་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར། བྲག་གཡབ་སྐྱིད་ཐང་དུ་དབུ་གུར་ལེ་ལག་དང་བཅས་བཞུགས་སྒྲིག་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཐོག སྤྱི་མཛོད་མཁར་འགོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། བྲག་གཡབ་མ་བུ་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ་དང་བླ་སྤྲུལ་མཁན་པོས་གཙོས་བླ་བྲང་གི་ལས་བྱེད། ས་གནས་དེར་འཁོད་དང་གནས་གཞན་ནས་ཆེད་བཅར་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་ཕེབས་བསུའི་གུས་བསྟར་བསྒྲིགས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་དེ་གར་བཞུགས་ཞག་དང་འབྲེལ་དགོན་ཡུལ་སྤྱིའི་གསོལ་འདེབས་བཞིན་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། མ་ཎི་དང༌། དམིགས་བརྩེ་མ་སྒྲོལ་མ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་དང་ཆོས་སྲིད་བྱེད་སྒོའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ། བྲག་གཡབ་དགོན་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་དང༌། དགོན་པ་སོ་སོའི་འདུས་ཚོགས་ལ་བསྙེན་བཀུར་མང་འགྱེད། དད་རྟེན་སྐུ་པར་དང༌། ན་བཟའ་སྐུ་བེར་སོགས་སྤྱི་མཚུངས་ཁུངས་སོ་སོར་སྩལ། སེར་སྐྱ་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་དང༌། ཕྱག་སྲུང༌། བྱིན་རྟེན། ཆོས་སྲིད་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ་ཞིང༌། བྲག་གཡབ་བླ་བྲང་ནས་སྟོན་འཁོར་རྣམས་ལ་ཐུགས་མཁོ་ཉེར་ཆས་ཕུལ་ཞིང་ཕེབས་སྐྱེལ་གསོལ་སྟོན་འདེགས་འབུལ་ཞུས།

སྐབས་དེར་བྲག་གཡབ་མ་དགོན་ཚོགས་ཆེན་གྱི་དབུ་མཛད་ཆེན་མོ་དམ་ཆོས་ཟེར་བས་གསུང་ཆོས་ཀྱི་མཎྜལ་དབུ་བསྐུལ་སྐབས་འཇིགས་འཚབ་ཀྱིས་འདོན་པ་ཆད་སྟབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་ཐུགས་སྣང་བྱུང་སྟེ་བཞད་མོ་བཞད་ཅིང་དེ་རྗེས་སྤྱི་མཛོད་མཁར་མགོ་སྤྲུལ་སྐུས་དབུ་མཛད་ཀྱི་ལས་འགན་ཇི་བཞིན་མ་བསྒྲུབ་པའི་ཆད་པར་གནས་དབྱུང་བཏང་འདུག

འབྲོག་ས་ལྟ་བུ་རི་གཤོངས་ཚང་མ་སྤང་ཁས་ཡུག་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་ཁུག་ཏུ་ཆགས་པའི་ཚ་བ་སྤང་མདའ་དགོན་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར། སྤང་དགོན་མཁན་པོ་དང༌། ཚ་བ་བུལ་ཐོག་སྤྲུལ་སྐུ། དར་མདོ་སྤྲུལ་སྐུ། སྤང་མདའ་དགོན་སྤྲུལ་གྱིས་མཚོན་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་སྤང་དགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། འདུ་ཁང་དང༌། ལྷ་ཁང༌། མགོན་ཁང་བཅས་པར་གནས་གཟིགས་གནང༌། བླ་གྲྭ་མི་མང་བཅས་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྗེས་གནང་དང་མ་ཎི། དམིགས་བརྩེ་མ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང༌། སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། སྲུང་བྱིན་བཀའ་སློབ་བཅས་རིམ་བཞིན་སྩལ། དགོན་པ་དེར་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ ༤༠༠ སྐོར་ལ་བསྙེན་བཀུར་མང་འགྱེད་དང༌། དད་རྟེན་སྐུ་པར་སོགས་སྤྱི་མཚུངས་གནང༌། སྤང་དགོན་སྤྲུལ་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ཀྱི་དབུ་སྐྱེས་འབུལ་བཞེས་དང་མཚན་གནང༌།

དེ་རྗེས་ལ་ཆེན་བརྒྱུད་རྒྱ་མོ་རྔུལ་ཆུའི་ཟམ་པ་བརྒལ་ཏེ་གང་འཚམས་ཤིག་ཕེབས་རྗེས་ལུང་གཤོངས་ཚ་བ་གུར་ཁྱིམ་ཐང་དུ་དཔའ་ཤོད་ཁོངས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་དང་མི་མང་ས་གནས་འབྲོག་སྡེ་རྣམས་ནས་ཕེབས་སྒྲིག་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པའི་དབུ་གུར་ནང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་བཞུགས་ཞག་མཛད་ཐོག དཔའ་ཤོད་མཛོད་པ་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། སྐུ་འཁོར་རྣམས་ལ་གསོལ་སྟོན་ཕེབས་སྒྲིག་གང་གཟབ་ཞུས་པར་ཐུགས་དགྱེས་མཉེས་ཐོག་དཔའ་ཤོད་ཀྱི་མི་མང་ལ་མཇལ་ཁ་དང་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་ཕྱག་སྲུང་གནང༌།

དེ་རྗེས་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པ་སྤོ་བོ་ཐོགས་མེད་དུ་ལམ་བཟོ་བའི་འཕྲལ་སེལ་སྡོད་ཁང་དང་སྟབས་བདེའི་དབུ་གུར་བཅས་མཐུན་རྐྱེན་ཞན་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར་བཞུགས་ཞག་གནང༌། དེ་སྐབས་དབྱར་དུས་ཆར་ཞོད་ཆེ་སྒང་ལ་བརྟེན་ཆུ་ལོག་གིས་རྐྱེན་པས་ཐོགས་མེད་ཟམ་པ་སྐྱོན་ཤོར་ཉེན་ཁ་ཆེ་བས་ཕེབས་འཁོར་ཆུང་བ་ཐར་ཙམ་ལས་མེད་སྟབས། ཕེབས་འཁོར་ཆེ་བའི་ནང་ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་དང༌། སྐུ་ཆས་སོགས་ཕེབས་རྗེས་སུ་བཞག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ཕེབས་འཁོར་ཆུང་བ་ཁག་ནང་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཐོགས་མེད་ཟམ་སྟེང་ཕེབས་སྐབས་གློ་བུར་རི་ཁུལ་ནས་ཆུ་ལོག་ཆེན་པོ་ཞིག་རྒྱུགས་ཡོང་སྟེ་སྔོན་དུ་བསྐྱོད་བཞིན་པའི་ལམ་རྒྱུས་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་མཁན་མོ་ཊ་དེ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕེབས་འཁོར་གཉིས་རིམ་བཞིན་ཤིང་ཟམ་ཐོག་ཕེབས་ཟིན་རྗེས། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་ཚོའི་ཕེབས་འཁོར་དེ་ཟམ་པའི་ལྷོ་ངོས་ནས་བསྐྱོད་བཞིན་པའི་སྐབས་འུར་སྒྲ་དང་ཚག་སྒྲ་ཆེན་པོའི་ཐོག་ཟམ་པའི་བྱང་ངོས་ཀྱི་ཟམ་རྟེན་རྩིགས་པ་ཞིག་སྟེ་ཟམ་སྣེ་ཆུར་ལྷུངས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་ཁ་ལོ་པས་དངངས་འཚབ་ངང་ལམ་སེང་རྒྱབ་ཤིག་རྒྱབ་སྟེ་ཕེབས་འཁོར་དེ་ཉེན་ཁ་ལས་སྐྱོབ་ཐུབ་ཙམ་བྱུང༌། དེ་རྗེས་ཟམ་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཆུ་ལོག་གིས་གཙང་མར་འཁྱེར། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་པའི་ཕེབས་འཁོར་ནང་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་དང༌། སྐུ་སྲུང་བ་གཅིག གསུང་སྒྱུར་བ་གཅིག་བཅས་ཡོད་པས་ཟམ་པ་ལམ་སེང་བསྐྱར་བཟོ་ཐུབ་བྲལ་ལ་བརྟེན་དེ་ནས་མལ་ལེ་དྲུག་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པའི་སར། ཀོང་པོ་ཀླུ་ནང་ཞེས་པའི་མགྲོན་ཁང་ཞིག་ཏུ་གདན་ཞུས་ལྟར། དེའི་དགོང་མོ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་ཉེར་ཆས་སོགས་ཆུ་ཕར་ཁར་ལུས་སྟབས་གནམ་གཤིས་གྲང་ངར་ཆེ་བས་སྐུ་ངལ་ཆེ་ཙམ་བྱུང༌།

གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་བཅས་དེ་ནུབ་ཟམ་སྣེའི་ཉེ་འཁོར་དམག་སྒར་ཞིག་ཏུ་བཞུགས་དགོས་བྱུང་ཞིང༌། དེའི་དགོང་མོ་མཚན་གང་རྒྱ་མིའི་དམག་མི་དང་ལམ་བཟོ་བས་ཟམ་པ་ཉམས་གསོ་བྱས་ཏེ། སང་ཉིན་ཉི་མ་ཤར་ཙམ་ལ་ཟམ་པ་སྔར་སོར་ཆུད་པ་བསྐྲུན་ཐུབ་འཕྲལ་ཤད་ཕེབས་ཀྱིས་ཀླུ་ནང་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕེབས་རྗེས་ཟིན་ཙམ་བྱུང༌། ས་གནས་དེར་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཕེབས་བསུ་གསུམ་པར་ཆེད་བཅར་མཁན་རིམ་དང༌། གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་འཐུས། མི་མང་གི་འཐུས་མི། ཀོང་སྤྱི། དེ་མོ་ཆབ་དཀར་ནག་གི་ལས་འཛིན་སོགས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས།

སེར་ཁྱིམ་ལ་བརྒྱུད་ཉིང་ཁྲིར་ཀོང་སྤྱི་དང༌། ཀོང་རྫོང་ཁག་གི་སྣེ་སྡོད། རྒྱ་བོད་ལས་བྱེད་ཁག དེ་མོ་ཆབ་དཀར་ནག་གི་མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་དགེ་འདུན། མི་མང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུའི་བཀོད་པ་གཟབ་རྒྱས་ཐོག་ཉིང་ཁྲི་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཞག་གནང༌། དེར་དད་འདུས་སེར་སྐྱ་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བར་ཐང་དཀྱིལ་དབུ་གུར་ནང་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་སོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲེལ་དང་ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན་གནང༌། ཆབ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་ཀོང་ཁུལ་དགོན་ཁག་ལ་བསྙེན་འགྱེད་སྤྱི་མཚུངས་སྩལ། ཀོང་སྤྱི་དང༌། ཀོང་རྫོང་ཁག་གི་རྒྱ་བོད་ལས་བྱེད་པ་ཚོས་ལས་དོན་སྙན་སེང་ཞུ་བཅར་ཁག་གསན་བཞེས་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་རྒྱ་ནག་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་དང༌། རྒྱ་ནག་ཁུལ་གྲོང་ཁྱེར་དང་བཟོ་གྲྭ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་འཚམས་འདྲི་སོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ཆེ་ཕྲ་མཐའ་དག་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ། བོད་ལྗོངས་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་སྐབས། བོད་སྡོད་རྒྱ་མིའི་དམག་སྤྱི་ཀྲང་གོ་ཧ་ལས་དོན་ཆེད་རྒྱ་ནག་ཏུ་བསྐྱོད་པའི་ལམ་བར་ཀོང་པོའི་ནང་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་ཞིང༌། སྐབས་དེའི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་དང༌། ཐུགས་རེ་གནས་སྟངས་སྐོར་དང༌། དེ་རྗེས་ཐོག་མར་འབྲི་ཆུ་ཤར་རྒྱུད་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་ཟེར་བ་གཏོང་སྐབས་དགོན་སྡེ་མང་པོར་གཏོར་སྐྱོན་ཕོག་པ་དང༌། ཆོས་དད་རང་མོས་དང༌། ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་ལ་བརྩི་འཇོག་ཟེར་བའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་འབོད་ཚིག་རྣམས་རྦད་དེ་བརྩི་མེད་རྡོག་རོལ་ཏུ་བཏང་ནས་བོད་མི་སེར་སྐྱ་འགོ་དམངས་ཚང་མར་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་བཙིར་གནོན་དང༌། སྡུག་སྦྱོང་ཚད་མེད་བཏང་བར་བརྟེན་དང་ཐོག་ཁམས་ཁུལ་ནས་རྒྱ་མིར་རྒོལ་འཛིང་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་རྐྱེན། བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་བ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་བའི་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “ངོས་རྒྱ་ནག་ནས་ལོག་ཡོང་དུས་ཀྲང་གོ་ཧ་ལྷ་ས་ནས་མར་ཡོང་བ་ཀོང་པོར་ཐུག་བྱུང༌། ཀྲང་གོ་ཧ་ལ། ངོས་ལོ་གཅིག་གོང་བགྲོད་ལམ་འདི་བརྒྱུད་འགྲོ་སྐབས་ངོས་ཀྱི་སེམས་ནང་དོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡོད།

ད་ཆ་ལམ་ཁ་འདི་རང་བརྒྱུད་ཡར་ཡོང་དུས་དོགས་པ་རྣམས་སངས་ནས་ཡིད་ཆེས་དང་རེ་བ་བྱས་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། ཅེས་བཤད་པ་ཡིན། དེ་རྗེས་ལྷ་སར་སླེབས་རྗེས་རྒྱ་མི་ཚོར་ངོས་ཀྱི་དེ་ག་རང་བཤད་ཀྱི་ཡོད་ལ། རྒྱ་མི་ཚོས་ཀྱང་དགའ་པོ་ཞེ་དྲག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲའི་སྒང་ནས་སྔོན་ལ་ ༥༥- ༥༦ ལོ་ཁམས་ཁུལ་ཟིང་འཁྲུག་ལངས་པ་རེད། དེ་སྐབས་ངེད་ཚོས་ལྷ་སར་ཞེ་དྲག་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། ངོས་ལ་ཐེངས་ཁ་ཤས་བཤད་དོན་ཀ་ལོན་སྦུག་ཏུ་ཡོད་པའི་གསེར་དེ་ཚོ་ཚུར་ལེན་དགོས་བརྗོད་བྱུང༌། དེ་ཡིན་དང་ཡིན་བརྗོད་པ་དང་བཀའ་ཤག་ནས་ཀྱང་ཡི་གེ་བཏང་བ་རེད། དེ་སྐབས་མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ཟུར་ཁང་རིམ་བཞི་ཀ་སྦུག་ཏུ་ཡོད་པ་རེད། རྐང་འདྲ་པོ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་རེད། བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ནས་བློ་ཁོག་བསྐྱེད་ནས་ཕར་ནམ་ཡང་རྩིས་སྤྲོད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པར་རྒྱ་མི་དོགས་པ་ཕྲན་བུ་བྱུང་མེད་དམ།”ཞེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌། རྒྱ་དམག་བོད་ལ་དཔུང་འཇུག་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་དཔའ་ངོམས་དཔུང་ཤེད་ཁོ་ནས་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་ཁྱུར་མིད་གཏོང་སེམས་ལས་མ་འདས་པས། འབྱུང་འགྱུར་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དགོས་འཁོར་དམིགས་ཏེ་སྐུ་སྒེར་མཛོད་སྦུག་གི་བཀར་ཁོངས་ནས་གསེར་དངུལ་གང་འཚམས་ཤིག་གསང་བའི་སྒོ་ནས་སྒང་ཏོག་ཏུ་ཕྱིར་འདྲེན་ཐོག་ཀ་སྦུག་བོད་གཞུང་ཚོང་དོན་སྤྱི་ཁྱབ་པའི་རྩིས་ཁོངས་ཟུར་འཇོག་གནང་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་རྒྱ་མིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ་དེ་དག་ནང་འདྲེན་དགོས་པའི་སྐོར་གོང་འོག་གང་སར་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་རྣམ་མང་པོས་བརྒྱུད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་ཀྱང༌། སྐབས་དེའི་ཚོང་སྤྱི་ལས་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་དཀྱིལ་མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ནས་རྒྱ་མིའི་རྩུབ་སྤྱོད་དང་གཡོ་ཐབས་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་སྙིང་སྟོབས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཁྱི་ཁ་རྡོ་ལེན་གྱིས་གཞུང་སའི་ཕྱག་རྫས་རྣམས་གཏོར་མ་དམིགས་འཁྱོལ་ཡོང་ཐབས་མཐའ་འཁྱོངས་གནང་སྐོར་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནས་འབྲེལ་ཡོད་ཟུར་འདོན་བྱས་པ་གཤམ་གསལ། “དེ་རྗེས་སྤྱི་རྫོང་ལས་ཁུར་འཕོ་འགྱུར་གྱིས་གུས་དང༌། རིམ་བཞི་སྤོམ་མདའ་བློ་བཟང་ཡར་འཕེལ་གཉིས་ལ་ཀ་སྦུག་བོད་གཞུང་ཚོང་དོན་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བྱུང༌།

ཚོང་སྤྱི་རྙིང་པ་རིམ་བཞི་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གི་སྤྲོད་ཁོངས་སྐུ་སྒེར་མཛོད་སྦུག་གི་སྦུག་དམ་འབྱར་མའི་ལག་འཛིན་ཁག་ལྔ་ནང་གསལ་གསེར་དངུལ་རྣམས་སྒང་ཏོག་ཏུ་འཇོག་གནང་མཛད་ཡོད་པའི་དོ་དམ་ཡང་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་དམར་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་རྗེས་དབང་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་ནས་སྐུ་སྒེར་མཛོད་སྦུག་གི་ཕྱག་རྫས་གསེར་དངུལ་འབྲས་ལྗོངས་ས་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པ་རྣམས་བོད་ནང་ཕྱིར་ལོག་འོར་འདྲེན་དགོས་ཚུལ་སྙན་བསུན་རིམ་ཞུས་ཀྱིས་མཛད་དཀའ་ཅི་ཆེ་བཟོས་པར་བརྟེན་ལྷ་ལྡན་བཀའ་ཤག་ནས་གུས་པའི་སྤྲོད་ཁོངས་གསེར་དངུལ་རྣམས་རིམ་བཞི་སྤོམ་མདར་རྩིས་སྤྲོད་དགོས་ལུགས་གུས་པར་བཀའ་རྒྱ་སྤྱི་ཕེབས་བྱུང་ཞིང༌།

སྐབས་དེར་ ༡༩༥༤ལོར་ ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྟོན་འཁོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྲུབ་པའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ཏེ་སླར་ཡང་ཕྱི་མི་ནང་འཐབ་ཀྱི་རང་གཞུང་མཛད་དཀའི་དབང་གིས་རྒྱ་དམར་གྱི་ངན་དབང་དུ་སོང་བ་མཐོང་ཆོས་ལ་བརྟེན་གསེར་དངུལ་འདི་རྣམས་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་སྒེར་གྱི་སྐུ་རྒྱུ་ཕྱག་རྫས་ཡིན་གཤིས། རང་བཞིན་རྒྱ་དམར་གྱི་ལག་ཏུ་རྩིས་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ་འགབ་མིན་ལ་བོད་ནང་ཟང་ཟིང་གི་གནས་ཚུལ་བརྟན་ལྷིང་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཞབས་སོར་འཁོད་ནས་ལུགས་ཟུང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐུ་དབང་སྔ་སོར་ཆུད་མཚམས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་ཏུ་གསེར་དངུལ་ཉ་མིག་ཙམ་བོར་བརླག་མ་སོང་བར་རྩིས་འབུལ་ཞུས་ཆོག་པ་ཞེས་སྙན་ཞུ་ཚ་ནན་ཕུལ།

དེ་རྗེས་གཡོ་ཐབས་གཞན་བསྒྱུར་གྱིས་གུས་པར་བཀའ་རྒྱ་ཕེབས་པའི་དགོངས་དོན་དུ་གུས་པ་རྒྱལ་རྩེ་ཚོང་སྤྱིར་གནས་སྤོས་མཛད་པ་དང༌། གསེར་དངུལ་རྣམས་སྤོམ་མདར་རྩིས་སྤྲོད་ཀྱིས་ཕྲན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པའི་ཨ་དྲུང་རྟ་ཤད་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཀ་སྦུག་ཏུ་ཆེད་རྫོང་མཛད་བྱུང་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ (Calcutta) སྡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་དོན་གཅོད་པ་ངོ་མ་གུས་ཀྱི་སར་ཆེད་དུ་ཡོང་སྟེ་ཁྱོད་ལ་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། ཀྲུའུ་ཏེ་ཡིས་དམིགས་བསལ་འོས་བབས་ལྟར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཞིང་འབྲོག་ཁྲུའུ་ཟེར་བའི་ཁྲུའུ་ཀྲང་གི་གོ་གནས་སྩལ་འདུག་པས་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱ་དགོས་ཞེས་བརྗོད་བྱུང་བར་སྐབས་དེར་གུས་ནས་གལ་སྲིད་ང་བོད་དུ་ལོག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཚེ་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བའི་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་ཡོད་ཚད་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་དགོས་པའི་རེ་འདུན་གསལ་པོར་བཏོན་པ་དེ་སྐབས་རྒྱ་དམར་དོན་གཅོད་པས་གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་བོད་དུ་ལོག་འདོད་མེད་ཚེ་ངོ་གཡོག་བདུན་ལ་ཕོགས་ཐོབ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་མགོ་བསྐོར་གཡོ་ཐབས་འདྲ་མིན་དེ་ལྟར་སྤེལ་བྱུང་བར་གུས་པ་ནི་ཤག་ཚང་མི་མུས་བརྒྱུད་བཅས་གཞུང་སའི་བཀའ་དྲིན་ལས་འཚོ་བའི་གཞུང་ཞབས་ཤིག་ཡིན་པ་དང༌། ང་ཚོ་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་གཞུང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་རྗེས་ཟས་གོས་གང་ཅིར་དཀའ་ངལ་རྩ་བ་ནས་ཐུག་མེད་པས་རྒྱ་གཞུང་ནས་གསོལ་ཕོགས་ཞུ་དགོས་མི་འདུག ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་སྐབས་དེར་ངོ་སྲུང་མཐུན་ལམ་དང༌། གཉོམ་ཆུང་བླ་འདར་གྱིས་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་ཡོད་ཚེ་གཟིམ་སྦུག་མཛོད་ཆུང་གི་གསེར་དངུལ་རྣམས་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོར་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྟེན་རང་ངོས་ནས་ལྷག་བསམ་དམ་བཅའ་བརྟན་བཟུང་གིས་གསེར་དངུལ་དོ་དམ་མུ་མཐུད་ཞུས་མཐར། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་ཞབས་སོར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་འཁོད་སྐབས་གོང་གསལ་ལག་འཛིན་ཁག་ལྔའི་ནང་གསལ་གསེར་དངུལ་རྣམས་སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་སྐུ་ཚབ་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་དང༌། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་བསམ་མཁར་བ་ཐུབ་བསྟན་དོན་ཡོད་གཉིས་ལ་གྲངས་ཚང་རྩིས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་བྱུང་འཛིན་སྦུག་དམ་འབྱར་མ་གསོལ་སྩལ་གནང་བྱུང་བ་དང༌། རང་ཉིད་ཀྱི་ཕུགས་བསམ་རེ་འདུན་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཉིན་མངོན་དུ་གྱུར་ཐུབ་པ་བྱུང་སོང༌།” ཞེས་འཁོད་པ་ཞོར་འཕྲོས་དང༌།

དེ་ནས་སྦེ་ཁྲ་ཁོག་ཏུ་རང་གཞུང་ནས་ཆེད་གཉེར་ཕེབས་སྒྲིག་སར་གསོལ་ཚ་གནང༌། དེ་རྗེས་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཚང་མ་སྟར་སྒྲིག་ལག་ཏུ་མེ་ཏོག་དང༌། མཇལ་དར་སྤོས་སོགས་ཐོགས་ཏེ་ཕེབས་བསུ་མཇལ་བཅར་དང༌། སྐུའི་གམ་བཅར་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གྲྭ་ཚང་ནས། མལ་གྲོ་དྭགས་པ་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་བསུ་བཞུགས་སྒྲིག་སར་གདན་ཞུས་བཞིན་འདུ་ཁང་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། རྣམ་གྲྭ་བཀྲས་ཁང་གཉེར་པ་ནས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། ཕྱག་མཛོད། ལས་སྣེ་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་དང༌། ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་དང༌། གསོལ་སྟོན་སོགས་རྒྱས་འབུལ་ཞུས། དྭགས་པ་བླ་དགོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ལས་སྣེ་དང༌། མལ་གུང་རྫོང་གཙོར་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

མལ་གུང༌། རྒྱ་མ། ལ་མོ་སོགས་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཡོངས་ནས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཤིང་དད་གུས་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་ངང་ནས་ས་གནས་སོ་སོར་ཞལ་མཇལ་དང༌། ཕེབས་བསུ་ཞུ་བར་བཅར། གཙང་ཐོག་ནེའུ་གསིང་ཐོག གདན་ས་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་བླ་སྤྱིས་གདན་ཞུས་ཕེབས་སྒྲིག་དབུ་གུར་སར་བླ་སྤྱིའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་ཁག་དང༌། བླ་སྤྲུལ། ཁྲི་ཐོག་ཁང་གི་གཉེར་པ། ཞལ་ངོ་ལས་སྣེ། དགེ་བཤེས་དགེ་འདུན་བཅས་ནས་སེར་ཕྲེང་སྤོས་སྣེ་སོགས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་མཚམས་མཁན་པོས་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། སྟོན་འཁོར་ཡོངས་ལ་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་འབུལ་ཞུས། དེར་ཡོད་ཚང་མར་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་ལེགས་དར་སྩལ། དགའ་ལྡན་གསེར་སྡོང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁང་བཅས་པར་མཆོད་འཕྲིན་འབུལ་རྒྱུའི་དགོས་ཐོབ་དང༌། ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་བཅས་སྩལ།

དེ་ནས་ཐར་རྒྱས། རྒྱ་ས་སྒང༌། བཤད་སྒྲ། བྲག་དཀར་ཞོལ། ལྡན། བདེ་ཆེན་ཕུ་མདའ། བསམ་སྒྲུབ་སྒང་སོགས་ཀྱི་ཞིང་འབྲོག་མི་མང་ཚོས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་ཕེབས་བསངས་དུད་སྤྲིན་འཕྱུར་ཞིང༌། གྲལ་སྟར་བསྒྲིགས་ཏེ་དད་གུས་དཔག་མེད་ཀྱི་ཕེབས་བསུ་ཞུ་མཁན་ཚོར་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་དགྱེས་འཛུམ་ལྷུག་པར་གྲོལ་ཞིང་བྱམས་བརྩེའི་གཟིགས་པས་གཡོས། ཚལ་གུང་ཐང་དུ་ཁུལ་དེ་དང༌། ལྷ་ས་བའི་མི་མང་དང༌། སེ་འབྲས་དང༌། ཚལ་དགོན་བཅས་ཀྱི་དགེ་འདུན། དམག་སྒར་ཁག་གི་འགོ་དམག གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ། བླ་བྲང་རྒྱལ་སྒོའི་ཕྱི་ནང་གདན་ས་གསུམ་གྱིས་མཚོན་རིས་མེད་བླ་སྤྲུལ་འབྲིང་ཆུང༌། མཁན་པོ་ཁག ལས་སྣེ། རྡོ་གཅལ་ནང་རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་ལས་བྱེད། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག་དང༌། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཁག གཞིས་བཞུགས་བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ། སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང་བཅས་སྟར་སྒྲིག་གུས་བཏུད་དང༌། སྤྱན་རྒྱ། ཞབས་རས། སྤོས་སྣེ། དབུ་གདུགས་བཅས་ཀྱི་སྔུན་བསུས་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་དུ་ཕེབས་འཁོར་ལས་བཤོལ། དབུ་པཎ་གསོལ། བླ་བྲང་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས། གསོལ་འབྲས་ཕེབས། གཞིས་བཞུགས་བཀའ་བློན་ལས་ཚབ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་དང༌། ཤན་ཁ་བ་བཅས་ནས་རྟེན་གསུམ་བཏེགས།

ཉི་འོད་དུ་གུང་ཐང་འཛིན་བདག་ཁེ་སྨད་པ་ནས་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་ཞུས། དེ་རྗེས་གུང་ཐང་བླ་བྲང་ཤོད་ཚོམས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་ཆས་དང༌། མཆོད་རྫས་རྒྱན་འགྲེམས་སོགས་གྲ་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་ལེགས་ཟིན་དང་འབྲེལ་སྤྱན་རྒྱ་ཕེབས་རས་སོགས་སྔར་སྲོལ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་ནས་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་གཞིས་བཞུགས་བཀའ་ཚབ་ནས་མཇལ་དར་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་བསྟར་འབུལ་ཞུས། རྒྱུད་སྟོད་སྨད་ཀྱི་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་གཞུང་ཆེན་པོའི་དཀའ་གནད་ལས་བརྩམས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ཕོགས་མདའ་རྩིས་ཕྱག རིམ་བཞི་སྲས་རྣམ་པ། ལས་དཀྱུས་བཅས་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་དང༌། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ། བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག གདན་སའི་མཁན་པོ། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་སོགས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས། གཞན་ཡང་གར་དང་གཉིས། བྲོ་པ་གཞས་མ། དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་སོགས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་སྔར་ལམ་ཇི་བཞིན་ཉམས་སུ་བསྟར། མཛད་སྒོ་གྲུབ་བསྟུན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གི་འདྲ་སྐུ་དང༌། གདུང་རྟེན་ལྷ་ཁང་ཁག དཔལ་ལྷ་ཞི་དྲག བྱ་རོག་གདོང་ཅན་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། འཕྲིན་བཅོལ་བཅས་བསྐྱངས།

ཉིན་གསུམ་རིང་གུང་ཐང་དུ་ལྷོད་བཞུགས་གནང༌། ཉིན་མཐའ་མར་རྒྱ་ནག་ཁུལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ལྷན་བཅར་ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་རྣམས་དང༌། རྒྱ་ནག་ཁྲིན་ཏུ་ནས་འདི་ག་བར་སྐུ་ཕྱྭའི་སྲུང་སྡོམ་ཞུ་མཁན་ཆེད་བཅར་རྒྱའི་སྐུ་སྲུང་སྤྱི་འདོམས་འགོ་དམག ཕེབས་སྒྲིག་འགན་ཁུར་བ། གསུང་སྒྱུར་བ་ཁག ཕེབས་འཁོར་ཆེ་ཆུང་གི་ཁ་ལོ་བ་བཅས་ནས་འགན་བབས་ཞབས་འགྱུར་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བར་རང་གཞུང་ནས་ལེགས་བཟོའི་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་ཐོག་སོ་སོའི་ལས་འགན་ལ་གཞིགས་པའི་ལེགས་དར་དང༌། རྒྱ་རིགས་ཚོར་དངོས་སྐྱེས་དང་འབྲེལ་བཀའ་ཚབ་ཤན་ཁ་བས་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་གསུང་བཤད་གནང་བར་ཚང་མས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོས་ཐལ་མོའི་རྡེབ་སྒྲ་ཡུན་རིང་བསྒྲགས། དེ་རྗེས་ཕྱོགས་ཕེབས་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་རང་གནས་སོ་སོར་ཕྱིར་ལོག ཚལ་གུང་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་རྟེན་མཆོག་རྣམས་ལ་མཆོད་སྤྲིན་དང༌། དགེ་འདུན་ཚོར་བསྙེན་འགྱེད་སྩལ། སྤོ་བོ་ནང་ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་ཕེབས་མཇུག་ཏུ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱང་འདི་ཉིན་ཚལ་གུང་ཐང་དུ་འཛོམས་བཅར་ཞུ་ཐུབ་པ་བྱུང༌།

ཤིང་ལུག་ བོད་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༡ (༡༩༥༥།༦།༣༠) ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་སྔར་བཞིན་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུ་གཙང་པོའི་ལྷོ་ངོས་ཕེབས་སྐྱེལ་དབུ་གུར་ནང་ཤན་ཁའི་གཞིས་སྡོད་མི་མང་ལ་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་ནས་མཇལ་ཁ་སྩལ། སྐྱིད་ཆུའི་ཟམ་ཆེན་བརྒྱུད་བྱང་ངོས་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་ཆེན་མོའི་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང་གིས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ། གདན་སའི་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཁག་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་འབྲིང༌། ལས་སྣེ། དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་སེར་ཕྲེང༌། བོད་རྒྱའི་དམག་སྒར་ཁག་གི་འགོ་དམག་ནས་རུ་སྒྲིག ལྷ་ཞོལ་མི་མང་མང་ཚོགས་དང༌། ཟློས་གར་ལྷ་མོ་བ། བྲོ་པ་གཞས་མ་སོགས་ནས་གུས་འདུད་སྟར་སྒྲིག་གིས་ཕེབས་བསུ་ཞུ་བཞིན་དབུ་གུར་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་འཁོད། བཀའ་ཤག་དང༌། རྒྱ་དཔོན། གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་འཐུས་བཅས་ནས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས། བཞེས་སྤྲོ་བཅས་ཕེབས།

དེ་ནས་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་བར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕེབས་བྱམས་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞིང་ཆིབས་རགས་སྟོན་འཁོར་རྣམས་སྔར་སྲོལ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོ་རྒྱས་པའི་ལམ་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། དེ་ཡང་རྩེ་ཕོ་བྲང་གིས་དབུས་ཕོ་བྲང་ཁག་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད། བླ་བྲང་ཆེ་ཁག གླིང་ཁག གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། ལྕགས་པོ་རི། སྡེ་དཔོན་ཁག་གིས་གཙོས་ལྷ་ཞོལ་གྲོང་ཁྱིམ་དང་བཅས་པའི་ཡང་སྟེང་ཐུག་དར། སྒོ་དང་སྒེའུ་ཁུང་གི་ཁྲ་ཡོལ་གསར་བརྗེ། ས་ཁུལ་ཚང་མ་གད་ཕྱིས་དང་དཀར་ཐིག་འཐེན་པ། གྱོན་པ་གཟབ་མཆོར་སྤྲས་པ་སོགས་དགའ་སྟོན་གྱི་ཆོ་ག་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང༌། གཞན་ཡང་དུང་རྒྱ་རྔ་རོལ་གྱི་སྒྲ་དབྱངས་བར་མ་ཆད་པ། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་གདན་ས་གསུམ་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད། གླིང་ཁག དགོན་སྡེ་ཁག་དང་བཅས་པའི་གྲྭ་བཙུན་གྱི་སེར་ཕྲེང༌། རྒྱལ་སྲུང་དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་སྒྲིག རྒྱ་མིའི་དམག་མིའི་རུ་སྒྲིག་དང༌། རིག་རྩལ་འཁྲབ་སྟོན་པ། ལྷ་ཞོལ་ཁུལ་གྱི་བྲོ་པ་གཞས་མ། ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་བ། ཁུལ་དེར་གཉུག་མར་གནས་པ་དང་ཆེད་དུ་འབྱོར་བའི་མི་མང་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་མ་བགྲོས་འདུན་པ་རྩེ་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་ཕེབས་བསུའི་བཀོད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་ྋགོང་ས་ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་ཆེན་པོ་བསྟན་སྲིད་མི་མང་དང་བཅས་པའི་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་ཐབས་ཆེད་མཛད་དཀའ་དང་སྐུ་ངལ་ལ་མ་བལྟོས་པར་རྒྱ་ནག་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལོ་གཅིག་འཁོར་མཚམས་ཐུགས་དམ་བཙན་པོ་གཡོ་བ་མེད་པར་སླར་ཡང་རང་ལྗོངས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ྋཞབས་ཟུང་པད་མོའི་རེ་ཁ་རྣམ་པར་བཀོད་པར་སྒོ་གསུམ་དགའ་སྤྲོའི་རྣམ་པ་འགོག་ཏུ་མེད་པར་གུས་བསྟོད་ཆེན་པོས་བསུ་བ་ཞུ་ཞིང༌། ཐོག་མར་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་ནས་བརྒྱ་སྦྱིན་ཉེ་དབང་ངམ། ཟླ་གཞོན་རྒྱུ་སྐར་གྱིས་བསྐོར་བ་བཞིན་ཆིབས་རགས་སྟོད་སྨད་མུ་ཏིག་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པའི་དབུས་སུ་མགོན་པོ་གང་གི་བྱམས་བརྩེའི་གསེར་ཞལ་དགྱེས་འཛུམ་ལྷུག་པར་གྲོལ་བཞིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་ཅིང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་མཁན་རིམ་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་རྗེས། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་མཉམ་མེད་ཟས་གཙང་སྲས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚད་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེས་གཙོས་གཙུག་ལག་ཁང་སྟེང་ཤོད་བར་གསུམ་དུ་གནས་གཟིགས་དང༌། མཆོད་འབུལ། ཐུགས་སྨོན་བཅས་ལེགས་པར་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་མུ་མཐུད་འདོད་འཇོའི་ཟམ་པ་དང༌། ལྕང་གསེབ་ཤར། རྡོ་རིང་ཕྱི་མ་བྲག་སྒོ་ཀ་ཎི་བཅས་ཀྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་ཕེབས་བསུའི་བཀོད་པ་གོང་བཞིན་ཟམ་མ་ཆད་པ་བརྒྱུད། ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་ཉི་འོད་གཟིམ་ཆུང་འགག་ཏུ་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ་ཏེ་དབུ་གཡབ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་གྲོ་ཕེབས། ཆིབས་ཞབས་རྣམས་ཉི་འོད་སྦུག་མདོར་འཁོད་ཅིང་ཕེབས་ཇ་དང༌། དྲུང་བཞེས་ཕེབས། དེ་རྗེས་ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོར་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས། བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས།

གདན་སའི་མཁན་པོ་གཉིས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། སྲིད་ཟུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། ཧོ་ཐོག་ཐུ། བཀའ་བློན་བཀའ་ཚབ། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེ་མོས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་རྣམས་དང༌། གདན་སའི་མཁན་འཐུས། བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག བོད་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་གཙོས་ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ། རྒྱ་དཀར་ནག བལ་འབྲུག་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་གསོལ་བསྐངས་བསྟར་འབུལ། དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་དང༌། གཞན་ཡང་ཕེབས་བྱམས་འགོ་བྱིངས་སོགས་མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པའི་མི་སྣ་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་རིམ་བཞིན་སྩལ།

དེ་རྗེས་གཟིམ་ཆུང་ཁམས་གསུམ་ཟིལ་གནོན་གྱི་གཟིགས་མཐོང་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་ལྷ་ཞོལ་བྲོ་པ་གཞས་མ་དང༌། ཤེལ་གྲོང་འབྲོང་རྩེད། སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་སོགས་ནས་བཀྲ་ཤིས་པའི་རིག་རྩལ་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར། འགག་ནས་ཕྱག་སྲུང་དང༌། མཛོད་ཆུང་དང༌། རྩེ་ཕྱག་ནས་ལེགས་དར། གནང་ཆ་བཅས་དང་རྩེ་གཉེར་ནས་ཇ་ཆང་སོགས་སྩལ།

དེ་ཉིན་སྐྱིད་ཆུ་ཟམ་ཆེན་ཁའི་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མ་ཕེབས་བར་དང༌། སླར་ཡང་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་མ་འཁོད་བར་ཆར་པ་བར་མཚམས་མེད་པར་བབས་ཤིང༌། ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་སྤྱི་དང༌། མཇལ་ཁ་དང་ཕེབས་བསུ་ཞུ་མི་རྒྱ་ཆེའི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་རྣམས་དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་ཚོར་སྣང་དྲག་པོས་རང་རང་སོ་སོའི་རྒྱན་གོས་གང་ན་ཇི་ཡོད་གཟབ་མཆོར་དང་ལྡན་གྱིས་སྤྲས་པའི་གྱོན་གོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོས་གཞི་འདྲ་མིན་ཕན་ཚུན་མཉམ་འདྲེས་དང༌། ལྷག་པར་གཞུང་ཞབས་ཤོད་སྐོར་རྒྱ་ལུ་ཆས་བཞེས་མཁན་རྣམས་ཀྱི་དབུ་ཞྭ་ཨར་ཀོན་ཞེས་རས་དཀར་སྐྱོ་སྦྱར་བཏང་བའི་ལ་ཐོད་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཆར་ཆུས་བོང་ནས་མགོ་ཁེབས་ལྟ་བུ་ཙམ་ལས། ཞྭ་མོའི་བཟོ་དབྱིབས་གཏན་ནས་མེད་པར་གྱུར་ཅིང༌།

འོན་ཀྱང་ནོར་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྲུབ་མཚམས་ཆར་ཐག་ཆོད་པ་དང༌། དགོང་ཉི་ཟེར་ཐིང་ངེར་ཤར་བ་བཅས་དངོས་བྱུང་གནས་ཚུལ་རྣམས་ལ་རང་རང་སོ་སོའི་རེ་དོགས་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་ནས། ལྷ་ཀླུ་གཞི་བདག་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མཉེས་ནས་ཆར་པའི་བསུ་བ་ཞུས་པ་དང༌། མཇུག་ཏུ་ཉི་མ་བསྟན་པ་ནི་དེ་བས་དྲོ་སྐྱིད་ཀྱི་རྣམ་པ་འཆར་རྒྱུའི་མཚོན་རྟགས་རེད་ཟེར་བ་དང༌། ཡང་དགའ་སྟོན་འདི་ལྟ་བུར་ཆར་པ་བར་མཚམས་མེད་པ་བབས་པ་དང༌། གྱོན་ཆས་ཀྱི་ཚོས་གཞི་མཉམ་འདྲེས་དང༌། ལྷག་པར་དྲུང་ཆས་རྒྱ་ལུ་ཆས་ཀྱི་ཨར་ཀོན་འབོ་ལུག་པ་ནི་བསྟན་སྲིད་ལ་མི་ཤིས་པའི་ཐན་ལྟས་རེད་ཅེས་སེམས་ཁྲལ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་སོགས་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དཔྱད་གླེང་འདྲ་མིན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བྱུང་བ་མ་ཟད། ད་ཡོད་རྒན་རབས་རྣམས་ཀྱི་དྲན་ལམ་རྗེས་དྲན་ལྟར་གླེང་ཚུལ་འདྲ་མིན་བྱུང་ཡོད། གང་ལྟར་དེ་ཉིན་གྱི་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་རིམ་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་ཁུལ་ལོ་འཁོར་གཅིག་རིང་ཕྱོགས་ཕེབས་མཛད་སྒོ་བགེགས་མེད་ལེགས་འགྲུབ་ཐོག ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད་པར་བོད་མི་རྣམས་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བས་ཡོངས་སུ་ཚིམ་བཞིན་དུ་རང་རང་གི་གནས་སུ་འཁོད།

བོད་ལྗོངས་སེར་སྐྱའི་གཡུ་འབྲུག་ལྡིང་ཁང་དུ།།

མཐོང་གྲོལ་གསེར་གྱི་སྐུ་བཞི་བྱིན་ཆགས་པའི།།

གསོལ་འདེབས་ཆོས་དུང་དབྱངས་ཀྱིས་བྲན་དང་ལྷན།།

མི་སྡེ་འབུམ་གྱི་གུས་བསུའི་རྒྱལ་མཚན་སྒྲེང༌།།

དེ་ཚེ་ཆོས་སྲིད་གསེར་གྱི་རྩིབས་སྟོང་གིས།།

གངས་ལྗོངས་གླིང་བཞིའི་ཁྱོན་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི།།

རྨད་བྱུང་ཕྱག་ན་པད་མོའི་ཞབས་སེན་ཕྲེང༌།།

གཙུག་ལག་འདུས་བདེར་འཁོར་ལོའི་རེ་ཁ་བཀོད།།

འཇམ་མགོན་ཙོང་ཁ་པ་ཡི་བྱིན་རླབས་གཏེར།།

རང་བྱུང་དྷི་ཡིག་དྭངས་མའི་ཕྲ་ཚོམ་ཅན།།

སྐུ་འབུམ་ཆོས་ཀྱི་འདུས་སྡེ་ཆེན་པོ་དང༌།།

མདོ་སྔགས་ལུང་རྟོགས་ཆོས་ཚུལ་འཕེལ་བའི་སྡེ།།

བཀྲ་ཤིས་གཡང་གིས་ཆགས་པའི་ཆོས་སྡེ་སོགས།།

རྒྱལ་བསྟན་སྙིང་པོ་འཛིན་ལ་ཟླ་བྲལ་བའི།།

དགོན་གནས་འདུས་སྡེའི་རེ་སྐོང་ཆོས་ཀྱི་དུང༌།།

གཡས་འཁྱིལ་གཡང་གིས་དགེ་མཚན་གསལ་བར་རྨད།།

མདོ་སྔགས་སྡེ་སྣོད་གཙུག་ལག་འཕྲུལ་གྱི་མཛོད།།

ཡངས་པོར་ཕྱེས་པ་མུ་ཏིག་དོ་ཤལ་གྱི།།

འཕྱང་འཕྲུལ་གཡོ་བ་མཆོག་གི་དགའ་སྟོན་དུ།།

ཡིད་ཀྱི་མཛེས་རྒྱན་འགོད་མཁས་ཁྱོད་གཞན་སུ།།

ཇི་ལྟར་འདོམ་མཁས་ཆོས་སྲིད་བླང་དོར་ཕྲེང༌།།

གང་གི་མགུལ་བ་བརྒྱན་པའི་དབྱངས་སྙན་པོས།།

ཆོལ་གསུམ་མི་སྡེའི་དུང་ཞེན་ལྷ་ལམ་དུ།།

འགེངས་པའི་རྒྱལ་རྔའི་རྒྱལ་མཚན་ཁྱོད་ཀྱིས་སྒྲེང༌།།

མཁའ་ཁྱབ་ཞིང་གི་ཐུགས་རྗེའི་གཏེར་ཆེན་གང༌།།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་སྤོར།།

བླ་ན་རབ་འབར་མཚན་དཔེའི་ཕྲ་ཚོམ་གྱིས།།

མངོན་པར་བརྗིད་པའི་དགའ་སྟོན་འདུ་རྭའི་སྡེ།།

མཐོང་ཡངས་མཁའ་ལ་འཇའ་ཚོན་རི་མོ་ལྟར།།

གོས་དར་རྒྱལ་མཚན་སྒྲེང་པའི་མཆོད་སྤྲིན་རྫས།།

རྣམ་པར་འགེངས་ཤིང་ལག་སོར་པད་མའི་འདབ།།

སྙིང་ཁར་ཟུམ་སྟེ་སྨོན་པའི་རྫ་རྔ་འཁྲོལ།།

གང་ཚེ་བཀྲ་ཤིས་དགེ་མཚན་མཆིས་སོ་ཅོག།

གཡང་དུ་འགུག་པའི་ཆོ་ག་ཉམས་བསྟར་ནས།།

དགའ་སྐྱིད་པད་མོ་འཛུམ་ཞིང་འདི་སྐད་དུ།།

ཁྱེད་ཉིད་བྱོན་པའི་ལེགས་སོའི་དབྱར་རྔ་ལྡིར།།

ཁ་ལྗོངས་ལེགས་ཚོགས་གཡུ་ཡི་ནེའུ་གསིང་དགོད་པར་གང་གི་ཞབས་རྡུལ་སྤྱི་བོར་འགོད་པའི་སྐབས་དབྱེ་སྟེ།། བོད་འབངས་རྐང་དྲུག་མགྲོན་དུ་འགུག་པའི་གསང་གསུམ་འཕྲིན་ལས་དྲི་བསུང་ཕྱོགས་སུ་འཐུལ་བ་ལས།། མཚན་མཛད་དགེ་བའི་གེ་སར་རབ་ངོམས་ཞི་བདེའི་སྦྲང་རྩིའི་ཐིག་ལེའི་དོག་པ་ཀུན་ཏུ་འགེངས་པ་ལ།། ཟབ་ཡངས་མཁྱེན་པའི་གཡུ་ལོ་རྣམ་པར་དགོད་པའི་མཚོ་སྐྱེས་གཞོན་ནུ་དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་སྙིང་ཁར་ཟུམ།།

ནོར་གླིང་པད་མའི་ལྗོངས་ལ་ཕྱག་གིས་པད་མའི་ཆུན་པོ་འཆང་སྟེ་ཞབས་གཉིས་གར་གྱིས་རྩེན་པ་ལ།། གང་ཚེ་ལྷ་དང་མི་དང་དྲི་ཟ་དང་བཅས་ཁྱེད་ཉིད་བསུ་བའི་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་བརྡུང་དང་ལྷན།། མི་ཕྱེད་དད་པའི་སྤྲིན་དཀར་ལྡིང་བའི་སྤྲོ་དགའི་ཉམས་ཀྱི་སྦྲང་ཆར་བསིལ་བའི་དུས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་འདིར།། སྙན་འགྱུར་ཚིག་གི་ཅ་ཅོའི་སྒྲ་འབྱིན་གཙུག་གི་ཅོད་པཎ་ཕབ་སྟེ་་ཞབས་ལ་མཆོད་པའི་དགེ་མཚན་མངོན་པར་རྨད།།

55 རྒྱུད། ཐ། ཤོག་ངོས་ ༤༤༢ བ་༤། ཞོལ་དཔར་མ།

56 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༣༢ ཕྲེང་ ༨ (༡༩༦༣)

57 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༣༣ ཕྲེང་ ༥ (༡༩༦༣

58 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༣༥ ཕྲེང་ ༣ (༡༩༦༣)

59 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༢༦ ཕྲེང་ ༡༦ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

60 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་’ཤོག་ངོས་ ༣༠༥ ཕྲེང་ ༡༧ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

61 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་’ཤོག་ངོས་ ༣༠༦ ཕྲེང་ ༩བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

62 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག་གྲངས་༡༠༢ ཕྲེང་༢། (༡༩༩༠)

63 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས། ༡༢༨ ཕྲེང་ ༡༨ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

ས་བཅད་བཞི་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་རྗེས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོར་གདན་ཞུས་རྒྱ་ནག་ཁུལ་དང༌། ཕར་ཕྱིར་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་བཅས་པར་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་དོན་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་དབུས་མཆོག་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་སར་བདེ་བར་ཞབས་སོར་འཁོད། དེ་ཡང་རང་རྣམ་ལས། “མཐར་ཕྲན་རང་གནས་ལྷ་སར་འབྱོར་ཞིང༌། ནོར་གླིང་དུ་ཡང་བསྐྱར་ཕྱིར་ལོག་འབྱོར་པར་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ལྕགས་རིའི་ཕྱི་ལོགས་ཉེ་འཁོར་དུ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ཚོས་ད་དུང་ང་ཚོར་འཇིགས་སྣང་བསྐུལ་ཏེ་བསྡད་འདུག་ཀྱང༌། ནང་དུ་དབེན་ཞིང༌། ཉམས་དགའ་བས་ཆོས་སྤྱོད་རྣམས་སྔར་བཞིན་མུ་མཐུད་བྱེད་པར་དཀྲོག་རྐྱེན་བཟོ་མཁན་མ་མཆིས།

ངའི་བཀའ་བློན་ཚོས་རྒྱ་མིར་མཛའ་མཐུན་གྱི་འབྲེལ་བ་སྔར་བཞིན་བྱེད་པ་དང༌། ལྷ་སའི་མི་མང་གིས་རྒྱ་མིར་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་ཚུལ་ཡང་ཕྲན་བུ་དྲག་ཏུ་ཕྱིན་འདུག་ཅིང༌། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡང་ཞི་འཇམ་དུ་གནས་འདུག ཤར་ཕྱོགས་ས་མཚམས་ཉེ་སྐོར་དུ་བསྒྱུར་བཅོས་ཚབས་ཆེན་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཁོང་ཚོས་གསལ་རྗེན་ཤེས་མེད་པ་དང༌། ཕྲན་ནས་མཐོང་བའི་གནས་ཚུལ་སྡུག་པོ་ཞེན་ལོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་བོད་དབུས་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་དུ་སྐབས་དེར་ལག་ལེན་ཆ་ཚང་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེར་བརྟེན་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ནས་གནས་ཚུལ་སྡུག་ཤོས་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཡོད་དུ་རེ་བར་མཐོང་བྱུང༌།”64 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར།

བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ཟེར་བ་འཛུགས་གཏན་འཁེལ་བ་དེ་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་དང་བཅས། བོད་ཤིང་ལུག་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༡ (༡༩༥༥་ ༦་ ༣༠) ཉིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་བདེ་བར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར། རྩེ་དྲུང་གླིང་ཁར་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་བསྐོངས་ཚོགས་གནང་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ལྷན་བཅར་ཆིབས་ཞབས་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ནས། བར་ལམ་རྒྱ་ནག་ཁུལ་ཚོགས་འདུ་ཆེ་ཆུང་དང༌། འབྲེལ་ཡོད་ཕན་ཚུན་བཀའ་བསྡུར་རིམ་པ་གནང་བ་བརྒྱུད། བོད་དུ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར་དང༌། བོད་དམག་འཁུ་བསྡུ་གནང་ཕྱོགས། བོད་དངུལ་པར་འདེབས་སྐོར། གཞུང་བླའི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་སོགས་རྒྱ་བོད་དབར་དང༌། ནང་ཁུལ་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་ཐག་གཅོད་བྱུང་བ་དང༌། ཐག་གཅོད་མ་ཐུབ་པ། ཕྱིས་འབྱུང་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་བཅས་ཞིབ་ཕྲའི་ངོ་སྤྲོད་དང་འགྲེལ་བརྗོད། གསལ་བཤད་བཅས་གནང་ཞིང༌། སྐབས་དེར་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་དགོངས་འཆར་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བ་སྨོས་ཅི། སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཏུའང་གླེང་ཕྱོགས་འདྲ་མིན་བྱུང་བ་དང༌། ལྷག་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་སྲུང་ཆ་བོད་དམག་ཆིག་སྟོང་ཐམ་པ་དྲག་འདེམས་ཀྱིས་དེ་བྱིངས་བོད་དམག་རྣམས་གནས་སྐབས་རང་ཁུངས་སོ་སོར་ཕྱིར་སློག་གནང་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་གླེང་གཞི་ལས་འཕྲོས་ཏེ། བོད་ཀྱི་དམག་སྒར་ཁག་གི་འགོ་དམངས་སྤྱི་མགྲིན་ནས་བཀའ་ཤག་མཚན་ཐོག་རྒྱ་མིའི་བྱ་ཐབས་དེ་ནི་བོད་ལྗོངས་སྟབས་བདེའི་ངང་ཁྱུར་མིད་གཏོང་རྒྱུའི་ངན་གཤོམ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་དེང་སྐབས་དུས་བབ་ཛ་དྲག་ཟང་ཟིང་གི་སྐབས་འདིར་ང་ཚོ་བོད་དམག་རྣམས་རང་རང་འཚོ་དོན་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་ཁུར་འགན་བསྐྱུར་ཐབས་བྲལ་བས། དགྲ་ཟླ་དགྲ་མངགས་ལ་བརྟེན་རྒྱག་རང་འཁུར་གྱིས་གཞུང་སའི་དམག་ཞབས་སྔར་བཞིན་མུ་མཐུད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་སྐོར་གྱི་སྙན་ཞུ་ཡང་ཕུལ།

ལོ་དེ་གའི་ནང་ཁམས་ཕྱོགས་རྒྱ་དམག་གིས་ས་གནམ་གཉིས་ནས་དྲག་རྒོལ་གྱིས་ལི་ཐང་དགོན་ཆེན་རྩ་གཏོར་བཏང་བ་དང༌། བློ་བཟང་མཁས་བཙུན་དང༌། ལུང་རིགས་མཁན་ཟུར། དགེ་བཤེས་ཨ་ཞང་སོགས་བླ་མ་བགྲེས་པོ་དགུང་ལོ་ ༧༠ .༨༠ ཕེབས་པ་མང་པོ་དམར་གསོད་བཏང་བ། གཡོན་རུ་དཔོན་བསོད་ནམས་དབང་རྒྱལ་དང༌། མདའ་རྒོད་བུ་བློ་གྲོས་དོན་གྲུབ་སོགས་རང་ཡུལ་ལ་ཤ་ཞེན་ཅན་གྱི་དཔོན་འགོ་མང་པོ་བསད་པ། དེ་བཞིན་ཆ་ཕྲེང་བསམ་འཕེལ་གླིང་དང༌། འབའ་ཆོས་སྡེ་དགོན། རྒྱལ་ཐང་སུམ་རྩེན་དགོན། སྨར་ཁམས་ཀླུ་ར་དགོན། ཏྲེ་ཧོར་བྲག་འགོ་དགོན། འགུ་ལོག་སེར་ཐ་དགོན། ལྡན་ཁོག སྡེ་དགེ་གླིང་ཚང་ཨ་མདོ་ཁུལ་བཅས་པར་དྲག་གནོན་ཚབས་ཆེ་བྱས་ཤིང༌། གྲྭ་པ་དང༌། སྐྱེས་པ་ན་གཞོན་ལྷག་ལུས་རྣམས་ཁྱིམ་ཚང༌། བཟའ་ཟླ་བུ་ཕྲུག་བཅས་བློས་བཏང་ནས་རི་ཁུལ་ནགས་གསེབ་ཏུ་བྲོས་ནས་འཇབ་རྒོལ་མི་བྱེད་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང༌། དུས་མཚུངས་འབྲི་ཆུ་ནུབ་རྒྱུད་འཇོ་མདའ་ཁུལ་དུ་ཡང༌། སྡེ་དགེ་གཉེར་ཆེན་མཁར་མདོ་འཆི་མེད་མགོན་པོ་སོགས་ཚོགས་འཐུས་མི་དྲག་ཁག་གཅིག་ཉི་མ་མང་པོའི་རིང་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་བཙན་ཉར་བྱས་ཏེ་དྲི་བ་མང་པོ་བྱས་མཐར་བཙན་གནོན་གྱིས་ཁོ་ཚོས་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་རྒྱུར་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་ཁས་ལེན་བྱེད་བཅུག་མཚམས་ས་ཁུལ་དེར་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་བོད་པས་བཅོས་བསྒྱུར་ཞུ་སྐུལ་བྱས་ཚུལ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པར་བརྟེན་འཐུས་མི་ཚོ་སྲུང་ཆའི་འོག་ནས་བྲོས་བྱོལ་གྱིས་ཁོང་ཚོ་དང༌། ཞིང་འབྲོག་སེར་སྐྱ་མང་པོ་ཞིག་མཚོན་ཆ་དང༌། བཟའ་བཅའ་ཕྲན་བུ་འཁྱེར་ཏེ་གོང་བཞིན་རི་ཁུལ་ནགས་གསེབ་སོགས་བཙན་ས་བཟུང་ཞིང༌། ཕན་ཚུན་ཟླ་བསྒྲིལ་གྱིས་འཇབ་དམག་རྩ་འཛུགས་བྱེད་པ། རྒན་བྱིས་མང་པོ་ཞིག་དངོས་ནོར་རྟ་ཟོག་ལྷག་ལུས་ཕྲན་བུ་མཉམ་འཁྱེར་གྱིས་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་སུ་རིམ་བཞིན་ཐོན་བསྐྱོད་བྱེད་པ་དང༌། ཨ་མདོའི་ཁུལ་ནས་ཀྱང་བླ་མ་ཆེ་ཁག་དང༌། མི་མང་མང་པོ་རང་ཡུལ་བཞག་སྟེ་དབུས་ཕྱོགས་སྐྱས་སྤོ་བྱ་དགོས་བྱུང་བ་མ་ཟད། འབྲི་ཆུ་ནུབ་རྒྱུད་ཁུལ་དུའང་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་རྩིས་བྱས་སྟབས། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བ་གསར་འཛུགས་ཟིན་རྗེས། ཁུལ་དེའི་ནང་དུའང་དྲག་པོའི་གྱེན་ལངས་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པར་བརྟེན། མདོ་དབུས་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་ཚུར་རྒོལ་ཡོང་ཉེན་མ་བཟོད་པར་བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་མཐོང་ཕྱོགས་རྙོག་ཐབས་སམ། མགོ་སྐོར་བསླུ་བྲིད་ཀྱི་ཐབས་ངན་ཡང་གང་ཐུབ་སྤེལ་ཡོད།

དེ་ཡང་ཞྭ་སྒབ་པའི་རྒྱལ་རབས་ལས། “རྒྱ་དམར་གྱི་བསམ་པར། དར་རྩེ་མདོ་ནས། འབྲི་ཆུ་ཚུར་ཁ་བར་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་རྐྱང་ལྟ་བུར་ཆ་བརྩིས་བསྐོར་ཏེ་བཅོས་བསྒྱུར་དང༌། བཙན་གནོན་བྱེད་རྐྱང་བྱས་པས་ཡུལ་ནང་ཟིང་འཁྲུག་བྱུང་བ་དང༌། འབྲི་ཆུ་ནུབ་བརྒྱུད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཁོངས་ཡིན་པའི་ཁུལ་གྱིས་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་མིན་དྲི་བ་ཙམ་བྱས་ཏེ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་རྩིས་བྱས་པས་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་གི་འགོ་ཚུགས་ཏེ་དམག་གི་མེ་ལྕེ་དེ་འབྲི་ཆུ་ཤར་ནུབ་གཉིས་ཀར་མཆེད་དོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་མི་ནི་ཤར་དར་རྩེ་མདོ་ནས། ནུབ་ལ་དྭགས་ཚུན་ཆད་བོད་ཁོངས་མི་རིགས་གཅིག་པ་ཡིན་གཤིས་སྐྲ་རྩེ་གཅིག་ནས་འཐེན་ན་མགོ་བོ་ཡོངས་རྫོགས་འགུལ་བ་ལྟར་གདོན་གཅིག་ཟིན་གྱི་ན་ཚར་ངོས་འཛིན་གཅིག་གྱུར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་རྒྱ་དམར་ལས་བྱེད་པས་ཧ་ཉིད་གསལ་པོ་རྟོགས་ཏེ་བོད་གཞུང་ནས་འབྲི་ཆུ་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཁམས་རིགས་ཚོར་བཀའ་མོལ་ཞིག་གནང་ན་རེ་ཞིག་མགོ་བོ་འཁོར་གྱི་རེད་བསམ་པའི་རེ་ངན་འཆར་ནས། ལྷ་སར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཐོག་མོལ་བསྡུར་ཞུས་པ་ལྟར་ཁམས་ཕྱོགས་བཀའ་མོལ་གནང་བར་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད། སྤོམ་མདའ་སྟོབས་རྒྱལ་བཅས་བཏང་བ། ཁོང་ཚོར་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུའི་དབང་ཆ་དེ་ཁྱད་མཚར་ཞིག་ཡོད། ཁམས་པ་རྣམས་ལ་ངོ་རྒོལ་མ་བྱས་པར་མཚོན་ཆ་རྩིས་འབུལ་གྱིས་རང་རང་ཞིང་འབྲོག་ཐོག་ཚུལ་མཐུན་བྱས་ཏེ་ལོག་དགོས་བརྗོད་རྒྱུ་ཙམ་ལས། རྒྱ་མིས་དྲག་པོའི་བཙན་གནོན་མཚམས་འཇོག་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། བཙན་དབང་གི་བཅོས་བསྒྱུར་མི་བྱེད་པ། ཆོས་དད་རང་མོས་དང༌། ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་ལ་སྲུང་བརྩི་བྱེད་རྒྱུའི་སྐད་ཆའི་ཟུར་ཙམ་ཤོད་པའི་དབང་ཆ་ཡོད་པ་མ་རེད། བྱས་ཙང་ཁོང་ཚོ་ཆབ་མདོ་དང༌། ནང་ཆེན་ཉེར་ལྔ། སྡེ་དགེ་ཁུལ་དུ་ཕེབས་ཀྱང༌། སྐད་ཆའི་དོན་འབྲས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་དགོས་བྱུང་འདུག”65 ཅེས་གསལ།

འདིར་གསལ་ཁ་གཏོད་དགོས་པ་ཞིག་ལ། དེ་སྐབས་ཁམས་ཁུལ་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་རྣམས་རང་ལྗོངས་གྲ་ལྷན་དུ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁུལ་དེར་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་ཐབས་ཆེད་རྒྱ་མིའི་ཞུ་མོས་བཞིན་གོང་གསལ་སྐུ་ཚབ་མི་སྣ་གསུམ་པོ་ཆེད་གཏོང་གནང་ཡོད་ཀྱང༌། སྐུ་ཚབ་ཚོར་རྒྱ་མིའི་འདོད་ཚུལ་བསྒྲུབ་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས། ས་གནས་མི་མང་གི་དཀལ་ངལ་སེལ་རྒྱུའི་དབང་ནུས་གང་ཡང་མེད། དེའི་གོང་རྒྱ་དམར་ནས་ཁོང་ཚོ་དང་འབྲེལ་ཡོད། ཆབ་མདོ་ནས་སྡེ་དགེ་བཙུན་མོ་འཇམ་དབྱངས་དཔལ་མོ་དང༌། སྡེ་དགེ་སྲས་སྐལ་བཟང་དབང་འདུད་ཆབ་མདོ་ཡབ་ཚང་སྤྱི་ཟུར་བློ་བཟང་དཀོན་མཆོག་བཅས་ལ་ཕྲུ་གུ་མགོ་བསྐོར་གཏོང་བ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་ཚུལ་ལྷུར་ལེན་གྱིས་བཟའ་ཆས་དང༌། དངུལ་རྡ་ཡང་མང་པོ་བཅས་བསྐུར་ནས་འཇབ་དམག་ཚོའི་སར་སློབ་གསོ་བྱེད་པར་རིམ་པ་བཏང་ཡང༌། བོད་པ་འཇབ་དམག་ཚོས་ཁས་ལེན་མ་བྱས་སྟབས། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཚན་མཐོང་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་སྐུ་ཚབ་གསུམ་གཏོང་བཅུག་པ་ཞིག་རེད། བོད་པ་འཇབ་དམག་ཚོས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་གློ་སྙིང་བྲང་གསུམ་གཅིག་གཏོད་ཀྱིས་དད་གུས་རྩེ་གཅིག་ཞུ་བ་བཞིན། སྐུ་ཚབ་དེ་དག་རྒྱ་མིའི་འདོད་བསྟུན་གྱིས་བོད་གཞུང་ནས་མི་གཏོང་ཀ་མེད་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བོད་གཞུང་ལ་གཟིགས་ཕྱོགས་མི་ཡོང་བའི་གནས་ལུགས་སྐབས་དེ་རང་ལ་སྙན་འབུལ་ཀྱང་ཞུས་འདུག

སྨད་ཕྱོགས་ནས་དབུས་ཁུལ་མི་མང་པོ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་པའི་རྩ་བའི་འབྱུང་རྐྱེན་སྐོར། བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཅེས་པའི་དེབ་ནང༌། “དུས་མཚུངས་ང་ཚོའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་འཇིག་རྟེན་ནང༌། དངངས་འཚབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྒྱུན་མཐུད་ངང་གོང་དུ་འཕེལ་བཞིན་མཆིས། མ་གཞི་མའོ་ཡིས་བོད་ནང་བཅོས་བསྒྱུར་གོ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་མིན་ཚུལ་གསལ་པོར་བཤད་ཀྱང༌། ཁོང་གིས་སྲིད་བྱུས་དེ་ཤར་མཐའི་བོད་མི་གནས་ཡུལ་མཚོ་སྔོན་དང༌། ཀན་སུའུ། ཡུན་ནན་བཅས་ཀྱི་ནང་ལག་བསྟར་བྱས་མེད། དེར་བརྟེན་ས་ཁུལ་འདི་དག་ཏུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་མུ་མཐུད་དེ་ལག་བསྟར་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་མི་མང་པོ་ཁྲག་དྲོན་འཕྱུར་བའི་གྱེན་ལོག་གི་ལས་འགུལ་ཁག་ནང་ཞུགས་ཏེ་གྱེན་ལངས་བྱས། མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་དེ་དག་ལ་དྲག་གནོན་བྱེད་ཐུབ་མོད། འོན་ཀྱང་བརྒྱུད་རིམ་དེའི་ནང་གྱེན་ལོག་པ་མང་པོ་ཞིག་བོད་གཞུང་གི་མངའ་ཞབས་སུ་བྲོས་བྱོལ་དུ་སླེབས།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༧ དང་ ༡༩༥༨ ལོའི་ལོ་སྟོད་དུ་དྲག་ཆས་སྤྲས་པའི་ཁམས་པ་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་མི་ཚོགས་ཤིག་ (མང་ཆེ་བས་ཁྱིམ་མི་མཉམ་དུ་འཁྲིད་དེ) ལྷ་སར་སླེབས་ཤིང༌། ཁོང་ཚོས་སོ་སོའི་ས་ཁུལ་དུ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་འཁྱེར་ཡོད། ང་ཚོར་མཚོན་ན། དེ་ནི་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད། ངས་རང་ཉིད་སྒེར་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་དྲན་གསོས་ཀྱི་འདུག

དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༧ ལོ་མཇུག་ (གམ་ ༡༩༥༨ ལོ་འགོ་ལ) ངའི་ཕ་ཡུལ་འབའ་ཐང་གྲོང་བརྡལ་གྱི་གནད་ཡོད་བུད་མེད་བྱང་ཆུབ་ལགས་ཞེས་པ། དོས་སྐྱེལ་སྣུམ་འཁོར་དུ་བསྡད་དེ་ལྷ་སར་བྲོས་ནས་མོ་རང་གི་ཨ་ཞང་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་གི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་གནས་སྡོད་བྱས། དུས་དེར་ང་ཟུར་ཁང་གི་གཟིམ་ཤག་དང་གཞོགས་གཤིབས་སུ་ཡོད་ཅིང༌། ཉིན་གཅིག་ཞོགས་པ་སྔ་པོར་ངས་ཞོགས་ཟས་བཟའ་བཞིན་པའི་སྐབས། ཁོང་མོ་གློ་བུར་དུ་ངའི་སྒོ་ཁར་སླེབས་པར་བརྟེན་གནས་ཚུལ་འདི་དག་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌། ང་ནི་གློ་བུར་མོ་དང་འཕྲད་པ་དང༌། ཡང་སྒོས་དེ་འདྲའི་ཉམ་ཐག་ཏུ་གྱུར་བ་མཐོང་བས་ཡ་མཚན་བྱུང༌། མོ་ནི་འབའ་ཐང་གི་མི་དྲག་ཁྱིམ་ཚང་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ནས་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ད་ལྟ་གྱོན་གོས་ཧྲུལ་པོ་གྱོན་འདུག མོས་ཕུན་དབང་ལགས། ང་ལ་གཟིགས་དང༌། ད་ང་སྤྲང་པོ་ཆགས་སོང་ཟེར། ང་རང་དངོས་འབྲེལ་ཡ་མཚན་སྐྱེས་ནས་མོ་ལ་གནས་ཚུལ་ཅི་བྱུང་མིན་དྲིས་པ་ཡིན། མོས་འབའ་ཐང་ནང་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་འགོ་འཛུགས་བྱས་རྗེས། དེར་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་ལངས་པ་དང༌། འབའ་ཆོས་སྡེ་དགོན་པ་གནམ་གྲུས་འབར་རྫས་ཀྱི་གཏོར་སོང་ཟེར། དེ་བཞིན་མོ་རང་གི་བཟའ་ཟླའི་སྙིད་མོར་འཐབ་འཛིང་ཚོགས་འདུའི་ཐོག ཉེས་རྡུང་བཟོད་གླགས་བྲལ་བ་བཏང་སྟབས། མཐའ་མ་གཙང་པོར་མཆོངས་ཏེ་རང་ཤི་རྒྱག་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། ཁོང་མོར་ཡང་འཐབ་རྩོད་བྱས་པར་མ་ཟད། རྒྱུ་དངོས་ཡོད་ཚད་གུན་གསབ་མེད་པར་གཞུང་བཞེས་བྱས་སྟབས། ཞག་མ་གཅིག་གི་ནང་ཁོང་མོ་དངུལ་སྐར་ལི་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་སྤྲང་མོར་གྱུར། ཁོང་མོས་རང་ཉིད་ཀྱིས་མནར་གཅོད་ཇི་ལྟར་མྱངས་པའི་སྐོར་གྱི་ཞིབ་གནས་སེམས་ལ་ན་ཚ་གཏོང་དགོས་པ་མང་པོ་ང་ལ་བཤད་ཐོག ལྷ་ས་ནས་སྨན་བཅོས་ཐོབ་པའི་རོགས་རམ་བྱེད་རོགས་ཟེར། ད་ལྟ་ཐོས་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཆས་ཧོན་འཐོར་བཞིན་པར་ངས། ཁོང་མོར་ཞོགས་ཟས་མཉམ་དུ་བཟའ་དགོས་པའི་ཨུ་ཚུགས་བྱས་པ་དང་སྦྲགས་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་ཡང་བྱས། ངེད་གཉིས་ཞོགས་ཟས་བཟའ་ཞོར་ཁོང་གིས། ཁམས་ནང་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་ཇི་ལྟར་བྱས་མིན་གྱི་གནས་ཚུལ་སྔར་བས་མང་བ་བརྗོད་བྱུང༌།

ང་རང་ཏང་མི་དང་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཁོང་མོས་ཏན་ཏན་རང་གི་སྐད་ཆར་བཤད་ཚོད་བྱེད་པ་ངས་ཤེས་ཀྱི་འདུག འོན་ཀྱང་མོས་ཟུར་ཁང་ལ་གནས་ཚུལ་བརྗོད་སྐབས་བཤད་མི་བདེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ནི་གཏན་འཁེལ་ཐུབ། ངས་ཁོང་ལ་ཉན་ཞོར་སྐད་ཆ་འདི་རིགས་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཐེབས་མིན་ནི་ཡིད་ལ་འཆར་སླ་བ་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་ཡུན་རིང་མི་ཚོར་བཅོས་བསྒྱུར་ལོ་དྲུག་གམ་དེ་ལས་མང་བ་འཕར་འགྱངས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། མཐའ་མ་ལག་ལེན་བསྟར་སྐབས་མཐོ་རིམ་གྲལ་རིམ་གྱི་འཚོ་བ་ཡག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུ་ལས་སྡུག་ཏུ་མི་འགྲོ་བའི་འགན་ལེན་བྱས་ཡོད།

ང་ཚོས་གདེང་ཚོད་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་སྐད་ཆ་འདི་རིགས་ཤོད་སྐབས། ད་ཆ་ཁོང་མོ་ལྟ་བུའི་ཁམས་ནས་བྲོས་ཡོང་བའི་མི་ཚོས་སོ་སོའི་སྤུན་མཆེད་དང་དགའ་ཉེ་ཚོར་གནས་ཚུལ་རྦད་དེ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་བརྗོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་ངས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌། དེར་བརྟེན་རང་གི་སྤུན་མཆེད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ལ་སོ་སོའི་མྱོང་ཚོར་དངོས་རྗེན་རྣམས་བརྗོད་སྐབས་ཟུར་ཁང་ལྟ་བུའི་མི་ཞིག་གིས་ང་ཚོའི་ཁས་ལེན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཐུབ་བམ།”66 ཞེས་དང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་ཁམས་པ་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱེད་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་སྟེ་གཅིག་ཐོག་ཉིས་བརྩེགས་ཀྱིས་འཁོན་འཁྲུག་སློང་རྩིས་སྐོར་མུ་མཐུད་འཁོད་དོན། “ལྷ་སའི་ནང་དྲག་ཆས་སྤྲས་པའི་ཁམས་པ་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་དུ་འབྱོར་སྐབས། ཁོང་ཚོ་དང་བོད་གཞུང་གིས་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་ལ་དྲག་རྒོལ་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་འདིང་གི་ཡོད་ཚུལ་གྱི་དཀྲོག་གཏམ་ལངས་པས། རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པ་མང་པོར་བློ་དོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཤར། དཔེར་ན་ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་དམག་དཔོན་ཁྲན་མེང་དབྱི་ཡིས་ཉིན་གཅིག་ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ (ཨུ་) ལ། བོད་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཚང་མ་ནས་དྲག་ཆས་སྤྲས་པའི་མི་མང་པོ་ལྷ་སའི་ཉེ་འདབས་སུ་བསྡུ་སྐོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཚུལ་སྙན་སེང་ཞུས་སོང༌། དེའི་ཐད་ང་ལ་བློ་དོགས་བྱུང་རུང་ཉིན་ཤས་རྗེས་ཁྲན་གྱིས་ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ (ཨུ་) ལ། དགའ་ལྡན་དགོན་པའི་ཞོལ་གྱི་ལ་མོ་གྲོང་ཚོར་རྟ་པ་ལྔ་བརྒྱ་ནས་དྲུག་བརྒྱའི་བར་འབྱོར་ཟིན་ལུགས་སྙན་སེང་མ་ཞུས་བར་ངས་གང་ཡང་བཤད་མེད། ངས་ཁྲན་གྱིས་སེམས་འཁུར་བྱེད་པའི་དོན་དག་ནི། གལ་ཏེ་བོད་གཞུང་གིས་དམག་གྲ་སྒྲིག་གི་ཡོད་ན། བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་ཀྱང་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཡིན་པ་ཤེས། འོན་ཀྱང་ངས་འདི་ནི་དགོས་མེད་ཅིག་ཡིན་པར་སོམ་ཉི་མེད་པས། ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ (ཨུ་) ཡི་མདུན་དུ་ཁྲན་ལ་ཁོང་གིས་བཤད་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ཆ་འཛིན་འོས་པ་ཞིག་མིན་སྲིད་པ་རེད། ངས་ལ་མོ་གྲོང་ཚོ་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་ལ་ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ལའང་ཡོད་པ་རེད། ༡༩༥༡ ལོར་རྟ་ལ་བཞོན་ཏེ་ཁོང་དང་ང་དགའ་ལྡན་དགོན་པའི་དགེ་འདུན་པར་སྐུ་འགྱེད་འབུལ་བར་ལ་མོ་བརྒྱུད་དེ་བསྐྱོད་མྱོང་ཡོད་ཅིང༌། གྲོང་གསེབ་དེར་མི་ཚང་ཁ་ཤས་ལས་མེད་པར་བརྟེན། དེའི་མི་སེར་གྱིས་རྟ་དང་དམག་མི་ལྔ་བརྒྱ་ནས་དྲུག་བརྒྱའི་བར་གསོ་ཐབས་ཤིག་མེད། འདི་འདྲའི་ལམ་ལོག་ཏུ་འཁྲིད་པའི་གནས་ཚུལ་ནི་ཉེན་ཁ་ཆེ་ལ། འདིས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་དང་བོད་གཞུང་དབར་གྱི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་གཏོང་སྲིད་པའི་ཉེན་བརྡ་སྤྲད་ཐོག ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ (ཨུ་) ལ་གྲོང་གསེབ་དེ་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཡོད་སྟབས། བོད་རིགས་ལས་བྱེད་པ་ཁ་ཤས་དང་མཉམ་དུ་དེར་བསྐྱོད་ནས་གནས་ཚུལ་དངོས་གནས་ག་རེ་འབྱུང་མིན་བརྟག་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པའི་བསམ་འཆར་བཏོན། ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ (ཨུ་) ཡིས་ཡུད་ཙམ་རིང་བསམ་གཞིགས་བྱས་རྗེས་མོས་མཐུན་བྱས་ཏེ་དཔང་རྟགས་བརྟན་པོ་མེད་པར། ང་ཚོས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་ལངས་ཕྱོགས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བ་དང༌། བོད་གཞུང་ལ་དགོས་མེད་ཀྱི་འཇིགས་སྣང་སློང་རྒྱུ་མེད། ཅེས་བརྗོད་སོང༌།

ཕྱི་ཉིན་ལས་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཁག་ཅིག་ལ་མོར་བསྐྱོད་ནས་ཕྱིར་ལོག་རྗེས། ལ་མོ་ནས་ཁོང་ཚོས་རྟ་པ་གཅིག་ཀྱང་མ་རྙེད་པར་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། གྲོང་གསེབ་པ་ཚོས་རི་ངོས་ཀྱི་རྩྭ་ཁ་ནས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཁ་ཤས་ཁང་པའི་ཕྱི་ལ་རྩྭ་ཟ་བར་བཀྲམས་ཡོད་པ་མཐོང་སྐོར་བརྗོད།” ཅེས་དང༌། མུ་མཐུད་འཁོད་དོན། “ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ (ཨུ་) ཡི་ལྷ་སའི་ནང་གི་སྐད་སྒྱུར་བ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ང་ལ་བརྗོད་པར། ཁ་ཉིན་མཚན་མོ་ཞི་མི་ཞིག་སྡོད་ཁང་དུ་འཛུལ་ཏེ་ཁོང་གཉིད་ལས་སད་མོད། དེ་ལ་དོ་སྣང་གང་ཡང་བྱས་མི་འདུག

འོན་ཀྱང་ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་ཁོང་དང་ཁང་ཁུངས་གཅིག་གི་ནང་སྡོད་མཁན་རྒྱ་རིགས་བཟའ་ཚོ་གཉིས་ཀྱིས་ཞི་མི་འཛུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་སྒྲ་དེ་ཐོས་སྐབས་བོད་གཞུང་གི་དམག་མིས་ཁུ་སིམ་ངང་ཁང་པའི་ནང་འཛུལ་ཐབས་བྱེད་བཞིན་འདུག་སྙམ་སྟེ་འཇིགས་སྣང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས། མཚན་གང་སོ་སོའི་སྒོ་འགྲམ་དུ་མེ་མདའ་ཐོགས་ནས་ལངས་བསྡད་ལུགས་བརྗོད་འདུག”67 ཅེས་སོགས་འཁོད།

གང་ཚེ་རྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་ཞབས་སེན་རིས།།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་འཕོས་ཉིད་བོད་ལྗོངས་ཀྱི།།

ཚོགས་ཆེན་འདུ་རྭར་གྲོས་གླེང་གཏམ་ཚོགས་ཀྱི།།

སྙིང་པོ་སྤེལ་བའི་དོན་གནད་འདི་སྐད་གླེང༌།།

རང་ཕྱོགས་ཐབས་ཀྱིས་བདེན་འབྲས་ལོན་བྲེལ་ཡང༌།།

ཙི་ནའི་དམར་ཕྱོགས་དྲག་ཤུལ་བཙན་པོའི་ངང༌།།

རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཞེས་བཙན་གྱིས་དབང་སྒྱུར་དང༌།།

རྒྱལ་སྲུང་བོད་དམག་ཕྱིར་བསྡུའི་བཙན་གྲི་གདེངས།།

དེ་ཚུལ་གཏམ་ཚོགས་རྣ་བར་སོན་པ་ན།།

བོད་དམག་མགྲིན་གཅིག་དཔའ་གདེང་མཐོ་བའི་ངང༌།།

ངར་རྒོད་དྲག་ཏུ་འཕྱུར་བའི་ང་རོ་ལས།།

དགྲ་འཐབ་དམག་སྡེ་གནས་དགོས་འབོད་སྒྲ་བསྒྲགས།།

བརྗིད་ལྡན་གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་ཁང་བཟང་དཔལ།།

མཐོང་བའི་མོད་ལ་ཁ་ལྗོངས་རིག་འཕྲུལ་ལ།།

མངོན་པར་བསྟོད་པའི་དབྱར་རྔའི་སྒྲ་ཆེན་ཞིག།།

རྒྱ་སྡེའི་ཆེན་པོར་བཀུར་བའི་ངག་ནས་ཐལ།།

རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཞེས་འཛུགས་པའི་སྟ་གོན་ཏེ།།

ལས་དབང་སྔོན་དུ་སྦྱོར་བའི་གྲ་སྒྲིག་ཚུལ།།

ཁུར་དུ་ཁྱེར་བའི་ལས་སྒོ་གཉེར་རོ་ཞེས།།

གཡོ་རྫུས་ངོ་འབག་གྱོན་པའི་སྟོན་མོ་བཤམས།།

དེ་ཡི་ལས་སུ་གཞོལ་བའི་མི་སྣ་རུ།།

བོད་རིགས་མང་འདུས་རྣམ་བཀྲའི་སྒྲོ་མཛེས་ཀྱང༌།།

དོན་ལྡན་དབྱངས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་བསྐྱིལ་བ་ན།།

བཙན་ཤེད་འབྱུང་བྱའི་འུར་གྱིས་མཚོ་མོ་རྙོག།

ས་བཅད་ལྔ་པ།

རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་གསར་དུ་ཚུགས་པ།

དེ་སྔ་གུང་ཁྲན་ཚོགས་པའི་སྤྱི་སྙོམས་རྩ་འཛིན་ཟེར་བའི་ནང་འཁོད་པའི་[དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང༌།] ཞེས་པའི་ཚབ་ཏུ། བོད་ཤིང་རྟ་ ༡༩༥༤ ལོ་རྒྱ་ནག་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོའི་ཐོག་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱས་རྗེས་[བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་]ཞེས་པ་འཛུགས་རྒྱུ་བྱས་ཤིང༌། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དངོས་སུ་འཛུགས་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་ལས་དོན་ཆེད་ལོ་དེ་གའི་ནང་པེ་ཅིན་དུ་[གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་]ཟེར་བ་འཛུགས་རྒྱུའི་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་རེད། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས།‘‘༡༩༥༤ ལོར། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བྱུང་རྗེས། དེ་སྐབས་ནང་སོག་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་བཙུགས་ཚར་བ་མིན་ནམ། སྐབས་དེར་ངོས་ཚོ་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་ནས་ཨུ་ལན་ཕུས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་འཛུགས་དུས་ག་འདྲ་ག་འདྲ་བྱེད་དགོས་མིན་སྐོར་གྱི་གཏམ་བཤད་ཀྱང་བྱས། ཡང་ཡན་སྦན་ཟེར་བའི་ས་ཆ་དེར་ངེད་ཚོ་སླེབས་དུས་ཡན་སྤན་རང་སྐྱོང་ཀྲོའུ་ཡིན་ནམ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཧ་ཅང་ཡར་ཐོན་ཅན་རེད་ཅེས་བཤད་ནས། དེའི་ཀྲུའུ་ཞི་བོད་པ་གདོང་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་གདོང་དེ་ད་ལྟའང་དྲན་གྱི་འདུག ཁོས་ཀྱང་གཏམ་བཤད་བྱས་དོན། གྲ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ལས་བྱེད་པར་སློབ་གསོ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ལས་འགན་གཙོ་བོ་རེད་ཅེས་བཤད་པ་དྲན་གྱི་འདུག

དེ་ནི་ང་ཚོས་བྱས་ན་དུས་ཚོད་ཀྱི་ཆ་ནས་དེའི་གོང་ལ་དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་མི་འཛུགས་རྒྱུའི་གཏན་འཁེལ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།”ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། མེ་སྤྲེལ་ ༡༩༥༦ ལོ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དངོས་སུ་གསར་འཛུགས་བྱེད་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བྱུང་བ་ལྟར། ཕྱི་ཟླ་ ༤ ནང་རྒྱ་ནག་ནས་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་དང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་གཅིག་ལྕོགས་རྒྱ་དཔོན་ཁྲིན་དབྱིས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་ཆེད་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པའི་སྣེ་ཁྲིད་དེ་མཚོ་བོད་གཞུང་ལམ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་འབྱོར་ཞིང༌། སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་དེའི་ནང་ད་དུང་རྒྱ་གཞུང་གི་མཐོ་འབྲིང་དཔོན་རིགས་ཁག་གཅིག་དང༌། ཤིན་ཅང་དང༌། ནང་སོག་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དང༌། མཚོ་སྔོན་དང༌། ཀན་སུའུ། ཟི་ཁྲོན། ཡུན་ནན་སོགས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མི་སྣ། དེ་མིན་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་ཁག་གཅིག་གི་མི་སྣ། ཟློས་གར་འཁྲབ་སྟོན་སོགས་རིག་རྩལ་ལས་རིགས་ཚོགས་སྡེ་བཅས་ཧ་ལམ་མི་གྲངས་༨༠༠ སྐོར་ཡོད་པར་བཤད། དེའི་སྐོར་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཟེར་བའི་ཕྱག་དེབ་ནང༌། “སློབ་གྲྭ་ཐོན་ཁར་ཝང་ཕྷེང་གིས་ང་བོས་ཏེ། ལྷ་སར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དབུ་བརྙེས་པའི་མཛད་སྒོར་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་ཁྲེན་དབྱིས་ཕེབས་རྒྱུ་ཡིན་པས། ཕེབས་རོགས་སུ་བོད་རིགས་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་དགོས་ལུགས་གླེང་ཐོག་ང་ཚོས་ཁྱེད་རང་ཁོང་གི་དམིགས་བསལ་སློབ་སྟོན་པའི་མིང་ཐོག་ནས་བསྐྱོད་དགོས་པའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན་ཟེར། ང་རང་བོད་དུ་བསྐྱོད་རྒྱུར་དགའ་སྤྲོ་སྐྱེས་ལ་ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་ཝང་ཕྷེང་དང༌། ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ (ཨུ) གཉིས་ཡང་ཡོད་ཅིང་ཁོང་གཉིས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་རེད། (རྟེན་འབྲེལ་ཚོགས་པ་དེའི་ནང་མི་རིགས་མི་འདྲ་བའི་མི་སྣ་དྲུག་ཅུ་སྐོར་ཡོད་པའི་ཐོག ལས་བྱེད་པ་དང་འཁྲབ་སྟོན་པ་སོགས་བརྒྱད་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད།) ང་ཚོ་པེ་ཅིན་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པའི་ཟླ་དཀྱིལ་ལ་ཐོན།” ཞེས་དང༌། “༡༩༥༦ ལོའི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ལྷ་སར་འབྱོར། ལྷ་སར་མ་སླེབས་ཙམ་གྱི་གོང་དུ་ཁྲིན་དབྱིས་ཀྱིས་ང་ཁོང་གི་སྣུམ་འཁོར་ནང་མཉམ་དུ་སྡོད་དགོས་གསུངས་ཤིང༌། ང་ཚོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནང་བསྐྱོད་བཞིན་པའི་སྐབས། ཁྲིན་དབྱིས་ཀྱིས་བརྗིད་ཆགས་གཟི་བྱིན་འབར་བའི་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་མཐོང་བས་ཧང་སངས་ཏེ་ཁྱེད་ཚོ་བོད་མི་ཚོ་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་རེད། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གི་གོང་ནས་ཁྱེད་ཚོས་འདི་འདྲའི་བརྗིད་ཆགས་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་ཁང་བཟང་ཞིག་བསྐྲུན་ཐུབ་ཡོད་པ་ནི་ཧང་སངས་དགོས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་ཟེར། ཁྲིན་དབྱིས་ནི་དམག་སྤྱི་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་གིས་ལྷ་སར་མྱུར་དུ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་ཏེ་གལ་ཏེ་སུ་ཞིག་གིས་པོ་ཏ་ལ་དང་ལྕགས་པོ་རི་སྨན་རྩིས་ཁང་ཆགས་ཡུལ་གྱི་རི་དེ་དག་འཛིན་ཐུབ་ན། དེས་ལྷ་ས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བ་རང་རེད་ཅེས་ཟེར་བ་ནི་ངས་དོ་སྣང་འོས་པའི་བདེན་དོན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བྱུང༌།”68 ཞེས་གསལ།

ཁྲིན་དབྱིས་ལྷ་སར་འབྱོར་ཉིན་ལྷ་སའི་ནུབ་ངོས་སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དབུས་བོད་གཞུང་གི་སེར་སྐྱ་དཔོན་རིགས་རྣམས་དང༌། གདན་ས་ཁག་གི་མཁན་པོ་ལས་སྣེ་སོགས་ཕེབས་བསུར་བཅར་པ་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་དམག་དང༌། སློབ་གྲྭ་བ། གཞོན་ནུ་བུད་མེད་སོགས་ཚོགས་སྡེ་ཁག་བཅས་ནས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་རུ་སྒྲིག་གིས་དགའ་བསུ་ཞུས་པ་མ་ཟད། དེ་ཉིན་སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་ནས་ཁྲིན་དབྱིས་ཀྱི་སྡོད་གནས་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཁྲིན་དབྱིས་དང་ལྷན་དུ་ཐོག་མར་ཕེབས་འཁོར་ནང་དལ་བུས་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན་ལྷ་སའི་མི་མང་ཕོན་ཆེ་ཞིག་ཀྱང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་ཞུ་བར་སླེབས་པ་བཅས་དམིགས་ཡུལ་འདྲ་མིན་ལ་མ་བལྟོས་པར་དེ་ཉིན་འདུ་འཛོམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཟབ་རྒྱས་བྱུང༌།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་དམག་དཔོན་ཁྲིན་དབྱིས་བོད་དུ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་མཁན་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་དུ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་ནི་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་ཞིག་སྟེ། ཁོང་ལྷ་སར་ཕེབས་འབྱོར་ཉིན། སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་སུ་ཕྲན་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་རྒྱ་མི་ཚོའི་འདོད་པར་ཡོད་ཀྱང༌། ངའི་བཀའ་བློན་ཚོའི་འདོད་བབས་མ་བྱུང་ཞིང༌། འོན་ཀྱང་གནས་ཚུལ་འདིར་ངའི་གོ་བབ་ལ་ལྟ་བའི་དུས་སྐབས་མིན་པར། ངས་སྣེ་ལེན་བྱས་པར་དམག་དཔོན་ཁྲིན་དབྱིས་དགའ་པོ་ཡོང་བ་དང༌། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་འགོ་འཛུགས་ལེགས་པོ་ཡོང་བར་ཕན་ཁྱད་བྱུང་ན་འགལ་བ་མི་འདུག་སྙམ་སྟེ་ཕེབས་བསུར་ཕྱིན་པ་ཡིན།”69 ཞེས་འཁོད་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་དུང་ཞི་འཇམ་ཐབས་མཁས་ཐོག་བོད་ལྗོངས་ཡར་རྒྱས་དང༌། བོད་མི་རྣམས་ལ་ནང་གི་ཁེ་དབང་ངེས་ཅན་ཞིག་འབྱུང་ཐབས་ཁོ་ནའི་ཆེད་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཡོད་པའི་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཚན་ལར་ལྟོས་པ་གང་ཡང་མེད་པར་ཐུགས་རེ་ཆེན་པོས་རྒྱ་ཕྱོགས་ལ་བསྟུན་མཁས་གནང་བ་མ་ཟད། ཁྲིན་དབྱིས་ནི་དམར་པོའི་དཔོན་རིགས་བློ་རྒྱ་ཅུང་ཡངས་པའི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དང༌། ཁོང་གིས་དེ་སྔའི་གསུང་ཚུལ་འགའ་ཤས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ལྟའང་གདེངས་འཇོག་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་གསལ། “ཁྲིན་དབྱིས་ཁོ་རང་ཁ་རི་ཁ་ཐུག་ཏོ་རོ་མ་རོ་ཞིག་དང༌། དབྱིན་སྐད་ཐར་ཐོར་རྒྱག་མཁན་ཞིག་ཡོད། ཁོང་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རང་གཤིས་དུལ་བ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་ཡིན་ས་རེད།

༡༩༥༥ ལོར་ང་ཧྲང་ཧད་དུ་འབྱོར་སྐབས་ཁོ་རང་ཧྲང་ཧད་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་རེད། སྐད་ཆ་ཅི་སྒྲོས་མོལ་སྒྲོས་ནང༌། ཧྲང་ཧད་དར་རྒྱས་གཏང་རྒྱུའི་བསམ་བློ་མེད། ཧྲང་ཧད་ཡར་རྒྱས་ཞེ་དྲག་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏང་རྒྱུའི་དགོས་པ་གང་ཡང་མི་འདུག གཡས་གཡོན་གྲོང་གསེབ་ཁག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཅེས་ཁོང་གིས་དེ་འདྲ་ལབ་པ་དང༌། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་དེར་ཧ་འདྲ་པོ་ལས་ནས། དེ་ནི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་བསམ་བློ་རེད་ཅེས་བཤད་པ་དྲན་གྱི་འདུག་ལ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་རང་རེད། དབུལ་ཕྱུག་སྙོམས་པར་ཡར་རྒྱས་མ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡར་རྒྱས་གཏང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

དེ་རྗེས་ཁོང་ལྷ་སར་སླེབས་ཏེ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་ཁར་གསོལ་སྟོན་ཞིག་གཏོང་སྐབས། ཁོང་ཚོ་ཉུང་ཤས་ཤིག་འཆི་མེད་མཆོག་འཁྱིལ་ (གཟིམ་ཆུང་) ནང་ཐུག་ནས་ཞལ་ཏོག་འདྲ་པོ་བཏང་བྱེད་དུས། ཁྲིན་དབྱིས་ཀྱིས། མའོ་ཙེ་ཏུང་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་རང་སྐྱོན་རང་བརྗོད་དང༌། གཞན་གྱི་སྐྱོན་བརྗོད་ལ་དང་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། གལ་སྲིད་དེ་ལྟར་བྱེད་མ་ཐུབ་ན་ཉ་ཆུ་དང་བྲལ་བ་ནང་བཞིན་རེད། ཅེས་གསུངས་ཡོད་པས། གཞན་གྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པ་དེ་ཚོ་ང་ཚོས་དང་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་ཞེ་དྲག་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཅེས་ཀྲང་གོ་ཧ་སོགས་ང་ཚོ་ཚང་མ་ཡོད་སར་དེ་འདྲ་བཤད་པ་དྲན་གྱི་འདུག དེ་ནི་བསམ་བློ་ཧ་ཅང་གུ་ཡངས་པོ་ཞིག་རེད། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་དེབ་ནང་ཁྲིན་དབྱིས་ལྷ་སར་འབྱོར་སྐབས་ཧ་ལམ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཆིག་སྒྲིལ་ཡོང་ཆོག་པ་འདྲ་བཤད་པའི་སྐོར་བཀོད་འདུག” ཅེས་བཀའ་གནང་བ་ལྟར། བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཟེར་བའི་ནང༌། “བློ་ལ་ཧ་ཅང་བབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལ། ཁྲིན་དབྱིས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་ཐོག་ས་བཀྲ་ཞིག་ལ་མཛུབ་མོ་བཙུགས་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྱུང་འགྱུར་ལྷ་ས་འདི་བཞིན་ད་ལྟའི་ཞིང་ཆེན་གཞན་པའི་ནང་ཡོད་པའི་བོད་ས་ཁག་ཚུད་པའི་བོད་རིགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཚང་མ་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་སུ་བསྒྱུར་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོད་རེད། དེ་འདྲ་བྱུང་ན་བོད་རྒྱའི་མཛའ་འབྲེལ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་ལའང་ཕན་ཐོགས་ངེས་རེད་ཅེས་གསུངས་སོང༌།

དོན་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༣ ལོར་སྡེ་དགེ་སྲས་ (སྐལ་བཟང་དབང་འདུས) དང༌། དེ་མིན་ཁམས་ཁུལ་གྱི་འཐུས་མི་ཞིག་གིས་པེ་ཅིན་དུ་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་ཐོག་ཏུའང་གྲོས་འཆར་འདོན་མྱོང་ཡོད་ཀྱང་མུ་མཐུད་དེ་མཇུག་སྐྱོང་བྱུང་མེད།”70 ཅེས་འཁོད།

དེ་ནས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་དངོས་གཞི་ཚུགས་ཉིན་ (༡༩༥༦།༤།༢༢) ཚོགས་ཁང་གི་སྡིངས་ཆའི་དཀྱིལ་དུ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་འདྲ་པར་ཆེན་པོ་ཞིག་དང༌། དེའི་གཡས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་པར་གཅིག གཡོན་དུ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་པར་གཅིག་བཅས་བཀལ་ཞིང༌། ཚོགས་འདུའི་ནང་ཆེད་དུ་རྒྱ་ནག་ནས་ཡོང་བའི་འཐུས་མི་ཁག་དང༌། བོད་གཞུང་གི་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་རྫོགས། པཎ་ཆེན་ནང་སྒང་གི་འཐུས་མི་ཁག ཆབ་མདོ་བཅིངས་བཀྲོལ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བའི་འཐུས་མི་ཁག གདན་ས་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ། རྒྱ་ཁྱབ་རྫོང་གཞིས་ཁག་གི་འཐུས་མི་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད།

ཚོགས་འདུ་ཉིན་ལྔ་ཚོགས་པའི་ནང༌། པེ་ཅིན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་འཛུགས་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ཞེས་པས་འཆར་འགོད་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུ་རིན་ཨུ་ཡོན་ (གཙོ་འཛིན།) དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཀྲང་གོ་ཧ་གཉིས་ཕྷུ་ཀྲུ་རིན་ཨུ་ཡོན་ (གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ།) ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་དྲུང་ཡིག་ཆེ་མོ་བཅས་སུ་འདེམས་བསྐོ་བྱས།

ལྷན་ཚོགས་དེའི་ཁུངས་མི་ཁྱོན་བསྡོམས་མི་གྲངས་ ༥༡ ཡོད་ཁོངས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ནས་མི་གྲངས་ ༢༠ པཎ་ཆེན་ནང་སྒང་ནས་མི་གྲངས་ ༡༠ ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་ཨུ་ཡོན་ཁང་ཟེར་བ་ནས་མི་གྲངས་ ༡༠ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་ཞེས་པ་མི་གྲངས་ ༦ རྒྱ་གཞུང་འཐུས་མི་བོད་ལས་དོན་ལྷན་ཚོགས་ཟེར་བའི་ཁོངས་ནས་མི་ ༥ བཅས་ལ་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཤིང༌། གཙོ་འཛིན་དང་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ། གཞན་ཡང་འཐུས་མི་རྣམས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་གཏན་འཁེལ་ཐག་གཅོད་བྱས།

བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བ་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དང༌། བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གཉིས་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ནང་གསལ་དམག་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བའི་ཚབ་ཏུ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཅིང༌། པཎ་ཆེན་ནང་སྒང་དང༌། ཆབ་མདོ་གཉིས་ནི་བོད་གཞུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བསྙོན་མེད་ཡིན་བཞིན་པར་སྡེ་ཚན་ཐ་དད་དུ་ཕྱེས་པ་དེ་ནི་བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་ཁ་བྲལ་དུམ་བུར་གཏོང་རྒྱུའི་ངན་འཆར་ཞིག་ཡིན་པ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་མི་ཐུབ་པ་ཅི་ཡང་མིན།

འོན་ཀྱང་བོད་པ་ཚོས་ཉེན་མཆོངས་ཀྱིས་རང་ཤི་རྒྱབ་པ་ལས་དྲག་ཙམ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུར་ད་དུང་རེ་བ་འཆང་བཞིན་ཡོད། བོད་གཞུང་ནས་ཀྱང་ལྷན་ཚོགས་དེ་གྲ་འགྲིག་འཐུས་ཚང་ཡོང་ཐབས་སུ་དམིགས་བསལ་གྱི་མཛད་ཆེན་ནམ། ཡང་ན་ལོ་འཁོར་བཅུ་གཉིས་རེའི་ཡས་མས་སུ་མ་གཏོགས་བྱེད་སྲོལ་མེད་པའི་དྲུང་འཁོར་རྩལ་རྒྱུགས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ལྷན་ཚོགས་དེའི་རྟེན་འབྲེལ་བྱེད་སྒོའི་ནང་གོ་སྒྲིག་བྱས་པ་རེད། དྲུང་འཁོར་རྩལ་རྒྱུགས་ཟེར་བ་ནི་གནའ་རབས་དྲག་རྩལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན་ཅིང༌། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དུས་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་རྗེས་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་ཐོག་མར་གཞུང་ཞབས་སུ་ཞུགས་རྒྱུར་ཤེས་ཡོན་ཡིག་རྩིས་ཀྱི་རྒྱུགས་འབུལ་ཞུ་དགོས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་རྣམས་ནས་དུས་མཚམས་ངེས་ཅན་རེར་དྲག་པོའི་དམག་རྩལ་རྒྱུགས་འབུལ་ཞུ་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་རྟ་རྒྱུགས་པ་དང༌། རྟ་ཐོག་ནས་མེ་མདའ་རྒྱག་པ་དང༌། མདའ་འཕེན་པ། མདུང་དབྱུག་པ་བཅས་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཡང་རྒྱང་མ་ཞེས་མདའ་རྒྱང་ཚད་གཞུ་འདོམས་ལྔ་བརྒྱ་ནས་སྟོང་ཕྲག་མཐོ་བཙུག་བར་སླེབས་པ་རྒྱག་འཕེན་བྱེད་དགོས་པ་བཅས། ཟླ་ཤས་གོང་ནས་དགེ་རྒན་ཟུར་བསྟེན་གྱིས་སྦྱོང་བརྡར་བྱས་ཏེ་དངོས་གཞིའི་ཉིན་མདའ་རྒྱང་འཕེན་ལ་ཨང་གྲངས་དང༌། རྟ་རྒྱུགས་ལ་ཚ་དར་སོགས་ཨང་རིམ་བཞིན་བྱ་དགའ་གཟིགས་བཟོས་ཀྱང་གནང་སྲོལ་ཡོད། དམག་རྩལ་དེ་རིགས་ནི་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་དར་སྤེལ་བྱུང་ཞིང༌། རྟ་རྒྱུགས་པ་དང༌། མདའ་སྣ་ཚོགས་འཕེན་པ་བཅས་ནི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།

གཞན་ཡང་སྐབས་དེའི་ཚོགས་ཆེན་མཛད་སྒོར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་ཆེད་གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་གར་གླུ་དང༌། བྲོ་གཞས། ནང་མའི་ཞབས་བྲོ་སོགས་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འཁྲབ་སྟོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པ་སོགས་ཁུལ་འདིར་སྣང་ཚུལ་བཟང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བ་དེ་ཡང༌། གཡོ་ཇུས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་སམ་རྣམ་པ་ཙམ་ལས། དོན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་ཁོང་ཚོའི་ཕུགས་འདུན་ལྟར་གསར་བརྗེ་དང༌། བཅོས་སྒྱུར་ཟེར་བའི་འགེབས་སྲུང་འོག་བོད་གཞུང་གི་སྲིད་དབང་གཏོར་ནས་རྒྱ་དམར་གྱི་སྲིད་དབང་འཛུགས་རྒྱུ་དེ་རང་ཡིན། དེ་ཡང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། ༡༩༥༦ ཟླ་བ་བཞི་པའི་ནང་ཡིན་པ་དེའི་ནང་ཕྲན་ཡང་ཡོད། བོད་ནང་ཞི་བའི་བསྒྱུར་བཅོས་དུས་བསྟུན་གྱིས་ཡོང་བའི་རེ་ཡུལ་མཐའ་མ་ནི་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་དེ་རེད། རེ་བ་དེ་དག་རེ་སྟོང་འཆང་བ་ཙམ་རང་མིན་པའི་བསམ་པ་བྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་རྩ་ཁྲིམས་དང༌། འཆར་དོན་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་དུ་མི་འཐད་པ་ཆེར་མི་འདུག་པའི་ཐོག ང་ཚོས་སྒྲུབ་ཐབས་མེད་པའི་དམར་པོའི་ལུགས་སྲོལ་ཐལ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་བྲིས་མི་འདུག གཞན་ཡང་འཐུས་མིའི་ཁོངས་བོད་མི་འབོར་ཆེ་བ་ཡོད་སྟབས་གཞུང་དེའི་ཆགས་སྟངས་ནི་ང་ཚོའི་སྔོན་གྱི་གཞུང་དང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ནུས་ཤུགས་ཅན་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་འདུག བྱེད་ཐབས་འདིས་བོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་ཚོས་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པའི་ས་ནས་ལས་དོན་བྱེད་སྟངས་སློབ་སྦྱོང་ལེན་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡོང་གི་རེད་སྙམ་བྱུང༌། ཁོང་ཚོ་དམར་པོའི་ལུགས་སྲོལ་ཡིན་ཀྱང༌། སྒྲིག་འཛུགས་བྱེད་སྟངས་སོགས་འགའ་ཞིག་ང་ཚོ་ལས་ལེགས་པ་ཡོད།

དེ་ལྟར་ན་ཡང༌། མགྱོགས་མྱུར་རྒྱ་མིའི་སྲིད་དོན་ཚོགས་འདུའི་ནང་བྱུང་བའི་མཐོང་ཚུལ་སྡུག་པོ་དེ་གྲས་ཡང་བསྐྱར་ལག་ལེན་བྱས་ཏེ་རེ་བ་དེ་དག་དེ་འཕྲལ་ཤུལ་མེད་དུ་གྱུར། ངས་དོན་གནད་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ལ་བསམ་བློ་བཏང་མི་འདུག འཐུས་མི་ཉི་ཤུ་བོད་མི་ཡིན་ན་ཡང༌། དེ་རྣམས་ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་ལྷན་ཚོགས་དང༌། བཀྲས་ལྷུན་ནང་སྒང་ལྷན་ཚོགས་ཁོངས་ནས་ཏེ། གཉིས་ཀ་རྒྱ་མིས་བརྒྱུད་བསྐུལ་བཙན་འདེད་འོག་རྒྱ་མིས་ཇི་བརྗོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་རེད། འོན་ཀྱང་ཆབ་མདོའི་འཐུས་མི་འགའ་ཤས་ནང་སྒང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་མི་དེ་ཚོ་ལས་བྱེད་སྟངས་ཕྲན་བུ་དྲག་གི་རེད། རྒྱ་རིགས་འཐུས་མི་ལྔའི་ཐོག བོད་མི་ཉི་ཤུ་ཐམ་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་དེས་ལྷན་ཚོགས་དེར་བོད་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཡིན་པའི་མཐོང་སྣང་ཙམ་ལས། དོན་གྱི་དབང་ནུས་ཚང་མ་རྒྱ་མིས་བཟུང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། གཞི་རྩའི་སྲིད་བྱུས་ཚང་མ་རྒྱ་དམར་བོད་ལས་དོན་ལྷན་ཚོགས་ཁང་དུ་གྲགས་པ་ནས་བཀོད་བྱུས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། ཚོགས་པ་དེར་བོད་མི་ཡོད་པ་མ་རེད། དོན་གནད་ཆུང་ངུའི་རིགས་ལ་ང་ཚོས་གྲོས་བསྡུར་བསྒྱུར་བཅོས་འདྲ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱང༌། དོན་གལ་ཆེན་པོའི་རིགས་ལ་གང་ཡང་བྱེད་མི་ཐུབ། སྐབས་རེ་ཁོང་ཚོས་བཀོད་བྱུས་བྱེད་སྟངས་དེ་ཚོ་མཐོང་དུས་བགད་མོ་ཤོར་རྒྱུ་རེད། གོང་གསལ་ཚོགས་པ་ནས་ཐག་གཅོད་ཟིན་པའི་དོན་གནད་ཅིག་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་སུ་གོ་བསྡུར་གྱི་ཚུལ་ཙམ་བྱས་ཏེ་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས་ཤིང༌། ཚོགས་འདུ་དེ་ཚོ་ཕལ་ཆེ་བར་ཁ་སྐྱེངས་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། ཕྲན་ལ་བོད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་འདོན་པའི་ཆེད་དུ་གཙོ་འཛིན་གྱི་མིང་ཞིག་བཏགས་ཡོད་ཀྱང༌། ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཞིག་རེད།”71 ཅེས་གསུངས། དེ་ཡང་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཟེར་བའི་ཕྱག་དེབ་ནང༌། “བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་བཙུགས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི། རིམ་པས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བོད་གཞུང་དང་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚབ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། ང་ཚོས་དོན་འདི་མི་མང་གི་དབུས་སུ་ཡོངས་གྲགས་སུ་མ་བརྗོད་ཀྱང་མི་མང་ཆེ་བས་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད།”72 ཅེས་འཁོད། རྒྱ་མི་བོད་དུ་འབྱོར་མ་ཐག་ཏང་སྲིད་དམག་གསུམ་གྱི་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་སྡུད་ཆོག་པའི་ཀྲུང་གུང་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་གསར་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། དེ་ནི་བོད་ཁ་ལོ་སྒྱུར་མཁན་དབང་ནུས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་པ་ལས། དེ་མིན་ཚང་མ་དངོས་དང་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ལས་ཁུངས་དེའི་བརྡ་སྟོན་གཞི་གཞག་ལས། རང་ཚུགས་ཀྱི་དབང་ཆ་གཏན་ནས་མེད། དེ་ཡང་རྒྱུ་ཆ་འདོན་ཐེངས་དགུ་པའི་ (ཨུའེ་ཁ་) ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་འཁོད་གསལ། “བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་འཕྲལ་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང༌། མའོ་ཀྲུའུ་ཞིས་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ནས་སྒྲིག་འཛུགས་གཅིག་གྱུར་དང༌། འགོ་ཁྲིད་གཅིག་གྱུར། བཀོད་འདོམས་གཅིག་གྱུར་བཅས་དགོས་པའི་མཛུབ་སྟོན་གཞིར་བཟུང་ ༡༩༥༢ ལོའི་ཟླ་ ༡ ཚེས་༡༠ ཉིན་ཀྲུང་གུང་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ལྷ་སར་དངོས་སུ་བཙུགས་པ་རེད། གཙོ་འཛིན་གྱི་ལས་འགན་དང་ཐོག་བློ་མཐུན་ཀྲང་གོ་ཧ་ཡིས་འགན་བཞེས་གནང་ཞིང༌། མི་རིང་བར་ཀྲུང་དབྱང་ནས་བོད་བཞུགས་སྐུ་ཚབ་བློ་མཐུན་ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ (ཨུ) ཡིས་འགན་བཞེས་གནང་རྒྱུར་ (ཟླ་ ༣ ཚེས་༧ ཉིན་) བསྒྱུར་བ་དང༌། གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་བློ་མཐུན་ཀྲང་གོ་ཧ་དང༌། ཐན་ཀོའན་སན། ཕན་མིང་བཅས་ཀྱིས་འགན་བཞེས་གནང༌།”73 ཞེས་གསལ་ཞིང༌། བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཞེས་པ། སྐབས་དེའི་བོད་ནང་ཏང་སྲིད་དམག་གསུམ་གྱི་དབང་ཆ་གཅིག་སྡུད་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་བླ་ན་མེད་པ་དེ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཕྱིས་སུ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲས་ལྷན་ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དེ་ཡང༌། བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་བཀོད་ཇུས་དང་སྟངས་འཛིན་ཁོ་ནའི་འོག་ཏུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་དེ་ནི་མིང་ཙམ་ལས་དོན་ཐོག་རང་སྐྱོང་གི་དབང་ཆ་གང་ཡང་མེད། ལྷ་སར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་ཚུགས་མ་ཐག ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ཏུ་སྤྱི་ཁྱབ་རིམ་པའི་དོན་གཅོད་ཁང་དང༌། རྫོང་རིམ་པའི་དོན་གཅོད་ཁང་བྲེལ་འཚུབ་ངང་གསར་འཛུགས་བྱས་ཏེ་བོད་གཞུང་གི་ངོ་བོ་དང་སྲིད་དབང་ཁྱབ་ཚད་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཞན་དུ་གཏོང་སེམས་བཅངས་ཡོད་ན་ཡང༌། དུས་སྐབས་དེའི་ནང་ལྷོ་ཁ་དོ་རྫོང་ཁུལ་རྒྱ་མིའི་སྲིད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་གློག་བརྙན་སྟོན་སྐབས་བོད་མི་ཁག་ཅིག་ནས་གློག་བརྙན་པར་ཆས་ལ་རྡོ་གཞུས་པ་སོགས་ངོ་རྒོལ་བྱས་པར། དེ་འཕྲལ་རྒྱ་དམག་གིས་མེ་མདའ་གང་བྱུང་དུ་བརྒྱབས་ནས་བོད་མི་གཅིག་དམར་གསོད་བཏང་བ་རེད། གནས་ཚུལ་དེར་ས་གནས་བོད་མི་ཚང་མས་ཡིག་ངག་གཉིས་ཐོག་ནས་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཡོད།

དེ་རྗེས་ལྷོ་ཁ་སྤྱི་ཁྱབ་དོན་གཅོད་ཁང་ནས་ཆེད་གཏོང་བྱས་པའི་རྒྱ་བོད་མི་སྣ་གྲི་གུ་རྫོང་དུ་འབྱོར་ནས་ཁུལ་དེར་རྫོང་རིམ་པའི་དོན་གཅོད་ཁང་གསར་འཛུགས་བྱེད་རྒྱུའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། སྐབས་དེར་གྲི་གུ་མི་མང་སེར་སྐྱ་མགྲིན་གཅིག་ནས། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཞེས་པའི་ནང་གསེས་དོན་ཚན་བཞི་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ད་མུས་ལ་ཀྲུང་དབྱང་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་མི་བྱེད། ཅེས་གསལ་བ་ལྟར། ང་ཚོར་བོད་གཞུང་གིས་བཙུགས་པའི་ས་གནས་རྫོང་དཔོན་ཡོད་བཞིན་པར་བརྟེན་རྫོང་རིམ་པའི་དོན་གཅོད་ཁང་ཟེར་བ་དགོས་གལ་མེད་ཅེས་ཚིག་ཐག་ཆོད་པོས་བཤད་པ་སོགས་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་གང་སར་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་མིའི་སྲིད་ཇུས་ལ་མི་དགའ་བའི་མངོན་ཚུལ་ཇེ་གསལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང༌། དེ་རྗེས་བཅོས་བསྒྱུར་ལོ་དྲུག་འགྱངས་པ་བཅས་སྤྱི་ཁྱབ་རིམ་པ་དང༌། རྫོང་རིམ་པའི་དོན་གཅོད་ཁང་ཟེར་བ་འགའ་ཤས་བཙུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རིམ་བཞིན་ཁུ་བསྡུ་བྱ་དགོས་བྱུང༌། དུས་དེ་ཙམ་ནས་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་མི་མང་རྣམས་རྒྱ་མིར་འཁོན་འཛིན་ཇེ་ཆེར་སོང༌།

དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་མི་སྣ་རྣམས་ཀྱང་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་གཞན་དག་ནས་དོགས་ཟོན་ཆེར་སྐྱེད་ཀྱིས་རྩེད་ཐང་དུ་གཅིག་སྡུད་བྱས་ཏེ་བསྡད་པ་རེད། ད་དུང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་དེས་ལས་ཁུངས་ཁག་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་འཚབ་འཚུབ་ཀྱི་ལས་འགོ་བཙུགས་འཕྲལ་མི་མང་ནས་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ་རྒྱ་མིའི་སྔོན་བྱས་ལས་ཀར་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་དེ་ཇེ་གསལ་དུ་ཕྱིན་ཞིང༌། འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་རང་རེད།

ངན་གཡོའི་ཐབས་བརྒྱ་བྱུས་སྟོང་གི་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་གསར་པ་དེར་རྒྱབ་ལྟོས་བྱེད་ཆེད་ལྷ་སར་མི་མང་གི་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ཏེ། ཁོང་ཚོའི་གྲོས་ཆོད་ཡི་གེ་རྒྱ་མིའི་འགོ་བྱེད་ཚོར་སྤྲད་པ་དེའི་ནང༌། བོད་ནང་སྔར་ནས་རང་གི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟེན་མི་དམངས་ཀྱི་བློ་དང་མི་འཚམས་པའི་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་དགོས་གནད་མེད་པས་ཕྱིར་བསྡུ་བྱེད་འོས་ལུགས་མཐུན་གྱིས་བརྗོད་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་མིས་དེ་ལ་ལུགས་མཐུན་ལན་འདེབས་མི་བྱེད་པ་སྨོས་ཅི། བཀའ་བློན་རྣམས་འབོད་འགུགས་བྱས་ཤིང༌། དེས་ཀྱང་མ་ཆོག་པར་མི་མང་ཚོགས་འདུ་མེད་པ་བཟོ་དགོས་ཕྲན་སར་བརྗོད་བྱུང༌།

བོད་གཞུང་ནས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་རྩ་ཚིག་གསར་པ་ཞིག་བཟོས་པར་ཕྲན་ནས་ལག་རྟགས་མི་འགོད་ཐབས་མེད་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟར་མི་མང་ཚོགས་འདུ་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་གཏོར་བཤིག་བཏང་ནའང་མི་མང་གི་བསམ་བློ་གཏོར་བཤིག་མི་ཐུབ་པ་ཀུན་གསལ་ཐོག་ཁོང་ཚོ་བྱེད་ཐབས་གཞན་ཞིག་ཐོག་འགྲོ་རྒྱུ་གདོན་མི་ཟ་བ་རེད། གནས་ཚུལ་དེ་དག་ ༡༩༥༦ ལོའི་སྨོན་ལམ་སྐབས་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། མི་དམངས་ཕལ་པ་ཚོས་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་དེ་ཇེ་ཆེར་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་འཕེལ་ཏེ། ཁོང་ཚོའི་སྲིད་དོན་འགོ་འཁྲིད་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པའི་མི་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཚོ་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པ་མིན་སྟབས་གོ་མིང་སོགས་གང་ཡང་མེད་པའི་མི་ཕལ་པ་ཤ་སྟག་རེད།

ཁོང་ཚོ་སྲིད་དོན་འགོ་འཁྲིད་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་པ་འདི་དག་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྲིད་དོན་ཤོག་ཁའི་གནས་ཚུལ་དང་ཐ་དད་རེད། ཁོང་ཚོས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དོན་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ལྟ་བའི་ཐོག་ནས་མ་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་དུ་ཡོད་པའི་སྲིད་དོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ཡང་མེད། ཁོང་ཚོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་དཀའ་སྦྱོང་བཙན་གནོན་གྱི་འོག་ཏུ་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་རང་དབང་མི་ལྡན་པའི་མིའི་ནང་ནས་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་རང་འདོད་ཀྱི་སྨྲ་བརྗོད་བྱེད་ཐུབ་མཁན་གྲས་ཡིན་པར་བརྟེན་ཁོང་ཚོ་ནུས་ཤུགས་ལྡན་པའི་གནས་སྟངས་སུ་གྱུར་པ་རེད།

ལི་ཐང་ཨ་ལོ་ཆོས་མཛད་ཚེ་རྡོར་དང༌། འབུམ་ཐང་དྲུང་ཡིག གཞིས་རྩེ་ལྷབ་ཕྱུག་གྲགས་པ་འཕྲིན་ལས་བཅས་ཀྱིས་ལྷ་སའི་མི་མང་གི་འགོ་འཁྲིད་བྱས་ཏེ། གསལ་པོར་བརྗོད་ན་སྐྱེ་བོ་ཕལ་མོ་ཆེའི་གཤིས་ལུགས་ལྟར་ཁོང་ཚོ་དང་མི་མང་བཅས་པར་ཁོང་ཁྲོའི་རང་གཤིས་འགོག་མེད་ཕར་རྒོལ་བྱེད་འདོད་སྐྱེས་ཤིང༌། དེ་སྐོར་བཀའ་ཤག་ནས་ངའི་མཐོང་ཚུལ་ལྟར་རྒྱ་མིའི་དྲག་ཤུགས་ལ་ཕར་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུར་དོན་འབྲས་མེད་པར་མཐོང་སྟེ་སྐབས་རེ་མི་མང་ཚོ་དང་རྩོད་གླེང་བྱེད་དགོས་པ་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་རྩ་བ་རང་གི་བསྟན་སྲིད་ལ་ཤ་ཞེན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། དངོས་དོན་དུ་དོན་མེད་རང་ཤི་རྒྱག་མཁན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད་སྟབས་དེ་ལ་བཀའ་ཤག་ནས་འགོག་ཐབས་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཁོང་ཚོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཐོང་སྣང་དུ་བཀའ་ཤག་ནས་བཙན་འཛུལ་མཁན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བློ་བསྟུན་བྱེད་དྲགས་པ་ལྟ་བུ་མཐོང་གི་ཡོད་པ་རེད། མི་མང་ཚོའི་དོན་དུ་ཐེངས་གཅིག་ངས་ཀྱང་ཁོང་ཚོའི་དྲག་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་ཚུལ་དེ་དག་ནོར་འཁྲུལ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཁོང་ཚོ་འདོད་བབས་བྱུང་མེད་ཤག་ཀྱང༌། དུས་མཐའ་སྡུག་པོ་འདི་འདྲ་མ་བྱུང་བར་ཁོང་ཚོས་ཕྲན་ལ་གུས་བརྩི་ཆེན་པོའི་ངང་བསྡད་པ་རེད། དེ་རྣམས་ཕྲན་རང་ངོས་ཀྱི་གཤིས་ཡོན་ལ་རང་བསྟོད་བྱས་པ་མིན་ཅིང༌། ཕྲན་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ངོས་བཟུང་གིས་ཁོང་ཚོས་གུས་བརྩི་དེ་དག་བོད་མི་ཚང་མས་བྱེད་ལུགས་ལྟར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཁོང་ཚོའི་འཐབ་འཛིངས་བྱེད་པའི་དགོས་དོན་ཡང་གཅིག་ཕྲན་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་རེད།

ཁོ་བོ་རང་གི་ཕྱོགས་ནས། ཁོང་ཚོའི་བྱ་སྦྱོད་ལ་རྒྱབ་འགལ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཡང་བསྔགས་འོས་སུ་མཐོང་སྟེ། ང་ཚོར་དུས་སྐབས་སྡུག་པོ་འདི་ལྟར་བྱུང་དུས་གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་དངོས་སུ་ཐོན་པ་དེར་དགའ་པོ་བྱུང༌། འགོ་འཁྲིད་དེ་གྲས་ང་ཚོར་དུས་རྟག་ཏུ་དགོས་པ་ཞིགརེད།

འགོ་འཁྲིད་དེ་ཚོའི་བྱེད་ཚུལ་དེས་སྨོན་ལམ་གྱི་དུས་སྐབས་དེ་རྣམ་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཡ་མཚན་ཞིག་བྱུང་བ་དང༌། སྨོན་ལམ་སྐབས་སྲིད་དོན་གྱི་འབོད་སྒྲ་སྒྲོག་ཐེངས་དང་པོ་བྱུང་ཞིང༌། གནས་ཚུལ་དེ་ལྷ་ཁུལ་མི་ཚང་མས་མི་ཤེས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར། གྲྭ་པ་འདུས་ཚོགས་ཆེ་བའི་སྨོན་ལམ་སྔར་རྒྱུན་བཞིན་ཚོགས་སྐབས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཁུལ་གང་སར་སྦྱར་ཡིག་མང་པོ་ཐོན་པ་དང༌། ཡི་གེ་དེ་ཚོའི་ནང༌། ‘རྒྱ་མི་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་དགོས། བོད་ནི་བོད་མིའི་ཡིན།’ ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། དེས་རྒྱ་མིའི་འགོ་བྱེད་ཚོར་འཆར་ཅན་གྱི་ཚིག་ཟ་སྐྱེ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་རིགས་ནམ་བྱུང་སྐབས་བཀའ་ཤག་སྐད་འབོད་ཀྱིས་ཁ་གཡོག་རྣམས་བཀའ་ཤག་ཏུ་འགེལ་གྱི་ཡོད།

སྐབས་དེར་རྒྱ་མིས་མི་མང་གི་འགོ་འཁྲིད་གཙོ་བོ་གསུམ་གྱི་མིང་འབོད་བྱས་ཏེ་དེ་གསུམ་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་འཛུགས་རྒྱུར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་དང༌། སྦྱར་ཡིག་འགྲེམས་མཁན་བཅས་ཀྱི་ནང་ཡོད་སྟབས་བཀའ་ཤག་ནས་ཁོང་གསུམ་འཛིན་བཟུང་བྱ་དགོས་བརྗོད་ཅིང༌། ཁོང་ཚོས་ང་ཚོའི་ཁྲིམས་འགལ་གང་ཡང་བྱས་མེད་ཀྱང༌། བོད་མིས་འཛིན་བཟུང་མ་བྱས་ན་རྒྱ་མིས་འཛིན་བཟུང་ཁྲིམས་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་སྟབས་ཁོང་ཚོའི་དཀའ་སྡུག་ཆེ་ཤོས་དེ་ལས་སྐྱོབ་ཆེད་རང་ཕྱོགས་ནས་བཟང་བཙོན་དུ་བཙོན་འཇུག་བྱ་དགོས་བྱུང་ཞིང༌། གཅིག་བཙོན་ཁང་ནང་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར། (གཞིས་རྩེ་གཙོ་དྲག་ལྷབ་ཕྱུག་གྲགས་པ་འཕྲིན་ལས) གཞན་དག་གཉིས་ཚུལ་མཐུན་བྱེད་རྒྱུའི་འགན་ལེན་གདན་ས་གསུམ་གྱིས་བྱས་ཏེ་རིང་མིན་གུ་ཡངས་བཏང་ཞིང༌། གཅིག་ནི་ (ཨ་ལོ་ཆོས་མཛད།) དེང་སང་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་མུས་རེད།”74 ཞེས་གསུངས་འདུག

ལྐོག་གཡོ་ངན་བྱུས་སྲིན་མོའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལས།།

རྣར་སྙན་རྒྱལ་ཐབས་གསར་པའི་འཛུམ་རིས་གདོང༌།།

མངོན་པར་འཕོས་པ་བོད་ཀྱི་འབངས་མི་ཚོའི།།

སྤྲོ་དགའི་འདྲེན་བྱེད་ཡུལ་དུ་གཟན་པར་གྱུར།།

རང་སྐྱོང་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དེས།།

ཅི་བྱས་བཀོད་ཁྱབ་ཁ་བ་གངས་ཅན་པའི།།

འབངས་མིའི་སྙིང་ལ་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་གྱུར་ནས།།

གང་སར་སྐོང་འཚོགས་རྒོལ་གཏམ་ཅི་ཡང་བསྒྲགས།།

འོན་ཏང་ནག་ཕྱོགས་དཔུང་ཤུགས་མུན་པའི་རླབས།།

དབྱར་གྱི་ཆུ་ཀླུང་བཞིན་དུ་རྒྱས་གྱུར་ཏེ།།

གངས་ལྗོངས་རང་དབང་བདེ་སྐྱིད་ཉ་གང་ཟླ།།

ཀླ་ཀློའི་སྒྲ་གཅན་ཁ་ཡིས་ཟ་བར་རྩོམ།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སུ་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་ལྟར་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་དཔོན་རིགས་མའོ་སོགས་མཇལ་འཕྲད། འཐུས་ཚོགས་སུ་དངོས་ཞུགས། དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན། བོད་དུ་ཡར་ལམ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་སྐུ་འབུམ་དང་བླ་བྲང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་བོད་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་སྡེ་ཁག་ལ་མཇལ་སྨོན་དང་འབྲེལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ྋཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་དང༌། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ཟེར་བ་གསར་འཛུགས་སོགས་གྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།

64 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༤༠ ཕྲེང་ ༡ (༡༩༦༣)

65 ཞྭ་སྒབ་པའི་’བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་’གླེགས་བམ་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༥༡༢ ཕྲེང་ ༧ ཀ་བློན་སྦུག་ཞྭ་སྒབ་ཤག ༡༩༧༦

66 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག’ཤོག་ངོས་ ༣༣༥ ཕྲེང་ ༡༣ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

67 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག’ཤོག་ངོས་ ༣༣༧ ཕྲེང་ ༡༡ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

68 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག’ ཤོག་གྲངས་༣༡༣ཕྲེང་༡༧ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

69 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༤༠ ཕྲེང་ ༡༧ (༡༩༦༣)

70 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག’ཤོག་གྲངས་ ༣༨༥ ཕྲེང་ ༢༢ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

71 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༤༡ ཕྲེང་ ༥ (༡༩༦༣)

72 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག’ཤོག་གྲངས། ༣༡༤ ཕྲེང་ ༨ བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

73 ‘རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་’འདོན་ཐེངས་དགུ་པ། ཤོག་ངོས་ ༨༦ ཕྲེང་ ༤ (༡༩༨༦)

74 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༤༢ ཕྲེང་ ༢༠ (༡༩༦༣)

རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་གཉིས་ནས་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ལྟར་རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་བ་དང༌། རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུར་དངོས་ཞུགས། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་སྲིད་བློན་དང་མཇལ་མོལ། རྡོར་གདན་སོགས་རྒྱ་གར་གནས་ཆེན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས། སླར་གངས་ལྗོངས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ལྟར་རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་བ་དང༌། རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུར་དངོས་ཞུགས། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་སྲིད་བློན་དང་མཇལ་མོལ་མཛད་པ།

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚན་རིག་དང་རིག་གཞུང་སྡེ་ཚན་ལྷན་ཚོགས་ཡུ་ནི་སི་ཁོ་ (UNESCO) དང་མཉམ་སྦྲེལ་ཐོག རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། འཕགས་ཡུལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ཤཀྱཱ་ཐུབ་པ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཚུལ་བསྟན་ནས། ལོ་ངོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འཁོར་བར་ཐུགས་བརྩེ་དང་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་གྱི་དུས་སྟོན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་སླད། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ ༡༩༥༦ ལོར་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ནང་ཆོས་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ཁག་འདུ་འཛོམས་གནང་རྒྱུར། བོད་ཀྱིྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ཞབས་སོར་ངེས་པར་འཁོད་པ་ཞེས་སྔ་ལོ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་བླ་མ་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་རྣམ་རྒྱལ་ལྷ་སར་ཆེད་བཅར་གདན་ཞུའི་མགྲོན་བརྡ་སྙན་སེང་གནང་བ་དེའི་སྐོར་མཛད་རྣམ་ལས། “ཁོ་བོའི་གྲོགས་པོ་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་བླ་མ་ནས་ཕྲན་རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་ཚོགས་སར་མགྲོན་འབོད་སླད་ལྷ་སར་དམིགས་བསལ་གྱིས་ཕེབས་པ་དེ་ནི། སེམས་རང་དབང་གི་རྣལ་དུ་གནས་ཤིང༌། སེམས་ཁུར་ཆེ་བའི་འོད་སྣང་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་འཕྲོས་པ་ཞིག་རེད། མགྲོན་འབོད་ཐོག་མར་གནང་མཁན་ནི་ལོ་བདུན་ཅུ་ཙམ་གྱི་གོང་ཚུགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཁྱབ་སྤེལ་དང༌། གནས་རྟེན་ཁག་ལ་བདག་གཉེར། གནས་སྐོར་བར་སྣེ་ལེན་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ཡིན། ཁོང་ཚོས་སངས་རྒྱས་མྱང་འདས་ཀྱི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་དྲན་གསོའི་དུས་ཆེན་སར་ཆེད་དུ་མགྲོན་འབོད་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་ཅིང༌།

ཆོས་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་གང་ནས་གཞིགས་ཀྱང་དེ་ལ་འགྲོ་འདོད་ཆེན་པོ་བྱུང༌། སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་དེ་ནི་ནང་པ་ཡོངས་ལ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། བོད་མི་སུ་ཡིན་རུང་རྒྱ་གར་དུ་གནས་མཇལ་འགྲོ་རྒྱུའི་རེ་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཡུལ་དེ་ནི་ང་ཚོ་ཚང་མས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ཞེས་ས་གནས་རྩ་ཆེར་འཛིན་པ་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཆེན་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཡིན་པ་དང༌། ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་གོང་རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཆེན་རྣམས་དང༌། མཁས་པ་ཚོས་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེས་མང་པོ་ང་ཚོའི་ཡུལ་ལྗོངས་ཆེས་མཐོའི་གངས་རིའི་ངོགས་སུ་བསྣམས་ཕེབས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད། བོད་དང་རྒྱ་གར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་ཕྱིན་ན་ཡང༌། བོད་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ཤེས་རིག་གི་གཅེས་ཕྲུག་ལྟ་བུ་ཡིན།

སྲིད་ཕྱོགས་ནས་མཚོན་ན། རྒྱ་མི་དང་འབྲེལ་གཏུགས་རྟག་ཏུ་བྱས་ཏེ་དོན་མེད་གླེང་རྩོད་བྱེད་པ་དེ་ལས་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ལས་མ་བྱུང་ཡང་ཡུད་ཙམ་ཐར་བའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡོང་རྒྱུ་མ་ཟད། སྐུ་ཞབས་ནེ་ཧ་རུ་དང༌། རང་དབང་དམངས་གཙོའི་འགོ་འཁྲིད་གཞན་དག མཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོ་བཅས་ལ་སློབ་སྟོན་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཀྱང་ཐོབ་ཀྱི་རེད་སྙམ་བྱུང༌། བོད་སྲིད་དོན་གྱི་དབེན་གནས་ལྟ་བུར་བསྡད་པའི་དངོས་འབྲེལ་གནས་ཚུལ་དེར་ངས་མིན་ཞེས་ཧེ་བག་བརྗོད་མི་ཤེས། ཕྲན་ད་དུང་ཉམས་མྱོང་མེད་པ་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་སྐོར་གང་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཞིག་ཡིན་ཅིང༌། ངའི་ཡུལ་མི་གཞན་དག་ཚོ་ཡང་མང་བ་དེ་བཞིན་རེད། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ཚོར་ང་ཚོ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་དེ་སྔ་བྱུང་ཡོད་རུང༌། ད་ཆ་དམངས་གཙོའི་འཛམ་གླིང་ནང་སྲིད་དོན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང༌། ཉམས་མྱོང་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ད་བར་ང་ཚོར་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མ་ཐོབ་པར། རིག་གསར་སློབ་སྦྱོང་མེད་པར་རང་བྱུང་གི་ཤེས་རིག་ཐོག་ནས་ལས་དོན་བྱས་པར་བརྟེན། ང་ཚོར་རླབས་ཆེའི་སློབ་སྟོན་མང་པོ་འཐོབ་དགོས་ཀྱི་ཡོད།

ད་དུང་ཕྲན་འགྲོ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཞིག་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་དབྱིན་གཞུང་དང༌། ང་ཚོའི་དབར་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་བར་བྱུང་བ་དེ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་དང་བྱུང་བའི་འབྲེལ་བ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་དབང་ཆ་ཐོབ་པ་ནས་བར་དེར་སྲིད་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཕྲན་བུ་ཉམས་ཆགས་སུ་གྱུར། འཛམ་གླིང་མཛའ་མཐུན་རང་དབང་གི་སྲོག་འཛིན་ལྟ་བུར་ཡང་བསྐྱར་རྒྱ་གར་དང་ང་ཚོའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ངེས་པར་བཟོ་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ།

ངེད་རང་འགྲོ་འདོད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་གཅིག་པུའི་འདོད་པ་ཡང་མིན། མགྲོན་འབོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བོད་མི་མང་གིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ་དེ་ལ་ཁས་ལེན་བྱ་དགོས་ཞེས་ཁོང་ཚོས་གཞུང་ཞབས་བརྒྱུད་ཞུ་བསྐུལ་ནན་ཆེ་བྱས་ཤིང༌། ངའི་བསམ་ཚུལ་རྒྱ་མིའི་སྲིད་དོན་རྙོག་ཟིང་ནས་ཐར་རེ་དེ་ཙམ་མ་གཏོགས། དེ་མིན་གོང་གི་རྒྱུ་མཚན་ཚང་མ་ཁོང་ཚོས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག”75 ཅེས་འཁོད།

ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “༡༩༥༦ སྟོན་མཚམས། སྟོན་པ་མྱང་འདས་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུ་འབྱོར་ཞིང༌། དེར་བསྐྱོད་རྒྱུར་རྒྱ་མིས་འགོག་ཐབས་འབད་བརྩོན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་རེད། ཁག་བཞག་ས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་རྒྱ་གར་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུར་འོས་བབ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཅེས་བརྗོད་པ་རེད།

དེ་སྐབས་མགྲོན་གཉེར་ཆེ་མོ་བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁར་སྐུ་ཞབས་མན་ནོན་ (Mr. Menon) (ལྷ་སར་ཡོད་པའི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ) དང་འབྲེལ་བ་ཞེ་དྲག་ཡོད་རེད། སྐད་སྒྱུར་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་ལགས་དང༌། ཀུན་གླིང་ཛ་སག་གི་ཤག་ནས་འབྲེལ་བ་བྱེད་བདེ་ཡོད་ཙང་མགྲོན་ཆེས་འབྲེལ་བ་གང་འཚམས་བྱས་ཏེ། ང་ཚོས་རྒྱ་གར་ལ་འགྲོ་ཐུབ་ན་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལོའི་སྨོན་ལམ་སྐབས་འབྲས་སྤུངས་པས་གནས་ཆུང་སྤྱན་འདྲེན་ཞུ་སྐབས། “ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་འོད་སྣང་དེ།། ནུབ་ནས་གསལ་བའི་དུས་ཡིན་ནོ།།” ཞེས་པའི་ལུང་ཞིག་བརྒྱབས་ཡོད་པ་རེད།

དེར་བརྟེན་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་གར་ལ་འགྲོ་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་མགྲོན་ཆེར་འདོད་པ་ཆེན་པོ་དང༌། སེམས་ཤུགས་ཞེ་དྲག་ཡོད་པ་རེད། ངོས་རང་ཡང་འགྲོ་འདོད་ཡོད། ༥༥ ལོ་ཡིན་ནམ་གང་ལྟར་རྭ་སྒྲེང་ལ་འགྲོ་སྐབས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཡིན་ནམ་མགྲོན་གཉེར་ཆེ་མོ་སུ་ཡིན་ཞིག་བརྒྱུད་ཀ་ལོན་སྦུག་ནས་གཅེན་མཁན་རྩིས་གསུམ་གྱི་ཡི་གེ་ཞིག་འབྱོར་བྱུང༌། ཡི་གེ་དེའི་ནང་རྒྱ་གར་ནང་བྷུ་དྷ་ཇ་ཡན་ཏིའི་ (Buddha Jayanti) (སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་ཆེན།) ཆོས་ཚོགས་ཤིག་འཚོགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུར་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བསམ་བློ་གཏོང་གི་འདུག་པས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་ཕེབས་ཐུབ་པ་གནང་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་འཁོད་འདུག ཡི་གེ་དེ་ངོས་ནོར་བུ་གླིང་ཁ་ནས་རྭ་སྒྲེང་ལ་ཐོན་སྐབས་སུ་འབྱོར་སྟབས་དེ་མཉམ་དུ་འཁྱེར་ནས་དེའི་དགོང་མོ་ཡངས་པ་ཅན་དུ་གུར་ནང་ཞག་སྡོད་བྱས་པ་ཡིན།

དེའི་དགོང་མོ་ཞེད་སྣང་ལྟ་བུས་ཡི་གེ་དེ་ངོས་རང་གི་སྔས་འོག་ཏུ་བཅུག་པ་དྲན་གྱི་འདུག རྗེས་སུ་མེར་སྲེག་བཏང་མེད་དམ། དེ་མུར་སྡོད་སྐབས་གནས་ཆུང་གིས་ལུང་དེ་འདྲ་ཞིག་ཀྱང་གསུངས། དེའི་ཡས་མས་ཤིག་ལ་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་དང༌། བ་ཀུ་ལ་ཡང་སླེབས་པ་རེད། ཁོང་གཉིས་ཀས་བྷུ་དྷ་ཇ་ཡན་ཏིའི་དུས་ཆེན་ལ་ཕེབས་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་བཤད་བྱུང༌། སྔོན་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བཀའ་མོལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་རེད། ཅེས་བཤད་པ་ཡིན། འགྲོ་རྒྱུའི་རེ་བ་མུ་མཐུད་དུ་བཅངས་ཡོད་ནའང་རྒྱ་མིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགག་པ་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་རྒྱུར་དུས་ཚོད་ཟླ་གཅིག་ཙམ་ལས་མེད་པས་ངོས་འགྲོ་མ་ཐུབ་སྟབས། ཆོས་ཚོགས་སུ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་རྒྱུ་དང༌། ཕྱག་རོགས་ཀུན་བཟང་རྩེ་སོགས་མི་སྣ་གང་འཚམས་ཤིག་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཏེ་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་ཐོན་ཕྱག་ཀྱང་ཞུས་ཚར་བ་རེད། དེ་འདྲའི་སྐབས་ཉི་མ་གཅིག་གློ་བུར་དུ་ཕན་མིང་མིན་ནམ། གཅིག་ཡོང་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཙམ་མིན་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་རང་ནས་གདན་ཞུ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་པས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་ཀྱི་ཡིན་ནམ་མིན་ག་རེ་གནང་གི་ཡིན་ཞེས་དྲིས་བྱུང༌། ལམ་སང་འགྲོ་འདོད་འདུག་ཟེར་རྒྱུ་བདེ་པོ་མེད་ཙང༌། ངས་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་དེ་འདྲ་གལ་ཆེན་པོ་མིན་ཚུལ་སོགས་ཡ་ཡོར་ཏོག་ཙམ་བཤད་པ་ཡིན། ནང་དོན་དགའ་པོ་ཞེ་དྲག་བྱུང༌།

དེ་ནས་རྒྱ་གར་ཁུལ་སླེབས་རྗེས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་བཤད་ནང༌། ཀྲུང་གོ་དང་ཀྲུང་གོ་ཞེས་མང་པོ་གསུང་གི་ཡོད་པ་རེད། ངའི་སྐད་ཆའི་ནང་རྒྱ་གར་དང་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཞེ་གཅིག་མ་གཏོགས་ཀྲུང་གོ་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་རྩ་བ་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད། ཐོག་མར་དོགས་པ་ཞིག་དེ་ནས་སྐྱེས་ཡོད་པ་རེད། མཐའ་མ་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ལ་ལོག་དང་མ་ལོག་སྐོར་ང་ཚོར་སྐད་ཆ་མང་པོ་བྱུང་བ་རེད། རྒྱ་མིའི་སྐད་སྒྱུར་བྱེད་མྱོང་མཁན་བོད་སྐད་བདེ་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད་པ་ལི་པུའུ་ཀྲང་ཟེར་བ་དེ་ཉམས་ཚོད་ལྟ་བར་ཡོང་ནས་ད་ལོག་ཕེབས་ཀྱི་རེད་དམ་མ་རེད། ག་རེ་གནང་གི་རེད་ཟེར་བ་སོགས་ཡང་ཡང་འདྲི་བར་སླེབས་བྱུང༌།” ཞེས་དང༌། ཡང༌། “དེ་ནས་སྟོད་ལུང་དུ་འབྱོར་སྐབས་རྒྱ་གར་ནས་སྔོན་ལ་ཕེབས་པ་ང་ཕོད་དང༌། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ། རྒྱ་མི་ཁྲེན་ཅིན་པོའོ་ཡིན་ནམ་ཁོ་ཚོ་གསུམ་སླེབས་འདུག ང་ཐུག་ནས་ཟིང་འཁྲུག་དེ་འབྲི་ཆུ་ནུབ་བརྒྱུད་དུ་སླེབས་འདུག་ཟེར་བ་དང༌། ཁོ་རང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་ལ་ང་ཕོད་དང༌། ཀརྨ་པ། སྤོམ་མདའ་སྟོབས་རྒྱལ་བཅས་ཁོང་ཚོ་བསླབ་བྱ་རྒྱག་པར་གཏང་ན་ཞེས་བརྗོད་བྱུང༌། དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་དེ་ལྟར་བྱས་པ་རེད། དེ་ནས་རྒྱ་མི་མཉམ་དུ་ཟིང་འཁྲུག་སྐོར་སྐད་ཆ་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཉིན་གཅིག་ངས་ཀྲང་གོ་ཧ་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཞི་བདེའི་མི་དམངས་ཀྱི་མགོ་ལ་གནམ་གྲུ་བཏང་ནས་གད་རྫས་གཡུགས་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ཁོ་ཚོས་ཚིག་ངན་གང་ཡང་བཤད་ཀྱི་མི་འདུག་སྟེ། རྣམ་འགྱུར་རིམ་པས་རིམ་པས་འགྱུར་འགྲོ་གི་འདུག་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་ང་ལ་ཚིག་རྩུབ་དང་སྐྱོན་བརྗོད་བཤད་པ་གཅིག་ཀྱང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌། དང་ཐོག་རྒྱ་མིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་གདོང་རིས་ངོ་མ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཕྱི་བསྒྲགས་ཡོང་རྒྱུར་འཇིགས་སྣང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་རྒྱུར་བཀག་འགོག་ཞུས་ཡོད་ཀྱང༌། ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཆོས་ཚོགས་མང་པོས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་པའི་རྗེས་དྲན་མཛད་སྒོར་ཕེབས་རྒྱུར་དགའ་མོས་ཤུགས་ཆེན་བྱས་པ་ལྟར། རྒྱ་གར་གཞུང་དང་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་རེ་སྐུལ་ནན་པོ་གནང་བ་བཞིན་ཉི་ཤར་སྦར་མོས་འགེབས་ཐབས་བྲལ་ཏེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་མོས་མཐུན་མི་བྱེད་ཀ་མེད་བྱུང་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་རྒྱུར་ཁོང་ཚོས་དངངས་སྐྲག་དང་ཁོང་ཁྲོ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ཡང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་ལྔ་པ་ཞེས་པའི་ནང༌། “ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཤི་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སོང་བ་རེད། ད་ལྟ་ཏཱ་ལའི་ཁོ་ཚོས་ཧིན་རྡུར་གནས་མཇལ་བྱེད་པར་འགྲོ་དགོས་བསམ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་འགྲོ་རུ་འཇུག་དགོས་ཀྱི་རེད་དམ་མ་རེད་ཟེར་ན། ཀྲུང་དབྱང་གིས་ཁོ་འགྲོ་རུ་བཅུག་ན་ལེགས་པ་ལས་འགྲོ་རུ་མ་བཅུག་ན་མི་ལེགས་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཉི་མ་ཁ་ཤས་སོང་རྗེས་ཁོ་རྡོག་ཐོན་བྱེད་ཀྱི་རེད། ང་ཚོས་ཁོ་ལ་གནམ་གྲུར་སྡོད་ཟེར་བའི་བསླབ་བྱ་བྱས་ཀྱང༌། ཁོས་མ་ཉན་པར་སྣུམ་འཁོར་ལ་བསྡད་དེ་ཀ་བློན་སྦུག་བརྒྱུད་ནས་འགྲོ་གི་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་རེད། ཀ་བློན་སྦུག་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གསང་ཉུལ་དང༌། གོ་མིན་ཏང་གི་ཉུལ་མ་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་གསལ།

སྐབས་དེར་ལྷ་སྡོད་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་གཙོ་བོ་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་ལམ་སྟོན་བཀོད་བྱུས་ལྟར་འཕྲལ་དུ་ལྷ་སར་ཡོང་སྟེ་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ཁུལ་ཕེབས་བཞུགས་གནང་རིང་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གི་གསུང་བཤད་དང༌། དབུ་ཁྲིད་གཞན་དང་ལྷན་དུ་བཀའ་མོལ་གནང་ཕྱོགས་སོགས་གང་ཅིའི་སྐོར་འཇིགས་བསྐུལ་དང༌། མགོ་སྐོར་གྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་དམར་པོའི་རང་ཤེད་ལྟར་གྱི་སློབ་སྟོན་ལྟ་བུ་མང་དག་ཅིག་ཞུས་ཡོད་ཅིང༌།དེ་ནི་གཞན་ལ་མཐོང་ཆུང་དང་བརྙས་བཅོས་བྱེད་པའི་རྒྱ་རིགས་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་གཤིས་ཤིག་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་གུང་ཁྲན་གཞུང་ནས་བཙན་ཤེད་གཏུམ་སྤྱོད་ཀྱིས་བོད་ལ་འཛིན་པའི་བདག་པོའི་རྣམ་འགྱུར་གྱི་སྒྲོབ་ཉམས་གསལ་ཤོས་ཤིག་བསྟན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སློབ་ཚན་ཞིག་ཀྱང་རེད།

དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ལྷ་ས་ནས་མ་ཐོན་གོང་རྒྱ་མིའི་གཏན་སྡོད་སྐུ་ཚབ་ཆེ་ཤོས་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་རྒྱ་ནག་ནས་བྲེལ་སྟབས་སུ་ལྷ་སར་འབྱོར་ཟིན་འཕྲལ་ཕྲན་སློབ་ཕྲུག་ཅིག་ཡིན་པ་ལྟ་བུའི་སློབ་སྟོན་གླེང་མོལ་རིང་པོ་ཞིག་བྱས་བྱུང༌། དེ་ལ་ངོས་རང་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཁོ་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ལྟར་མིན།

དེ་ཡང༌། ཁོང་ནས་བརྗོད་གསལ་ཉེ་ཆར་ནུབ་གླིང་ཧང་ག་རི་དང༌། ཕོའོ་ལན་ལ་རྙོག་གྲ་ཕྲན་བུ་བྱུང་བ་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་ངན་བསླབ་བརྒྱུད་བསྐུལ་གྱིས་མི་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་བྱས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཧང་ག་རི་དང༌། ཕོའོ་ལན་མི་མང་གིས་རུ་སུར་རོགས་རམ་འབོད་བསྐུལ་བྱས་པ་ལ་རུ་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ལམ་སང་བདག་སྤྲོད་ཐོག ལོག་སྤྱོད་པ་རྣམས་དེ་འཕྲལ་མགོ་གནོན་བྱས་པ་རེད། ལོག་སྤྱོད་པ་དེ་དག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་རྙོག་གྲ་བཟོ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་དུས་རྟག་ཏུ་འཚོལ་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་མཉམ་འབྲེལ་ཟབ་རྒྱ་ཆེ་སྟབས་སུ་ཞིག་ལ་རོགས་རམ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་ལམ་སང་སྤྲོད་ཀྱི་རེད་ཅེས་སོགས་ཁོང་གི་གླེང་མོལ་ཡུན་རིང་བྱས་པ་དེས་བོད་འདིར་གཞན་སུས་ཀྱང་ཐེ་བྱུས་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་པར་དོགས་ཟོན་དགོས་པའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་བསྟན་གྱི་འདུག

དེ་ནས་ཕྲན་རྒྱ་གར་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་སྐོར་གླེང་མོལ་བརྗོད་གསལ། “སངས་རྒྱས་དྲན་གསོའི་སྐོར་འདི་ཆོས་དོན་ཁོ་ན་ཡིན་ཀྱང༌། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཡུ་ནིསི་ཁོ་ (UNESCO) དང་འབྲེལ་བ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་ཐོས་བྱུང༌། ‘UNESCOཟེར་བ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཁོངས་དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས། ཤེས་རིག་བཅས་ཀྱི་རྟོག་ཞིབ་ཚོགས་པའི་མིང་’རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཞིག་གཏོང་གི་རེད། ཕལ་ཆེར་ཕོར་མོ་ས་ནས་གོ་མིན་ཏང་གིས་ཀྱང་ཚོགས་པ་ཞིག་གཏོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་འཆར་ལ་གལ་ཏེ་ཁོང་ཚོའི་ཚོགས་བརྫུས་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཚུད་བྱུང་ན། ངེད་ཚོའི་ཚོགས་འཐུས་ཚོགས་འདུ་ནས་འགྲོ་རྒྱུར། དེ་དོན་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཡང་ལབ་ཟིན་པ་ཡིན་ན། ཕོར་མོ་ས་ནས་སུ་ཞིག་ཡོད་རུང་དེ་མ་ཐག་ཁོ་བོ་ཡང་འགྲོ་ཐལ་མེད་པ་དགོས། འདི་སྐོར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་འཕྲལ་རྒྱ་མིའི་གཞུང་ཚབ་ཆེ་མོ་ནས་སྐབས་འཕྲལ་གནས་ཚུལ་ཞུ་རྒྱུར་དེ་དོན་འགལ་མེད་གནང་དགོས།” ཞེས་དང༌། ད་དུང་ཁོང་ནས་ཕྲན་ལ་བསྡིགས་མངགས་བྱེད་དོན་དུ། “ཡང་རྒྱ་གར་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་སྐོར་གླེང་མོལ་བྱས་ན། དེ་སྐོར་པེ་ཅིན་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་དོན་ཡིན་ལུགས་ཁོ་ན་བརྗོད་དགོས་ཞེས་དང༌། བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་འདྲི་བ་དང༌། གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན། འགོ་ལས་ཆུང་ཁག་ལ། བོད་ནང་རྙོག་གྲ་གང་ཡང་མེད་ལུགས་དང༌། ཚང་མ་རྣམ་ཀུན་ལྟར་ཡར་རྒྱས་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་དགོས། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང༌། འགོ་ཁྲིད་ཆེ་ཁག་ལ། བོད་ས་ཁུལ་འགའ་ཤས་སུ་ཟིང་ལངས་ཡོད་པའི་སྐོར་ཕྲན་བུ་མང་བ་བཤད་ཆོག་ཟེར་འདུག

ཁོང་གི་གླེང་མོལ་མཇུག་སྡུད་དུ་བསམ་འཆར་ཞིག་བཏོན་གསལ། དུས་ཆེན་དེར་གསུང་གླེང་གནང་དགོས་ཡོང་རྒྱུར་གསུང་བཤད་ལྷ་སར་བཟོས་ན་ལེགས་ཚུལ་ཟེར་འདུག”76 ཅེས་གསལ།

སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་གྱི་ལོ་དེར་རྒྱ་གར་ཁུལ་ནང་པའི་གནས་དགོན་ཁག་ལ་གནས་མཇལ་འགྲོ་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱུང་ཞིང༌། རྒྱ་གར་དང་བོད་ནི་དུས་རབས་མང་པོའི་གོང་ནས་བཟུང་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱིར་བཏང་མིན་པའི་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པར་བརྟེན་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་ནང་གནས་སྐོར་དང༌། ཚོང་འབྲེལ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་སོགས་འགྲོ་འོང་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ནས་རང་དབང་ལྟར་འགྲོ་བསྐྱོད་ཆོག་པ་ལས། བཀག་སྡོམ་ལྟ་བཞག་ཐོངས་མཆན་ཙམ་ཞུ་རེས་བྱེད་མ་དགོས་པའི་སྔར་སྲོལ་བཟང་པོའི་སྟབས་བདེ་ཡོད་མུས་ཐོག འདི་ལོ་དམིགས་བསལ་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དང༌། བོད་མི་གནས་སྐོར་བ་རྣམས་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འགྲིམ་འགྲུལ་གླ་ཆ་ཕྱེད་བཅག་གནང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་གནས་མཇལ་བསྐྱོད་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱུང་ཞིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཆོས་ཚོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་གཏན་འཁེལ་བ་ལྟར་གཞུང་གནས་ནས་ཆིབས་ཞབས་སུ་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་སོགས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་དང༌། བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་དང༌། ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད། མདོ་མཁར་ཕུན་ཚོགས་རབ་རྒྱས། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ་རོང་རྣམ་སྲས་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་ཆེ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་དང༌། མཆོད་དཔོན་ཐུབ་བསྟན་བསོད་ནམས། གཟིམ་དཔོན་བསམ་མཁར་ཐུབ་བསྟན་དོན་ཡོད། ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། མཁན་ཆུང་དངོས་གཞི་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། བླ་སྨན་མཁན་ཆུང་བློ་ལྡན་ཆོས་གྲགས། དགའ་གདོང་སྐུ་རྟེན་མཁན་ཆུང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར། མཚན་ཞབས་སེར་བྱེས་སོག་པོ་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས། གདན་འཐུས་འབྲས་སྤུངས་འདུལ་བ་མཁན་ཟུར་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་རིང༌། དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ། རྩེ་མགྲོན་ཐུབ་བསྟན་བསྟན་པ་དང༌། མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན། རྒྱལ་མཚན་བསྟན་འཕེལ། ངག་དབང་ཆོས་བཟང་བཅས་དང༌། གཟིམ་འགག་བློ་བཟང་བརྩོན་འགྲུས། ན་བཟའ་ཆེན་མོ་ལས་ཚན་རྒྱལ་བསྟན་རྣམ་རྒྱལ། གསོལ་ཐབ་པ། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་གསུང་ཞབས་དང༌། གཟིམ་གཡོག མཆོད་གཡོག རྣམ་གྲྭ་བྱིངས་བཅུ། རྩེ་ཤོད་ཕྱག་ནང་རེ་བཅས་བཅར་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ། གྲ་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་དངོས་གཞི་མེ་སྤྲེལ་ཟླ་བ་དགུ་པ་ཕྱི་མའི་ཚེས་ ༡༦ (༡༩༥༦) ཉིན་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་ལམ་ལྟར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར།

ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་མི་མང་གཟབ་མཆོར་སྤྲས་ཏེ་དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཁེངས་བཞིན་ཞལ་མཇལ་དུ་བཅར་བའི་གྲལ་བསྟར་དབུས་ཐོག་མར་སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། གཉེར་འཛིན་སྒེར་ལྷ་ཀླུ་དགའ་ཚལ་བའི་ལྕམ་གཡང་འཛོམས་ཚེ་རིང་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། ཕྱག་སྲུང་དང་ལེགས་དར་སྩལ། དེ་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་སྐྱེལ་དབུ་གུར་ཆེན་མོར་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། ཐོག་མར་གཞིས་བཞུགས་བཀའ་བློན་བགྲེས་བས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་རྗེས། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག སྲིད་ཚབ་ཟུར་པ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང༌། བདེ་མཁར་བ། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ། ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་མི་དཔོན་ཁག ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཁག་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པ། གདན་ས་གསུམ་གྱིས་མཚོན་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། བླ་སྤྲུལ་འབྲིང་ཆུང་དང༌། ལས་སྣེ་སོགས་དང༌། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་བོད་རྒྱ་ཕོ་མོ། ལྷ་སྡོད་རྒྱ་གར་དང༌། བལ་ཡུལ་གཞུང་ཚབ། ལ་འབྲུག་ལོ་ཕྱག ཁ་ཆེ་སོགས་མི་སྣ་རྣམས་ཀྱིས་མཇལ་ཁར་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། ཕྱག་དབང་སྩལ།

བཀའ་བློན་མན་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་འབྲས་རིམ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གསོལ་གཞོན་ནས་ཞུས། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་བཀའ་བློན་ཡན་ལ་སྩལ། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། གཟིམ་འགག་གིས་བཞེངས་བརྡ་དང་བསྟུན་མཛད་སྒོ་གྲོལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒྱལ་དབང་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོའི་འཁྲུངས་ལྷ་རྒྱལ་པོ་ལི་བྱིན་ཧ་རའི་མགོན་ཁང་དུ་འཕྲིན་བཅོལ་བསྐྱངས། སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་བའི་ཕེབས་ལམ་ཕན་ཚུན་དགོན་ཁག་གི་སེར་ཕྲེང༌། བོད་རྒྱའི་ལས་བྱེད་དང་དམག་སྒར་ཁག ཟློས་གར་བ། བྲོ་པ་གཞས་མ། རྒྱ་ཆེའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་བསྟར་སྒྲིགས་ཕེབས་སྐྱེལ་མཇལ་དར་ཕུལ།

༡༩༥༤ ལོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་དང་མི་འདྲ་བར་འདི་ལོ་རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་རྒྱ་ཆེའི་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་དགའ་སྤྲོའི་ཚོར་བ་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་པའི་རྣམ་འགྱུར་མངོན་པར་གསལ། འབྲས་སྤུངས་དགོན་གྱི་ནུབ་སྐྱེ་རིའི་གཤམ་སྤྱི་སོའི་གླིང་ཁའི་འགྲམ། དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་དགོན་གྱི་བླ་སྤྱིའི་ཕེབས་སྐྱེལ་དབུ་གུར་གཟབ་རྒྱས་སར་ཞབས་སོར་འཁོད།

བླ་སྤྱི་མཁན་ཁྲིས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་རྗེས། མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང༌། བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ། དགེ་བཤེས་བགྲེས་པ་རྣམས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། ཕྱག་དབང་སྩལ། མཁན་ཁྲི་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས་ཀྱིས་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་འབྲས་རིམ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་མཁན་ཁྲིས་ཞུས། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་མཁན་ཁྲིར་སྩལ། དེ་ནས་ཕེབས་ཐོན། ཤུན་གདོང་དཀར་རྫོང་དང༌། སྟོད་ལུང་ཚལ་བདེ་གཞིས་ཀྱི་ས་ཁུལ་སོ་སོའི་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་ཁག་གི་གྲོང་སྡེའི་ཡང་སྟེང་ནས་ཕེབས་བསང་དུད་སྤྲིན་འཁྲིགས་ཤིང༌། བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང་དང༌། འཕྱར་དར་ལྷབ་ལྷུབ་གཡོ་བ། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་མཇལ་ཞུ་དར་འབུལ་བསྟར་བསྒྲིགས། དེ་ནས་ཡངས་ཅན་ཟམ་གསར་ས་གནས་སུ་ཕེབས་པར་ཡངས་འགོ་རྩེ་དྲུང་རྒན་སྤྱི་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིག་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་ཉིད་ཕེབས་ཐོན་ཤོག་བུ་ལ་བརྒྱུད་མར་རྐྱང་གི་ས་གནས་ཐང་གཤོངས་དབུ་གུར་བཞུགས་སྒར་དུ་ཞབས་འཁོད་བཞུགས་ཞག་སར། མར་རྐྱང་འགོ་པ་ཤོད་དྲུང་རིན་སྒང་པའི་ངོ་ཚབ་གཉེར་དབང་ཆེན་དང༌། སྤྱི་འཐུས་འགོ་རྒན། གཙང་ཁུལ་འབྲུ་ཕོགས་ལས་ཚན་ཆོས་འཕེལ་བསོད་ནམས། གཙང་ཁུལ་གཉེན་འཕྲད་དུ་བསྐྱོད་སྡོད་རྩེ་དྲུང་ངག་དབང་སེང་གེ། བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་གི་ཕེབས་བསུའི་འཚམས་ཞུ་འབུལ་མི་མགྲོན་གཉེར་བཅས་མཇལ་ཁར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

ཚེས་ ༡༧ ཞོགས་པ་ནམ་གསལ་ཁར་ཕེབས་ཐོན་འོད་ཡུག་འཛོམས་ཐང་གསོལ་ཚའི་སར། གཙང་སྤྱི་ཛ་སག་སྨོན་སྐྱིད་གླིང་པ་དང༌། གླིང་དཀར་གཞིས་སྡོད་ཤོད་དྲུང༌། གཙོ་རྒན་སོགས་ལ་མཇལ་ཕྱག་སྩལ། སྟག་གྲུ་ཁའི་ཆུ་བྱང་ཕྱོགས་ཕེབས་སྒྲིག་དབུ་གུར་ནང་ར་ལག་གཡུང་དྲུང་དགོན་སོགས་ཁུལ་དེའི་དགོན་སྡེའི་བླ་ལས་དང་ཡུལ་མི་འགོ་དཔོན་ཁག་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས། སྐུ་འཁོར་རྣམས་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། དེའི་རིང་སྟག་གྲུ་ཁ་གཙང་པོའི་ཐོག་ཤིང་གདུང་སྒྲིག་སྟེང་ཕེབས་འཁོར་ཁག་སྒྲོལ། གཙང་པོའི་ལྷོ་ཁར་བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་གི་ཕེབས་བསུར་ཛ་སག་ཅེའི་འཇིགས་མེད་དང༌། ཞབས་འབྲིང་ཁག་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་སྤོས་སྣེས། གཙང་ཆུའི་ལྷོ་དེ་གར་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་ལྡིང་གུར་ནང་གདན་དྲངས། ཛ་སག་གིས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ། བྱིངས་ནས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་བར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གྲལ་འཁོད་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། དེ་ནས་སྐུ་ངལ་གནང་སའི་དབུ་གུར་ནང་གདན་ཞུས་ངང་བཞུགས་རིང་བཞེས་ཐུག་ཐ་ཞི་དང༌། བཞེས་སྤྲོ་ཕུལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེར་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་འབུལ་བར་རྩེ་མགྲོན་ཐུབ་བསྟན་བསྟན་པ་ཆེད་གཏོང་མཛད་པ་ཛ་སག་ཅེའི་འཇིགས་མེད་དང་མཉམ་དུ་སྣུམ་འཁོར་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་ཐོག་ཤད་རྩོལ་གྱིས་སྔོན་དུ་བསྐྱོད།

དེ་རྗེས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་སྤན་ས་གནས་སུ་གཙང་སྤྱི་དང༌། གཞིས་རྩེ་རྫོང་འདུའི་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར། གཙང་སྤྱི་དང༌། ཤངས་ཡུག་རྫོང་གཞིས་སྣེ་སྡོད་ཁག་ནས་མཇལ་ཕྱག་ཞུས། དེ་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གཞིས་རྩེ་ཟམ་ཤར་འཁྲིས་ཆུ་ཤར་ས་གནས་སུ་བཀྲས་བླའི་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་སྒྲོན་པའི་སར་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེའི་ཡོངས་འཛིན་དང༌། ཡབ་ཆེན། བླ་བྲང་གི་ཞབས་འབྲིང་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས། བཀྲས་ལྷུན་གྲྭ་ཚང་ཁག་གི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། བླ་སྤྲུལ། ལས་སྣེ་ཁག་དང༌། གཞིས་རྩེར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་དམར་གྱི་ཞི་དྲག་འགོ་གཙོ་འགའ་དང༌། བོད་རྒྱའི་ཟློས་གར་ཁག་ནས་རྔ་བརྡུང་འབུད་དཀྲོལ་དར་འཕྱར་སོགས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ཚང་མ་གོ་རིམ་གྱིས་དབུ་གུར་མཚམས་ནས་བསྟར་སྒྲིག་གིས་གུས་བཏུད་ཞུས། སྤྱན་སྤོས་སོགས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཐོག་མར་སྐུ་ངལ་གནང་སའི་དབུ་གུར་དུ་གདན་ཞུས་གསོལ་ཇ། ཞལ་ཏོག་འབུལ་བཞེས། དེ་ནས་མཇལ་གུར་བཞུགས་ཁྲིར་གདན་ཞུས་ཞབས་སོར་འཁོད། ཚང་མས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་ཡབ་དང༌། བཀྲས་ལྷུན་ཛ་སག་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། རྒྱའི་འགོ་གཙོ་ཞི་དྲག་དང༌། བླ་བྲང་ཞབས་འབྲིང་བྱིངས་དང༌། བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་སོགས་ནས་གོ་བབས་ཀྱིས་མཇལ་དར་ཕུལ། ཕྱག་དབང་དང༌། ཛ་སག་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། ཛ་སག་ལྷ་སྨོན་དང༌། རྒྱའི་འགོ་གཙོར་ཐད་ཀར་བཀའ་འཚམས་སྩལ། གྲལ་འཁོད་གསོལ་འབྲས་ཕེབས། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་ཡབ་དང་ཛ་སག་ལ་སྩལ། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། བཞེངས་བརྡ་དང་བསྟུན་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་ན་བཟའ་སྐུ་ཆས་གསོལ་ཏེ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་མེད་ནང་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་དལ་བུའི་ངང་ཟམ་ཤར་བརྒྱུད་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཕེབས་སྐབས་གཞིས་རྩེ་རྫོང་གིས་གཙོས་ཁང་སྟེང་ཁག་ནས་བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང་བསྟར་ཞིང༌། རྔ་བརྡུང་དར་འཕྱར་འབུད་དཀྲོལ་དང༌། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་རྡོ་བསྟར་ས་དཀར་དམར་སེར་གསུམ་གྱིས་ཐིག་རིས། ཕེབས་བསང་གི་དུད་སྤྲིན་འཁྲིགས། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་དགེ་བཙུན་དང༌། སྔགས་འཆང་རྣམས་ཀྱིས་སེར་ཕྲེང་དང༌། བཟོ་ཞིང་ཚོང་སློབ་མི་མང༌། བྲོ་པ་གཞས་མ་སོགས་ནས་གཟབ་འཕྱོར་རྒྱན་སྤྲས་ཀྱིས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ལག་ཏུ་ཐོགས་ནས་མཇལ་བཅར་བསྟར་སྒྲིག གུས་བཏུད་བཅས་ཀྱི་ཕེབས་བསུ་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཞུ་བཞིན་པའི་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དགྱེས་ཞལ་འཛུམ་དཀར་གྲོལ་ཞིང༌། ཀུན་ལ་བྱམས་བརྩེའི་སྤྱན་གྱིས་གཟིགས་པ་གཡོ་བཞིན་དུ་བཀྲས་ལྷུན་དགོན་མདུན་གཡས་སྐོར་དང་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བར། བཀྲས་ལྷུན་དགོན་གྱི་ལྕགས་རིའི་ནང་ནས་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་པར་ལྕགས་རིའི་ནུབ་སྒོའི་བར་སེར་ཕྲེང་བསྟར་སྒྲིག ནུབ་སྒོའི་འགག་ཏུ་ཕྱིང་དམར་སྟེང་ཕེབས་འཁོར་ལས་ཆིབས་བཤོལ། དེར་ཡོངས་འཛིན་དངུལ་ཆུ་སྤྲུལ་སྐུས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕྱག་དབང་སྩལ་ཏེ། བྱམས་ཁང་དང༌། རྣམ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་མདུན་བརྒྱུད་ཕེབས། བླ་བྲང་ཀུན་གསལ་ལྟག་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་སྣེ་སྤྲོད་གནང་ནས་དབུ་གཏུགས་མཛད། ལྷན་ཕེབས་ཀྱིས་ཀུན་གསལ་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་ཞལ་ཕྲ་ལྷོ་གཟིགས་ནང་སྔར་སྲོལ་བཞུགས་ཁྲི་དང་གོ་རིམ་མི་དགོས་པར་སྟབས་བདེའི་གསོལ་ཅོག་གིས་བཅད་དེ་ཤར་ནུབ་ཞལ་སྤྲོས་སུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། སྤྱན་ལམ་དུ་གསོལ་བསྐངས་ཤིང་འབྲས་བཞེས་སྤྲོ་བཤམས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་གཟིམ་ཆུང་གཞན་དུ་གདན་དྲངས། མགྲོན་གཟིམ་དང་ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་གཟིམ་ཆུང་འགག་ཏུ་འཁོད། ངང་ཙམ་ནས་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས། ྋགོང་ས་མཆོག་འགག་དེའི་ནུབ་ངོས་ཉི་འོད་ནང་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་སར་གདན་དྲངས། ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་བསྟུན། བཀྲས་ལྷུན་ཛ་སག་ཅེའི་འཇིགས་མེད་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེའི་ཡབ་ཡུམ་དང༌། ཞབས་འབྲིང་ཁག་ནས་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་ཕུལ་ཕྱག་དབང་སྩལ།

དཀྱིལ་ཁང་མཁན་པོ་དང༌། དཀའ་ཆེན་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་རིམ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་ཛ་སག་གིས་ཞུས། གར་དང་པོ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། གསོལ་བསྐངས་བཀྱེས། གར་གཉིས་པ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། དཀྱིལ་ཁང་མཁན་པོས་ཚིག་བཀྲ་བཅད་དེ་བགྲོ་གླེང་པ་གཉིས་ཀས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་ཐོག་ཕྱག་སྲུང་དང་ལེགས་དར་སྩལ། ཛ་སག་དང༌། ཡབ་ཡུམ་ལ་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་གཡོགས། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

སྔར་སྲོལ་ལྟར་ན་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ལྡེམ་པའི་གནས་ཚུལ་དབང་མེད་ཡོད་ན་ལས་དེ་མིན་ཕེབས་བསུར་ཐུང་མཐའ་ཐབ་བསུའི་སར་ཕེབས་ལམ་ཡོད་ཀྱང༌། སྐབས་འདིར་རྒྱ་མིའི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་པཎ་ཆེན་གྱི་ཞབས་འབྲིང་བློ་ཆུང་འགའ་ཡིས་ྋརྒྱལ་པཎ་གཉིས་འདྲ་མཉམ་ཡིན་ཞེས་པའི་ལྟ་ཕྱོགས་ཤིག་བཟུང་པའི་རྐྱེན་ལས་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་བསུར་སྔར་ལམ་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཐུབ་མེད་པ་མ་ཟད། ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོའི་མཛད་ཆེན་ལ་ཡང་ཕེབས་ཐུབ་མེད། གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་དྲངས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་རྒྱས་སུ་གསོལ་ཚིགས་འདེགས་འབུལ་སྐབས་ཀྱང་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་ཕན་ཚུན་ཞལ་སྤྲོས་སུ་བཞུགས་པ་དང༌། སྐུ་འཁོར་བྱིངས་ལ་བཞུགས་གནས་སོ་སོར་གསོལ་ཚིགས་ཕུལ། འདུ་ཁང་རྟེན་གཙོ་ྋརྒྱལ་མཆོག་དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བྱམས་ཁང༌། འདུ་ཁང་ཐུབ་ཆེན་གྱིས་གཙོས་མཆོད་ཁང་དང༌། དངུལ་གདུང་ཁག མགོན་ལྕོག་ཁང་བཅས་པར་རང་གཞུང་ནས་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་ཁག་དང༌། མཆོད་གཏོར་གཟབ་རྒྱས་སྔོན་བསྒྲིགས་འབུལ་གཤོམ་ཐོག་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་དང་བཅས་ནས་ཞལ་འདོན་དང་གནས་གཟིགས་ཞིབ་རྒྱས་བསྐྱངས་པར། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེའང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ནས་རྟེན་ཁག་གི་གནས་བཤད་ཞུ་གནང་མཛད། བྱམས་ཁང་ཞལ་རས་ལྷ་ཁང་དུ་བླ་བྲང་ནས་གསོལ་ཇ་བཞེས་སྤྲོ་བཏེགས། ལྷ་ཁང་སོ་སོའི་རྟེན་ཁག་གི་སྙན་ཤལ་ལ་སྡེ་དྲུང་ནས་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ་ཕུལ།

གནས་གཟིགས་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཡུལ་དགོན་གྱི་ལྕགས་རི་ཕྱི་མའི་ནང་སྐྱིད་སྐྱིད་ན་ཁ་ཞེས་པའི་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་དེར་ཕེབས་སྒྲིག་སྣེ་ལེན་ཞུ་མི་ཏཱ་བླ་མ་ངག་དབང་སྦྱིན་པ་དང༌། སྤོ་ར་མཁན་ཆེས་གདན་ཞུས་གསོལ་འབྲས་ཕེབས། དེ་ནས་གཟིམ་ཆུང་དེ་གའི་ཤོད་ཉི་འོད་ནང་གཙང་ལུགས་ཕེབས་གསོས་མཚོན་བྱེད་གསོལ་ཞིབ་གསོལ་ཇ་གསོལ་མར་གྲོ་ཞིབ་རྩམ་ཆགས་སོགས་དོ་པོ་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། ལུག་ཁོག་ཆ་ཚང་འགའ་ཤས་བཤམས་སྒྲིག་ཐོག་གདན་ཞུས། བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་འཁོད་མཚམས་བླ་བྲང་གཞུང་གི་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཀྲས་ལྷུན་ཛ་སག་ཅེའི་འཇིགས་མེད་ཀྱིས་འདེགས་འབུལ་རྗེས། ཏཱ་བླ་མ་ངག་དབང་སྦྱིན་པ་དང༌། སྤོ་ར་མཁན་ཆེ་སོགས་ཞབས་འབྲིང་སེར་སྐྱ་འགས་མཇལ་དར་ཕུལ། ཛ་ཏཱ་མཁན་རིམ་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། གྲལ་འཁོད། མུ་མཐུད་དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་སྟོང་ཕྲག་སྐོར་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། མཇལ་མཇུག་སྒྲིལ་བ་དང༌། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་བཀྲས་ཛས་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་གོང་བཞིན་ཕེབས། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་ཛ་ཏཱ་མཁན་རིམ་ལ་སྩལ། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས། ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་དགོན་ནང་གྲྭ་ཤག་ཁག་ཏུ་འཁོད། ཡོངས་འཛིན་དངུལ་ཆུ་སྤྲུལ་སྐུ་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། དངོས་འབུལ་བསྟར། གསོལ་ཇ་དང་བཅས། བཀའ་འཚམས་བསྐྱངས་གྲུབ་བསྟུན་ཕྱག་སྲུང་དང་ལེགས་དར་སྩལ། གཟིམ་ཆུང་ཞལ་དྲའི་ཤར་ཉི་འོད་ཐོག་སྟེང་ཕྱིང་གུར་ནང་གསོལ་ཚིགས་ཀྱི་ཞབས་སྟེགས་སྔོན་སྒྲོན་ཐོགྋགོང་ས་ཆེན་པོར་དགོང་དྲོའི་གསོལ་ཚིག་འབུལ་བར་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཏེ་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་དུ་དགྱེས་བཞེས་གྲུབ་ནས། སླར་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཐུགས་སྣང་གཤིན་པོའི་ངང་སྐུ་ལྷོད་བཞུགས་མཛད། ཆིབས་ཞབས་སྤྱི་བྱིངས་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་ཚོགས་ཁང་དུ་དགའ་བསུའི་དགོང་ཚོགས་གསོལ་སྟོན་མགྲོན་འབོད་ལྟར་བསྐྱོད་དེ། གསོལ་སྟོན་ཐོག་རྒྱའི་འགོ་གཙོ་དང༌། བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དང༌། བཀྲས་ཛ་ཅེའི་འཇིགས་མེད་བཅས་ནས་གཏམ་བཤད་བྱས།

ཚེས་ ༡༩ ཞོགས་པ་ནམ་གསལ་མཚམས་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱང་ཁར་གཟིམ་ཆུང་དཀོན་གད་དང༌། གསོལ་ཐབ་པ། སྣེ་ལེན་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཇལ་ཁར་ཕྱག་སྲུང་གཡོགས་དར་གསོལ་རས་བཅས་སྩལ། སྙན་དར་ཕུལ་ཏེ་ཕེབས་ཐོན་གནང༌། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོར་བོད་རྒྱའི་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་ཡུལ་དབུ་གཡབ་སྡིངས་ཆར་གདན་ཞུས། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེའང་ཕེབས། རྒྱ་དམར་འགོ་གཙོས་ཕེབས་སྐྱེལ་གཏམ་བཤད་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེས་གསུང་བཤད་རིམ་པས་སྩལ། དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དེ་ཉིན་གྲོ་མོར་ཕེབས་དགོས་སྟབས་སྔོན་ཙམ་དང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་ཕག་རིར་ཕེབས་བཞེད་ཀྱི་རྗེས་ཙམ་དུ་ཕེབས། རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེའི་ཐད་འཁོར་ལམ་ལྷོ་ངོས། རྒྱལ་རྩེ་ཁུལ་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་ཐུན་མོང་གི་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་གཟབ་སྒྲོན་མདུན་ནས་སེར་ཕྲེང་སྤྱན་སྤོས་རྔ་རོལ་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་གདན་ཞུས་ཞབས་སོར་འཁོད།

གསོལ་འབྲས་ཞལ་ཏོག་རིམ་བཞིན་བཏེགས། འགོ་གཙོ་ཁག་ནས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ། སྐུ་ངང་ཙམ་བཞུགས་རྗེས་ཚང་མར་ཕྱག་སྲུང་དང༌། ལེགས་དར་གནང༌། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། ཉེ་རོར་གསོལ་ཚ་མཛད་དེ་ཕག་རིར་སྐུ་ངལ་མ་མཛད་པར་ཕེབས་ནས་གྲོ་མོ་ཆུ་འབི་ཕོ་བྲང་དུ་དགོང་མོའི་ཆུ་ཚོད ༡༠ ཙམ་དུ་ཕེབས། སང་ཉིན་སྣ་ཐོད་ལ་བརྒལ་ཏེ་འབྲས་ལྗོངས་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་ས་སྣེ་ཟིན་རྒྱུར་ཆིབས་ཞབས་སྟོན་འཁོར་ཚང་མ་རྒྱ་གར་མགྲོན་ཁོངས་བཅར་རྒྱུ་མི་འགབ་པས་མགྲོན་གཟིམ་ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་དང༌། སྒེར་གཡོག་སོགས་ཕེབས་རྗེས་སུ་བཅར་ཏེ་ཀ་སྦུག་ཏུ་ཕེབས་སྒུག་ཞུས་ཏེ། ལྡི་ལིར་ནམ་བཅར་བཀའ་གསལ་གནང་རྒྱུ་དང༌། ཟས་གྲོན་ཐད་གཞུང་ནས་སྩལ་རྒྱུར་འགན་ཁུར་རྩེ་མགྲོན་ཐུབ་བསྟན་བསྟན་པ་དང༌། ངག་དབང་རིག་གྲོལ་ཟུང་ནས་བགྱིད་དགོས་བཀའ་ཤག་བརྒྱུད་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་དགོངས་སྐོར་དང་སྦྲགས་ཆིབས་ཞབས་སྔ་རྟིང་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱིས་ལྷན་བཅར་གྲས་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ། སྐུ་བཅར་གསོལ་ཆེ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། མཆོད་མཁན་ཐུབ་བསྟན་བསོད་ནམས། གཟིམ་མཁན་ཐུབ་བསྟན་དོན་ཡོད། བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་དང༌། མདོ་མཁར་ཕུན་ཚོགས་རབ་རྒྱས། ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ་རོང་རྣམ་སྲས་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང༌། ཕྱག་མཛོད་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། ལས་རོགས་མཁན་ཆུང་དངོས་གཞི་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། རྩེ་མགྲོན་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན་དང༌། ངག་དབང་ཆོས་བཟང༌། བླ་སྨན་མཁན་ཆུང་བློ་ལྡན་ཆོས་གྲགས། དགའ་གདོང་སྐུ་རྟེན་མཁན་ཆུང༌། གསུང་སྒྱུར་བ་གཡུ་ཐོག་འཇིགས་མེད་དང༌། ཀ་ཤོད་དོན་གྲུབ། ས་འདུ་རིན་ཆེན། བཅས་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་ལྷན་ཕེབས་གནང་རྒྱུ་དང༌། དེ་བྱིངས་ཆིབས་ཞབས་སྒེར་གཡོག་སོགས་མི་གྲངས་བདུན་ཅུ་སྐོར་ཕེབས་མཇུག་ཏུ་བཅར་རྒྱུ་དབྱེ་འབྱེད་བརྡ་ཁྱབ་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུར་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་འགོག་རྐྱེན་བཟོས་སྟབས་ཧ་ལམ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མི་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་སྟབས། ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ། སྐུའི་གཅུང་པོ་མངའ་རིས་རིན་པོ་ཆེ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་བཅས་རྒྱ་གར་དུ་གནས་གཟིགས་ཆེད་ཕེབས་ཐོན་ཟིན། ལྡི་ལིར་ (Delhi) ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚེས་ཆ་དུས་གཏུགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སང་སྣ་ཐོད་ལ་བརྒལ་ཏེ་ཆིབས་ཐོན་བསྐྱངས་དགོས་ཁར། གྲོ་མོ་ནས་འཁོར་ལམ་མེད་སྟབས་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་ཆིབས་ཐོག་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར།

ཆིབས་ཞབས་རྗེས་བཅར་ཞུ་མཁན་རྣམས་དང་གྲོ་མོ་ཁུལ་གྱི་མི་མང་འགོ་བྱེད་བཅས་བསྟར་སྒྲིག་གིས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། དེ་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཆུ་འབི་ཐང་བར་དུ་ལྷ་སྡོད་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་དམག་སྤྱི་གཞོན་པ་ཁྲེན་མིང་ཡིས་ཕེབས་སྐྱེལ་དུ་བཅར། ཁོ་པ་ཕྱིར་ལོག་འགྲོ་ཁར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རྒྱ་གར་ནང་ལོག་སྤྱོད་པའི་བསམ་སྤྱོད་འཁྱེར་མཁན་མང་པོ་ཡོད་པས། དེ་ཚོ་དང་བཀའ་མོལ་གནང་སྐབས་བརྟན་པོ་གནང་དགོས། ཁྱེད་ནི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་གྲས་ཡིན་སྟབས་བོད་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་གནང་དགོས།

དེར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་གི་ས་གཏེར་དང༌། མི་མང་གི་འཚོ་བ་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཅིའི་ཆ་ནས་ཡར་རྒྱས་ཇི་ཡོད་རྣམས་གསུང་དགོས། མེས་རྒྱལ་ནང་དང་བོད་བཅས་པར་ཆོས་དད་རང་མོས་ཡོད་པའི་སྐོར་མི་མཇལ་ཚད་ལ་འགྲེལ་བཤད་གནང་སྟེ་ཡིད་དོགས་མེད་པ་བཟོ་དགོས་ཞེས་སློབ་སྟོན་ཕུལ་ཞིང༌། དེ་ནི་དམར་པོའི་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་འོག་རྒྱ་མི་དུང་ཕྱུར་མང་པོའི་སེམས་ཀྱི་འཆར་སྒོ་འདྲ་མིན་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་འདོད་ཚུལ་ཁོ་ནའི་སྐད་ཆ་གཅིག་གྱུར་ཞིག་མ་གཏོགས་བཤད་མི་ཆོག་པའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ཡོངས་སུ་འཕྲོག་པའི་རྒྱུན་གཤིས་ཤིག་ཡིན།

འོན་ཀྱང་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་རང་དབང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་གནས་སྐབས་རིང་བཀག་སྡོམ་དེ་ལས་གྲོལ་བའི་དགྱེས་ཚོར་སྐོར་གསུངས་པ་རང་རྣམ་ལས། “དེ་ནས་རྒྱ་མིའི་བཀོད་བྱུས་བྱེད་མཁན་མེད་ཅིང༌། ཁོ་བོ་བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་མ་གཏོགས་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌།”77 ཞེས་ཕེབས་ཡོད། སྣ་ཐོད་ལ་རྩེར་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་ཕེབས་གནང་རྩིས་ངང་སྒུག་གནང་ཡང༌། ལ་རྩེར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྔོན་དུ་ཕེབས་འབྱོར་གནང་བར། རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་རྒྱལ་བའི་ཕེབས་བསུར་ཆེད་དུ་མངགས་པ་འབྲས་ལྗོངས་སྤྱི་ཁྱབ་ཨ་པ་བྷིཔན་ཊ་ (Apa.B.Pant) (ཁོང་དེ་སྔོན་ལྷ་སར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་གནང་བ།) ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ལུགས་མེ་ཏོག་སར་པའི་ཆུན་པོ་དང༌། ཕྲེང་བ་ཕུལ་ཐོག་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་རྣམ་གཉིས་དང་སྲིད་བློན་བཅས་པའི་འཚམས་འཕྲིན་བརྒྱུད་ཞུ་ཞུས། རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་རྣམ་རྒྱལ་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་ཕེབས་བསུ་ཞུས།

ལ་རྩེ་ནས་ཅུང་ཟད་ཕེབས་པའི་སར་སྡིངས་ཆ་ཞིག་གསར་བཟོས་སྟེང་གདན་དྲངས། རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གིས་མངགས་པ་སྐུ་སྲུང་འགོ་དམག་ཚོ་ཁག་གཅིག་གིས་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད་ཞུས། དེ་ནས་ཆིབས་ཐོག་གང་འཚམས་ཕེབས་ཏེ་མཚོ་འགོ་ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཕེབས་སྒྲིག་དབུ་གུར་ཁག་མང་སྒྲོན་པའི་སར་དེ་ནུབ་བཞུགས་ཞག་གནང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་རྣམ་གཉིས། ཀ་སྦུག་ཁུལ་བཅའ་སྡོད་མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་དང༌། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་བཅས་མཚོ་མགོར་ཕེབས་བསུར་བཅར་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་དུ་བཞུགས་འཇགས་རིང་སྐུའི་སྣེ་ཤན་དུ་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གིས་ཆེད་བཙུགས་སྐུ་ཚབ་གོང་གསལ་འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་ བྷི་ པན་ཊ་ (Apa B. Pant) དང༌། གསུང་སྒྱུར་འབྲས་ལྗོངས་རི་ནག་ཡ་པ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། སྐུ་སྲུང་འགོ་བྱེད་བོད་རིགས་ཨ་འབྲུག་བྷ་བུ་བཅས་གཏན་འཇགས་ལྟར་གོང་གསལ་སྣ་ཐོད་ལ་རྩེ་ནས་བཟུང་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་གར་ཕེབས་སར་ཁོང་རྣམས་རྒྱུན་དུ་ལྷན་བཅར་ཞུས། བོད་ཚེས་ ༢༣ སྔ་དྲོ་མཚོ་འགོ་ནས་ཆིབས་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་མཛད། འབྲས་ལྗོངས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། འབྲས་ལྗོངས་ཀྱི་བློན་པོ་རྣམས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་གུས་བསུ་ཞུས། དེ་ནས་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོས་སྣུམ་འཁོར་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་ནང་གདན་དྲངས། འབྲས་ལྗོངས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མང་ཚོགས་ཞལ་མཇལ་ཕེབས་བསུར་བཅར་བའི་གྲལ་བསྟར་བརྒྱུད། འབྲས་ལྗོངས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་པའི་སར་ཞབས་སོར་འཁོད། འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོ་སྐུ་འཁོར་ནས་མཇལ་ཕྱག་ཞུས་ཤིང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་ཚང་མར་ཕེབས་སྒྲིག་སྣེ་ལེན་ཟབ་རྒྱས་ཞུས།

ད་དུང་མཚོ་འགོ་བཞུགས་ཞག་སར་ལྡི་ལིར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་པ་དང༌། ལས་བྱེད་སྐད་སྒྱུར་བཅས་འབྲས་ལྗོངས་ནས་སྣེ་ལེན་ཞབས་ཞུའི་ཚུལ་དུ་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་ལྷན་བཅར་ཞུས། ཆིབས་ཞབས་ལྷན་ཡོད་ལྡི་ལི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཅིག་གི་ཧ་ལས་པའི་བྱེད་ཚུལ་སྐོར་མཛད་རྣམ་ལས། “མལ་ལེ་བཅུ་ཙམ་ནས་ང་ཚོས་བཞོན་རྟ་བཞག་སྟེ་སྣུམ་འཁོར་ཆུང་བའི་ནང་ཕྱིན། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་གཞུང་ཚབ་ང་ཚོའི་འགྲུལ་ཁོངས་སུ་ཞུགས། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཟུར་མཐའ་ནས་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོ་དང༌། ཁོང་གི་བློན་པོ་ཚོས་སྣེ་ལེན་གནང་བྱུང་བས། ཕྲན་སྣུམ་འཁོར་ནས་ཐོན་ཏེ་ཁོང་གི་སྣུམ་འཁོར་ནང་ལྷན་དུ་ཕྱིན། སྣུམ་འཁོར་དེ་སྐོར་གནས་ཚུལ་ཡ་མཚན་ཞིག་བྱུང་བ་ནི། དེའི་ཟུར་གཅིག་ལ་འབྲས་ལྗོངས་དང༌། ཟུར་གཅིག་ལ་བོད་ཀྱི་དར་ཆ་བཙུགས་འདུག་ཅིང༌། ང་ཚོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འགག་གཅིག་ཏུ་མི་ཚོགས་ཆེན་པོས་སྣུམ་འཁོར་ཤར་བགྲོད་མ་ཐུབ་པར་ཁྱུག་ཙམ་འགོར་སོང་བར་མི་མང་གི་དགའ་བསུའི་དོན་དུ་སྣུམ་འཁོར་ཐོག་མེ་ཏོག་དང༌། ཁ་བཏགས་མང་པོ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་འཐོར་བའི་ཟང་ཟིང་ཆེ་བའི་ངང༌། རྒྱ་མི་གཅིག་མི་ཚོགས་དཀྱིལ་ནས་གློ་བུར་དུ་ཐོལ་གྱིས་བྱུང་སྟེ། དེ་མ་ཐག་བོད་ཀྱི་དར་ཆ་ཕབས་ཏེ་རྒྱ་མིའི་དར་ཆ་ཞིག་བཙུགས་སོང༌། འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་ཁང་ནང་སླེབས་སྐབས་ད་ཅིའི་རྒྱ་མི་དེ་རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོའི་སྐད་སྒྱུར་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོགས་པོ་འགས་ཀྱང་དོ་སྣང་བྱུང་སོང༌།”78 ཞེས་གསལ།

མེ་སྤྲེལ་བོད་ཟླ ༩ ཕྱི་མའི་ ཚེས་ ༢༣ (༡༩༥༦ -༡༡ -༢༥) སྔ་དྲོ་འབྲས་ལྗོངས་ནས་སྦག་ཊོ་ར་ (Bagdogra) གནམ་ཐང་བར་སྣུམ་འཁོར་དང༌། དེ་ནས་ཆེད་གཏོང་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས། རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཌོག་ཀྲར་ར་ཏ་ཀིར་ཤི་ནན་ (Dr. S. Radhakrishnan) དང༌། རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་པཎྜི་ཏ་འཇོ་ཝ་ཧར་ལལ་ནེ་ཧ་རུ། (Pandit Jawaharlal Nehru) རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་བློན་ཆེན་ཁག་སོགས་དང༌། ལྡི་ལིར་བཅའ་སྡོད་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་གཞུང་ཚབ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་དང༌། སྲིད་བློན་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ལུགས་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་འབུལ་བཞེས་རྗེས། སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ལམ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་འདིར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་མགྲོན་འབོད་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། གཞུང་དང་མི་མང་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་གུས་འདུད་ཡོད་ཅེས་གསུང་ལན་གནང་གྲུབ་བསྟུན་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་གྱིས་ཕེབས་འཁོར་ནང་གདན་དྲངས། སྐབས་དེར་ལྡི་ལིར་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་གྱི་ཆོས་ཚོགས་ཚོགས་མུས་ལ་བརྟེན། ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་དུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དར་ཆ་མངོན་པར་བསྒྲེངས་ཤིང༌། དགའ་བསུ་གུས་མཇལ་ཞུ་བའི་མི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་གྲལ་བསྟར་དབུས། རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་གྱི་ཕོ་བྲང་དུ་ཐད་ཀར་ཕེབས།

རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་ཌོག་ཀྲར་ ར་ཇན་དྷ་ པར་ས་ཊ་ (Dr. Rajendra Prasad) མཆོག་ནས་སྣེ་ལེན་མཛད། སྲིད་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་རྣམ་གཉིས་དང་ལྷན་དུ་གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་རིང་ཕན་ཚུན་དགྱེས་བརྩེའི་འཚམས་འདྲི་དང་གསུང་མོལ་ལྷུག་པར་གནང༌། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་ལས། “ངས་ཊོག་ཀྲོར་ར་ཏ་ཀིར་ཤི་ནན་ལྷན་དུ་སྣུམ་འཁོར་ཐོག་གྲོང་ཁྱེར་ནང་མི་ཚོགས་ཀྱི་དགའ་བའི་སྒྲ་སྐད་ཤིན་ཏུ་ལྡིར་བའི་ཁྲོམ་གཞུང་ནང་རིམ་བསྐྱོད་སྐབས། ཁོང་ནས་ང་ཚོ་མཇལ་བར་དགྱེས་སྤྲོ་བྱུང་ཚུལ་དང༌། ང་ཚོའི་ཡུལ་གཉིས་དབར་འབྲེལ་བ་ཡུན་རིང་བྱུང་བའི་གནས་ལུགས་སྙན་ཟབ་ཅན་གསུང་གི་འདུག ལམ་སྲང་རྣམས་སུ་དགའ་སྤྲོའི་རྣམ་པ་འཕྱུར་བའི་མི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་ཁྲོད་དུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་གྱི་དུས་ཆེན་མཚོན་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཚང་མར་འཇའ་མཚོན་གྱི་དྲ་བ་ལྟ་བུ་དང༌། ལི་ཁྲིའི་མདངས་ཅན་གྱི་ཅོད་པན་ (ནང་པའི་དར་ཆ།) མང་པོ་ལྷབ་ལྷུབ་ཏུ་གཡོ་བཞིན་འདུག ཁོ་བོ་སྲིད་འཛིན་བཞུགས་ཡུལ་ར་ཤཏྲ་པ་ཏི་བྷ་ཝན་ (Rashtrapati Bhavan) ཞེས་པའི་ཁང་བཟང་དུ་ཕྱིན་པར། སྲིད་འཛིན་ཊོག་ཊར་ར་ཅན་དྷ་པར་ས་ཊ་མཆོག་དགྱེས་འཛུམ་བཞད་པའི་ཉམས་དང་ལྡན་པས་ཚོམས་ཆེན་འགག་ནས་སྣེ་ལེན་མཛད། སྲིད་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ནས་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོའི་ཉམས་སྣང་ཐོབ་ཅིང༌། ཁོང་གཉིས་ནི་ལྷག་བསམ་མཁྱེན་ཡོན་ཟབ་རྒྱ་ཆེ་བས་རྒྱ་གར་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་མཚོན་པའི་རྟགས་མཚན་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསམ་བྱུང༌།”79 ཅེས་གསལ། དེ་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཞུགས་གནས་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་ཡུལ་ཧད་དྷ་ར་བྷད་ཧའོ་སེ་ (Hyderabad House) ཞེས་པའི་ཁང་བཟང་དུ་ཕེབས། ཁང་པ་འདི་ནི་སྔར་ཧད་དྷར་བྷར་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ཡིན་འདུག་པས། དེང་དུས་ཀྱི་མགྲོན་ཁང་ལྟ་བུའི་ཐོག་བརྩེགས་ཅན་མིན་པར་ཕྱི་དབྱིབས་རྒྱ་གར་རང་ལུགས་གནའ་དུས་ཀྱི་ཁང་པ་བཟོ་བཀོད་མཛེས་ཤིང༌། ནང་ཁུལ་ལྡུམ་རྭ་ཕྱི་ནང་གིས་བརྒྱན་པ་དངོས་གཙང་གུ་ཡངས་སྤྲོ་བག་ཕེབས་པ་ཞིག་མཆིས། ཁང་བཟང་དེའི་ཤར་རྒྱུད་དུ་ྋརྒྱལ་བའི་གཟིམ་ཆུང་དང༌། མཇལ་འཕྲད་ཁང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། མགྲོན་ཆེ་བཅས་ཀྱི་བཞུགས་ཡུལ་དང༌། ནུབ་གླིང་དུ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། སྐུའི་བླ་སྨན་པ་སོགས་བཞུགས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཁང་ཁུངས་གཞན་དུ་ཕེབས་སྒྲིག་སར་ཞུགས། འདི་ཉིན་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་གནམ་གྲུ་གཞན་ཞིག་ནང་ལྡི་ལིར་ཕེབས་འབྱོར་གནང་བར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཕེབས་བསུ་ཕེབས་སྒྲིག་ཟབ་རྒྱས་གནང༌།

བོད་ཚེས་ ༢༤ ཉིན་སྔ་དྲོ་རྒྱ་གར་གྱི་མེས་པོ་དམ་པ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་སྟོན་མཁན། མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་ (Mahatma Gandhi) སྐུ་གདུང་བཞུགས་ཡུལ་དུ་ཕེབས། དེར་མེ་ཏོག་དང་མཇལ་དར་འབུལ་གནང་ཐོག ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང་ལྷན་དུ་ཐུགས་སྨོན་སྨིན་རྒྱས་ཡུན་རིང་གནང༌།

དེའི་སྐོར་མཛད་རྣམ་ནང༌། “ལྡི་ལིར་འབྱོར་བའི་ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོར་རཱ་ཇ་གྷར་ཊ་ (Rajghat) ཞེས་པའི་ས་ཆར་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་སྐུ་པུར་སྲེག་ས་དེར་མཇལ་སྨོན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། རྗ་མུ་ན་གཙང་པོའི་ཉེ་ལོགས་ནེའུ་གསིང་སྔོ་ལྗང་ཅན་གྱིས་བསྐོར་བའི་མི་རྟག་པའི་སྣང་ཚུལ་ལམ་ལམ་ཡིད་ལ་འཆར་བའི་གནས་དེར་སྨོན་ལམ་འདེབས་སྐབས་སེམས་འགུལ་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ཐེབས་བྱུང༌། འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་ཁོང་དང་མཇལ་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པའི་དུང་དུང་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣལ་དུ་མི་གནས་པ་ཞིག་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང་ས་གནས་དེར་ལངས་སྡོད་སྐབས་སྐྱེས་ཆེན་ཁོང་གི་ཉེ་འགྲམ་དུ་སླེབས་པའམ། མདུན་དུ་སླེབས་པ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ཤར་ཞིང༌། དེ་ཉིད་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་ང་ཚོའི་དུས་རབས་ནང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་གྱི་རེད། ཁོང་མ་གཤེགས་བར་རྒྱ་གར་དང༌། མི་རིགས་གཉོམ་ཆུང་ཀུན་གྱི་སེམས་ཤུགས་གཅེས་འཛིན་གནང་ཞིང༌། ཁོང་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་བཟང་པོ་ཞིག་དང༌། མིའི་རིགས་ཀུན་ལ་ཞི་བདེ་དང་མཛའ་མཐུན་ཡོང་བར་དོན་དམ་འབད་བརྩོན་གནང་མཁན་ཞིག་ཏུ་སྣང༌། གལ་ཏེ་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷི་འཚོ་བཞུགས་ཡོད་ན། ཁོ་བོར་ཟབ་ཅིང་དཀྱེལ་ཆེའི་ཐབས་བྱུས་སློབ་སྟོན་ཇི་འདྲ་ཞིག་གནང་ཡོང་ངམ་སྙམ་པ་དང༌། ཁོང་ནས་ངོས་ལ་འཚེ་བྲལ་ཞི་བའི་ལམ་དུ་བགྲོད་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་དུས་རྟག་ཏུ་གནང་རྒྱུ་གོར་མ་ཆག ཞི་བའི་ལམ་ནས་བོད་མི་མང་གི་རང་དབང་ཐོབ་པ་ལ་ནུས་ཤུགས་གང་ཡོད་འདོན་གྱི་རེད་སྙམ་པ་བྱུང༌། ཁོང་གིས་གསུངས་ཤིང་ཕྱག་ལེན་དུ་བཀལ་བ་འཚེ་བྲལ་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་དེར་ཁོ་བོ་ཡིད་ཆེས་སྔར་ནས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཡང་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་གནས་ཡོད་ཅིང༌། དྲག་ཤུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དུ་མ་ཞུགས་པར་ཁོང་གི་ལམ་སྟོན་བཞིན་བགྲོད་རྒྱུར་ངོས་རང་སེམས་ཐག་བཅད་པ་ཡིན།”80 ཞེས་གསུངས།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་དང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་བཞུགས་གནས་སོ་སོར་མཇལ་འཕྲད་དུ་རིམ་བཞིན་ཕེབས་པ་དང༌། དེའི་ཕྱི་ཉིན་སྲིད་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཆེད་བཞུགས་གནས་ཧད་དྷར་སྦད་ཧའོ་སི་ (Hyderabad House) ཚུར་རིམ་ཕེབས་བཅས་པར། སྤྱིར་བཏང་འཕགས་བོད་གཉིས་ཀྱིའབྲེལ་བའི་སྐོར་དང༌། ཡུལ་བབས་གནས་སྟངས་སོགས་ཀྱི་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་བསྐྱངས།

བོད་ཚེས་ ༢༥ དགོང་དྲོར་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ལ་དགའ་བསུ་ཞུ་བའི་ཚོགས་འདུར་གདན་དྲངས། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ནས། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་དར་རྒྱས་འཛིན་སྐྱོང་ལེགས་པར་གནང་སྟེ་ཉམས་མེད་དུ་གནས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ལྟ་བུའི་བོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་གཉིས་ད་ལམ་རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་ཚོགས་འདིར་ཞབས་སོར་འཁོད་ཐུབ་པ་ལ་ཧ་ཅང་དགའ་སྤྲོ་བྱུང་ལུགས། ཕྱིན་ཆད་འཕགས་བོད་འབྲེལ་ལམ་དམ་ཟབ་ཐོག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་བཟང་པོ་འདི་དག་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཀྱི་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང༌། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ད་ལམ་ཆོས་ཚོགས་འདིར་ཕྲན་དང་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མགྲོན་འབོད་ཐོག ད་ལྟ་དགའ་བསུ་ཟབ་རྒྱས་གནང་བ་བཅས་ལ་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། རང་རེས་སྟོན་པའི་མཚན་ཙམ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ལ་ཉམས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་མཛད་གལ་ཆེ་ལུགས་སོགས་ཀྱི་གསུང་ལན་གནང༌།

འདིའི་སྐབས་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་གྱི་ཚོགས་འདུ་ཉིན་ལྟར་ཚུགས་མུས་བཞིན། བོད་ཚེས་ ༢༦ སྔ་དགོང་ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་འདུར་ཕེབས། རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་རྣམ་རྒྱལ་ནས་ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་བླ་ཆེན་དང༌། མཁས་དབང་གཙོ་བོ་ཁག་ཕན་ཚུན་ངོ་སྤྲོད་ཞུས། ཁོང་རྣམ་པའི་དགོངས་འཆར་གསུང་བཤད་ཁག་རིམ་བཞིན་གནང་བ་གསན་བཞེས་བསྐྱངས། རྒྱ་ནག་གི་ཆོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་གཙོར་འབྲས་ཀླུ་འབུམ་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ཕེབས་པ་ལྟར་འདི་ཉིན་ྋརྒྱལ་བའི་མཇལ་ཁར་བཅར་སྐབས་གང་ཅིའི་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷུག་བསྐྱངས།

བོད་ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཆོས་ཚོགས་ཐོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་གསུང་བཤད་གནང་རྒྱུའི་མཛད་འཆར་བཞིན། དེ་ཉིན་ཚོགས་འདུར་དབུ་བཞུགས་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་མཆོག་དང༌། འཛམ་གླིང་ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་བླ་ཆེན། མཁས་དབང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཡུ་ནི་སི་ཁོའི་ཁོངས་ཀྱི་ཚོགས་མི་མཁས་པ་ཁག་སོགས་ཚོགས་ཆེན་རྒྱས་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ད་ལམ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་འདིར་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ངོས་གཉིས་མགྲོན་འབོད་ཐོག དེ་རིང་ཚོགས་ཆེན་སར་གླེང་མོལ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ།

བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དར་ལུགས་གསན་འདོད་ཡོད་ཤག་ལྟར། བོད་རྗེ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་ལ་སོགས་པ་བོད་ཕྲུག་མང་པོ་རྒྱ་གར་དུ་ཡི་གེ་དང་ཆོས་སློབ་པར་བཏང༌། བོད་རྗེ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་རྒྱ་གར་ནས་མཁན་ཆེན་བོ་དྷི་ས་ཏྭ་དང༌། སློབ་དཔོན་པད་མ་སམ་བྷ་ཝ། བི་མ་ལ་མི་ཏྲ། ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་སོགས་པཎྜི་ཏ་མང་པོ་བོད་དུ་གདན་དྲངས། སད་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང༌། སྦ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་དང༌། བཻ་རོ་ཙ་ན་སོགས་བོད་ཕྲུག་མང་པོར་ལོ་ཙཱ་བསླབ། མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་མང་པོ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། བོད་རྗེ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་སྐབས་པཎྜི་ཏ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང༌། སུ་རེཎྜ་བྷ་ཏི། བོ་དྷི་ཤི་ལ་སོགས་བོད་དུ་གདན་དྲངས། བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཟིན་གསུང་རབ་རྣམས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་དག་ཐེར་དང༌། སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ། དེའི་རྗེས་སུ་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ། རྒྱ་བརྩོན་འགྲུས་སེང་གེ། ནག་ཚོ་ལོ་ཙཱ་བ། རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ། བ་རི་ལོ་ཙཱ་བ། མར་བ་ལོ་ཙཱ་བ་སོགས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོ་རྒྱ་གར་དུ་རིམ་བཞིན་བྱོན་ཏེ་ནཱ་ལེནྡྲ་དང༌། བྲི་ཀ་མ་ལ་ཤི་ལ་སོགས་སུ་སློབ་གཉེར་གནང༌། ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་དང༌། པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲི། སྨྲི་ཏི། ནགས་ཀྱི་རིན་ཆེན་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་ཕེབས། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་བོད་ཡུལ་མུན་པའི་གླིང་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཉི་མ་ཤར་བ་ལྟར་མཛད་པ་དེང་སང་གི་བར་གནས་མུས་ཡིན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༢༠༠ ཙམ་ནས་རྒྱ་གར་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡང༌། རྒྱ་གར་རང་བཙན་བྱུང་རྗེས་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་དང༌། ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གཅེས་སྤྲས་ཆེན་པོ་གནང་བ་དཔེར་ན། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྡོ་རིང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་སོགས་མཛད་བཟང་བསྐྱངས་ཚུལ། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་ང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སོང་བ་ན་གདོང་དམར་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་དམ་པའི་ཆོས་དར་བར་འགྱུར་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་དེ་འགའ་ཞིག་གིས་བོད་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱང༌། གདོང་དམར་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཞེས་པ་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུ་རོབ་ (Europe) ཡུལ་ཁག་མིན་ནམ་སྙམ་པས་མཁས་པ་རྣམས་ནས་བརྟག་པར་འཚལ་ཞེས་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་དར་ཁྱབ་བྱུང་ན། ཕྱི་མར་འབྲས་བུ་བཟང་པོ་འབྱུང་བ་སྨོས་ཅི་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གནོད་སེམས་དང༌། གཞན་དག་ཟ་སེམས་འཐབ་རྩོད་དྲག་པོའི་ལས་ལུགས་མིན་པར། ཕན་ཚུན་མཛའ་བརྩེ་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པའི་དུས་སྐབས་འབྱུང་རྒྱུ། དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ལ་དགའ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་མང་ནས། རང་དབང་བྲལ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ངུ་རྣམས་བཙན་དབང་ལས་གྲོལ་བའི་ཐབས་དང༌། དམག་འཁྲུག་འགོག་པའི་དགོངས་བཞེས་གནང་མུས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞུ་རྒྱུ། ངོས་རང་ནས་སྔར་མཁས་པ་མང་པོས་ལུས་སྲོག་ལ་མ་ལྟོས་བ་དཀའ་སྤྱད་ཀྱིས་གདན་དྲངས་པའི་ཆོས་འདི་དག་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་མུས་ལ། ཚང་མས་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་ཀྱི་རོགས་རམ་དང་བཀའ་སློབ་ཡོང་བ་དང༌། ཚོགས་འདུར་ཕེབས་ཏེ་བསྟན་དོན་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་མཁན་རྣམ་པའི་དགོངས་བཞེད་འགྲུབ་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཕྲལ་ཡུན་བདེ་སྐྱིད་དང་ལྡན་པའི་སྨོན་ལམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས།

ཐོག་མར་ལྷ་ས་ནས་ཕེབས་སྐབས་ཀྲང་ཅིན་ཨུའི་འདོད་ཚུལ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གནང་རྒྱུའི་གསུང་བཤད་ཟིན་བྲིས་ཤིག་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཕུལ་ཞིང༌། སྤྱིར་རྒྱ་ནག་གི་ཚོགས་འདུ་ཆེ་ཁག་སོགས་ལ་གལ་ཆེའི་གཏམ་བཤད་བྱེད་སྐབས་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། གུང་ཁྲན་ཏང་ལ་བསྔགས་བརྗོད་དང༌། དེ་དག་གི་འདོད་ཚུལ་ལས་བརྒལ་མི་ཆོག་པའི་ཚད་བཀག་དམ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་གཞུང་འབྲེལ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་འགོ་ཁྲིད་ཚན་པའི་ཞིབ་བཤེར་མ་བརྒྱུད་པར་གང་བྱུང་གིས་གཏམ་བཤད་བྱས་མི་ཆོག་པ་དེ་ནི་ཁོང་ཚོའི་སྒྲིག་སྲོལ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན།

འོན་ཀྱང་སྐབས་དེའི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་བཤད་སྔ་རྗེས་ཚང་མ་རྒྱ་མིའི་རང་འདོད་དང༌། ཚད་བཀག་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གཞིར་བཞག་རང་དབང་དང་དྲང་བདེན་གྱི་ཐོག་ནས་སྩལ་བ་ཞིག་ཡིན། ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་བཤད་ཚང་མའི་འགོ་མཐའ་གང་སར། ཀྲུང་གོ་དང་ཀྲུང་དབྱང་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་མིའི་བརྗོད་ཚིག་མངོན་གསལ་ཅན་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྒྱ་མིས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པའི་གསུང་བཤད་ཁོ་ན་ཡིན་པ་གསལ་པོ་ཡོད། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ནང༌། “རྒྱལ་ཁབ་མཆོག་དམན་ཕན་ཚུན་ཚང་མ་ཆེ་ཆུང་ཐུབ་ཚོད་རིགས་མ་བྱས་པར་མཛའ་མཐུན་ཞི་བདེ་ཞིག་བྱུང་ན་སྙམ་པའི་ཀུན་སློང་གིས་ཚོགས་འདུར་གླེང་མོལ་སྐབས་ཀྱང་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཞི་བདེའི་སྐོར་ནན་ཏན་གྱིས་བརྗོད་ཅིང༌། དུས་སྟོན་མཛད་སྒོ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ས་ཁུལ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཡུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་བྱས་པ་ཡིན།”81 ཞེས་འཁོད་པ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་ཚང་མ་སྤྱི་སྨན་དང་དངོས་དོན་ཤ་སྟག་ལས། རྒྱ་མིས་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་རང་ཁེ་གཙོ་འདོན་ཕྱོགས་ལྷུང་ལབ་རྙོག་གི་གསེས་ལྷད་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “མཛད་སྒོ་ (སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་) དེ་ཚོའི་སྐབས་ཕྲན་ནས་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པའི་ལམ་དེ་མི་སྒེར་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་པ་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་དབར་ཡང་ཞི་བདེ་བསྐྲུན་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཐུབ་ཀྱི་རེད་སྙམ་པའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། མ་ཟད་གོ་སྐབས་དེར་གྷན་དྷིའི་རྗེས་འབྲང་མང་པོའི་མཉམ་རྒྱ་གར་ནས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་གྱི་སྟེང་ནས་རང་བཙན་ལེན་ཐབས་ཇི་ལྟར་བྱས་པའི་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པ་ཡིན།

འདིའི་སྐབས་ཕྲན་ནས་རྒྱ་གར་སྐོར་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་རྒྱ་གར་ནང་ཕྲན་མགྲོན་འབོད་ཡང་ཡང་བྱས་པའི་གསོལ་སྟོན་དང་སྣེ་ལེན་མཛད་སྒོ་ཁག་རྣམས་རྒྱ་ནག་ནང་གསོལ་སྟོན་དང་སྣེ་ལེན་ཁག་ལས་རྒྱས་སྤྲོས་ཆུང་བ་འདུག་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ཚོའི་སྐབས་བསམ་པ་རྣམ་དག་གི་ཚོར་སྣང་གིས་ཁྱབ་པ་དེས་ཕན་ཚུན་དོན་དམ་པའི་མཛའ་བརྩེའི་མཐུན་ལམ་བཟང་པོ་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་ཐུབ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་མཐོང་བྱུང༌།

འདི་ནི་ཕྲན་ལ་རྒྱ་ནག་ནས་བྱུང་བའི་ཉམས་མྱོང་དང་རྦད་དེ་ཁ་ཁ་རེད། རྒྱ་ནག་ནང་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ཐད་མི་ཞིག་ལ་དབང་ཡོད་བཤད་ཐུབ་ན་མི་དེའི་བསམ་བློར་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐུབ་པར་རྩིས་ཀྱི་ཡོད། ད་ཆ་འགྲོ་སྟངས་ཁག་གཉིས་བསྡུར་ཡོང་དུས་བསམ་ཚུལ་དེ་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ་ཀྱི་འདུག ཕན་ཚུན་དབར་དངོས་གནས་བརྩི་བཀུར་གོང་འཕེལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བསམ་པ་རྣམ་དག་གཉིས་བྱུང་ན་མཛའ་གྲོགས་ངོ་མ་ཆགས་ཐུབ། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་མིའི་བསམ་བློར་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐུབ་སྲིད་པ་ལས། དབང་ཡོད་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བྱེད་མི་ཐུབ། མཐོང་ཚུལ་འདི་ཚོའི་རྐྱེན་དང་དེ་ཐོག་བོད་པའི་གཏམ་དཔེ་ཞིག་ལ། བཙོན་པ་ཞིག་བཙོན་ཁང་ནས་ཐེངས་གཅིག་ཐར་ཚར་རྗེས་ཡང་བསྐྱར་བཙོན་ཁང་དུ་འགྲོ་འདོད་མེད་ཅེས་བཤད་པ་སེམས་ལ་ཡོད་སྟབས། ང་རྒྱ་གར་ནང་བསྡད་རྒྱུའི་བསམ་བློ་གཏོང་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན།”82 ཞེས་གསལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་ལྡི་ལིར་བཞུགས་ཡུན་རིང༌། ཀ་སྦུག་ཁུལ་བཅའ་བཞུགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་བཅས་བོད་ཀྱི་བདེ་དོན་ཚོགས་མི་ཐུན་མོང་ནས། ྋརྒྱལ་བའི་ཆིབས་ཞབས་སུ་ལྷན་ཕེབས་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་དང༌། བཀའ་བློན་མདོ་མཁར་ཕུན་ཚོགས་རབ་རྒྱས། བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། དྲུང་ཆེ་ཏཱ་བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང༌། ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་བཅས་བྱེས་ཕེབས་བཀའ་ཚོགས་ལྷན་རྒྱས་སར་མཛད་སེང་ནམ་ཡོད་དུ་བཅར་གནང་གིས་ཞུ་དོན་སྙིང་པོར། ལྷ་རབ་བོད་ནས་རྒྱ་དམར་གྱི་ཞི་དྲག་ལས་བྱེད་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པ་ཕྱིར་འཐེན་མ་བྱུང་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་སྐུ་བཞུགས་ཡོང་བ་དང༌། དེ་མིན་བཙན་དབང་གིས་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་ལེགས་བཅོས་ཐོག བོད་ནང་བཙན་དབང་གིས་བཅོས་བསྒྱུར་དང༌། ལྷག་པར་མདོ་སྟོད་སྨད་ཁུལ་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་མིང་ཚིག་འོག་དྲག་གནོན་བྱེད་མུས་འདི་དག་མཚམས་འཇོག་ཡོང་བའི་བཀའ་མོལ་པེ་ཅིན་གཞུང་ལ་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ནས་གནང་སྟེ་ལག་ལེན་མ་བྱས་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་རང་དུ་སྐུ་བཞུགས་གནང་དགོས་ལུགས་ཞུ་ནན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་གནང༌།

བཀའ་ཤག་ལྷན་ཚོགས་ནས་གསུང་ན། གཅེན་མཁན་རྩིས་གསུམ་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་ཕྱྭ་དང༌། བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་ཀྱི་དགོངས་འཆར་སྙན་སེང་གནང་བར་དགའ་བསུ་ཞུ་འོས་པའི་རང་བཞིན་ཡང༌། རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་པ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཞལ་བཞེས་དགོས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ནས་པེ་ཅིན་དུ་བཀའ་མོལ་གནང་བར་དོན་འབྲས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོང་བའི་ཚོད་དཔག་བློ་གདེང་འཁེལ་བ་མེད་ཚེ་བསྟན་སྲིད་ལ་ཕུགས་སྐྱོན་ཇི་འགྱུར་ཆ་མི་རྟོགས་པས་ཐལ་ལུས་མ་སོང་བའི་དགོངས་བཞེས་གནང་དགོས་ཞེས་ཕན་ཚུན་དགོངས་འཆར་ལྷུག་གསུངས་སྦྱངས་བཤད་ཉིན་བསྟུད་དུ་གནང་ཞིང༌། ཉིན་སོ་སོར་དགོངས་འཆར་གསུང་མོལ་ཇི་བྱུང་རྣམས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་སྙན་སེང་རིམ་གསོལ་གནང༌།

བོད་ཚེས་ ༢༩ ཉིན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བོད་སྐད་སྡེ་ཚན་ནས་སྐྱབས་ཞུས་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཡོངས་ཁྱབ་རླུང་འཕྲིན་ཐོག་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་གདུལ་བྱ་མཐའ་ཡས་པ་སྨིན་གྲོལ་ལ་བཀོད་པའི་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བསྟན་པའི་སྣང་བ་དཀར་པོས་ས་ཆེན་ཁྱབ་པར་མཛད་ཅིང༌། དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་ཡང་སྡེ་སྣོད་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པར་གཞོལ་གྱི་ཡོད།

དེ་ལྟ་བུའི་སྟོན་པའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་ཆེད་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གནང་བའི་སྐབས་འདིར་ངོས་རང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་མགྲོན་འབོད་གནང་བ་ལྟར་སྟོན་པའི་བཀའ་དྲིན་དྲན་པའི་དད་གུས་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་ངང་ནས་བཅར་བ་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་མང་ནས་ཕེབས་པའི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་ལྷག་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་དང༌། བདག་པས་གཞན་གཅེས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། རྟག་ཆད་དང་བྲལ་བའི་ཟབ་མོ་དབུ་མའི་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་བགྲོ་གླེང་གྲོས་བསྡུར་ཐོག འཛམ་གླིང་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཛའ་འབྲེལ་གསར་དུ་ཆགས་ཐུབ་པའི་དགེ་མཚན་བྱུང་བ་དང༌། ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་དར་ཞིང་རྒྱས་པ་དང༌། ཡུལ་གྲུ་ཕན་ཚུན་འཐབ་འཁྲུག་གནོད་འཚེའི་བསམ་སྦྱོར་ནད་ཡམ་མུ་གེ་སོགས་མི་མཐུན་རྒུད་ཚོགས་ཞི་ཞིང༌། གནས་སྐབས་མཐར་ཐུག་གི་ཕན་བདེར་སྤྱོད་པའི་ཐུགས་སྨོན་ཡོད་ཅེས་སྩལ།

བོད་ཚེས་ ༢༩ དགོང་དྲོ་ལྡི་ལིར་རྒྱ་དཀར་ནག་མཛའ་གྲོགས་ཚོགས་པའི་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས། ཚོགས་གཙོ་ནས་དགའ་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུ་བའི་གསུང་བཤད་གནང་མཇུག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “ཕྲན་ལྡི་ལིར་འབྱོར་པའི་སྐབས་འདིར་དེ་རིང་ཁྱེད་རྣམ་པས་དམིགས་བསལ་དགའ་བསུ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་མི་འབོར་མང་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་ཀྱིས་གཙོས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ནང་ཆོས་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། མི་དམངས་བཅས་ནས་ཕན་ཚུན་མཛའ་མཐུན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་གོང་མཐོར་སྤེལ་ཏེ་ས་ཁུལ་ཞི་བདེ་དང༌། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡུན་གནས་དར་རྒྱས་ཡོང་བའི་ཐུགས་འཁུར་ཆེ་བཞེས་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ངོས་ནས་ཀྱང་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡུན་དུ་གནས་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་དང༌། སྨོན་ལམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།” ཞེས་བཀའ་གནང༌།

བོད་ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ལྡི་ལི་གྲོང་ཁྱེར་མི་མང་ནས་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད། ཚོགས་གཙོ་ནས་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་ཕུལ་ཏེ་སྣེ་ལེན་ཞུས། བཞུགས་ཞབས་འཁོད་བསྟུན་ཚོགས་གཙོས། ད་ལམ་སྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་རྒྱ་གར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་པར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་མི་མང་ནས་དགའ་སྤྲོ་དད་གུས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་སོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་གནང༌། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “ད་ལམ་ངོས་རང་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན། ལྡི་ལིར་འབྱོར་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། ཁྱེད་ཅག་མི་མང་ནས་མཛའ་བརྩེ་ཆེན་པོས་དགའ་བསུ་གནང་བ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། སྔར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་བོད་དུ་ཕེབས་མེད་ཀྱང་སྟོན་པས་གསུང་པའི་དམ་པའི་ཆོས་བོད་ལ་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་ད་ལྟའང་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དུ་གནས་ཡོད། སྟོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་དོན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་སྤངས་ཏེ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན་པས། རྒྱ་གར་མི་དམངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དད་མོས་དང༌། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡུན་དུ་གནས་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་གནང་བར་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་དང༌། གུས་བཀུར་ཞུ་རྒྱུའི་ཐོག རང་ངོས་ནས་ཀྱང་འབད་བརྩོན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱ་གར་མི་དམངས་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་ཡོད།” ཅེས་སྩལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྟོན་པའི་མཛད་བརྒྱའི་སྐུ་ཐང་བྲིས་རྙིང་གིས་མཚོན་རྟེན་ཆས་དངོས་སྐྱེས་ཁག་འབུལ་གནང་དང་སྤྱི་བྱེའི་གསུང་མོལ་མཛད། ལྷག་པར་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་བོད་དོན་སྐོར་ཕན་ཚུན་དགོངས་འཆར་བརྗེ་རེས་གནང༌། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “དུས་སྟོན་མཛད་སྒོ་རྣམས་ཟིན་རྗེས་སྐུ་ཞབས་ནེ་རུ་མཆོག་དང་སྲིད་དོན་གྱི་གླེང་མོལ་དངོས་གཞི་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང༌། སྐབས་དེར་ངེད་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཅུང་ཟད་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད། ཕྲན་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་འདོད་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་ཅིང༌། ད་ཆ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་སྐོར་སྲིད་བྱུས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་ངེས་བརྟན་ཞིག་མ་བྱུང་བར་རང་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་མི་བྱེད་པར་རྒྱ་གར་དུ་སྡོད་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་གསར་པ་ཞིག་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་བྱུང༌། དེ་ནི་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷི་དང་ཉེ་བར་གནས་པའི་སྣང་བ་བྱུང་བ་དང༌། ཤ་ཚ་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་དེས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ཡིན་སྲིད། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་ཐོག་མར་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་ཚོ་བོད་པ་མིན་ཡང་བོད་དུ་དངོས་འབྲེལ་གྱི་ཤ་ཞེན་བྱེད་མཁན་ཤ་སྟག་འདུག ཁོང་ཚོས་ངའི་ཡུལ་ནང་དུ་མི་མང་ལ་གྲོགས་ཕན་ལམ་སང་བྱེད་ཐབས་མེད་པ་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་དྲག་སྤྱོད་འཕྲལ་འགོག་མི་ཐུབ་ཅིང༌། ད་བར་བོད་ནང་གི་ཞི་བའི་ཐབས་ཤེས་ཇི་བྱས་འབྲས་མེད་དུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད་རུང༌། རྒྱ་གར་ནས་མ་མཐའ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མི་མང་གི་འདོད་ཚུལ་རྣམས་འཛམ་གླིང་དུ་གསལ་པོར་བརྗོད་དེ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་ཐབས་བྱེད་ཐུབ་རྒྱུ་དང༌། དེས་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བྱུས་གདུག་རྩུབ་ཅན་དེར་འགྱུར་བ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད་སྙམ་པ་བྱུང༌།

དེའི་སྐོར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུར་ནང་མོལ་ཞིབ་གླེང་ཞིག་བྱུང་ན་གང་ཅིར་དགེ་མཚན་ཆེ་སྟབས་ཁོང་ལ་བོད་སྐད་སྒྱུར་བ་པོ་མ་གཏོགས་གཞན་དག་མེད་པར་ཁེ་གཙང་ལྷོད་མཇལ་ཐོག ཐོག་མར་རྒྱ་གར་དུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་ལ་ཡོང་ཐུབ་པར་དགའ་སྤྲོ་བྱུང་ཚུལ་སྐོར་ཞུས་རྗེས། བར་ལམ་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནང་འུ་ཐུག་གི་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་དང༌། ད་དུང་ས་གནས་གཞན་དག་ཏུ་ཁྱབ་འཕེལ་ཇི་ཡོང་བློ་གཡེང་ཆེ་ཚུལ། རྒྱ་མིས་ང་ཚོའི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་དངོས་སུ་གཏོར་སྐྱོན་དང༌། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཡོད་པའི་འཕགས་བོད་འབྲེལ་བའི་བར་མཚམས་གཅོད་རྩིས་ཡོད་ལུགས་སྐོར་བཅས་ཞིབ་ཞུས་ཐོག བོད་མི་ཚོས་རེ་བའི་ལྷག་མ་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་མི་མང་ཐོག་བྱེད་ཚུལ། ང་ཚོར་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་རང་དབང་མ་ཐོབ་བར་རྒྱ་གར་དུ་སྡོད་འདོད་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་བཅས་ཁ་གསལ་གླེང་མོལ་ཞུས་པ་ཡིན།

ཁོང་ནས་དེ་རྣམས་བཟོད་སྲན་ངང་རིང་གིས་གསན་སོང་བའི་མཐར་གསུང་ལན་དུ། འཕགས་བོད་གནའ་རབས་ཆོས་རིག་གི་འབྲེལ་བ་ཆེ་བས་བོད་དུ་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་ཇི་བྱུང་ལ་བློ་ཕམ་གདུང་སེམས་ཆེ་ན་ཡང༌། ད་ལྟའི་ཆར་བོད་ཕན་བྱེད་ཐབས་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང༌། བོད་ཡུལ་གྱི་རང་དབང་རང་བཙན་སྐོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཁས་ལེན་སུས་ཀྱང་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་དང༌། ཕྲན་གྱི་བསམ་ཚུལ་བཞིན། རྒྱ་ནག་དང་དྲག་འཐབ་བྱེད་རྒྱུར་དགེ་མཚན་མེད་པ་དང༌། གལ་སྲིད་བོད་མིས་དྲག་འཐབ་བྱས་ན་རྒྱ་མིས་དཔུང་སྣོན་བཏང་སྟེ་དཀའ་ཚེགས་མེད་པར་ཡུལ་ཁམས་གཏོར་བཅོམ་གཏོང་རྒྱུར་བརྟེན། ཁྱེད་རང་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཐོག་སྔར་བཞིན་ཞི་བའི་ལམ་ནས་ཐབས་ཤེས་ཀྱིས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ནས་རང་ཁེ་ཅི་ལོན་གྱི་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་བྱ་དགོས་ཞེས་སློབ་སྟོན་གནང་བྱུང༌། དེའི་ལན་དུ། ཕྲན་ནས་དེ་སྐོར་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་ལན་དགུ་ཆད་མཐུད་ཀྱི་འབད་བརྩོན་མ་བྱས་པ་མེད་ཀྱང༌། རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་འདོད་པས་བརྩི་སྲུང་ཇི་བཞིན་མ་བྱུང་ཞིང༌། ཁོང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་ཡོང་རེ་ཡང་མ་མཐོང་ཚུལ་བརྗོད་པར། སང་ཉིན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་རྒྱུར་འཕྲོས་མོལ་བྱས་འཐུས་གསུངས་ཏེ་མཇལ་འཕྲད་གྲོལ་བ་ཡིན།

དེའི་ཕྱི་ཉིན་ཁོ་བོ་ལྡི་ལི་གསར་པའི་གནམ་གྲུ་འབབ་ཚུགས་སར་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཕེབས་བསུར་བསྐྱོད་ཅིང༌། དེ་ནུབ་ཁོང་དང་མཉམ་དུ་གླེང་མོལ་ཡུན་རིང་བྱུང་བར། ང་ཚོའི་ཤར་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་ཚུལ་དང༌། ས་གནས་དེའི་གནས་ཚུལ་དང༌། མི་མང་གི་རེ་འདོད་དང་མ་བསྟུན་པར་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པས་བཙན་དབང་གིས་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་ལུགས་སྐོར་བརྗོད་པར། ཁོང་ནས་བློ་ཕམ་གྱི་རྣམ་པས་བརྗོད་དོན། ས་གནས་དེ་ཁུལ་རྒྱ་མིའི་འགོ་འཁྲིད་ཚོས་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་ཚུལ་དང༌། ཁོ་བོས་གང་བཤད་པ་རྣམས་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་ཞིབ་གསོལ་ཞུས་འཐུས་ཟེར་བ་ཙམ་ལས། ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་ཐབས་ཁས་ལེན་འདི་ཡིན་མ་བྱུང༌།”83 ཞེས་ཐུགས་ཕམ་ཡང་བྱུང་ཡོད། སྐབས་དེར་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་རྣམ་གཉིས་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་མུས་ཡིན་ཀྱང༌། བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་ཐུགས་ཚབས་ཆེན་པོས་དོན་གནད་རེ་རེ་བཞིན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ངོ་སྤྲོད་ཀྱང་གནང་འདུག

དེ་ཡང་མཛད་རྣམ་ལས། “ཉིན་ཤས་རྗེས་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནས། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་དུ་གཅེན་པོ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བུ་དང༌། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་གཉིས་དགོང་མོའི་གསོལ་སྟོན་ཞིག་ཏུ་མགྲོན་འབོད་ཐོག ཁོང་གཉིས་དང༌། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་མཉམ་དུ་གླེང་མོལ་བྱུང་དོན་ཕྲན་བུ་ངོ་དཀར་ཞིང༌། གསལ་ཁ་དོད་པ་བྱུང་འདུག གཅེན་པོ་གཉིས་ང་ཚོའི་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པ་མིན་སྟབས་བོད་ནང་གླེང་རྙོག་ཇི་བྱུང་ལ་འཛེམ་ཟོན་མེད་པར་གནད་དོན་གསལ་པོ་བཤད་དེ། རྗེས་སུ་སྐབས་དེར་གླེང་མོལ་ཇི་བྱུང་ཕྲན་ལ་བརྗོད་གསལ། དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་བོད་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་གལ་ཆེའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་བརྩི་འཇོག་བྱས་ན་ཡང༌། ད་ཆ་བོད་ནང་རྒྱ་མི་ཚོས་བོད་མི་རྣམས་དགྲའི་གཙོ་བོར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ལུགས། ཁོང་ཚོས་བོད་ནང་ཕུང་གྲོལ་བཟོ་ཆེད་བོད་མི་ཐ་ཆད་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་ལམ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐུབ་མཁན་གྱི་བོད་མི་ཚོར་བདག་སྤྲོད་མ་བྱས་ཤིང༌། གཞུང་གི་སྲིད་དབང་སྟོར་རྐྱེན་བཟོ་ཆེད་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་གོང་མ་དང༌། པཎ་ཆེན་སྐུ་གོང་མ་མི་མཐུན་པ་བྱུང་བ་དེ་དག་ཡང་བསྐྱར་གླེང་སློང་གིས་པཎ་ཆེན་བླ་མར་སྲིད་དོན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ལུགས། བོད་དང༌། ལྷག་པར་ལྷ་སའི་ནང་དགོས་གལ་མེད་པའི་དམག་འབོར་ཆེན་པོ་ཉར་གསོག་གིས་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལ་གནོད་སྐྱོན་དང༌། དངོས་རིན་འཕར་ཚད་མཐོ་བས་བོད་མི་བཀྲེས་ལྟོགས་མུ་གེའི་གནས་སུ་གྱར་བ། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པ་དེར་མི་འདོད་པ་བྱེད་མཁན་ནི་བོད་ཀྱི་དབང་འཛིན་གྲལ་རིམ་པ་རྣམས་མིན་པར་བོད་མི་མང་དཀྱུས་མ་རྣམས་ཡིན་ཚུལ། རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་བོད་ནས་ཕྱིར་འཐེན་དགོས་ལུགས་དང༌། ཕན་ཚུན་འདྲ་མཉམ་ཐོག་ནས་གྲོས་མཐུན་གསར་པ་ཞིག་ལ་མིང་རྟགས་འགོད་དགོས་ཚུལ་ཟེར་མཁན་ཡང་མི་མང་ཚོ་ཡིན་ལུགས། འོན་ཀྱང་ལྷ་སའི་ནང་གི་རྒྱ་མི་ཚོས་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་སོགས་སྐྱོན་བརྗོད་གསལ་པོ་བྱས་འདུག

གླེང་མོལ་དེ་ལྟར་བྱེད་སྐབས་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་དགའ་མོས་མ་བྱུང་ཡང༌། རྣམ་འགྱུར་མཁས་པོའི་ཐོག་ནས་གཅེན་པོ་ཟུང་ལ་བརྗོད་གསལ། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དབང་ཆ་སྟོར་རྐྱེན་དང༌། བོད་ནང་ཕུང་གྲོལ་བཟོ་ཆེད་བོད་མིའི་འདོད་པ་མེད་པའི་མི་སྣའམ། ཡང་ན་པཎ་ཆེན་བླ་མ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་འདོད་མེད། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་ཐེ་བྱུས་བྱེད་འདོད་དང༌། བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཐོག་གནོན་ལྗིད་འགེལ་འདོད་མེད་ཅེས་དང༌། གཅིག་བྱས་ན་ས་གནས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པས་གནས་ཚུལ་མ་རྟོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དཀའ་ངལ་འགའ་ཤས་བྱུང་ཡོད་སྲིད་ཅིང༌། ལྷ་སའི་ནང་གི་བཟའ་བཅའི་རིགས་ལེགས་བཅོས་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། བོད་མིས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་རང་མགོ་ཐོན་འཕྲལ་རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་རིམ་བཞིན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་འཐུས། གནས་ཚུལ་རྣམས་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་སྙན་སེང་གིས་རྙོག་གྲ་འབྱུང་གཞི་རྣམས་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་དང༌། ད་དུང་ཁོང་ནས་བརྗོད་གསལ། ངས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རྣམས་ཁ་ཚིག་ཙམ་མིན་པར་ལག་ལེན་དུ་འགེལ་གྱི་ཡིན། ཁྱེད་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་འདོད་ཡོད་ཚེ་བཞུགས་ན་འགྲིགས། ང་ཚོས་ལག་ལེན་ཇི་བྱས་ལ་གཟིགས་དགོས། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ལག་ལེན་ཇི་བཞིན་མ་བྱས་ན་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཇི་བྱེད་ཁྱེད་ཚོར་རང་དབང་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་འདུག་ཅིང༌། མཇུག་མཐར་ཁོང་གིས་བརྗོད་དོན་ངས་ཀྱང་ཁྱེད་ཚོར་རེ་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་གཅིག་ཡོད། ངས་གོ་ཐོས་སུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྩིས་ཡོད་ཚོད་ལ་ཁྱེད་ཚོས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་དགོས་པའི་བསྐུལ་མ་ཞུ་དགོས། གལ་སྲིད་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བོད་དུ་མ་ཕེབས་ན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མི་དམངས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག”84 ཅེས་གསལ་བ་དང༌།

དེ་དང་དུས་མཚུངས། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནས། བོད་ཀྱི་འཕྲལ་ཡུན་བདེ་སྡུག་གི་འབྲེལ་བ་གཏིང་ཟབ་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ཐོག་རང་ཚུགས་དང་དྲང་འབྲེལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུའི་གདེངས་སྤོབས་མེད་པར་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས། ནེ་ཧ་རུར་ཤོག་སྦུག་རླུང་འཚང་གིས་བརྗོད་དོན། བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་རྗེས་ལུས་ཡིན་པས་ཕན་གྲོགས་བྱེད་པ་ལས། དམར་པོའི་ལྟ་སྤྱོད་ནན་སྤེལ་བྱེད་ཀྱི་མེད་ལུགས། བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་དང༌། མི་རིགས་ཀྱང་རྒྱ་དང་ཐ་དད་ཡིན་ལུགས། བོད་འདི་ནང་གི་རང་དབང་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཚིག་སྙན་སྟོང་བཤད་ཀྱི་གཡོ་བྱུས་སྤེལ་བར། ནེ་ཧ་རུས་འཁྲུལ་སྣང་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བོད་དོན་ལ་བདེན་རྒྱབ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་གནང་ཐུབ་མེད།

དེའི་སྐོར་མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས་པའི་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་རྣམ་ནང༌། “རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་ཆོས་ཚོགས་སུ་ཕེབས་པའི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་དང༌། དེ་དག་དང་སྐབས་འབྲེལ་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཁག་བཅས་སྐུ་མགྲོན་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང༌། དེར་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཉིད་ལ་ཡང་གདན་ཞུས་མགྲོན་བརྡ་ཕུལ་བ་བཞིན་ཕེབས། གུར་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལེགས་པོ་ཞིག་གི་ནང་དུ་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་འདུག་པ་དེར་ཕེབས་པར་རྒྱ་གར་སྲིན་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དེར་བཞུགས་འདུག་པ་ཐོག་མར་མཇལ་ནས་ཕྱག་གཏོང་རེས་མཛད།

སྤྱིར་བཏང་གི་བཀའ་མོལ་འགོ་ཚུགས་ནས་ཅུང་ཙམ་ན། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ཀྲའུ་ཨན་ལེ་ (ཀྲུའུ་ཨན་ལན་) ཕེབས། ནེ་ཧ་རུས་རིན་པོ་ཆེ་ཀྲའུ་ཨན་ལེ་ (ཀྲུའུ་ཨན་ལན་) ལ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཕན་ཚུན་ཕྱག་བཏང༌། དེ་འཕྲལ་ནེ་ཧ་རུས་མཁྱེན་བཞིན་དུ་རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་མདུན་དེར་ཁྱེད་རང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་མཆེད་བགྲེས་པ་དེ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་བྱུང་བར། ལམ་སང་ཀྲའུ་ཨན་ལེ་ (ཀྲུའུ་ཨན་ལན་) ནས་རེད་ཅེས་ལན་བཏབ། དེ་ནས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཀྲའུ་ཨན་ལེ་ (ཀྲུའུ་ཨན་ལན་) གཉིས་ཕན་ཚུན་བཀའ་མོལ་ལ་གང་ནས་ཕེབས། ག་པར་བཞུགས། ཅི་ཙམ་བཞུགས་སོགས་སྤྱིར་བཏང་བཞིན་བཀའ་མོལ་གནང་མཐར་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནས་ལྷོད་ལྷོད་བྱས་ནས་མཇལ་དགོས་ཞུས་པར། ང་ལ་ཡང་མཇལ་འདོད་ཡོད། ངེས་པར་མཇལ་གྱི་ཡིན་གསུངས། དེའི་སང་ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་རིན་པོ་ཆེའི་སར་ཡོང་ནས་དེ་ཉིན་དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ལྔ་པར་མཇལ་འཛོམས་དུས་ཚེས་གཏན་འཁེལ་མཛད།

དགོང་མོ་ཆུ་ཚོད་ལྔ་པར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་དུ་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་ལགས་དང་ལྷན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། སྐུ་མགྲོན་མཇལ་འཛོམས་ཁང་དུ་ཕེབས་འཕྲལ་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན། རྒྱ་ནག་དམག་སྤྱི་ཧོའོ་ལུང་དྲུང་ཡིག་དང་སྐད་སྒྱུར་བ་བཅས་མི་བཞི་ཕེབས་པར་ཕན་ཚུན་འཚམས་འདྲི་དང་ཕྱག་གཏོང་རེས་མཛད། དེ་ནས་རྒྱ་བོད་སྐོར་བཀའ་མོལ་གནང་བའི་གནད་དོན་སྙིང་པོ་ལ། སྲིད་བློན་ཀྲའུ་ཨན་ལེ་ (ཀྲུའུ་ཨན་ལན་) ནས། ཁྱེད་གཉིས་ཕྱི་ལོགས་ལ་བཞུགས་ན་ཡག་པོ་མ་རེད། བོད་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་ཕྱག་ལས་གནང་དགོས།

ད་ལྟ་བོད་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་སྐབས་ལྟར་མིན་པར་བོད་ཡར་རྒྱས་དང་མི་མང་ལ་བདེ་སྐྱིད་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་སོགས་གསུངས་པར། ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེས་ང་བོད་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་མི་འགྲོ་ཐག་གཅོད་ཡིན། ང་བོད་ལ་ལོག་པའི་སྐབས་མཚམས་ལ་སླེབས་དུས་ང་བོད་ལ་ལོས་འགྲོ། ང་བོད་པ་རེད། བོད་ཡར་རྒྱས་དང་མི་མང་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་པ་དེ་བདེན་པ་མ་རེད། རྒྱ་མིའི་འོག་ཏུ་རང་དབང་དང་བདེ་སྐྱིད་མེད་ཙང་ང་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཡོང་བ་ཡིན། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་ཕར་ཟད། དཔེར་ན་གནམ་དམག་བཏང་ནས་ཁམས་ལི་ཐང་དགོན་ཆེན་སོགས་ལ་འབར་མདེལ་ཚོད་མེད་གཞུས་ནས་གཏོར་བཤིག་ཅི་ཙམ་བཏང་ཡོད།

དེ་མཚམས་སུ་ཡུལ་གྲུ་མང་པོར་ཡར་རྒྱས་གཏང་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ་གཏོར་བཤིགས་དང་མི་མང་ཆེས་མང་པོ་ཞིག་ཉེས་མེད་བཙོན་འཇུག་དང་དམར་གསོད་བཏང་བ་ཁྱེད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་བློན་གྱིས་མ་མཁྱེན་པ་ག་ལ་ཡིན། ཞེས་སོགས་གསུངས། དེ་ལ་སྲིད་བློན་ཀྲའུ་ཨན་ལེ་ (ཀྲུའུ་ཨན་ལན) ནས་བཞིན་གྱི་འཛུམ་དམུལ་ལེར་ཁམས་ལི་ཐང་དགོན་ཆེན་སོགས་གཏོར་བ་དེ་ནི་ང་ཚོའི་ལས་བྱེད་པ་མི་ཁ་ཤས་ནས་ནོར་འཁྲུལ་བྱས་པ་རེད། དེ་ལ་ཁྱེད་ཚོར་ཁག་ཡོད་པ་མ་རེད། ད་ནས་བཟུང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་གཟབ་གཟབ་གནང་ནས་ཕྱིན་ཆད་དེ་འདྲ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད།

གང་ལྟར་ཡང་ཁྱེད་གཉིས་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་ང་ཚོ་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བོད་ཡར་རྒྱས་དང་མི་མང་ལ་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་ཕྱིར་ཕྱག་ལས་མང་པོ་གནང་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། བོད་དུ་ངེས་པར་ཕེབས་རོགས་གནང༌། ཁྱེད་གཉིས་ཙམ་མ་ཟད་སྔོན་ཀྲུང་དབྱང་ལ་རྒྱབ་བསྟན་ནས་ཕྱིན་པའི་མི་དྲག་དང་སྲིད་དོན་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་ཀུན་ཀྱང་བོད་དུ་ལོག་ནས་ཀྲུང་དབྱང་ནས་ཁོང་ཚོས་སྔར་གང་བྱས་ལ་ལབ་གླེང་མི་བྱེད་པར་མ་ཟད་དགའ་བསུ་གནང་གི་རེད། གལ་ཏེ་ཁྱེད་གཉིས་བོད་དུ་བཞུགས་འདོད་མ་བྱུང་ན་པེ་ཅིན་དུ་བཞུགས་ན་ཡག་པོ་རེད། པེ་ཅིན་དུ་བཞུགས་འདོད་མ་བྱུང་ནའང་སུའུ་ལན་ (ཨུ་རུ་སུ་) དུ་བཞུགས་པའམ། ཡང་ན་ཡུ་རོབ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ན་ཀྲུང་དབྱང་ནས་ཕྱག་རོགས་གང་དགོས་ཞུ་གནང་གི་རེད། དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཁྱེད་གཉིས་བོད་དུ་ཕེབས་ན་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་གསུངས་པར། བོད་དུ་གནས་སྐབས་རིང་ལོག་གི་མིན་གསུངས།

འོ་ན་ག་དུས་ལོག་རྒྱུ་ཡིན་གསུངས་པར་རྒྱ་མི་བོད་ནས་མ་ལོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལོག་གི་མིན་གསུངས་པས། དམག་སྤྱི་ཧོའོ་ལུང་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ནས་གདོང་མདོག་དམར་པོར་གྱུར་པ་སོགས་ལུས་ཀྱི་རེག་ཚོར་མངོན་དུ་གྱུར་ནའང་ཁ་ནས་ཅི་ཡང་མི་ཟེར། སྲིད་བློན་ཀྲའུ་ཨན་ལེ་ (ཀྲུའུ་ཨན་ལན་) ནས་ནང་གི་དེ་ཉིད་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མི་མངོན་པར་འཛུམ་བཞིན་ཁྱེད་གཉིས་གལ་ཏེ་མི་ཕེབས་ནའང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བོད་དུ་ངེས་པར་ཕེབས་དགོས།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་བོད་མི་མང་ཁ་བྲལ་ན་བོད་མི་མང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་རྩི་མཐོང་ཞུ་གི་མ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་དུ་ཕེབས་རོགས་ཞུ་དགོས་གསུངས་པར། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བོད་དུ་ཕེབས་དང་མི་ཕེབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་བཞིན་ལས་ང་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཞུ་དོན་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་སོགས་གསུང་ལན་གནང༌། ཡང་ཀྲའུ་ཨན་ལེ་ (ཀྲུའུ་ཨན་ལན་) ནས། དངོས་གནས་བོད་དུ་མི་ཕེབས་ནའང༌། ཨ་མི་རི་ཀར་མ་ཕེབས། དེ་ལས་ཨུ་རུ་སུའམ་ཡུ་རོབ་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ན་ཞེས་སོགས་གསུངས་པར། ང་གང་དུ་འགྲོ་དང་མི་འགྲོ་ཁྱེད་ནས་གསུངས་དགོས་ཡོད་པ་མ་རེད། ངའི་མགོ་ངའི་དཔུང་པའི་སྟེང་དུ་ཡོད་ཙང༌། ང་གང་དུ་འགྲོ་མི་འགྲོ་ང་རང་ལ་རག་ལས་པ་ལས་གཞན་སུ་ལའང་ཇུས་འཁྲི་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་སོགས་གསུངས། གསུང་བཤད་གནད་དོན་སྙིང་པོ་ལ། དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་བོད་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་ཕན་ཚུན་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བརྩི་འཇོག་ཙམ་ལས་མེད་ཚུལ། ད་ཆ་རྒྱ་མིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ནས་བོད་མི་མང་ལ་དཀའ་ངལ་ཡོད་ཚུལ། ལྷ་སའི་ནང་དགོས་གལ་མེད་པའི་རྒྱ་དམག་འབོར་ཆེ་བས་དཔལ་འབྱོར་ལ་གནོད་སྐྱོན་དང༌། དངོས་རིན་འཕར་ཚད་མཐོ་བས་མི་མང་ལ་འཚོ་བའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་ལུགས། རྒྱ་དམག་བོད་ནས་ཕྱིར་འཐེན་དགོས་ལུགས་སོགས་འཛེམ་ཟོན་མེད་པར་གནད་ལ་བཀར་བའི་བཀའ་མོལ་དེ་བཞིན་སྐུ་མཆེད་རྣམ་གཉིས་ནས་གསུང་གནང་བ་རེད།

དེའི་ལན་དུ། བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པས་གནས་ཚུལ་ཡག་པོ་མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་དཀའ་ངལ་འགའ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་སྲིད་ཀྱི་རེད། དེ་དང་ལྷ་སའི་ནང་གི་བཟའ་བཅའི་རིགས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལེགས་བཅོས་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། བོད་པས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་རང་མགོ་ཐོན་འཕྲལ་དམག་དཔུང་རིམ་གྱིས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ན་འགྲིག་གི་རེད།

གནས་ཚུལ་འདི་དག་གི་སྐོར་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་སྙན་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ངས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རྣམས་ཁ་ཙམ་མིན་པར་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཚོས་ལག་ལེན་ཇི་བྱས་ལ་གཟིགས་དགོས། ང་ཚོས་ལག་ལེན་ཇི་བཞིན་མ་བྱས་ན་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུར་ཁྱེད་ཚོར་རང་དབང་ཡོད་ཅེས་སོགས་གསུངས་ལན་གནང་བ་རེད།”85 ཅེས་གསལ།

ཡང་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་རྣམ་ནང༌། “ལོ་འདིར་ (༡༩༥༣) རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་སྐུ་ངོ་རྒྱལ་དོན་གྱི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་བཞུགས་སྐབས་ཤིག་ཏུ། རྒྱ་ནག་ནས་སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་ལགས་བཙན་ཐབས་དང་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྣམ་གཉིས་གདན་འདྲེན་དུ་མངགས་འདུག་པར། སྐུའི་གཅེན་མོ་ནས་བྱུང་ན་ཁྱེད་གཉིས་ཀ་བོད་དུ་ཕེབས་ན་ལེགས། གལ་ཏེ་མ་བྱུང་ནའང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཉིད་ངེས་པར་ཕེབས་དགོས། སུ་ཡང་མ་ཕེབས་ན་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་རྐྱང་ཡིན་པས་ཡག་པོ་མིན་ཚུལ་སོགས་སྤྱན་ཆབ་བསིལ་བཞིན་ཞུས་པར། ཞལ་ལན་དུ། ང་དང་པོ་ཨ་མདོར་ཡོད་སྐབས་རྒྱ་མིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་རྒྱའི་འོག་ཏུ་མི་འདུག་པར་ཐག་བཅད་ཚར་བ་ཡིན། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ད་བར་གང་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱ་མིའི་འགལ་ཟླར་གྱུར་བ་ཤ་སྟག་ཡིན། གང་ལྟར་ཡང་ང་ཕར་ལོག་གི་མིན། ཁྱེད་ཀྱིས་ྋགོང་ས་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་རྐྱང་རེད་ཟེར་ནས་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་དགོས་ཡོད་པ་མ་རེད།

བོད་གཞུང་དམངས་བཅས་པ་ལ་ཐུགས་ཞེན་ཅན་སྐུ་ཡོན་ཆེ་བའི་སྐུ་དྲག་མང་པོ་ཞིག་བཞུགས་ཡོད་པ་དེ་ཚོས་ྋགོང་ས་རིན་པོ་ཆེས་ཅི་གསུང་བཀའ་སྒྲུབ་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིན་པ་འདིས་མ་འཐུས་པ་ཞིག་ང་ལ་བྱེད་སྒོ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་རྩ་བ་ནས་ཕར་ལོག་གི་མིན།” གསུང་གནས་བཀོད་འདུག་ཅིང༌། དེ་ཡང་རྒྱ་མིའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་ཤོད་ཅི་དགོས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་དངོས་ཡོད་ཛ་དྲག་གི་དཀའ་ངལ་དང༌། དེའི་འབྱུང་རྐྱེན། སླད་ཀྱི་ཐུགས་འདུན་བཅས་གསལ་སྟོན་གནང་བར་ཡང་ཀྲའོ་ཨན་ལན་ (ཀྲུའུ་ཨན་ལན) ནས། ཕར་ཁག་ཚུར་དཀྲིས་ཉི་མ་ཕུད་ཐབས་ཙམ་ལས། གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཐུབ་པའི་ཁས་ལེན་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་བཅས། མདོ་དོན་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀའི་དབུ་ཁྲིད་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་ཐབས་ཁོ་ན་ལས། བོད་དོན་གྱི་དཀའ་རྙོག་ནི་བློ་ཕམ་གྱི་རང་བཞིན་ལྟར་སྔར་སོར་གནས།

འཕགས་ཡུལ་བདེ་དགའི་དཔྱིད་ཀྱི་ཞིང་ས་རུ།།

གངས་ལྗོངས་སྐྱབས་གཅིག་ཞབས་སེན་རྩེན་པ་ན།།

རོ་འཛིན་གློག་ཞགས་འཁྱུག་པའི་མི་སྡེའི་དབྱངས།།

ཆེ་བསྟོད་ཚིག་ཕྲེང་མགྲིན་པའི་རྒྱན་དུ་བླངས།།

དེ་ཚེ་སྲིད་ན་དཔལ་ཡོན་མངའ་བའི་སྡེ།།

མང་བཀུར་ཁྲི་འཕང་ནོན་པའི་རྗེ་བློན་གྱིས།།

མེ་ཏོག་གེ་སར་འཛུམ་པའི་གསེར་གྱི་ཕྲེང༌།།

གང་གི་མགུལ་བ་རྒྱན་པའི་མངོན་དགའ་བསྟར།།

ཞི་བདེའི་རིག་ཚུལ་འདབ་མ་སྟོང་གྲོལ་བའི།།

ཆེ་བའི་ཆེ་མཆོག་མེས་པོ་གྷན་དྷིའི་སྐུ།།

ཞི་དབྱིངས་ཆོས་སྐུར་སྦྲན་པའི་གནས་མཆོག་ཏུ།།

མཇལ་སྨོན་ཤིས་པའི་མེ་ཏོག་ལྷ་ལམ་གཡོས།།

གང་མགྲིན་པད་མའི་མཚོ་མོ་བསྐྱིལ་བའི་ངོགས།།

ལེགས་བཤད་ངང་མོ་འཁྱུག་པའི་གྲེ་འགྱུར་དབྱངས།།

བྱང་ཆེན་ཆོས་སྲོལ་གླེང་བའི་འདུ་ར་རུ།།

ལྷུག་པར་གྲོལ་བའི་དཔའ་གདེང་རྒྱལ་མཚན་སྒྲེང༌།།

སྙན་འཇེབས་ཚིག་གི་དགོངས་དོན་འབྲུ་རེ་རེར།།

ཆོས་སྲིད་རྡུལ་སྙེད་བརྩེགས་པའི་འགྱུར་ཁུག་དབྱངས།།

བྷོ་ཊའི་ལྗོངས་ཀྱི་རྩེ་མོ་མཐོར་བཏེགས་ནས།།

ཕྱོགས་ཀྱི་དཔྱོད་ལྡན་འགུག་པའི་རྩེ་དགའ་འཛིན།།

དེ་ཚེ་དེ་ལ་ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང་དུ།།

མངོན་བྱུང་ཆོས་རིག་འབྲེལ་བའི་རི་མོ་འབུམ།།

རྣམ་པར་བཀོད་དེ་མངའ་བཙན་ནེ་རུ་དང༌།།

འཛུམ་ཞལ་གྲོལ་བའི་མངོན་དགའ་བཞད་པར་མཛད།

བརྩེ་ཆེན་གང་དེས་གསུང་གི་བདུད་རྩི་རུ།།

བོད་ལྗོངས་དམར་པོའི་དྲག་ཤུལ་སྤྲིན་རུམ་གྱིས།།

རྣམ་གནོན་རླུང་འཚུབ་ཉིན་བཞིན་བདོ་བཞིན་པར།།

མཛའ་འབྲེལ་དམ་ལའི་དགེ་མཚན་སྤེལ་མཛོད་ཅིག།

ཅེས་པའི་རེ་དོན་ལྷུག་པར་གྲོལ་གྱུར་ཀྱང༌།།

རང་ཁེར་འདོད་གདུང་བག་ཆགས་བཙན་པ་ལས།།

ཆེན་པོའི་ངག་ནས་འདི་ལྟར་གྲོལ་བ་སྟེ།།

མགོན་ཁྱེད་བྷོ་ཊའི་ལྗོངས་སུ་སླར་བྱོན་ཏེ།།

བདུན་ལྷག་བཅུ་ཡི་གྲོས་མཐུན་གསལ་བའི་རིས།།

གནད་ལ་བབ་པའི་འབད་པ་ལྷུར་བཞེས་ཏེ།།

ཕུན་ཚོགས་རེ་དོན་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཙམ་ལས།།

འཕགས་བོད་མཛའ་བའི་དམ་ལ་བརྟན་མོད་ཀྱང༌།།

ཕན་གྲོགས་དགེ་མཚན་གསལ་བ་རིང་དུ་བྲལ།།

དེ་སྐད་གཏམ་གྱི་རྡོ་རྗེའི་ཚེར་མ་ཡིས།།

བོད་འབངས་སྙིང་གི་མེ་ལོང་འབིགས་བྱེད་ཀྱང༌།།

རང་བཞིན་མི་བརྟན་གཡོ་བའི་སྒྱུ་མའི་གར།།

འཇའ་རིས་ཚོན་གྱི་མདངས་ལ་ཉམ་རེ་ང༌།།

བྲང་འགྲོའི་དུག་རླངས་གཡོ་བའི་རྒྱ་བློན་དེར།།

མཇལ་མོལ་བྷོ་ཊའི་ཤར་གྱི་དྲག་སྤྱོད་སོགས།།

ཉམ་ངའི་ཚུལ་ལས་རིངས་པར་གྲོལ་དགོས་གསུངས།།

འོན་ཀྱང་གཡོ་ཅན་གང་གི་དབྱངས་སྙན་པོས།།

ཕྱི་ཤུན་བཀོན་པའི་སྒྱུ་མའི་རོལ་རྩེད་དང༌།།

ཆབས་ཅིག་ཁྱེད་ཀྱིས་བཟློ་བའི་དོན་པོ་རྣམས།།

རླབས་ཆེན་མའོ་ཡི་སྙན་རྒྱ་གྲོལ་བར་བྱས།།

ལྷག་ཏུ་བོད་འབངས་རེ་བའི་འདོད་དོན་གནད།།

འགྲུབ་ལ་རྩེ་གཅིག་གཞོལ་བ་གནད་ཡིན་ཕྱིར།།

མོས་སྙོམས་དམར་པོའི་ལྟ་གནས་ཁུར་འདེགས་པར།།

བགྲང་བྱ་དྲུག་བར་ནར་འགྱངས་བརྩོན་པས་རིགས།།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

རྡོར་གདན་སོགས་རྒྱ་གར་གནས་ཆེན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས།

ལྡི་ལིར་མཛད་སྒོ་ཁག་གྲུབ་མཚམས་རྒྱ་གར་ཁུལ་གནས་ཆེན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། བཟོ་ལས་གྲོང་ཁྱེར་འགའ་ཞིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་རྒྱུར། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་དམིགས་བསལ་ཚ་གྲང་གི་གློག་ཤུགས་ལྡན་པའི་མེ་འཁོར་སྤུས་དག་ནང༌། གཟིམ་ཆུང་དང༌། མཇལ་འཕྲད་ཁང༌། ཆབ་ཁང་སོགས་ཆ་ཚང་ཡོད་པ། ཁང་ཁུངས་དེའི་མདུན་རྒྱབ་ཏུ་གསོལ་ཐབ་དང༌། གསོལ་ཚིགས་ཁང༌། སྐུ་སྲུང་འགོ་དམག ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། བཀའ་བློན་སོགས་ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་ཀྱང་མེ་འཁོར་ཨ་མ་དེ་གའི་ཁང་ཕྲེང་བསྟར་པའི་ནང་ཆ་ཚང་ལྷན་ཕེབས་ཆོག་པའི་གོ་སྒྲིག་དང༌། ཕེབས་སྒྲིག་སྣེ་ཤན་པ་གཙོ་བོ་འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་བྷི་པཎ་ཌི་ (A.B.Pant) དང༌། གསུང་བསྒྱུར་ཡ་པ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། སྐུ་སྲུང་ཨ་འབྲུག་བྷ་བུ་བཅས་ཆེད་མངགས་ཕེབས་སྒྲིག་གཟབ་གཟེངས་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང༌། ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྐུ་འཁོར་རྣམས་ལའང་ཕེབས་སྒྲིག་ཕྱོགས་མཚུངས་གནང་སྟེ་གནས་གཟིགས་ཁག་ལ་ལྷན་ཕེབས་གནང༌། ལྡི་ལི་ནས་སྦཀ་ར་ཌེམ་ (Bhakra Dam) ཆུ་ཤུགས་གློག་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་གཟིགས་སྐོར་གནང༌། འདི་ཉིན་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་མཆོག་ལ་རྒྱུ་ལྷག་གི་སྙུན་གཞི་བྱུང་སྟེ་སྨན་ཁང་དུ་ཆེད་ཕེབས་གནང་དགོས་བྱུང༌།

དེ་རྗེས་མཚོ་པད་མར་གནས་གཟིགས་དང༌། གུ་རུའི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ། མཚོ་ཁའི་པང་སྟེང་དུ་ཁུལ་དེའི་ཡུལ་མི་དད་འདུས་མང་ཚོགས་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་ལས་འབྲས་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་དང༌། གཟུངས་སྔགས་ཁག་གི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ། དགོན་པས་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ནས་བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་རེ་འདེབས་འཛུགས་གནང༌། ཤིང་དེ་ནི་དགོན་པས་བདག་ཚགས་ཡག་པོ་བྱས་ནས་རྩ་བ་བརྟན་ཅིང་ལོ་འདབ་རྒྱས་པའི་ངང་དེང་སང་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཕྱིར་ཕེབས་ཉིན་མན་ཌིའི་ (Mandi) རྒྱལ་པོས་ཕོ་བྲང་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་གསོལ་སྟོན་བསྟར་འབུལ་ཞུས།

བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༥ (༡༩༥༦། ༡༢།༧) ཉིན་རྒྱལ་བའི་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་ཤ་རིའི་བུ་དང༌། མོའུ་གལ་གྱི་བུ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་བཞུགས་པའི་གནས་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མངའ་སྡེ་མ་དཱེ་ཡ་ པར་དེ་ཤི་ (Madhya Pradesh) སན་ཅིར་ (Sanchi) གྲགས་པའི་མཆོད་རྟེན་དང༌། ལྷ་ཁང་ལ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། ས་གནས་དེ་གའི་གནས་འཛིན་དང༌། རྫོང་དཔོན་སོགས་ནས་སྣེ་ལེན་དགའ་བསུ་ཞུས་པའི་སར། ཉན་ཐོས་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་འདི་བཞིན་ ༡༩༥༡ ལོར་གྲོ་མོར་གདན་ཞུ་གནང་སྐབས་ཐེངས་དང་པོ་མཇལ་བ་དང༌། ད་ལམ་ས་གནས་འདི་གར་ཐེངས་གཉིས་པ་མཇལ་བའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བར་དགྱེས་མཉེས་བྱུང༌། ཤིན་ཏུ་རྩ་ཆེའི་རིང་བསྲེལ་ ༡༨༥༣ ལོར་རིང་བསྲེལ་ལོན་ཌོན (London) དུ་གདན་ཞུས།

༡༩༥༣ ལོར་བསྐྱར་དུ་སན་ཅིའི་མཆོད་རྟེན་རང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་རེད། འདི་དག་བར་སྐབས་དུས་འགྱུར་དབང་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱར་རུང༌། རྒྱ་གར་རང་དབང་རང་བཙན་བྱུང་རྗེས་གཙོ་འཛིན་རྣམ་པས་རྒྱ་གར་དུ་གདན་ཞུ་ཐུབ་པ་འདི་ནི། སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་རྒྱ་གར་དུ་སླར་ཡང་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཡོང་བའི་རྟགས་མཚན་བཟང་པོར་བརྟེན་དེ་དོན་ཡོང་བར་རང་ཅག་ཚང་མས་སྨོན་ལམ་གནང་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་གནང༌། རིང་བསྲེལ་བཞུགས་པའི་ལྷ་ཁང་ནང་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་ཐུགས་སྨོན་མཚམས་སྦྱོར་དང་བཅས་གསེར་ཀོང་དཔང་ལ་མཐོ་གང་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་ཞིག་འབུལ་སྦྱོར་གནང༌། དེ་ནས་འབོམ་བྷེ་ (Bombay) རུ་ཕེབས། ཁུལ་དེའི་བཟོ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་འགའ་ཞིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང༌།

བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༨ (༡༩༥༦།༡༢།༡༠) ཉིན་འབོམ་བྷེ་གྲོང་ཁྱེར་ལས་ཁུངས་ནས་མི་མང་གི་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུ་གོ་སྒྲིག་སར་གདན་ཞུས་སྐབས། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཆེ་བསྟོད་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། མཛེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མཚོ་འགྲམ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་མུ་ཏིག་དོ་ཤལ་ལྟ་བུ་དང༌། ལྕི་ཡང་གི་བཟོ་གྲྭ་མང་པོ། སྤྲོ་བག་ཕེབས་པའི་མི་མང་གིས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་འབོམ་བྷེ་གྲོང་ཁྱེར་ལ་གཟིགས་ཏེ་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་ལུགས་དང༌། ཁྱེད་རྣམ་པས་གོ་སྒྲིག་གནང་བ་ཡོངས་རྫོགས་གཟིགས་མ་ཐུབ་ཀྱང༌། གཟིགས་སྐོར་ཁག་འགའ་ཤས་གནང་བ་རྣམས་སྤུས་དག་ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་ཡོད་པ། རང་རེའི་སྟོན་པས་ལམ་སྟོན་ཇི་གནང་ལྟར་མི་རྣམས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ཕན་གཅིག་གྲོགས་ཀྱི་བསམ་པ་བཟང་པོས་ཆོས་མཐུན་ཞི་བདེར་གནས་ཐབས་ལ་ཚང་མས་འབད་བརྩོན་གནང་གྲོགས་ཞེས་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དེ་ཉིན་འབོམ་བྷེ་གྲོང་ཁྱེར་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུར་ཡང་ཞབས་བཀོད་ཐོག ལྡི་ལིར་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་གྱི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོར་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་མང་ནས་ཕེབས་པའི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་དང་ལྷན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ཡུན་གནས་ཀྱི་ཐབས་ཚུལ་ལ་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་གོ་བསྡུར་གནང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་བསྟན་དར་རྒྱས་བྱུང་ན། འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་དམག་འཁྲུག་མུ་གེ་མེད་པར་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡུན་གནས་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན་ཁྱེད་རྣམ་པས་ཀྱང་དེ་དོན་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་པའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་གནང༌། འབོམ་བྷེ་ནས་ཨ་ཇན་ཏའི་ (Ajanta) བྲག་ཕུག་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས། བྲག་ཕུག་དེ་དག་ནི་མི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་སྔོན་དེང་དུས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཅི་ཡང་མེད་པར་མིའི་རིག་རྩལ་དང༌། སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྲུན་པའི་བྲག་ཕུག་སྟེང་ཤོད་ཁག་མང་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས། འགའ་ཞིག་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་ཤོང་བའི་ཚོགས་ཁང་དང༌། དེའི་སྦུག་ཕན་ཚུན་ལ་སྒོམ་ཁང་ཆུང་བ་ཁག་མང་ཡོད་པ། རང་བྱུང་བྲག་རྡོའི་ཀ་གཞུའི་ལོགས་སུ་རྡོ་བརྐོས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་དང༌། མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་ཡུལ་ལྗོངས་ཤིན་ཏུ་སྤུས་ལེགས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དང༌། སྒྲོལ་མའི་སྣང་བརྙན་ཡང་འགའ་ཞིག་མཆིས་པས་བོད་དུ་དར་བའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་རྒྱ་གར་རང་ནས་བྱུང་བའི་ར་སྤྲོད་གསལ་པོར་མཚོན་པ་སོགས་སྔར་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་མདོ་སྔགས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དར་རྒྱས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་རྗེན་པར་བསྟན་པའི་ངོ་མཚར་ཅན་མཆིས། བྲག་ཕུག་གཙོ་ཆེ་ཁག་ཏུ་ྋགོང་ས་མཆོག་བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་དེ་ཞལ་འདོན་ཐུགས་སྨོན་དང༌། ཐུགས་དམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཉམས་བཞེས་བསྐྱངས། དེ་ནས་བྷེང་ལོར་མལ་སོར་མངའ་སྡེའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕེབས། ཉིན་གསུམ་བཅའ་བཞུགས་ཐོག ཁུལ་དེའི་གནམ་གྲུའི་བཟོ་གྲྭ་ཁང་དང༌། ལྡུམ་ར་སོགས་འགའ་ཞིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང༌།

བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༢ (༡༩༥༦།༡༢།༡༤) ཉིན་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་དང་པོ་གནང་མཁན་སྲིད་སྐྱོང་མི་རྗེ་ནི་ཇ་ལིང་སྒ་པ་ (Nijalingappa) མཆོག་གིས། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་གླིང་དུ་མངའ་སྡེའི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་དང༌། མི་དྲག་ཁག་བཅས་པའི་དགའ་བསུའི་ཚོགས་ཆེན་གཟབ་རྒྱས་གོ་སྒྲིག་གནང་བའི་སར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་མཆོག་ནས་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་འབུལ་བཞེས་སྣེ་ལེན་མཛད་རྗེས་འདི་ལོ་སྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པ་དང༌། ད་ཉིན་ང་ཚོའི་ས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་ཞལ་མཇལ་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བར་དགྱེས་ཚོར་བྱུང་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་རྒྱས་པ་གནང་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ང་ཚོས་ཨ་ཇན་ཏའི་ (Ajanta) བྲག་ཕུག་སོགས་མཐོང་སྐབས་རྒྱ་གར་འདི་བཞིན་སྔ་དུས་ནས་ཤེས་ཡོན་རིག་རྩལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངེས་པ་རྙེད་ཅིང༌། འབོམ་བྷེ་ཡང་ཧ་ཅང་ཡར་རྒྱས་ཡོད་པ་མཐོང་གཤིས། ང་ཚོའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་ཆོས་སྲིད་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པར་ང་ཚོ་དགའ་སྤྲོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ཕྱིན་ཆད་ང་ཚོའི་བར་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་འབྲེལ་བ་སྔར་ལས་ལྷག་པ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་ཡོད་པ་དང༌། ཁུལ་འདིའི་མི་མང་སྐུ་ཁམས་བཟང་ཞིང་བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་ཡོད། ཅེས་སོགས་སྩལ། གསོལ་ཇ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཉིང་ཁུ། ཞལ་ཏོག་གི་རྣམ་གྲངས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བཏེགས། དཔོན་རིགས་མི་དྲག་གཙོ་བོ་ཕལ་ཆེ་བ་རེ་རེ་བཞིན་བཅར་ནས་གུས་འདུད་དང༌། འཚམས་འདྲི་བྱིན་རླབས་ཞུས།

བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ (༡༩༥༦།༡༢།༡༥) ཉིན་མལ་སོར་ (Mysore) ཁུལ། མཱ་ཧཱ་རཱ་ཇས་ པེ་ལེ་སི་ (Maharajas Palace) ཞེས་པའི་ཕོ་བྲང་དུ་མལ་སོར་རྒྱལ་པོས་གསོལ་སྟོན་དུ་གདན་དྲངས་པ་ལྟར་ཞབས་སོར་བཀོད། སྔར་རྒྱ་གར་དུ་རྒྱལ་ཕྲན་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་ཡོད་པ་ནས་དུས་ཕྱིས་ཉུང་ཤས་ལྷག་བསྡད་ནང༌། ཡུལ་གྱི་མང་ཚོགས་ནས་གུས་བཀུར་ཞུ་བ་བཅས་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཐང་ཆེ་ཤོས་ཡིན་འདུག་པ་ལྟར་ཕོ་བྲང་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་སྤུས་ལེགས་ནང་བསྙེན་བཀུར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞུས། རྒྱལ་པོས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དེ་བསྟུན་གསུང་ལན་གནང༌།

བོད་ཚེས་ ༡༤ (༡༩༥༦།༡༢།༡༦) ཉིན་བྷེང་ལོར་ (Bangalore) བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་སོར་འཁོད། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་དགེ་སློང་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང་སྦྲགས། རྒྱ་གར་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་དར་སྤེལ་གཏོང་ཐབས་འབད་བརྩོན་གནང་མུས་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྔ་དུས་འཕགས་བོད་དབར་འབྲེལ་བ་རྒྱ་ཆེ་བྱུང་སྟེ་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དམ་ཆོས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ལུགས་དང༌། མ་འོངས་པར་ཡང་འབྲེལ་ཟབ་དགོས་གལ་སོགས་གསུང་ལན་དང་སྦྲགས། ཆོས་ཚོགས་འདིར་ལྷ་ཞོལ་དཔར་མའི་བཀའ་འགྱུར་ཆ་ཚང་པོད་གྲངས་བརྒྱ་ཐམ་པ་འབུལ་སྦྱོར་གནང༌། དེ་ནས་མ་དཱ་ར་སིར་ (Madras) ཕེབས།

བོད་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་མངའ་སྡེའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ནས་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུ་དང༌། ཕེབས་སྒྲིག་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། ཁུལ་དེར་ཉིན་གསུམ་བཅའ་བཞུགས་རིང༌། སྔར་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནའ་ཤུལ་དང༌། ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཁག བཟོ་གྲྭ་འགའ་ཞིག་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར་གནང༌།

ཚེས་ ༡༦ (༡༩༥༦།༡༢།༡༨) ཉིན་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ནས་དགའ་བསུའི་སྣེ་ལེན་ཞུས་པར་འཕགས་བོད་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལས་དྲངས་པའི་གསུང་གླེང་གནང༌། ཁུལ་དེའི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་གསུང་འཕྲིན་དང༌། མཐུན་རྐྱེན་ཧིན་སྒོར་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་སྩལ།

ཚེས་ ༡༧ (༡༩༥༦།༡༢།༡༩) ཉིན་མ་དཱ་ར་སའི་མངའ་སྡེ་ནང་དགའ་སྐྱེལ་གྱི་ཚོགས་འདུ་དང་བཅས་ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་གྱི་རིར་ཕེབས་ཐོན་གནང༌། ཚེས་ ༡༨ (༡༩༥༦།༡༢།༢༠) ཉིན་དཔལ་རིའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་དགའ་བསུ་དང་སྦྲགས་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་སྙན་སེང་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་རིར་གྲགས་པ་འདི་ནི། རང་རེའི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་བཀའི་དགོངས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང༌། དེའི་ཐུགས་སྲས་ཨརྱ་དེ་ཝ་བཞུགས་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ལ། ཀླུ་སྒྲུབ་ནི། མདོ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། “ལྷོ་ཕྱོགས་བེ་དེའི་ཡུལ་དུ་ནི།། དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་ཆེར་གྲགས་པ།། དེ་མིང་ཀླུ་ཞེས་འབོད་པ་སྟེ།། ཡོད་དང་མེད་པའི་མཐའ་འཇིག་པ།།” ཞེས་སོགས་སྟོན་པས་གསལ་བར་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན། ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཟབ་མོ་དབུ་མའི་ལམ་གསལ་བར་མཛད་པ་པོ་སྔར་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་འདིར་ཡང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ཡོངས་ཀྱི་གཙུག་གི་རྒྱན་དུ་བཀུར་ཞིང༌། དེས་མཛད་པ་དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཚོགས་དྲུག་དང༌། སློབ་དཔོན་ཨརྱ་དེ་ཝས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལོ་ཙཱ་བ་བཀའ་དྲིན་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་དུས་ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་ཡང་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་ལ་ང་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་ཉམས་ལེན་བྱེད་བཞིན་དུ་གནས་ཡོད་ལུགས་ལ་སོགས་པའི་གསུང་གླེང་མཛད། རི་རྩེ་དེར་སྔར་གྱི་གནའ་ཤུལ་མངོན་གསལ་ཅན་དེ་ཙམ་མེད་ཀྱང༌། ཤིན་ཏུ་རྩ་ཆེར་དགོངས་ཏེ་ལྷོད་བཞུགས་ཐོག་མཚན་ཞབས་རྣམ་པས་ཟབ་མོ་དབུ་མའི་དོན་ལས་བརྩམས་པའི་བགྲོ་གླེང་གནང༌། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དང༌། རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་བསྟོད་པ་སོགས་ཞལ་འདོན་ཐུགས་སྨོན་དང་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་གནང༌། དེ་ནས་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་ (Varanasi) ཕེབས།

བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༠ (༡༩༥༦།༡༢།༢༢) ཉིན་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ནས་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་སོར་བཀོད། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་མཛད་པ་བསྟན་རྗེས་འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མར་བསྐོར་བར་མཛད་པའི་གནས་མཆོག་འདིར་ད་རེས་དངོས་སུ་ཕེབས་ཐུབ་པར་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང༌། ད་ཆ་རང་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ཚུལ་བཞིན་བསླབ་སྟེ་སྟོན་པའི་བཞེད་དགོངས་བསྒྲུབ་དགོས་ལུགས། གནས་འདིར་སྙིགས་དུས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཆེན་པོ་སིདྷའི་དགེ་བསྙེན་དྷརྨ་པཱ་ལ་ནས་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྤྱད་དེ་རྒྱལ་བསྟན་རྨང་ནས་གསོ་བའི་མཛད་བཟང་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གསུངས་གླེང་གནང༌། དེ་ནས་བཱ་ན་ར་སི་ ཧིན་རྡུ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ (Banaras Hindu University) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་དགའ་བསུ་དང་ཆེ་བསྟོད་ཞུ་བའི་མཛད་སྒོར་གདན་དྲངས། སློབ་སྤྱི་ནས། ད་ལམ་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ལ་ང་ཚོས་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་སྤྲོ་བྱུང་ཚུལ་ལ་སོགས་པའི་གསུང་བཤད་དང་སྦྲགས། ྋརྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་རྣམ་གཉིས་ལ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དེ་ནས་རིག་གཞུང་མཁས་དབང་ཆེན་པོར་གཟེངས་བསྟོད་ཞུས་ཏེ་སྤྱི་སྲོལ་མཁས་པའི་དབུ་ཞྭ་དང༌། ན་བཟའ་ཕུལ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “ད་ལམ་ངེད་ཅག་ས་གནས་འདིར་འབྱོར་སྐབས་ཁྱེད་རྣམ་པས་དམིགས་བསལ་དགའ་བསུ་དང༌། གཟེངས་རྟགས་ཆེན་པོ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་དང༌། ང་ཚོས་ད་ཕན་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་གྱི་མཐོང་ཚུལ་ལ་གྲུབ་མཐའ་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ལུགས་མང་དག་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། སྲིད་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་གར་རང་དབང་རང་བཙན་བྱུང་ཚུན་སློབ་གྲྭ། སྨན་ཁང༌། ཐོན་སྐྱེད་སོགས་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག་པར་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌། འདི་གའི་སློབ་གྲྭ་འདི་བཞིན་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཡིན་པའི་ཐོག རིས་མེད་ཡོན་ཏན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཁྱོན་ཆེ་ཡོད་པར་བརྟེན་ཁྱེད་རྣམ་པས་མ་འོངས་པར་རྒྱ་གར་ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་དང༌། མི་མང་བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོང་བའི་དོན་དུ་ཁུར་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད།” ཅེས་སོགས་གསུང་མོལ་གནང༌། ཧིན་དཱིའི་གསུང་སྒྱུར་ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད། དེ་རྗེས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གསུང་གླེང་གནང༌། ཝཱར་ཎར་ཉིན་གསུམ་བཞུགས་ཡུན་རིང༌། སྔར་སྟོན་པས་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་ས་གནས་ས་འབུམ་ཆེན་མོའི་སྤྱན་སྔར་སྟོང་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་མཆོད་འབུལ་ཐུགས་སྨོན། དགེ་བསྙེན་དྷརྨ་པཱ་ལས་བཞེངས་པའི་ལྷ་ཁང་ལ་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན། དེར་གནས་འཛིན་དགེ་སློང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པར་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་བསྟར་འབུལ། རྒྱ་མིའི་ལྷ་ཁང་ལ་གནས་གཟིགས། འབྲས་སྒོ་མང་ཐུབ་བསྟན་འབྱུང་གནས་ནས་ས་ཆ་སྤུས་ཉོ་ཟིན་པ་ལྟར་བོད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ (ད་ལྟའི་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་བོད་དགོན་འདི་ཡིན།) བཞེང་རྒྱུའི་ས་གནས་སུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་བཅགས་བྱིན་བརླབས་བསྐྱངས། དགའ་ལྡན་གསེར་བཟང་སྤྲུལ་སྐུས་སྐྱབས་ཞུས་ལྟར་ས་འབུམ་ཆེན་མོའི་སྤང་སྟེང་དུ་བོད་མི་གནས་སྐོར་བ་ཁྱོན་ཆེ་འདུས་འཛོམས་ལ་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་གྱི་ཆོས་འབྲེལ་བཀའ་སློབ་བཅས་གནང༌།

བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༣ (༡༩༥༦།༡༢།༢༤) ཉིན་རྩྭ་མཆོག་གྲོང་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ལྷ་ཁང་དུ་མཆོད་འབུལ་ཐུགས་སྨོན་དང༌། ཕྱི་ཉིན་ལུམྦི་ནཱིར་ཞབས་བཅགས་མཆོད་འབུལ་བསྐྱངས། དེར་བལ་གཞུང་ས་གནས་རྫོང་དཔོན་ནས་དགའ་བསུའི་སྣེ་ལེན་ཞུས་པར་གསུང་གླེང་གནང༌། དེ་ནས་སྒོ་རག་པུར་ (Gorakhpur) གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ནས་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུའི་སར་གདན་ཞུས་ལྟར། རང་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་ཇི་ལྟར་གདམས་པའི་རྣམ་གཞག་ལ་འདོར་ལེན་ཡང་དག་པ་དགོས་སྐོར་གསུང་མོལ་བསྐྱངས། ཚེས ༢༤ (༡༩༥༦།༡༢།༢༥) ཉིན་ནའུ་སྒར་ (Naugarh) གྲོང་ཁྱེར་དུ་གོང་བཞིན་དགའ་བསུ་སྣེ་ལེན་ཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ་གནས་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་རྡོར་གདན་དུ་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུའི་སར། སྔར་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་མཆོག་འདིར་ད་ལམ་དངོས་སུ་ཕེབས་ཐུབ་པར་སྐལ་བ་བཟང་པོ་བྱུང་ལུགས་དང༌། ད་ཆ་རང་ཅག་གི་སྟོན་པའི་བཀའ་དགོངས་ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབ་དགོས་ཚུལ་སོགས་གསུང་གླེང་གནང༌། རྡོར་གདན་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་མང་སྤྲོ་འབུལ་དང་འབྲེལ་སྟེང་ཤོད་ཚང་མར་གནས་གཟིགས། གཙང་ཁང་ཐུབ་པ་ལ་ཞལ་གསེར་དང་ན་བཟའ་སྣམ་སྦྱར་སྒྲོན་འབུལ་ཐོག་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། མཚན་ཞབས་པ། རྣམ་གྲྭ། སློབ་དབུ་བཅས་དང་ལྷན་དུ་སྤྱན་འདྲེན་ཁྲུས་གསོལ་མཆོད་འབུལ་རབ་གནས་སྔ་རྗེས་གནང༌། རྡོར་གདན་དུ་བཞུགས་རིང་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་དང༌། ལོ་དྲུག་དཀའ་སྤྱད། དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཤུལ། དུར་ཁྲོད་བསིལ་བའི་ཚལ་བཅས་པར་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། སྐབས་དེར་རྡོར་གདན་ཐུབ་དབང་སྤྱན་སྔར་གསེར་ཀོང་དཔང་ལ་ཁྲུ་གང་ལྷག་ཙམ་ཞིག་དང༌། ཞོལ་དཔར་མའི་བཀའ་འགྱུར་ཆ་ཚང་པོད་བརྒྱ་བཅས་འབུལ་གནང་མཛད།

གསེར་ཀོང་དེ་རྣམ་ཀུན་ས་གནས་གཞུང་གི་སྐོར་སྲུང་ལས་ཁུངས་ཤིག་ནས་བདག་ཉར་ཐོག ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྡོར་གདན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ནམ་གནང་སྐབས་སྲུང་ཆ་དང་བཅས་ཐུབ་དབང་སྤྱན་སྔར་མར་མེ་འགེངས་འབུལ་ཞུ་མུས་དང༌། བཀའ་འགྱུར་རྡོར་གདན་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་ལྷ་ཁང་དབུ་རྩེའི་དྲ་མིག་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ། རྡོར་གདན་ཁུལ་ས་འོག་ནས་རྙེད་ཐོན་སྔར་གྱི་སྐུ་བརྙན་ཁག་གཅིག་བདག་གཅེས་ཆེད་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཞིག་གོ་སྒྲིག་ཞུས་འདུག་པའི་ཐོག་མའི་སྒོ་འབྱེད་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༧ (༡༩༥༦།༡༢།༢༨) ཉིན་སྒོ་འབྱེད་གསུང་གླེང་དང༌། གཟིགས་སྐོར་ཐུགས་སྨོན་བཅས་གནང༌།

བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་དུས་འབྲེལ་གསོ་སྦྱོང་དགེ་འདུན་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་བརྒལ་བ་དང་ལྷན་དུ་མཛད། འདི་ལོ་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་གྱི་དུས་ཆེན་དམིགས་བསལ་ལ་བརྟེན་བོད་མི་དང༌། ལ་དྭགས། འབྲས་འབྲུག་ལ་སོགས་པའི་གནས་མཇལ་བ་ཁྱོན་ཆེ་རྡོར་གདན་དུ་འདུས་འཛོམས་སར། རང་ཅག་རྣམས་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་འདི་ལྟ་བུའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཆེས་སྐལ་བ་བཟང་བས་སྟོན་པ་དང༌། བསྟན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ངོ་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། ལས་འབྲས་རྣམ་གཞག་འདོར་ལེན་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དང༌། སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། ལྷག་ལྷའི་གཟུངས་སྔགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ།

རྡོར་གདན་ནས་རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་མཇལ་འཕྲད་ཆེད་ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་སྐོར་མཛད་རྣམ་ལས། “ས་ར་ན་ཐར་འབྱོར་སྐབས་ལྡི་ལི་གསར་པའི་རྒྱ་མིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་ནས་བང་མི་ཞིག་བཏང་འབྱོར་བྱུང་བ་དེའི་གོང་ལྷ་སྡོད་རྒྱ་ནག་སྐུ་ཚབ་དམག་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ནས་བཏང་བའི་རླུང་འཕྲིན་ཞིག་འཁྱེར་འདུག་པའི་ནང༌། བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་ཆེ་ཞིང༌། སོ་ཉུལ་བ་དང་མཉམ་ལས་བྱེད་མཁན་ཚོས་ངོ་ལོག་གི་འཆར་གཞི་གདིང་གི་འདུག་པས་ངོས་འཕྲལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་དགོས་ཚུལ་གསལ་འདུག རྡོར་གདན་དུ་འབྱོར་སྐབས་མཉམ་ཡོད་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་ནས་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ལྡི་ལིར་འབྱོར་རྒྱུར་ངོས་འཕྲད་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད་ལུགས་བརྗོད་འདུག དེར་བརྟེན་ཉིན་ཤས་རྗེས་མི་མཐུན་པ་དང༌། ཡིད་ཆེས་མེད་པ། དཀའ་རྙོག་ཅན་གྱི་སྲིད་དོན་བཅས་ཀྱི་འདམ་རྫབ་ནང་རང་ཉིད་མི་འདོད་བཞིན་དུ་དྲུད་འཐེན་བྱེད་དགོས་བྱུང༌།”86 ཞེས་གསལ།

དེ་རྗེས་‘‘ལྡི་ལི་གསར་པར་འབྱོར་སྐབས་གནས་ཁང་དུ་བསྐྱོད་ལོང་ཙམ་མེད་པར་མེ་འཁོར་ནས་བབས་མ་ཐག་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཡོད་སའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་དུ་ཐད་བསྐྱོད་བྱེད་དགོས་བྱུང༌།

དེ་སྐབས་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནས་ཕྲན་ལ་བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་འདུག་པས་འཕྲལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ན་ལེགས། གལ་སྲིད་ཟིང་ལངས་བྱུང་ན་འཕྲལ་མར་དྲག་གནོན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱ་གར་ནང་གི་བོད་མི་ཚོས་རྙོག་སློང་བྱེད་རྩིས་ཡོད་འདུག་གཤིས། ཁྱེད་རང་དོན་སྙིང་ལམ་ཕྱོགས་གང་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མ་ནོར་བར་གཟབ་གཟབ་ཀྱིས་སྔོན་ཚུད་སེམས་ཐག་གཅོད་དགོས་ཟེར་བར། ཕྲན་ནས་རྒྱ་མི་བོད་དུ་འབྱོར་ནས་དཀའ་ངལ་བྱུང་ཚུལ་ཁ་སྔོན་བརྗོད་པ་རྣམས་བསྐྱར་བརྗོད་ཀྱིས་ངས་ཐག་གཅོད་ཇི་བྱེད་ད་ལྟ་ལམ་སང་བརྗོད་སྟབས་བདེ་མིན།” ཞེས་དང༌།

ཡང་‘‘ད་ཕན་ང་ཚོར་མ་འགྲིགས་པ་ཇི་བྱུང་བརྗེད་དུ་འཇུག་རྒྱུར། ད་ཕྱིན་ང་ཚོར་མི་མང་གི་བློ་དང་མ་འཚམས་པའི་དཀའ་ངལ་འབྱུང་གཞིའི་རིགས་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་ལན་དུ། ཁོང་ནས་གསུང་དོན་སྙིང་པོར། བོད་ནང་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་རྒྱུ་རྣམས་བོད་མིའི་བསམ་འདོད་དང་བསྟུན་ནས་མ་གཏོགས་མི་བྱེད་པ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་བཀའ་གསལ་པོར་གནང་ཚུལ་ཟེར་ཞིང༌། ཁོང་གི་བརྗོད་ཕྱོགས་ལ་གཞིགས་ན་བོད་མིས་རྒྱ་མིར་དགའ་བསུ་མི་ཞུ་བའི་གནས་ཚུལ་ད་དུང་ཤེས་ཀྱི་མེད་པའི་ཟོལ་དུ་འདུག ཁོང་ནས་བརྗོད་གསལ། ཀ་སྦུག་ཁུལ་ནས་ཁོ་བོར་གདན་ཞུ་ཕུལ་ཡོད་ཚོད་ལ་ཁུལ་དེར་བོད་མིས་རྙོག་སློང་བྱེད་རྒྱུར་བརྟེན་མ་བསྐྱོད་ན་ལེགས་ཚུལ་ཟེར་ཞིང༌། ངས་དེ་སྐོར་བསམ་གཞིགས་བྱས་འཐུས་ཙམ་ལས་མ་བརྗོད། ཀ་སྦུག་ནི་རྒྱ་གར་བྱང་བརྒྱུད་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཡིན། ཁུལ་དེར་བོད་མི་གང་འཚམས་ཡོད་པ་དང༌། འགའ་ཤས་རྒྱ་མིའི་དབང་བསྒྱུར་འོག་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཡོང་བ་རེད། མཐར་ཁོང་ནས་ཕྲན་ལ་སློབ་སྟོན་ལྟ་བུར་བརྗོད་གསལ། རྒྱ་གར་གྱི་དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། འགའ་ཤས་ཡ་མཚན་ཅན་ཡོད་སྟབས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པོ་བྱེད་དགོས་སོགས་བརྗོད་དེ་གླེང་མོལ་ཐག་གཅོད་དཀའ་བ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་མུར་ཕྱིར་ལོག་ཡོང་བ་ཡིན། དེའི་ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་དང་ལྷན་ཕེབས་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་དམག་དཔོན་ཧོའོ་ལུང་ཟེར་བ་ཕྲན་སར་ཡོང་སྟེ་ངེད་བོད་ལ་འཕྲལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་དགོས་ལུགས་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱི་སློབ་སྟོན་དེ་ཡང་བསྐྱར་བྱས་བྱུང་ཞིང༌། ད་དུང་ཁོང་གིས། སེངྒེ་གངས་ལ་གནས་ན་སེངྒེ་དང༌། སེངྒེ་ཀླུང་དུ་བབས་ན་སྒོ་ཁྱིར་བེད་སྤྱོད་བྱེད། ཅེས་པའི་རྒྱ་མིའི་གཏམ་དཔེ་ཞིག་བཤད་བྱུང་བ་ཡང་དྲན་གྱི་འདུག སྐབས་དེར་ངས་གླེང་རྩོད་བྱེད་འདོད་མ་བྱུང༌། དེ་སྐབས་ངས་ནེ་རུའི་སློབ་སྟོན་དང༌། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནས་ངོས་དང༌། ངོས་ཀྱི་གཅེན་པོ་ཟུང་ལ་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རྣམས་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱས་ཟིན་ཏེ། ཁོ་བོ་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་རྒྱུ་ལམ་གཏན་འཁེལ་ཟིན་སྟབས་དེ་དོན་ཁས་ལེན་གནང་བ་རྣམས་སོར་གནས་ཡོང་རེ་ཡོད་ལུགས་བརྗོད་པ་ཡིན།”87 ཞེས་གསལ་བ་ལྟར། རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་འཕྲལ་མྱུར་ཕེབས་དགོས་པ་དང༌། ཀ་སྦུག་ཏུ་ཕེབས་རྒྱུར་ཡང་དགག་ཆ་ཞུས།

མཇལ་འཕྲད་འདིའི་སྐབས་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནས། རྒྱ་ནག་ཐང་སན་བླ་མའི་རིང་བསྲེལ་ཞིག་དང༌། དངུལ་འཛིན་ཞིག་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་འབུལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་འདི་དག་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་གནང་སྟེ་འབུལ་གནང་ཡོང་བ་ཞུས་པ་ལྟར་ཞལ་བཞེས་གནང༌། ཕྱི་ཉིན་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཇལ་འཕྲད་གནང་བར། ནེ་རུས། བོད་རྒྱའི་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གཞིར་བཟུང་གིས་ཁེ་ཕན་གང་ལོན་བྱེད་དགོས་པ་ལས། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་རོགས་རམ་ཞུ་མི་ཐུབ་ཚུལ་དང༌། གལ་སྲིད་ཁྱེད་ཀ་སྦུག་ཏུ་ཕེབས་འདོད་ཡོད་ན། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ལྟ་རྟོག་དང༌། སྐུ་སྲུང་གྲ་སྒྲིག་འཐུས་ཚང་ཞུས་འཐུས་གསུངས།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སླར་ཡང་རྡོར་གདན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང༌། མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་ཐུབ་དབང་སྤྱན་སྔར་མཆོད་འབུལ་ཐུགས་སྨོན་ཡང་ཡང་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་རྡོར་གདན་དགོན་པའི་འདུས་གྲྭ་ནས་བླ་མཆོད་ཀྱི་ཚོགས་འབུལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཐང་སན་བླ་མའི་རིང་བསྲེལ་འབུལ་བཞེས་མཛད་སྒོའི་ཉིནྋགོང་ས་མཆོག་རྡོར་གདན་ནས་ནཱ་ལེནྡྲར་ (Nalanda) སྣུམ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཤིང༌། རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང༌། རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་རྣམ་གཉིས་ངོ་ཕེབས་གནང༌། མཛད་སྒོའི་ཚོགས་འདུའི་སར་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནས། ད་ལམ་རྒྱ་ནག་གི་ནང་པའི་བླ་མ་སྙན་གྲགས་ཅན་ཐང་སན་བླ་མའི་རིང་བསྲེལ་དང༌། དངུལ་འཛིན་བཅས། རྒྱ་ནག་མི་མང་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གཙོ་འཛིན་སྐུ་གཞོན་པ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནས། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གནང་སྟེ་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུར་འབུལ་གནང་མཛད་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་གསུང་བཤད་དང༌། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། སྔར་དཀའ་སྤྱད་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོས་རྒྱ་གར་ནས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་ཁྱབ་སྤེལ་གནང་མཁན་ཐང་སན་བླ་མའི་རིང་བསྲེལ་ད་ལམ་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བར་དགྱེས་མཉེས་བྱུང་ཚུལ་དང་སྦྲགས་རིང་བསྲེལ་དང༌། དངུལ་འཛིན་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུར་འབུལ་གནང་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་ནེ་རུས། རྒྱ་ནག་ནས་ད་ལམ་རྩ་ཆེའི་རིང་བསྲེལ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གསུང་ལན་གནང༌། རྡོར་གདན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས། ནང་པའི་རིག་གཞུང་སློབ་གཉེར་ཁང་ཞིག་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུའི་ཨར་ལས་ཀྱི་རྨང་རྡོ་འཛུགས་པའི་མཛད་སྒོར་གདན་ཞུས་ལྟར། བོད་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༦ (༡༩༥༧།༡།༡༧) ཉིན་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་རྨང་རྡོ་འཛུགས་འཇོག་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་འཕགས་པའི་ཡུལ་འདིར་རྒྱལ་བསྟན་དར་རྒྱས་ཡོང་བའི་ཐུགས་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་གནང༌། དེའི་སྐོར་ཞྭ་སྒབ་པའི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ནང༌། “སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་ནང་སྡོད་བོད་ཀྱི་བདེ་དོན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་ཚོས་ལྡི་ལིར་བཀའ་ཤག་ལྷན་སར་བཅར་ཏེ་མེ་སྤྲེལ་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡ (༡༩༥༧།༡།༡) འཁོད་པའི་རྒྱལ་བློན་མཚན་འཁོད་སྙན་ཞུ་དང་བཅས་ལྷ་རབ་བོད་ནས་རྒྱ་དམར་ཞི་དྲག་ལས་བྱེད་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ཕྱིར་ཐོན་མ་བྱུང་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་སྐུ་བཞུགས་ཡོད་པ། དེ་མིན་རྒྱ་དམར་གྱི་འདོད་པ་ལྟར་བཙན་དབང་གིས་བཞག་བཅུག་པའི་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་པར་ལེགས་བཅོས་ཐོག བོད་ལྗོངས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ནང་བཙན་དབང་གི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་མཚམས་འཕྲལ་འཇོག་དང་འབྲེལ་དེང་སྐབས་ཁམས་དང་ཨ་མདོའི་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་དྲག་པོའི་བཙན་གནོན་བྱེད་པ་དེ་དག་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་ཡོང་བའི་བཀའ་མོལ་པེ་ཅིན་གཞུང་ལ་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ནས་གནང་སྟེ་ཁས་ལེན་མ་བྱས་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་རང་ལ་སྐུ་བཞུགས་གནང་ཐུབ་པ་སོགས་ཞུས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྐབས་དེར་རྒྱ་དམར་གྱི་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཡང་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་བར་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡོང་རྐྱེན་ཞིབ་ཕྲ་གསུང་འདུག་པ་མ་ཟད། བཀའ་ཤག་ནས་ཀྱང་རྒྱ་དམར་སྲིད་བློན་སོགས་ལ་ཁམས་ཕྱོགས་དྲག་པོའི་བཙན་གནོན་མཚམས་འཇོག་དགོས་ཚུལ་དང༌། བཅོས་བསྒྱུར་ཡང་ངང་འཐེན་དགོས་ཚུལ་བཀའ་མོལ་མཛད་ཚོད་ལྟར་གློ་བུར་པེ་ཅིན་ནས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་བཅོས་བསྒྱུར་ཐད་སྔ་འཕྲོས་ལོ་དྲུག་བར་འཐེན་རྒྱུ་དང༌། དེ་ཡང་བོད་མིའི་བློ་དང་བསྟུན་ཏེ་ལོ་བཅུའམ། བཅོ་ལྔའི་བར་ངང་འཐེན་བྱེད་རྒྱུ་ཡང་བོད་མིའི་བློ་ལ་མེད་ན་བཅོས་བསྒྱུར་རྩ་བ་ནས་མ་བྱས་ཀྱང་ཆོག་རྒྱུ། དེ་འབྲེལ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་སོགས་ལའང་རྒྱས་བསྡུས་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པས་མ་ཚད་དེ་དོན་བཀའ་ཤག་ཏུའང་རྒྱ་དཔོན་རྣམས་ནས་ཁས་ལེན་མང་པོ་བྱས་ཚོད། གང་ལྟར་བཀའ་ཤག་ནས་ཁྱེད་ཚོའི་ཞུ་གསལ་ཚང་མ་བོད་སྤྱིའི་བསྟན་སྲིད་བདེ་དོན་དངོས་འབྲེལ་ཡང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་རྒྱ་གར་དུ་སྐུ་བཞུགས་མཛད་རྒྱུ་གཏན་ནས་འགབ་མིན་ལ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་དོན་སྐོར་ཀྲུང་དབྱང་ལ་ཞུས་དང་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། བར་ལམ་རང་ཅག་ཚང་མས་དགེ་སྐྱོན་མིག་གིས་མཐོང་བཞིན་དུ་རང་སྐྱོན་དང༌། ངོ་སྲུང་ཁོ་ནས་འཕྲལ་འཕྲལ་སྐྱོན་བསྲང་མ་ཐུབ་པས་སྐྱོན་གནོད་ཆེན་པོ་བྱུང་གཤིས། ད་ནས་རང་ཅག་ཚང་མས་འཛེམ་ཟོན་སྤང་བའི་གནས་ལུགས་དྲང་པོ་གསུང་རྒྱུ་ཡིན་ན། ལེགས་ཆའི་བསམ་འཆར་ཡང་ཞུ་དགོས་ཕེབས་པ་བཞིན་ཕྱིན་ཆད་མཛད་སྒོའི་སྐོར་དོན་ཚན་བཞི་འཁོད་ཅིག་ཕུལ་ཏེ་གང་ལྟར་བཀའ་མོལ་དབུ་ད་ལམ་ལྡི་ལི་རང་ལ་བཙུགས་ཐོག རྒྱ་མིའི་གཞུང་ཚབ་བརྒྱུད་པེ་ཅིན་དུའང་ཞུ་གནང་མཛད་ཟིན་པ་ལྟར། མཇུག་འབྲས་ལྷ་ས་རང་ལ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་ནས་བདེ་དོན་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་ཐུན་མོང་ལ་གསུངས་པ་ཞེས་དང༌། ད་དུང་གཞིས་བྱེས་བསམ་པ་མཉམ་མཐུན་གྱི་ལས་དོན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་དང༌། གཞིས་བྱེས་འབྲེལ་བ་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་སོགས་ཞལ་བཞེས་མཁས་སྙན་འདྲ་ཆགས་མང་པོ་ཞིག་གསུངས་པ་དེ་དོན་སྐབས་འཕྲལ་སོ་སོར་ཡིན་ཤག་རང་བསམས་ཏེ་དགེ་སྐྱོན་ཅི་ཆེས་མངའ་ཁུལ་རྫོང་གཞིས་སྣེ་སྡོད་དང༌། མི་མང་རྣམས་ནས་བཀའ་ཤག་ལ་ཐད་ཀར་སྙན་འབུལ་གནང་དགོས་ཞེས་བཀའ་མོལ་ཇི་བྱུང་ཚང་མ་དཔར་འདེབས་ཀྱིས་བོད་ལྗོངས་རྒྱ་ཁྱབ་ཡོངས་ལ་འགྲེམས་སྤེལ་ཡང་བྱས་པ་རེད།”88 ཅེས་གསལ།

རྒྱ་གར་ནང་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་གྲས། ཇ་ཡ་པར་ཀ་ཤི་ན་ར་ཡན་ (Jayaprakash Narayan) མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ཁོང་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་ཧ་ཅང་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་གསན་བཞེས་དང༌། མ་འོངས་པར་ཕན་གྲོགས་ཞུ་དགོས་བྱུང་ན་ཆ་ཚང་ཞུ་འཐུས་ཞེས་ལྷག་བསམ་རྨ་མེད་ཀྱི་དགོངས་འཆར་ཡང་འབུལ་གནང་མཛད། རྡོར་གདན་ནས་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ (Calcutta) ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཀ་ཏ་ཁུལ་བྱང་ཆུབ་ཆེནཔོའི་ཆོས་ཚོགས་དང་གྲོང་ཁྱེར་མང་ཚོགས་ཀྱི་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུ་སོ་སོར་གསུང་བཤད་གནང༌། ཁུལ་དེའི་བཟོ་གྲྭ་འགའ་ཞིག་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་གླིང་བཅས་པར་གཟིགས་བསྐོར་བསྐྱངས།

བོད་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༡ (༡༩༥༧།༡།༢༡) ཉིན་ཀ་ཏར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་ལས་བྱེད་པས་མཇལ་བཅར་སྙན་ཞུས་ལྟར། རླུང་འཕྲིན་ཐོག་ཏུ་དགོངས་འཆར་གསུང་འཕྲིན་སྩལ།

བོད་ཚེས་ ༢༢ (༡༩༥༧།༡།༢༢) ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ཀ་ཏ་ནས་ཤི་ལི་སྒུ་རི་བར་ཆེད་གཏོང་མེ་འཁོར་དང༌། དེ་ནས་སྣུམ་འཁོར་ཐོག་ཀ་སྦུག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་བོད་རིགས་ཀྱིས་གཙོས། བལ་པོ། ཁ་ཆེ། ཀ་ཡན་སོགས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཡོངས་ནས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོས་ཕེབས་བསུའི་གཟིམ་སྒོ་རྒྱ་སེས་བཏུམས་པ་ཁག་མང་བཟོས་པའི་དགའ་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འཁོར་ཉུང་ཤས་དང༌། བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་བཅས་སྦག་ཊོ་ར་ (Bagdogra) ནས་གནམ་གྲུའི་ཐོག གོང་དཀར་གནམ་ཐང་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང༌། དེའི་སྐོར་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཅེས་པའི་ནང་འཁོད་དོན། “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་མཐའ་མའི་ཐག་གཅོད་མ་གནང་གོང༌། ང་ཕོད་ཀྱིས་རང་གི་ (རྒྱ་གར་དུ་མཉམ་འཁྲིད་ཡོད་པའི་) ལྕམ་ལ་ཕྲུ་གུ་བཙའ་ཉེར་ཡོད་པར་ཁ་གཡར་ཏེ་བོད་ལ་ལོག་ཡོང༌། ཁོང་འབྱོར་སྐབས་ང་ལྷ་སར་ཡོད་མུས་ཡིན་སྟབས། རྒྱ་གར་ནང་གནས་ཚུལ་ག་རེ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་མེད་ཐད་ཁོང་གི་མྱོང་ཚོར་ཐད་ཀར་གོ་ཐོས་བྱུང༌། དུས་དེར་ཁོང་གིས་ལྷ་སའི་ནང་གི་ལས་བྱེད་རྒྱ་དཔོན་མཐོ་ཤོས་ཐན་ཀོན་སན་ལ་གནས་ཚུལ་གཉིས་ཀྱི་ཐད་རེ་སྐུལ་ཞུས་པར་གཞིགས་ན། ཁོང་གིས་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེན་དུ་བསམ་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་གསལ་པོ་རེད། དེ་ཡང་རེ་བ་དང་པོ་ནི། ཁོ་རང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ནང་འཛུལ་ཞུགས་ཆོག་པའི་སྐོར་ཡིན་ཞིང༌།འདི་ནི་ཁོང་གིས་དོན་འདི་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་ཐེངས་དང་པོ་རེད།

རེ་འདུན་གཉིས་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཡ་མཚན་སྐྱེ་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། གལ་ཏེ་བོད་ནང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་དང་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གནས་མ་ཐུབ་པའི་དུས་སྐབས་བྱུང་ཚེ། ཁོང་དང་ཁོང་གི་ནང་མི་རྣམས་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་དང་ལྷན་དུ་འཁྲིད་དགོས་ཚུལ་བརྗོད་འདུག” ཅེས་དང༌། “ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་ང་ཕོད་ལ། བོད་ནང་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གནས་མི་ཐུབ་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ནམ་ཡང་འབྱུང་ངེས་མིན་སྟབས། བོད་ནས་ཐོན་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་མི་དགོས་ཚུལ་འགན་ལེན་བྱས་ཀྱང༌། ང་ཕོད་ཀྱི་རེ་འདུན་གཉིས་དེ་པེ་ཅིན་ནང་གི་གོང་རིམ་ལ་སྙན་གསན་ཞུས།”89 ཞེས་འཁོད། ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དེ་སྔོན་བལ་ཡུལ་ཁུལ་དུ་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་མེད་སྟབས་སྐབས་འདིར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཀ་སྦུག་དང་སྒང་ཏོག་ཁུལ་བཞུགས་ཡུན་རིང་བལ་ཡུལ་ཏུ་གནས་གཟིགས་ལ་ཕེབས། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཀ་སྦུག་ས་འདུའི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་བཞུགས། ཀ་སྦུག་ཏུ་དེ་སྔོན་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་བཞུགས་མྱོང་བ། མི་འགྱུར་མངོན་དགའ་ཕོ་བྲང་ཞེས་པ་འབྲུག་གི་གྲགས་ཤོས་ཧ་གྲོང་པའི་ཁྱིམ་ཚང་དེར་ར་ནི་ཆོས་དབྱིངས་དབང་མོས་བཞུགས་སྒྲིག་གདན་ཞུས་ལྟར། ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ། མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ། རྩེ་མགྲོན་གཅིག ནང་མ་སྒང་གི་ཕྱག་བྲིས་ཞབས་ཞུ་བ་རྩེ་དྲུང་གཅིག་བཅས་བཞུགས་ཡུན་རིང༌། ཁྱིམ་འཛིན་བཙུན་མོ་ཆོས་དབྱིངས་དབང་མོ་ནས་བསྙེན་བཀུར་ཟབ་རྒྱས་ཞུས། ཀ་སྦུག་ཏུ་བཞུགས་རིང་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནས་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་བཀོད་གསུང་བཤད་གནང༌། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ཞིག་ནས་དྭ་ཕྲུག་གང་འཚམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཡུལ་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་གཟིགས་སྐོར་དང་མཐུན་རྐྱེན་སྩལ། ཀ་སྦུག་ཐར་པ་ཆོས་གླིང་དགོན་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་གནས་གཟིགས་དང༌། བསྙེན་བཀུར། དགེ་འདུན་ཚོས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པར་མཚན་ལ་དགུང་འདེགས་ཐུབ་པའི་བླང་དོར་ཀུན་སྤྱོད་ཚུལ་མཐུན་དགོས་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྩལ། ཀ་སྦུག་ཁུལ་སྡོད་བོད་མི་འགོ་དམངས་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བཏབ་ལྟར། རྡོར་གླིང་དང་ཉེ་ཁོར་ས་ཁག་ནས་མཇལ་ཁར་བཅར་འབྱོར་མང་ཚོགས་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བར་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་དང༌། ལྷག་ལྷའི་གཟུངས་སྔགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང༌། སྡིག་སྤོང་དགེ་སྒྲུབ་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ།

བཟོ་ཡི་རིག་འཕྲུལ་སོར་མོའི་རྩེར་བླངས་པའི།།

ནོར་གྱི་ཟོང་ཁ་གཅིག་གིས་བསྐྲུན་པའི་ཤུལ།།

ཨ་ཇན་ཏ་ཞེས་རང་བྱུང་ཕུག་པའི་གཏེར།།

ཡོ་ལང་འཕྲུལ་གྱི་བཟོ་ཡི་བཀོད་པ་མཛེས།།

དེ་ཕྱིར་བརྩེ་ཆེན་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་དེས།།

ལེགས་བྱས་སྒྱུ་མའི་སྣང་བརྙན་བཀོད་པ་འབུམ།།

མཛེས་པའི་གནས་ཀྱི་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་དེར།།

རྣམ་པར་དཀར་བའི་འདུ་བྱེད་དགེ་བར་མཛད།།

ཀླུ་སྒྲུབ་ཀླུ་ཡི་དབང་པོས་ས་འཛིན་ལྟོར།།

སྒྱུ་འཕྲུལ་སྒྱུ་མའི་མཁྱེན་རབ་ཀློང་བརྡོལ་བའི།།

སྣང་སྟོང་སྟོང་པའི་ཚུལ་ལུགས་གསལ་བའི་གནས།།

ལྷོ་ཕྱོགས་ལྷོ་ཡི་དཔལ་རིའི་ཀུན་དགའ་རྒྱས།།

གང་ཚེ་ཐུབ་པ་མཆོག་གིས་ལྔ་སྡེ་སོགས།།

ལྷ་མིའི་འཁོར་ཚོགས་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོ་ལ།།

བདེན་བཞིའི་བླང་དོར་འདོམས་པའི་བྱིན་ཆགས་གནས།།

ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་མཇལ་སྨོན་མཆོད་སྤྲིན་གཡོས།།

དེ་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་སྡེ་སོགས།།

ལེགས་བྱས་ཉིན་བྱེད་མངོན་དགའ་སྟོང་འཚེར་ནས།།

ཤིས་པ་དགེ་བའི་ལེགས་ཚོགས་བསྟར་བ་ལ།།

བླང་དོར་གསུང་དབྱངས་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲ་བརྒྱ་རྒོད།།

ཆོས་ཀུན་དབྱིངས་སུ་རོ་མཉམ་ཡེ་ཤེས་འཕྲུལ།།

བྱང་ཆེན་སྙིང་པོར་གཞོལ་བའི་འཛིན་མའི་དབུས།།

རྡོ་རྗེ་ལྟར་བརྟན་རྨད་བྱུང་གནས་མཆོག་ཏུ།།

བྱང་ཆེན་སྤྱོད་པའི་དགེ་ལེགས་ཆར་དུ་བསྙིལ།།

སྲིད་ན་གྲགས་པ་འབར་བའི་ཆོས་སྡོང་ཆེར།།

སྟོང་གསུམ་རིན་ཆེན་བཀང་ཡང་བསྒྲུན་དཀའ་བའི།།

ནང་རྟེན་ཐུབ་པའི་སྣང་བརྙན་མདུན་ས་ཆེར།།

ཀུན་བཟང་སྤྱོད་པའི་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱས་མཛད་ཅིང༌།།

ངོ་མཚར་བཟོ་ཡི་སྒྱུ་འཕྲུལ་བསྡུས་པའི་དཔྱིད།།

སྣང་གསལ་བཀྲ་ཤིས་འབུམ་གྱི་བཅུད་ཆགས་པའི།།

རྟེན་དངོས་རིན་ཆེན་དང་པོའི་སྣོད་ཆེན་པོ།།

ཕུལ་བའི་འགྲོ་ཀུན་རྨོངས་མུན་སེལ་བར་མཛད།།

ཞི་བསིལ་དཔྱིད་ཀྱི་མཚར་སྡུག་ཕུང་པོ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་ནས་བཏོན་པ་བཞིན།། འོད་བརྒྱའི་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་ཆེ་རི་དབང་ལྷུན་པོའི་དཔལ་ལ་རྣམ་པར་འགྲན།། དམ་པའི་རང་བཞིན་རང་རྟགས་འཚེར་བའི་གྲགས་པའི་རླབས་ཕྲེང་མཐར་སོན་ཏེ།། བྱིན་ཆགས་གནས་ཆེན་རྩེ་བརྒྱར་འགྱིང་བའི་འགྲོ་བའི་མགོན་དེ་སྐྱབས་ཀྱི་མཆོག།

ཆེན་པོའི་མཐོངས་ལ་རྣམ་པར་འགྱིང་བཞིན་བཞིན་གྱི་ཟླ་བ་ལེགས་གྲོལ་བས།། ལ་ལ་གུས་པའི་འཕུར་ལྡིང་གཡོ་བཞིན་བསྟོད་དབྱངས་དབྱངས་ཀྱི་རོལ་པར་རྩེན།། དེ་ཚེ་བསོད་ནམས་ཀུ་མུད་ཆར་སྙིལ་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ཀྱིས།། རབ་མང་འགྲོ་ལ་ཆོས་སྦྱིན་འགྱེད་མཁས་མཚུངས་པ་མེད་དེ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག།

75 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༥༠ ཕྲེང་ ༡༢ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

76 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༥༤ ཕྲེང་ ༡༩ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

77 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༦༠ ཕྲེང་ ༤ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

78 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་༡༦༡ ཕྲེང་ ༤ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

79 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་༡༦༢ ཕྲེང་ ༡༨ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

80 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་༡༦༣ ཕྲེང་ ༡༡ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

81 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་༡༦༤ ཕྲེང་ ༡༨ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

82 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ་ཤོག་གྲངས་༡༡༦ ཕྲེང་ ༢༦ (༡༩༩༠)

83 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༦༥ ཕྲེང་ ༡༣ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

84 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༦༨ ཕྲེང་ ༣ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

85 ‘སྟག་འཚེར་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་ཡོངས་ལ་གཏམ་དུ་བྱ་བ་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ།’ ཤོག་ངོས་༡༤༩ ཕྲེང་ ༨ (༡༩༨༩)

86 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༧༡ ཕྲེང་ ༢༠ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

87 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༧༢ ཕྲེང་ ༩ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

88 ཞྭ་སྒབ་པའི་’བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་’གླེགས་བམ་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༤༩༦ ཕྲེང་༡༧ ཀ་བློན་སྦུག་ཞྭ་སྒབ་ཤག ༡༩༧༠

89 ‘བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག’ཤོག་གྲངས་ ༣༢༦ ཕྲེང་ ༡༤། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

ས་བཅད་གསུམ་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་འཕགས་ཡུལ་ནས་སླར་གངས་ལྗོངས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པ།

བོད་ནས་ཆེད་བཅར་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་བསུ་དང་པོ་བཀའ་ཚབ་གཡུ་ཐོག་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་དང༌། མཁན་དྲུང་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། གདན་འཐུས་བཅས་ཀ་སྦུག་ཏུ་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ། ད་ལྟའི་ཆར་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་ཕྱི་ནང་ཉེ་སྐོར་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་གནས་ཚུལ་རིགས་མ་མཆིས་ཀྱང༌། མདོ་སྟོད་སྨད་ཁུལ་བཙན་དབང་གི་སྒོ་ནས་གོ་མཚོན་རྣམས་ཕྱིར་བསྡུ་བྱེད་པ་དང༌། བླ་མ་དང༌། དཔོན་རིགས་མི་དྲག་སྤྱི་མོས་ཅན་རྣམས་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་དངོས་སུ་དམའ་འབེབས་སྐུར་འདེབས། དགོན་ཁག་མང་པོ་གཏོར་བཤིག བཅོས་བསྒྱུར་ལ་བསྙད་དེ་མང་ཚོགས་འཁོས་སུ་མི་ཕེབས་པའི་དྲག་གནོན་བྱས་པར་བརྟེན། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ནས་ཀྱང་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱིས་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་འདི་རིགས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ལག་བསྟར་བྱས་ན། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཐད་ལ་ལྟ་བཟོ་མེད་པའི་ཐབས་སྡུག་ཏུ་འགྱུར་ཉེན་ཅི་ཆེར་བརྟེན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རེ་ཞིག་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་རང་དུ་བཞུགས་གདན་འཇགས་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་ཚུལ་སྙན་སེང་ཞུས།

དེ་རྗེས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུར་ད་ལམ་ལྡི་ལིར་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་གྱི་ཆོས་ཚོགས་དང༌། དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་གནས་མཇལ་དང་མཆོད་འབུལ་དུ་ཕེབས་བཞུད་བཅས་པའི་རིང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཧ་ཅང་གཟེངས་བསྟོད་སྣེ་ལེན་མཐུན་འགྱུར་ཟབ་རྒྱས་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་དང༌། རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་ཡུན་རིང་གསུང་སྒྱུར་ཡ་པ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་དང༌། སྐུ་སྲུང་ཨ་འབྲུག་བྷ་བུ་གཉིས་ནས་ཞབས་ཞུ་ཧ་ཅང་འཐུས་ཚང་བྱུང་བས་ཁོང་གཉིས་ལ་དམིགས་བསལ་གཟིགས་བསྐྱངས་ཡོང་བ་ཞེས་འཁོད་པའི་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་འབུལ་བསྲིངས་གནང༌།

བོད་ཟླ་ ༡༡ (༡༩༥༧།༡) ཟླ་མཇུག་ལ་ཀ་སྦུག་ནས་འབྲས་ལྗོངས་སུ་ཆིབས་ཐོན་གནང་ཁར་ཀ་སྦུག་ཕོ་བྲང་དུ་རྟེན་སྐལ་སྐུ་པར་དང༌། ན་བཟའ། བྱིན་རྟེན་སྣ་མང༌། ངོ་མ་སོ་སོར་གོས་ཆེན་གྱི་ནམ་རྒྱུ་སོགས་གསོལ་རས་སྩལ་ཞིང༌། ཁྱིམ་བདག་ནས་ཀྱང་སྐུ་འཁོར་ཚང་མར་འབྲུག་ཐོན་དངོས་པོའི་རྟེན་ཆས་གཟབ་རྒྱས་བསྟར་འབུལ་ཐོག ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་དུ་ལོ་ཤས་བཞུགས་ན་ཡང་བཞུགས་གནས་བསྙེན་བཀུར་ཞབས་ཕྱི་ད་མུས་བཞིན་དགའ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་སྙན་སེང་ཞུས།

དེ་རྗེས་འབྲས་ལྗོངས་སུ་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་སྒང་ཐོག་ཏུ་བཞུགས་ཡུན་རིང་ཁུལ་དེའི་དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། མཆོད་འབུལ། འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོས་གསོལ་འདེབས་མཛད་པ་ལྟར་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་དབང་སྟ་གོན་དངོས་གཞི་དང་གཟུངས་སྔགས་ཁག་མང་གི་ལྗགས་ལུང༌། སེར་སྐྱ་སོ་སོའི་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་ཞིབ་རྒྱས་བཅས་སྩལ། ཡུལ་གྱི་ཐོན་དངོས་འབྲུ་སྣ་དང༌། སྨན་རིགས་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང༌། ཕྱུགས་གསོ་ཁང་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར་གནང༌། འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོས་སྒང་ཏོག་ཏུ་བོད་ཀྱི་གསུང་རབ་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཞིག་གསར་བསྐྲུན་ཞུ་རྒྱུའི་རྩིག་རྨང་གདིང་བའི་མཛད་སྒོར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་སོར་འཁོད་ཐོག ཤིས་བརྗོད་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས་ཤིང༌། དཔེ་མཛོད་འདིར་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཆེད་བོད་ནས་ཕྱག་དཔེ་གང་མང་གསོལ་རས་ཡོང་བའི་སྙན་སེང་གནང་བར་བཀའ་བཞེས་སྩལ་སྨིན་ལྟར། ྋརྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་དང༌། བསྟན་འགྱུར་གྱིས་མཚོན་རིས་མེད་ཆོས་རྒྱུད་ཁག་གི་གསུང་འབུམ་ཕྱག་དཔེ་དབུས་གཙང་ཁུལ་གང་ཡོད་ཐོག མདོར་ན་སྡེ་དགེ་པར་ཁང་གི་ཕྱག་དཔེ་ཁག་ཀྱང་ཆེད་གཉེར་རྩོལ་སྒྲུབ་ཞུ་དགོས་མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མར་བཀའ་ཁྱབ་གནང་དོན་བཞིན་བོད་ཀྱི་གསུང་རབ་ཧ་ལམ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱག་དཔེ་ཤིན་ཏུ་ཁྱོན་ཆེ་ལྷ་ས་ནས་སྣུམ་འཁོར་ནང་གྲོ་མོ་བར་དང༌། དེ་ནས་རྟ་དྲེལ་ཐོག་གདན་དྲངས་པ་དེང་སང་སྒང་ཏོག་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་བཞུགས་བཞིན་པ་འདི་དག་ཡིན།

སྲིད་ཚབ་ཟུར་པ་བདེ་མཁར་བ་མཆོག་བོད་ནས་གནས་སྐོར་ལ་བསྙད་དེ་འབྲས་ལྗོངས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་ལྟར། མཇལ་ཁར་བཅར་ཐོག བཀའ་གཡུ་དང༌། དྲུང་ངག་གཉིས་ཀྱི་ཞུ་དོན་ཕྱོགས་མཐུན་རེ་ཞིག་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་བཞུགས་རྒྱུ་མ་གཏོགས། བོད་དུ་ཕེབས་བློས་གཏན་ནས་བཟོད་མིན་ཞེས་ཞུ་ནན་ཆེ་ཁར། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྣམ་གཉིས་སོགས་ནས་ཀྱང་དེ་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་ནན་ཅི་ཆེ་གནང་ཞིང༌། གཞི་རྐང་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྒྱུ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་ཞལ་བཞེས་མ་གནང་ཁར། བོད་དུ་ཕེབས་ཏེ་གྲོས་མཐུན་ལག་ལེན་འཁེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་གནང་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་ལུགས་གསུང་པ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ཟླ་ ༡༡ པའི་ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ཁོང་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པས་ལས་དོན་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་རིགས་ལེགས་བཅོས་བྱ་རྒྱུ་དང༌། བཅོས་བསྒྱུར་ལོ་དྲུག་དུས་འགྱངས་ཁས་ལེན་གྱིས་ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་གཉིས་པའི་རིང་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་སྐོར་གཏན་ནས་གླེང་མི་སྲིད་པ་དང༌། ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་གཉིས་པའི་རྗེས་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་མིན་དེའང་སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་དང་ཆ་རྐྱེན་ལ་གཞིགས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་ཐག་གཅོད་གནང་རྒྱུ་རེད་ཅེས་ཞུས་པ་སོགས་ལག་ལེན་དུ་འགེལ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐེངས་གཅིག་སྤྲད་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་བོད་དུ་ཕེབས་རྒྱུའི་ཐུགས་གཏན་ལྡི་ལི་ནས་ལམ་འཁེལ་གྲུབ་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྲིད་ཟུར་ཀླུ་ཁང་པ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་དང༌། བཀའ་གཡུ། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྣམ་གཉིས་སོགས་ཀྱིས་གསུང་དོན་རྣམས་ཀྱང་རང་དོན་རང་གཅེས་ཀྱི་དགོངས་འཆར་ལྷག་བསམ་རྨ་མེད་དུ་སོང་གཤིས། དེ་སྐོར་གནས་དགའ་གཉིས་ལ་ལུང་འདྲི་གནང་བར་གཉིས་ཀས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་ན་ལེགས་ཚུལ་ཞུས།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “༥༦ ལོ་རྒྱ་གར་ལ་འགྲོ་དུས་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་སྤྱན་འདྲེན་ཞུས་པའི་བཀའ་ལུང་ནང༌། རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་ན་ལེགས་ཞེས་ཕེབས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་སྒང་ཏོག་ཏུ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་དང་བཀའ་མོལ་བྱུང་རྗེས་བསྐྱར་དུ་ལུང་ཞུ་ཕུལ་བར། རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་ན་ཡག་པོ་མེད། ཁ་སང་དེ་འདྲ་ཞུས་ན་ཡིད་ཆེས་གནང་གི་མ་རེད། ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། དེ་ནི་སྐབས་དུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་གསུངས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

ད་དུང་གལ་ཆེ་ནན་དཔེ་བཞིན་གཟན་རྟགས་བསྒྲིལ་གནང་ལ་ཡང་བོད་དུ་ཕེབས་རྒྱུ་བཟང་ཕེབས་བྱུང་བར་བརྟེན་དེ་དོན་རང་ལ་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་གནང༌། ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འཁོར་རྣམས་བལ་ཡུལ་ཁུལ་གནས་གཟིགས་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་སྒང་ཏོག་ཏུ་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་ཞིང༌། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་ཀ་སྦུག་ནས་སྒང་ཏོག་ཏུ་ཕེབས་འཛོམས་གནང༌། རིང་མིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་འབྲས་ལྗོངས་ནས་བོད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུར་བརྟེན།

བོད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ (༡༩༥༧།༢།༡༠) ཉིན་རང་གཞུང་ནས་གསོལ་སྟོན་ཟབ་རྒྱས་གནང་བའི་སར། སྐུའི་སྣེ་ཤན་དུ་ལྷན་བཅར་འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་ བྷི་ པན་ཌི་ (Apa.B.Pant) དང༌། འབྲས་ལྗོངས་སུ་བཅའ་བཞུགས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཁག འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོ་ཡབ་སྲས་དང་བཙུན་མོ་སྲས་སྲོས་འཁོར་བཅས། འབྲས་ལྗོངས་ཀྱི་བློན་པོ་ཞབས་འབྲིང་ཁག ཀ་སྦུག་ཕོ་བྲང་གི་ཁྱིམ་བདག་ཆོས་དབྱིངས་དབང་མོ་ལྟོས་བཅས། ཀ་སྦུག་དང༌། འབྲས་ལྗོངས་ཁུལ་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཆེད་བཅའ་སྡོད་གཞུང་ཞབས་དང༌། ལས་དོན་འགོ་བྱེད་ཁག་བཅས་མགྲོན་འབོད་གནང་བའི་སར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ལམ་ངོས་རང་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་པའི་སྐབས་གཙོ་བོ་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། འབྲས་ལྗོངས་གཞུང༌། སྦྱིན་བདག་བཙུན་མོ་ཆོས་དབྱིངས་དབང་མོ། རྒྱ་གར་དང༌། བལ་བོ། ཁ་ཆེའི་ཚོང་རིགས་ཁག བོད་མི་སེར་སྐྱ་སོགས་ཕྱོགས་ཚང་མ་ནས་དགའ་ཞེན་བཅོས་མིན་གྱི་སྣེ་ལེན་མཐུན་འགྱུར་བཟང་པོ་གནང་བ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་དང༌། ཚང་མ་སྐུ་ཁམས་བཟང་པོའི་ངང་རྗེས་སུ་མཇལ་རྒྱུའི་ཐུགས་སྨོན་ཡོད་ཅེས་སོགས་གསུང་བཤད་གནང༌། དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དང༌། འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས། ཀ་འབྲས་བོད་མིའི་སྤྱི་འཐུས་སོ་སོ་ནས་ད་ལམ་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་གར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་པར་དགའ་སྤྲོ་ཚད་མེད་བྱུང་བ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཚུལ་དང༌། སླར་ཡང་རྒྱ་གར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་པའི་སྐྱབས་འཇུག་ཡོང་བ་སོགས་རང་རང་གི་རེ་འདོད་བསམ་ཚུལ་རྣམས་སྙན་སེང་རིམ་བཞིན་ཞུས། འབྲས་ལྗོངས་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཡུན་རིང་ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་ཚང་མར་བཞུགས་ཡུལ་ཕེབས་སྒྲིག་དང༌། གསོལ་ཚིགས་ནར་འབུལ་ཐོག དམིགས་བསལ་དུ་ཐོག་མཐའི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ། ཕྱག་རྟགས་འབུལ་སྐྱེས་ཟབ་རྒྱས་བཅས་བསྟར་འབུལ་གནང་ཞིང༌། དེ་ལན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བྱིན་རྟེན་རྩ་ཆེ་སྣ་མང་དང༌། རྒྱལ་པོ་ཡབ་སྲས་བཙུན་མོ་བཅས་པར་ནབ་རྒྱུ་གོས་ཆེན་སོགས་འབུལ་གནང་མཛད། ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་ཡུན་རིང་སྐུའི་སྣེ་ཤན་ལྷན་བཅར་འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་ བྷི་ པན་ཌི་ལ་ལེགས་སྐྱེས་དང༌། གསུང་སྒྱུར་ཡ་པ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། སྐུ་སྲུང་ཨ་འབྲུག་བྷ་བུ་གཉིས་ལ་ཕྱག་སྲུང་བྱིན་རྟེན། ལེགས་སྐྱེས་བཅས་གསོལ་རས་སྩལ།

མེ་སྤྲེལ་བོད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༥ (༡༩༥༧ ༢ ༡༤) སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་རྣམས་འབྲས་ལྗོངས་ནས་བོད་དུ་ཕེབས་ཐོན་གནང༌། སྣུམ་འཁོར་བགྲོད་ལམ་ཡོད་ས་དཀར་པོ་ནང་བར་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་ནས་ཕེབས་འཁོར་ནང་གདན་དྲངས། དེ་ནས་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་དང༌། ཕེབས་སྐྱེལ་དུ་བཅར་བ་ཀ་རྡོར་ཁུལ་སྡོད་གཞུང་ཞབས་ཁག སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་བཅས་ནས་མཇལ་དར་འབུལ་བཞེས་སྐབས་སྐུ་གཅེན་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཐུགས་སྐྱོའི་རྣམ་འགྱུར་འགོག་མེད་དུ་ཐོན་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ང་ཚོ་མགྱོགས་པོ་ཐུག་ཡོང་ཞེས་བཀའ་གནང་སྟེ་ཆིབས་ཐོག་ཏུ་སྣ་ཐོད་ལའི་གྱེན་ཕྱོགས་ལ་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར། (སྐུ་གཅེན་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་གྱི་མཚན་ཁུར་བཞེས་ཏེ་ལྷན་ཕེབས་གྲས་ཡིན་ཀྱང༌། རྒྱ་གར་དུ་རྒྱུ་ལྷག་གིས་བསྙུང་གཞི་བྱུང་བ་གཤགས་བཅོས་གྲུབ་རུང་སྨན་བཅོས་མཇུག་སྐྱོང་ཆེད་རེ་ཞིག་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་འཐུས་སྙན་སེང་བཀའ་འཁྲོལ་བྱུང་བ་ཡིན།) དེའི་སྐོར་མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས་པའི་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་རྣམ་ནང༌། “སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལགས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ནས། བོད་དུ་རྒྱ་མིས་རྟག་པར་ངའི་སར་མི་བཏང་ནས་འགན་མི་བཟོད་པའི་བྱ་བྱེད་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ལ་ཅིས་ཀྱང་གནོད་སྐྱོན་དུ་འགྲོ་བར་དྭོགས་པས་ང་ཕར་ (བོད་དུ) འགྲོ་གི་མིན་གསུངས་ནས་བོད་དུ་མ་ཕེབས་པར་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་པ་རེད།” ཅེས་གསལ།

འཕགས་བོད་ས་མཚམས་སྣ་ཐོད་ལ་རྩེར་ཕེབས་འབྱོར་མཚམས། ཕེབས་སྐྱེལ་དུ་ལྷན་བཅར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་སྐུའི་སྣེ་ཤན་དུ་ཆེད་བསྐོས་འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་བྷི་པན་ཌི་དང༌། གསུང་སྒྱུར་ཡ་པ་བསོད་རྣམས་སྟོབས་རྒྱལ། གསང་བའི་སྐུ་སྲུང་འགོ་བྱེད་ཨ་འབྲུག་བྷ་བུ། རྒྱ་གར་ས་གནས་སྐོར་སྲུང་པའི་སྡེར་གཏོགས་སྐུ་སྲུང་འགོ་དམག་བཅས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་གུས་འདུད་ཞུས། འབྲས་སྤྱི་ཨ་པ་བྷི་པན་ཌི་ནས་གསོལ་དམ་ནང་གསོལ་འོ་ཚ་པོ་བསྣམས་འདུག་པ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཞལ་དཀར་གང་ཕུལ་བ་བཞེས་ཐོག ཕན་ཚུན་འབྲལ་དཀའི་འཁྲེང་ཉམས་དང་བཅས་བོད་ཕྱོགས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ནང༌། “གང་ལྟར་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཉེན་ཁ་ཆེ་ཞིང༌། འུ་ཐུག་ཏུ་གྱར་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རྣམས་ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་བའི་གོ་སྐབས་ད་དུང་ཐེངས་གཅིག་སྤྲོད་རྒྱུ་དང༌། ཞི་བའི་ལམ་ནས་བོད་ཀྱི་རང་དབང་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ད་དུང་ལན་གཅིག་བྱེད་རྒྱུར་སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་བྱས་པ་ཡིན།

རྙོག་འཛིང་ཆེན་པོའི་དཀའ་ངལ་དེ་དག་གིས་སྲིད་དོན་སྐོར་ཡིད་ཐང་ཆད་ཅིང༌། ལྡི་ལིར་སྡོད་ཡུན་གྱི་དུས་སྐབས་ཕལ་ཆེར་སྲིད་དོན་སྐོར་ལ་རྫོགས་ཏེ་ངའི་གནས་སྐོར་གྱི་དུས་ཡུན་མང་ཆེ་ཆུད་ཟོས་སུ་ཐལ་སོང༌། ད་ཆ་དཀའ་རྙོག་ཆེ་ལ་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་སྲིད་དོན་ལ་ཞེན་ལོག་སྐྱེས་ཤིང༌། གལ་སྲིད་བོད་ནང་ངའི་མི་མང་ཚོའི་ལས་འགན་མེད་ན་སྲིད་དོན་ནས་དགོངས་ཞུ་དགའ་པོའི་ངང་བྱེད་འདོད་བྱུང༌།”90 ཞེས་ཐུགས་སུན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་སྐུ་ངལ་གྱི་རྣམ་པ་གསལ་སྟོན་གནང༌།

སྣ་ཐོད་ལ་རྩེར་ཀ་དང་སྐུ་སྲུང་འགོ་དམག་བཅུ་སྐོར་དང༌། རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཅིན་རའོ་རན་གྱིས་འགོ་འཁྲིད་པའི་རྒྱ་དམག་ཁག་གཅིག་བཅས་སྐུ་སྲུང་ཞབས་ཞུར་ཆེད་འབྱོར་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་རྣམས་བོད་ས་གྲོ་མོའི་ཕྱོགས་ཕེབས་ཐོན་གནང༌། མཛད་རྣམ་ལས། “དམག་དཔོན་ཅིན་རའོ་རན་ཟེར་བ་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པའི་ནང་ནས་ཕྲན་གྱི་དགའ་མོས་ཡོད་པའི་གྲས་ཤིག་ཡིན། སེམས་བཟང་པོ་དང༌། གཡོ་ཟོལ་མེད་པ་ཞིག་རེད།”91 ཅེས་གསལ་བ་ལྟར། སྐབས་དེར་རྒྱ་མིའི་སྲིད་བྱུས་ཡུད་ཙམ་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ནམ། རང་ཉིད་ལྷག་བློ་གཟུར་གནས་གང་ལྟར། དམག་དཔོན་འདི་པ་སྣ་ཐོད་ལ་རྩེར་གདན་ཞུར་བཅར་བ་ནས། ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་ཞབས་སོར་མ་འཁོད་བར། རང་འཁྲིའི་སྐུ་སྲུང་ཞུ་སྒོར་དོ་ཁུར་བྱེད་པ་ལས། དེ་མིན་ཕེབས་བཞུགས་མཛད་འཆར་གཞན་དག་ལ་ཐེ་བྱུས་ཀ་ཀོར་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པར་ྋརྒྱལ་བའི་བཞེད་དགོངས་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཞུ་མཁན་ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་ནས་ཀྱང་ཡིད་མོས་ཆེན་པོ་’ཐོབ་མཁན་ཞིག་ཡིན།

དེའི་སྐོར་མཛད་རྣམ་ལས། “གང་འཚམས་ནས་གནམ་གཤིས་དྭངས་ཏེ་བགྲོད་ལམ་བྱེ་བར་སྣ་ཐོད་ལ་རྩེ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོགས་པོ་རྗེས་བཞུགས་པ་ཚོར་ག་ལེར་བཞུགས་ཞེས་ཕན་ཚུན་ཚང་མ་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་ཞུས་ཤིང༌། ལ་རྩེ་དེར་རྣམ་ཀུན་བོད་མིས་ལ་རྩེར་སྒྲེང་འཛུགས་བྱེད་པའི་དར་ལྕོག་ཁྲོད་རྒྱ་ནག་གི་དར་ཆ་དམར་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་དང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་འདྲ་རིས་སོགས་འདུག་པ་དེ་དག་དགའ་བསུའི་ཆེད་ཡིན་ཤག་ཀྱང༌། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་དེ་དག་མཐོང་བ་ན་ཡིད་སྐྱོའི་རང་བཞིན་ཞིག་བྱུང༌།”92 ཞེས་གསལ་བ་དང༌།

ཡང་དེའི་སྐོར་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས། “སྣ་ཐོད་ལ་རྩེར་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་མི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་སྐུ་ཞབས་ཨ་པ་བྷི་པན་ཌི་དེར་ཡོད་ཕེབས་སྐྱེལ་དུ་འབྱོར་བའི་མང་ཚོགས་སར། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲན་གསོའི་དུས་ཆེན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བར་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་བཅས་ཧ་ཅང་སྐལ་པ་བཟང་པོ་བྱུང༌།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་བོད་གཅིག་པུའི་བླ་མ་མིན་པར་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་བླ་མ་ཡང་ཡིན། ཁོང་ག་དུས་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་འདོད་ཡོད་ན་ཡང་ང་ཚོའི་གཞུང་དང་མི་མང་གིས་ཁོང་ལ་དགའ་བསུ་སྙིང་དབུས་ནས་ཞུ་གི་ཡོད་ཅེས་གསུང་བཤད་དང་སྦྲགས་མཇལ་དར་དང་མེ་ཏོག་བཅས་གུས་ཞབས་ཆེན་པོས་ཕུལ་ཞིང༌། ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་མི་རྣམས་དང་ཞལ་གྱེས་སྐབས་མགྲོན་སྦྱིན་ཚང་མས་འབྲལ་མི་ཕོད་པ་ལྟ་བུའི་གདུང་བ་ཟད་མི་ཤེས་པ་བྱུང༌།”93 ཞེས་གསལ།

ཡང་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་ལས།‘‘ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་གཏན་འཁེལ་འཕྲལ་སྒང་ཏོག་ཏུ་བཅར་ཞིང༌། དེ་ནས་ལྷན་བཅར་ཞུས་ཏེ་ས་མཚམས་སྣ་ཐོད་ལ་རྩེར་འབྱོར་སྐབས་རྒྱ་མིའི་ཕེབས་བསུ་སྲུང་དམག་རུ་དར་བཅས་མཐོང་སྐབས་བཙོན་ཁང་དུ་སླར་འཛུལ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྐྱོ་ཉམས་དང་འཇིགས་ཡེ་རེ་བ་བྱུང༌།”94 ཞེས་གསལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་སྣ་ཐོད་ལ་སྐྱོན་ནས་གྲོ་མོ་ཆུ་འབི་ཕོ་བྲང་གསོལ་ཚའི་སར་ཞབས་སོར་འཁོད་ཉིད་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བཞེས་ཀྱིས་ཆིབས་ཐོན་ལ་དེ་ཁུལ་སེར་སྐྱ་མི་མང་ནས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་བསྟར་སྒྲིག་ཕེབས་བསང་ཕུལ་ཞིང༌། ཞལ་མཇལ་ཞུས། གྲོ་སྤྱི་ཐའི་ཇི་ཚེས་གསུམ་ཕུན་ཁང་དང་གྲོ་ཁུལ་མི་མང་གི་སྤྱི་འཐུས། དུང་དཀར་དགོན་གྱི་བླ་གྲྭ་ལས་སྣེ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་དང༌། དགེ་འདུན་ཚོས་སེར་ཕྲེང༌། སྤྱན་རྒྱ་བཅས་ཀྱི་སྔུན་བསུས་ཏེ་དུང་དཀར་དགོན་བླ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་ཤག ཆིབས་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་གྲྭ་ཤག་ཁག་དང༌། སྐྱ་བོ་རྣམས་ཉེ་འགྲམ་གྲོང་ནང་བཅས་སུ་འཁོད། འདུ་ཁང་སྒོ་འཕྱོར་སྟེང་གི་གཟིམ་ཆུང་རབ་གསལ་ནང་གྲོ་མོར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་དམར་གྱི་འགོ་བྱེད་འགའ་ཤས་བཅར་བར་མཇལ་འཕྲད་སར་གསོལ་ཇ་དང༌། ཞལ་ཏོག་གནང༌། བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་ནས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་འབུལ་མི་མགྲོན་གཉེར་ཞིག་མཇལ་བཅར་མདུན་འཚམས་ལན་མཇལ་དར་འབུལ་བསྲིངས་མཛད།

གྲོ་ཕག་ཁུལ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་རིམ་བཞི་ཁྲི་སྨོན་སྲས་དང༌། གྲོ་མོ་ཁུལ་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་དམར་དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས་བཅས་མཇལ་བཅར་ཐོག་གྲོ་མོ་ཁུལ་ལས་དོན་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་སྙན་སེང་ཞུས་པ་གསན་བཞེས་གནང་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། སྔོན་ལོ་པེ་ཅིན་དུ་བསྐྱོད་སྐབས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང༌། ཕན་མིང་སོགས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། བོད་མི་མང་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བཏང་བ་ལས། ཁོང་ཚོ་བོད་གཞུང་དང་མི་མང་ཐོག་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་དུ་བཏང་བ་མིན་ཞེས་གསལ་པོར་གསུངས་བྱུང་བ་དང༌། ཉེ་དུས་རྒྱ་གར་དུ་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ནས་ཀྱང་བོད་ནང་བཅོས་བསྒྱུར་ལོ་དྲུག་དུས་འགྱངས་གཏན་འཁེལ་ཟིན་པ་དང༌། དེ་ནས་ཀྱང་བོད་མིའི་བསམ་འདོད་དང་བསྟུན་ནས་མ་གཏོགས་བྱེད་རྒྱུ་མིན་ཞེས་གསུངས་བྱུང་བ་དེས་ན། བོད་མི་མང་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་དང༌། མི་མང་གི་བློ་མོས་ཡོད་པའི་ལས་དོན་ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་ཐུབ་པའི་རིགས་འབད་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། དེ་རིགས་ལ་བོད་མིའི་འགོ་བྱེད་དང༌། མང་ཚོགས་ནས་ཀྱང་རང་དོན་རང་གཅེས་ཀྱི་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་དགོས། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ཀྱི་དུས་སྐབས་དང་མ་འཚམས་པ་དང༌། མང་ཚོགས་ཀྱི་བློ་མོས་མེད་པའི་རིགས་ལ་བཙན་དབང་གིས་བཀའ་བཀོད་བཏང་ཚེ་དོན་འབྲས་བཟང་པོ་ཡོང་དཀའ་བས་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་ཚོས་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ལ་ཞིབ་བརྟགས་ཐོག བོད་མིར་ཕན་སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལས་དོན་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་དགོས་ཤིང༌། རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་འགའི་ངང་ཐུང་བཙན་ཤུགས་བྱེད་ལས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་བོད་རྒྱའི་མཛའ་འབྲེལ་ལ་གནོད་འགལ་བྱུང་ན་མི་འགྲིགས་པས་དེ་རྩིས་ཕྱོགས་ཚང་མས་ཡིད་གཟབ་ནན་ཏན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ནན་ཆེ་སྩལ།

དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས།‘‘དེ་རྗེས་བོད་ནང་ལའང་ཆབ་མདོ་མངའ་ཁུལ་ཟིང་འཁྲུག་ལངས་ཚར་བ་རེད། རྒྱ་གར་ནང་ངོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་སྟངས་དེ་དང༌། གྲོ་མོར་སླེབས་རྗེས་པཎྜི་ནེ་ཧ་རུའི་བཀའ་སློབ་གཞི་བཞག་བྱས་ནས། ང་ཚོའི་ལེགས་པའི་ཆར་བསྟོད་བསྔགས་གཞན་གྱིས་གཏོང་གི་རེད། ལས་འགན་ཡོད་མཁན་ཚོས་ཉེས་པའི་ཆ་དེ་གོ་བསྡུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་ངོས་ནས་སྲིད་ཇུས་དེ་འདྲ་ཞིག་བཟུང་པ་ཡིན། ངེད་ཚོའི་གནད་དོན་དང་སྐྱོན་ཆ་ལྷག་བསྡད་པ་དེ་དག་སྐྱོན་བསྲིང་ག་འདྲ་བྱེད་རྒྱུ་འདུག་གམ་ཞེས་བཤད་པར། སྲིད་ཇུས་དེ་ལའང་རྒྱ་མི་དྭོགས་པ་ཞིག་སྐྱེས་མེད་དམ། དེ་རྗེས་རྒྱལ་རྩེར་ཡང་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན། རྒྱལ་རྩེར་དབྱིན་ཕ་ཐང (ཁུལ་དེའི་རྒྱ་དཔོན་གཙོ་བོ) ཡིན་པ་རེད། ཁོ་ཧ་ཅང་གདོང་སྐྱོ་པོ་ཁང་བྱིའུའི་བཟོ་འདྲ་པོ་ཞིག་ཡོད། དབྱིན་ཕ་ཐང་ཁོས་ཅུང་ཟད་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་ཞིག་བསྟན་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག” ཅེས་བཀའ་སྩལ། (དབྱིན་ཕ་ཐང་རྗེས་སུ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཏང་གི་དྲུང་ཆེ་ངོ་མ་བྱས་ཤིང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་མཉེས་པོ་མི་གནང་ས་ཞིག་རེད།) འཆར་ལོའི་དགུང་གསར་མཛད་སྒོ་རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེར་བསྐྱངས་གཏན་འཁེལ་བ་བཞིན། མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་བ་དང༌། ལས་བྱ་རྩེ་མགྲོན་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་གཉིས་བཞུགས་སྒྲིག་སྐོར་ལ་ལྟ་ཞིབ་ཏུ་སྔོན་བསྐྱོད་ཞུས། གྲོ་མོར་ཁུལ་དེའི་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་གསོལ་བཏབ་ལྟར་འདོད་ཆོས་ཁག་སྩལ་རྒྱུར་དུང་དཀར་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སྒོ་འཕྱོར་ནང་བཞུགས་ཁྲི་སྒྲོན། དུང་དཀར་དགོན་དང༌། དེ་མིན་དགོན་གཞན་དགེ་འདུན་རྣམས་དང༌། གྲོ་མོ་སྟོད་ཀྱི་མི་མང་བཅས་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཞིག་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་དུ་གྲལ་ལ་འཁོད། དགོན་པའི་ལས་སྣེ་དང༌། མི་མང་འཐུས་མི་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་སོགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་མཚམས་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང༌། དམིགས་བརྩེ་མ་དང༌། མ་ཎི་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་རིམ་སྩལ་རྗེས་ཚང་མར་མཇལ་ཁ་གནང༌།

དེ་རྗེས་དུང་དཀར་དགོན་པའི་ལྷོ་ནུབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ལྷ་མོ་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་འཕྲིན་བསྐུལ་མཛད། དུང་དགོན་འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་འགྱེད་སྩལ། དེ་ནས་ཕེབས་ཐོན་ཕག་རིར་ཕེབས་ཉེར་གྲོ་སྤྱི་ཚེས་གསུམ་ཕུན་ཁང་དང༌། ཤོ་བཤེར་དོ་དམ་མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ཕག་རི་རྫོང་སྡོད་ཞོལ་ཁང་སྲས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ། ཕག་རི་གྲོང་ཁྱེར་ལྷོར་རྒྱུད་སྟོད་པའི་འཛིན་ཁོངས་བསམ་གླིང་དགོན་དང༌། བྲག་ཐོག་སྒང༌། དགའ་ཤར་འཛིན་ཁོངས་རི་ཆུང་སྤོ་ཏོ། ཕག་རིའི་བྱང་ངོས་བཀྲས་བླའི་འཛིན་ཁོངས་དགོན་པ་གོང་འོག་གཉིས་བཅས་ཀྱི་བླ་མ་དང་མཁན་པོ་ལས་སྣེ་གྲྭ་མང་བཅས་ནས་སེར་ཕྲེང༌། མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ནས་སྤོས་སྣེ་མཇལ་དར་དང༌། མི་མང་རྣམས་ནས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་བསྟར་སྒྲིག་ཕེབས་བསང་ཕུལ་ཞིང༌། ཕག་རི་གཞུང་ཁང་ཐོག་བརྩེགས་ཅན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་ཤག ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་གྲོང་ནང་ཁང་ཁུངས་ཁག་དང༌། མགྲོན་གཟིམ་ཤོ་ཁང་ཉེ་འདབ་བཅས་སུ་འཁོད། གོང་གསལ་དགོན་ཁག་སོ་སོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཞབས་སོར་འཁོད་པའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན། རིམ་པས་ཁུངས་སོ་སོར་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་དང༌། འདུས་ཚོགས་ལ་བསྙེན་བཀུར་གནས་གཟིགས་བཅས་ཁག་སོ་སོར་བསྐྱངས།

དགོན་ཁག་སོ་སོའི་བླ་མ་ལས་སྣེ་དགེ་འདུན་དང༌། ཉེ་འཁོར་མི་མང་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། དགོན་སྡེ་སོ་སོའི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་ཁུངས་དག་ལག་ལེན་དང་འདུལ་ཁྲིམས་གཅེས་སྲུང་དགོས་གལ་སོགས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས། ཕག་རི་དགོན་ཁག་སྤྱི་དང༌། ཡུལ་གྲོང་ཡས་མས་སྤྱི་མགྲིན་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན། ཤོ་ཁང་ར་སྒོར་མཐིལ་དུ་དབུ་གུར་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་འཁོད་མཚམས། སྐྱབས་འགྲོ། མ་ཎི། དམིགས་བརྩེ་མ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་རྗེས་ཚང་མས་སྡིག་སྤོང་དགེ་སྒྲུབ་བླང་དོར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དགོས་སྐོར་སོགས་བཀའ་སློབ་དང་འབྲེལ་ཚང་མར་མཇལ་ཁ་སྲུང་བྱིན་སྩལ། ཕག་རི་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས། གནས་རྙིང་དགོན་འཛིན་བསམ་སྡིང་བླ་གྲྭ་ནས་སྙན་ཞུ་སྔོན་ཕུལ་བཞིན་བཀའ་བཞེས་ཐོབ་པ་ལྟར། གནས་རྙིང་དགོན་པའི་བླ་བྲང་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས། གསོལ་འབྲས་ཕེབས། དགོན་བདག་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་མཇལ་བཅར་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། འདུ་ཁང་དང༌། ལྷ་ཁང་ཁག་ལ་གཞུང་གནས་ནས་མཆོད་འབུལ་དང༌། འདུས་ཚོགས་ལ་བསྙེན་འགྱེད་དང་འབྲེལ་གནས་གཟིགས་མཛད། ཉེ་འཁྲིས་རྒྱུད་སྟོད་ཁོངས་འདུ་ཁང་ལ་ཡང་གནས་གཟིགས་མཆོད་བསྙེན་གོང་བཞིན་གནང༌། གསོལ་ཚིགས་འདེགས་འབུལ་གྲུབ་ཉིད། རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེར་ཕེབས་ཉེར། རྒྱལ་རྩེ་ཚོང་སྤྱི་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་ཉི་མའི་ངོ་ཚབ་དང༌། དཔལ་ཆོས་མཁན་པོ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་ཐུབ་བསྟན་པད་མ་དང༌། རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་ཤོད་དྲུང་འབྱོར་རྒྱས། སེར་ཕུན་ལས་འཛིན་སྟག་བྲག་བླ་བྲང་དང༌། བློ་གླིང་གྲྭ་ཚང༌། ཕ་ལྕང་དགའ་གསུམ། སྒེར་གཞུང་ཆོས་བཅས་ཀྱི་གཙོ་རྒན། རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེ་བླ་ཁག་བཅུ་དྲུག་གི་མཁན་བླ་ལས་སྣེ་འདུས་མང༌། ཉེ་འཁོར་དགོན་ཁག་གི་དགེ་བཙུན། རྒྱལ་རྩེ་ཁུལ་གྱི་བྲོ་པ་དང༌། གཞས་མ་ཁག རྒྱ་ཆེའི་བཟོ་ཞིང་འབྲོག་གསུམ། སློབ་གྲྭ་བ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཁོངས་བོད་རྒྱའི་འགོ་འཛིན་ལས་བྱེད་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ། དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེའི་རིན་ལྡིང་གྲྭ་ཚང་གསར་བཞེངས་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། གསོལ་འབྲས་ཕེབས། ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་ཉི་འོད་སྡིངས་ཆ་དང༌། འགག་སོ་སོར་འཁོད།

དེ་རྗེས་ཉི་འོད་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བཤམས། རིན་ལྡིང་གྲྭ་ཚང་མཁན་པོས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། དཔལ་ཆོས་མཚན་ཉིད་དགེ་བཤེས་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་དབུ་གཏུགས་དང༌། བཀའ་བློན་ནས། ཆིབས་ཞབས་ལས་ཚན་ཡན་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ་རྗེས། ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཕེབས་བསུར་བཅར་བ་བཀའ་ཚབ་བླ་མ་སྣེ་ཤར་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་དང༌། དྲུང་རྩིས། གདན་སའི་མཁན་འཐུས། གར་དཔོན་སོགས་འབྱོར་ཕྱག་ལ་བཀའ་ཚབ་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། དེ་བྱིངས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། ཕྱག་དབང་སྩལ། གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་ཆོག་སོགས་མཛད་སྒོ་རིམ་པ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྟར། རྒྱལ་རྩེ་ཁུལ་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་དགོན་ཡུལ་ཐུན་མོང་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བཏབ་བཞིན། དཔལ་ཆོས་དགོན་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གི་སྒོ་འཕྱོར་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་སྐོར་ལ་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་དང༌། སྐྱབས་འགྲོ། མ་ཎི་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྨིན་སྩལ་ཐོག དགོན་སྡེ་དང་གྲྭ་བཙུན་ཁག་ནས་བསླབ་ཁྲིམས་གཅེས་སྲུང་གིས་མདོ་སྔགས་ཡ་མ་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་བཤད་སྒྲུབ་འཆད་ཉན་གོང་འཕེལ་དགོས་པ་དང༌། ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་ཚོས་ཀྱང་མི་སེར་ལ་བརྡབ་གསིག་བློ་ཤས་མི་འགྲོ་ཞིང༌། དགེ་རྫས་བར་མ་དོར་བཏང་ཉེས་སུ་མ་སོང་བ་དགོས་སྐོར་དང༌། མི་སྡེ་ཚོས་ཀྱང་མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གཞིར་བཞག་དགེ་བཅུའི་ཉམས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་དགོས་སྐོར་དང༌། དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་ལུང་གང་སར་སྔོན་མེད་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟར། ང་ཚོ་བོད་ནས་ཀྱང་དུས་བསྟུན་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པ་ལས། སྔར་མུས་སུ་སྡོད་ཐབས་མེད་པ་དང༌། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནས་བོད་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་དོན་དུ་ལས་དོན་གསར་པ་ཇི་སྙེད་འཆར་འགོད་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་རིགས་ལ་བོད་མིའི་ཕྱོགས་ནས་མཐུན་འགྱུར་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་སྐོར། གལ་ཏེ་ལས་རིགས་འགའ་ཞིག་ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་མ་རན་པ་དང༌། བོད་མིའི་འདོད་བློར་མ་བབས་པའི་རིགས་ཡོད་ཚེ་འགོ་འཁྲིད་ལས་བྱེད་པར་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བཤད་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པ། བྱིས་པ་ན་ཆུང་རྣམས་ཁྱིམ་ཚང་གི་ལས་ཀའི་དོན་དུ་མ་ཉར་བར་ངེས་པར་སློབ་གྲྭར་འཇུག་གཏོང་དགོས་གལ། མང་ཚོགས་སྤྱི་བྱིངས་ནས་ཀྱང་རང་རང་ལོ་ཚོད་བློ་ནུས་དང་བསྟུན་པའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ཏེ་སོ་སོའི་ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ལས་དོན་ཚང་མ་བོད་མི་རང་ཉིད་ནས་བྱེད་ཐུབ་པའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་ཞིབ་ཕྲའི་བཀའ་སློབ་སྩལ། གཞུང་གནས་ནས་རྟེན་གཙོ་ཇོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སོགས་ལ་གསེར་ཆབ་ན་བཟའ་སྒྲོན་འབུལ་དང་འབྲེལ་མཆོད་པ་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་ཐོག་ཚོགས་ཆེན་དུ་མང་ཇ་བཞེས་ཐུག་དང༌། སྐུ་འགྱེད། དེ་བཞིན་གྲྭ་ཚང་ཆེ་ཆུང་ཚང་མར་མང་འགྱེད། སྐུ་འབུམ་མཆོད་རྟེན་གྱིས་གཙོས་ལྷ་ཁང་རྟེན་ཁག་སོ་སོར་སྟོང་མཆོད་བརྒྱ་མཆོད་ཅི་རིགས་འབུལ་གནང་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནས་རྒྱལ་རྩེ་ཁུལ་གྱི་ལས་དོན་བྱེད་པོར་མངགས་པ་ཐའི་ཇི་སྡིང་བྱ་བ་དང༌། དཔལ་ཆོས་མཁན་པོ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་ཐུབ་བསྟན་པད་མ། རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་སྡོད་ཤོད་དྲུང་འབྱོར་རྒྱས་པ། རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས་བཅས་མཇལ་བཅར་ཐོག རྒྱལ་རྩེ་ཁུལ་ལས་དོན་སྒྲུབ་བཞིན་པ་ཁག་གི་གནས་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས། ལས་དོན་གང་ཅི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། མི་མང་ལ་འཕྲལ་ཕུགས་གང་སར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་མེད་ལ་ཞིབ་བརྟག་གིས་སྒྲུབ་དགོས་པ་དང༌། དེ་ཡང་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་དང་འཚམས་མིན། མང་ཚོགས་ཀྱི་འདོད་བློར་འཐད་མིན་སོགས་གྲོས་བསྡུར་ཞིབ་ལྷུག་བྱེད་གལ་ལས། བཙན་དབང་བཀའ་འབེབས་ལྟ་བུ་བྱས་ན་མི་འགྲིགས་ཚུལ་སོགས་གྲོ་མོར་བཀའ་སློབ་ཇི་གནང་དང་ཕྱོགས་མཐུན་བཀའ་སློབ་སྩལ།

བོད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༦ (༡༩༥༧།༢།༢༥) ཉིན་པ་སྣམ་དགའ་གདོང་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་པ་སྣམ་རྫོང་རྩེ་དྲུང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་དང༌། དགོན་གྱི་སློབ་དཔོན། མཚན་ཉིད་སློབ་དགེ་ཁུ་ནུ་བ་བློ་གླིང་དགེ་བཤེས་རིག་འཛིན་བསྟན་པ། བློ་གླིང་གྲྭ་ཚང་གི་འཚོ་འཛིན་ཨོ་རྒྱན། ལས་སྣེ་གྲྭ་མང་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་སྤྱན་རྒྱ་སེར་ཕྲེང་དང༌། ཡུལ་མི་རྣམས་ནས་ལག་ཏུ་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་པ་དང༌། གཞས་པ་གཞས་མ་བཅས་ཚང་མས་ཡུལ་ལུགས་རྒྱན་གོས་དང་ལྡན་གཟབ་སྤྲོས་ཀྱིས་དགའ་དད་སྤྲོ་བ་ཆེར་འཕེལ་གྱི་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་དགའ་གདོང་དགོན་པའི་བླ་བྲང་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་དྲངས། གསོལ་འབྲས་ཕེབས། དགོན་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས།

འདི་ཉིན་གཞུང་གནས་ནས་འདུ་ཁང་གི་རྟེན་གཙོས་མཚོན་རྟེན་གསུམ་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་ཁག་འབུལ་བཤམས་དང་འབྲེལ་འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་འགྱེད་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་སྟེང་ཤོད་ཚང་མར་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་དགོན་ཡུལ་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སེར་སྐྱ་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་བརྒལ་བར་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་ལྗགས་ལུང་ཁག་སོགས་རིམ་བཞིན་སྩལ་རྗེས། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ནས་བསླབ་གསུམ་ཉམས་ལེན་དང༌། མདོ་སྔགས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་སྒྲུབ་འཆད་ཉན་གོང་འཕེལ་དགོས་པ་དང༌། མི་མང་རྣམས་ནས་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། ལས་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས། མི་དགེ་བཅུ་སྤང་ཞིང༌། དགེ་བ་བཅུ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་མ་ཟད་དུས་བསྟུན་ཤེས་ཡོན་དང༌། ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་ལ་དོ་ཁུར་དགོས་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དེའི་སྐོར་འབྲས་བློ་གླིང་ཚ་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོས། “སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ་མི་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་ཆེན་གྱི་དབུ་གཙོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་ཞལ་སྒྱུར་སྐབས་ཚུར་ལམ་ཕྲན་ཚོའི་གཞིས་དགོན་དགའ་གདོང་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་བཀའ་དྲིན་ཆེས་འཁོད་ཐུབ་པའི་གསོལ་འདེབས་སྙན་ཞུ་དང་པོ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་དང༌། གཉིས་པ་གྲོ་མོ། གསུམ་པ་རྒྱལ་རྩེ་བཅས་སོ་སོར་གྲྭ་ཚང་ནས་འཐུས་མི་ཆེད་བཅར་སྙན་སེང་སྐྱབས་འཇུག་སྔོན་སོང་ལྟར། མེ་བྱ་གནམ་ལོ་གསར་ཉེའི་བོད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༣ (༡༩༥༧།༢།༢༢) ཙམ་ལ་དགོན་པར་ཞབས་སོར་དངོས་འཁོད་ཐུབ་པའི་སྐལ་བཟང་བྱུང་སོང༌། སྐབས་དེར་རྒན་རིག་འཛིན་བསྟན་པ་ (འཁྲུངས་ཡུལ་ཁུ་ནུ་) མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་དགའ་གདོང་དགོན་པར་བཤད་གྲྭ་དར་རྒྱས་ཚགས་ཚུད་གང་ལེགས་ཡོད་པའི་གནས་བབས་དངོས་སུ་གཟིགས་ཤིང༌། རྒན་རིན་པོ་ཆེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་སུ་དགོངས་ཏེ་དབུ་ཞྭ་པཎ་ཞྭ་ཞིག་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དགྱེས་བཞེས་དང་འབྲེལ་བཤད་གྲྭ་གསར་འཛུགས་དར་རྒྱས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་དང་སླད་ཆར་དབྱར་ཆོས་དགུན་ཆོས་ཚོགས་རྒྱུའི་ཐབས་རྟེན་དམིགས་སྒོ་ཡོད་མེད་བཀའ་སྩལ་དང་འབྲེལ་མེད་ཚེ་གཞུང་གནས་ནས་གསོལ་རས་གནང་རྒྱུར་རིམ་པས་འབྲེལ་བ་ཞུ་དགོས་བཀའ་བཟང་ཕེབས། སྐབས་དེར་པ་སྣམ་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱལ་རྩེ་དང༌། གཞིས་རྩེ། དབང་ལྡན། འདུས་འབྱུང༌། ཤངས། ལྷ་བུ། རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་ནས་སེར་སྐྱ་འདུས་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་ཆོས་འབྲེལ་བཀའ་དབང་དང༌། མཇལ་དམངས་བཅས་རིམ་སྩལ། གྲྭ་པ་དཔེ་ཆ་བ་རྣམས་གོ་རིམ་གྱིས་བཞུགས་ཁྲིའི་སྐུ་གམ་དུ་རྩོད་རྒྱུགས་རྟགས་བསལ་འབུལ་བཅར་གྱི་སྐལ་བཟང་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱད་ཅིང༌། ཐོག་མར་རང་ཉིད་གྲོང་གསེབ་པར་སོང་ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་གཟིལ་མ་བཟོད་པར་དངངས་ཚབས་ཅི་ཆེ་བྱུང་ཡང་སྔོན་བསགས་བཟང་པོའི་འཕེན་ཤུགས་ལྟ་བུས་སྤྱན་སྔར་རྟགས་བསལ་འབུལ་སྒོ་ལམ་འགྲོ་ཆེ་བྱུང་སོང་བར་དགྱེས་སྣང་ཆེན་པོས་སྐད་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་བྱོས་ཞེས་བཀའ་ཕེབས།

དེ་ནས་རིམ་བཞིན་སེར་མོ་བ་རྣམས་ལ་ཕྱག་དབང་རྗེན་ཕྱག་དང༌། སྐྱ་བོ་མང་ཚོགས་ལ་དར་དཔྱངས་ཀྱི་ཕྱག་དབང་དང་ཕྱག་སྲུང་རིམ་སྩལ། མཇལ་འདུས་སེར་སྐྱ་ཚང་མས་འདི་ཕྱི་གཏན་འདུན་ལ་དམིགས་ཏེ་འཁོས་བསྟུན་དད་རྫས་འབུལ་སྤམ་མཐོ་བ་རྣམས་གྲོང་གསེབ་ཉམ་ཐག་རིགས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བྱམས་དགོངས་ཆེན་པོས་སྐབས་སོ་སོར་ཐད་ཀར་གསོལ་རས་རྒྱ་ཆེ་གནང༌། དགེ་འདུན་སེར་མོ་བའི་མཇལ་བཅར་གྲལ་བསྟར་ཁོངས་བཟོད་པ་ལགས་སུ་བསླབ་སྐྱོན་ཕོག་པར་མཁྱེན་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་ནས་མཁན་དྲུང་ལྕོག་སྟེང་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་དང༌། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་བརྒྱུད་ཁོ་པར་མཇལ་ཁའི་ཕྱག་སྲུང་དཀར་པོ་གཡོག་དགོས་བཀའ་མངགས་མཛད་དེ་འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པའི་བཞེད་སྲོལ་ལ་རྨ་མི་འབྱིན་པའི་སླད་ཁྲིམས་བདག་ཁྲིམས་གཅེས་ཀྱི་བསྟན་པ་དག་ཐེར་མཚན་གྲགས་མཐོན་པའི་ཕྱག་བཞེས་དངོས་བསྟར་མཛད་པའི་མཚན་སྙན་གྱིས་ཁྱབ་ཅེས་དང༌།

ྋརྒྱལ་བའི་སྤྱན་སྔར་རྟགས་བསལ་འབུལ་མཁན་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་འབྲེལ་ཁྱེད་ཚོའི་ཁྲོད་གདན་སར་འགྲོ་མྱོང་མཁན་ཡོད་མེད་བཀའ་རྩད་ཕེབས། གུས་རང་གདན་སར་ཐེངས་གཅིག་འགྲོ་མྱོང་ཡོད་ཞུས་ལ་དེ་འདྲ་ཡིན་ན་ལེགས། ཆུ་ཆེ་སར་ཉ་ཆེ་བ་དང༌། ཆུ་ཆུང་སར་ཉ་ཆུང་བའི་དོན་བཞིན་ཁྱེད་རང་ཚོ་རྒན་གྲས་ཁག་གཅིག་གདན་སར་སློབ་གཉེར་དུ་འགྲོ་ཐབས་བྱེད་གལ་ཆེ་བ་དང༌། ན་གཞོན་ཚོར་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ཕྱོགས་བསྡོམས་དང་མཚན་ཉིད་སློབ་སྦྱོང་དཔྱིས་ཕྱིན་ཚད་འཕེར་ཡོང་ཆེད་རྒན་རིག་འཛིན་བསྟན་པ་དགོན་པར་གདན་ཞུ་ཐུབ་པ་དགེ་མཚན་ཅི་ཆེ་བྱུང་འདུག་པ་སོགས་བཀའ་ཕེབས་ཞེས་གསལ། པ་སྣམ་དགའ་གདོང་དགོན་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ལམ་རྩོད་གྲྭའི་དབུ་འཛུགས་གནང་མཁན་ཆབ་མདོ་བ་དགེ་བཤེས་བྱམས་པ་མཐའ་ཡས་ཞེས་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་ཁོང་ཡིན་འདུག”95

ཚེས་ ༢༨ ཞོགས་པ་ཕེབས་ལམ་དུ་ཡབ་གཞིས་འཛིན་ཁོངས་འབྲོང་རྩེ་དགོན་པར་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས་ཏེ་དཔལ་ཆོས་རིན་ལྡིང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང༌། བོད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༩ (༡༩༥༧།༢།༢༨) ཉིན། ཞི་གནས་གྲྭ་ཚང་གི་དུས་མཆོད་དགུ་གཏོར་འཆམ་གཟིགས་སུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཡི་དམ་ཆོས་སྲུང་གི་འཆམ་སྣ་རིམ་ཐོན་ཁག་སོ་སོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཕྱག་ནས་གཏོར་བ་སོགས་གཟིགས་ཞིབ་བསྐྱངས་པ་དང༌། སྤོས་སྣེ་སྤྱན་རྒྱ་གོང་བཞིན་རིན་ལྡིང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས།

བོད་མེ་བྱ་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ཀྱི་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོའི་གྲྭ་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་སྤྱི་དང༌། བོད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༠ (༡༩༥༧།༣།༡) ཉིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང་ཁག་དང༌། འདུ་ཁང་བཅས་ཀྱི་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་བཞེས་སྤྲོ་ཤིང་འབྲས་ཕྱེ་མར་ལུག་མགོ་ལོ་ཕུད་སོགས་མཆོད་པ་མཛེས་བཀོད་ཀྱིས་བཤམས། མཆོད་རྫས་རྒྱན་འགྲེམས་དང༌། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་ཆས་གཟབ་སྒྲོན།

མེ་བྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ (༡༩༥༧།༣།༢) གནམ་ལོ་གསར་བཞད་ཀྱི་ཐོ་རེངས་གཙུག་ལག་ཁང་དབུ་རྩེ་ནས་དགོན་གྱི་དུང་རྒྱ་དང༌། གར་རོལ་བས་སྙན་གསན་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཕུལ། གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་སྐུ་བཅར་རྣམ་པས་གསོལ་གྲོ་སོགས་འབུལ་བཞེས་གནང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ནས་དགུང་གསར་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་འབུལ་བཞེས་རྗེས། དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་དབང་མོར་ཚེས་གཏོར་གྱི་ཞལ་འདོན་ཁག་ལྷན་དུ་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད།

བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། དཔལ་ཆོས་ཁོངས་མཚན་ཉིད་དགེ་བཤེས་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་དང༌། རིན་ལྡིང༌། ཞི་གནས། སེར་འོག གུར་པ་བཅས་གྲྭ་ཚང་ཆེ་ཁག་བཞི་སོ་སོའི་མཁན་པོ། རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེ་བླ་ཁག་བཅུ་དྲུག་དང༌། ཕྱོགས་དེའི་ཉེ་འཁོར་དགོན་ཁག་གི་མཁན་བླ་ལས་སྣེ་གྲྭ་མང་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ་བ་སོགས་དང༌། བོད་ཚེས་ ༢ རྒྱལ་པོ་ལོ་གསར་གྱི་མཛད་སྒོའི་ཉིན། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱས་རང་ལུགས་གྱོན་ཆས་སེར་མོ་བ་ཚོས་རྡ་སྒོ་ཚོན་ཁྲ་དང༌། ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད། ཤོད་སྐོར་ནས་རྒྱ་ལུ་ཆས་སོགས་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཉམས་འགྱུར་ལྡན་པའི་གཟབ་མཆོར་ཐོག རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པས་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྫས་བརྒྱད་དང༌། རྟགས་བརྒྱད། རྒྱལ་སྣ་སོགས་འབུལ་བའི་ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་སུ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཐུན་འགྱུར་མཛད། དེ་བཞིན་སྒེར་ཕ་ལྷ་བའི་མི་ངོ་བུ་འབྲིང་བ་དབང་ཕྱུག་ལ་དགུང་སར་མཛད་ཆེན་ཐོག་དམིགས་བསལ་རིམ་བཞིའི་གོ་གནས་སྩལ་བའི་གསར་མཇལ་དང༌། གཙང་སྤྱི་ཛ་སག་སྨོན་གླིང་པ་དང༌། གཞིས་རྒྱལ་སོགས་རྫོང་གཞིས་ཆེ་ཕྲའི་ལས་འཛིན་མི་སྣ་རྣམས་དང༌། གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ཀྱི་གཙོ་རྒན་སྤྱི་འཐུས། ས་སྐྱ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ནས་འཆར་ཅན་དགུང་གསར་རྟེན་འབུལ་ཞུ་མི། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་རྒྱའི་ལས་བྱེད་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་སྟན་ཐོག་བཞེངས་མུར་རྩེ་ཤོད་ལས་ཚན་ཡན་ནས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཆེད་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་བས་མཚོན་དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་ཉིན་དང་གཉིས་སོ་སོར་ཞོགས་པ་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་ནས། མཎྜལ་ལྗགས་བཤད། བགྲོ་གླེང༌། དཀར་སྤྲོ་གསོལ་བསྐངས། གླུ་གར་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྟོན་ཆེན་སོགས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་སྔར་སྲོལ་ཉམས་པ་མེད་པ་ལེགས་པར་བསྟར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་ཆོས་ཚོགས་སུ་གདན་ཞུའི་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཕར་ལམ་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོས་ཕྱག་བཏབ་པའི་གདན་ས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་ཞབས་སོར་བཀོད་གྲུབ་པ་བཞིན། ཚུར་ལམ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཞིས་རྩེ་བསམ་གྲུབ་རྩེ་རྫོང་རང་དུ་ཞབས་སོར་ངེས་པར་འཁོད་ཐུབ་པ་ཞེས་གཞིས་རྩེ་རྫོང་སྡོད་དང༌། ཁྱབ་ཁོངས་མི་མང་ཐུན་མོང་ནས་སྙན་ཞུ་དང་སྦྲགས་འཐུས་མི་ཆེད་བཅར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར་བཀའ་བཞེས་གནང་ཞིང༌། དེ་རྗེས་བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་ནས་ཛ་སག་ཅེའི་འཇིགས་མེད་རྒྱལ་རྩེར་ཆེད་བཅར་བྱེས་བཀའ་ཤག་བརྒྱུད་ྋགོང་ས་མཆོག་བླ་བྲང་རང་དུ་ཐད་ཀར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་ཞེས་སྙན་སེང་ཞུས་འདུག་ཀྱང༌། ད་ལམ་གཞིས་རྩེ་རྫོང་འདུ་ནས་ཞུ་ནན་ཆེ་བས་ཐོག་མར་རྫོང་དུ་བསྐྱོད་རྒྱུ་དང༌། དེ་རྗེས་བཀྲས་ལྷུན་དགོན་དུ་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ་དང༌། འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་བཀུར་བསྐྱངས་རྒྱུར་ཕེབས་འཐུས་ཞེས་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཚེས་ ༣ (༡༩༥༧།༣།༤) ཞོགས་པ་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་དབང་མོར་གསུང་བསྐངས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ཁག་གྲུབ་སྟེ་གཞིས་རྩེར་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་ཞ་ལུའི་ས་མཚམས་ཡས་མས་སུ་གཞིས་རྩེ་རྫོང་འདུའི་ཕེབས་བསུར་གཙང་སྤྱི་སྨོན་གླིང་པ་དང༌། རྫོང་སྡོད་རྩེ་མགྲོན་ཐུབ་བསྟན་ཉི་མ་དང༌། ཤོད་དྲུང་ལས་ཚན་ཆབ་ཚོམ་པ་སེར་སྐྱ་ངོ་ལས་བཅར་ནས་དབུ་གུར་དུ་གདན་དྲངས་རྟེན་གསུམ་མཇལ་དར་གསོལ་འབྲས་བཅས་བཏེགས། དེའི་གཤམ་བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་གི་ཕེབས་བསུར་སྤོ་ར་མཁན་ཆེ་དང༌། མགྲོན་གཉེར་ནས་དབུ་གུར་དུ་གདན་ཞུས་རྟེན་གསུམ་གསོལ་འབྲས་བཏེགས། གཞིས་རྩེ་གྲོང་སྣེ་ཟིན་མཚམས་ནས་གཙང་སྤྱི་དང༌། གཞིས་རྩེ་རྫོང་སྤྲེལ་ངོ་ལས་སོགས་ནས་སྤོས་སྣེ་དང༌། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་སྟོད་གཙང་ཁུལ་ཉེ་འགྱང་ཅི་རིགས་ཀྱི་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་རིས་མེད་དགོན་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་དགེ་བཙུན་སྔགས་འཆང་རྣམས་ནས་སེར་ཕྲེང་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ནས་རྒྱན་གོས་གཟབ་འཕྱོར་ལག་ཏུ་མཇལ་དར། གཟིམ་སྤོས། གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར། ཆང་ཕུད། མེ་ཏོག་སོགས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་ཏེ་དགའ་དད་གུས་པ་ཆེན་པོའི་ཕེབས་བསུ་དང་བཅས་གཞིས་རྩེ་བསམ་འགྲུབ་རྩེ་རྫོང་གི་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

སྐབས་འདིར་དང་ཐོག་བཀྲས་ལྷུན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐུབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བཀྲས་ལྷུན་ཞབས་འབྲིང་རེ་ཟུང་གི་བྱེད་ལས་ལྟ་བུས། དེ་ཉིན་བཀྲས་ཁོང་གྲྭ་བཙུན་གྱི་སེར་ཕྲེང་དང་བྲོ་གཞས་ཀྱིས་གུས་བཏུད་སོགས་ཞུ་མི་ཆོག་པའི་བཀག་བསྡོམས་ཀྱང་བྱས། དེ་རྗེས་ཉི་འོད་མཐོང་ཡངས་སུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་གཤོམ་ཐོག་རྟེན་འབྱུང་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་སྔར་ལམ་གྲ་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟར། དེ་ནས་གཙང་ལྗོངས་ཁུལ་གཙོ་གྱུར་སྟོད་ཁུལ་བཅས་ཀྱི་རྫོང་གཞིས་སྡེ་ཁག་སོ་སོ་དང༌། ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་དགོན་སྡེ་ཁག་སོ་སོས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་ཆོག་པའི་སྙན་ཞུ་ཁག་མང་ཕུལ་འབྱོར་ཚང་མའི་ཞུ་མོས་ལྟར་ངོ་རེ་བཞིན་སྩལ་རྒྱུ་དུས་ཚོད་ཀྱིས་མི་ལྡང་བས་གཙང་ཁུལ་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་སྡེབ་ཐུན་མོང་ནས་འབུལ་འཐུས་བཀའ་གསལ་སྩལ་ཐོན་ལྟར། གཟའ་སྐར་དགེ་འཛོམས་དང་བསྟུན་ནས་བསམ་གྲུབ་རྩེའི་ཚོམས་ཆེན་མཐོང་ཡངས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད།

གཙང་སྤྱིས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པ་དང༌། དགེ་འདུན་ཚོགས་མང་ཐུན་མོང་ནས་མདོ་ལུགས་བརྟན་བཞུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་རྒྱས་པར་གསུངས། གཙང་སྤྱི་དང༌། གཞིས་རྩེ་རྫོང་སྡོད་སེར་སྐྱས་གཙོས་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་དང༌། དགོན་སྡེ་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་གདུང་འཛིན་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ་བ་སོགས་བརྟན་བཞུགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ། ཉིན་གཅིག་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀྲས་ཛ་ཅེའི་འཇིགས་མེད། གཞིས་རྩེར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས། གཙང་སྤྱི་སྨོན་གླིང་པ་དང༌། གཞིས་རྩེ་རྫོང་སྡོད་སེར་སྐྱ་བཅས་གཞིས་རྩེ་རྫོང་དུ་མཇལ་བཅར་སར། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནས་གཞིས་རྩེ་ཁུལ་ལས་དོན་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་མུས་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ནས་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཉེ་དུས་རྒྱ་གར་དུ་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་མཇལ་འཕྲད་སྔ་རྗེས་བྱུང་སྐབས་བོད་དུ་བཅོས་བསྒྱུར་ལོ་དྲུག་འགྱངས་པ་དང༌། དེ་ནས་ཀྱང་དུས་འགྱངས་དགོས་མིན་བོད་མིའི་བསམ་ཚུལ་དང་བསྟུན་རྒྱུ་ལས། བཙན་ཤེད་བྱ་རྒྱུ་མིན་པས། བོད་སྡོད་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་རྣམས་བོད་མིར་ཕན་གྲོགས་བྱེད་དུ་བཏང་བ་ལས། དཔོན་པོ་བྱེད་དུ་བཏང་བ་མིན་ལུགས་སོགས་གསུང་པའི་སྐོར་གསལ་བཤད་གནང༌། དོན་སྙིང་ལས་དོན་གང་ཅི་བོད་ཀྱི་ལུང་པ་དང༌། བོད་མི་རིགས་ལ་འཕྲལ་དང་ཕུགས་སུ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་རྣམས་འབད་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། དེ་ལ་བོད་མིའི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་རང་དོན་རང་གཅེས་ཀྱིས་ཁུར་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་པ། ཡུལ་དུས་གནས་བབས་དང་བོད་མིའི་བློ་ངོར་མ་འཚམས་པའི་རིགས་ལ་བཙན་ཤེད་བྱས་ན་མི་འགྲིགས་པས་གནས་ཚུལ་དངོས་ལ་ཞིབ་བརྟག་དང༌། ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་མཐུན་འབྲེལ་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་གྲོ་མོ་དང་རྒྱལ་རྩེར་གནང་བའི་བཀའ་སློབ་དང་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་བཀའ་སློབ་ཞིབ་པར་སྩལ།

བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༨ (༡༩༥༧།༣།༩) ཉིན་སྔ་དྲོ་གཞིས་རྩེ་རྫོང་ནས་ཆིབས་ཐོག བཀྲས་ལྷུན་དགོན་པར་གཡས་སྐོར་གྱིས་ནུབ་སྒོའི་འགྲམ་ཆིབས་བཤོལ། དེར་བཀྲས་ཛ་ཅེའི་འཇིགས་མེད་དང་ཏཱ་བླ་མ་ངག་དབང་སྦྱིན་པ་བཅས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། གཟིམ་སྒོའི་ཕྱིར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་དར་འབུལ་གནང་གིས་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུ་གནང༌། ངང་བཞུགས་གསོལ་ཇ་གྲུབ་བསྟུན་བཀྲས་བླའི་ཛ་ཏཱ་གཉིས་དང་མཁན་ཆེ་སྤོ་ར་བས་སྣེ་ཤན་ཞབས་ཞུར་ལྷན་བཅར་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གནས་གཟིགས་སུ་རིམ་པས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལྷ་ཁང་སོ་སོའི་བཞུགས་སྟན་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་མཆོད་འབུལ་ཞལ་འདོན་དང་འབྲེལ། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་གདུང་ཟ་མ་ཏོག་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་མཆོད་སྡོང་ཆེན་པོ་དང༌། ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གི་ཐུབ་ཆེན། བྱམས་པ། སྒྲོལ་མ། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱིས་དབུས་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པའི་སྐུ་གདུང་བཞུགས་པའི་དངུལ་སྡོང་མཆོད་ཁང་ཁག འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་བྱིན་རླབས་ཀྱི་མཚན་ཁ་འབར་བ་བཞུགས་པའི་རྣམ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང༌། ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་གསར་བཞེངས་གནང་བ་རྒྱལ་བ་མི་ཕམ་མགོན་པོའི་སྣང་བརྙན་གསེར་ཟངས་ལས་བསྐྲུན་པ་སྐུ་ཚད་ (ཐོག་བརྩེགས་དགུ་ཡིན་ནམ།) ཆེས་མཐོ་བས་གཙོས་རྟེན་གཙོ་ཁག་གི་སྤྱན་སྔར་གཞུང་གནས་ནས་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་འབུལ་གཤོམ་དང་འབྲེལ་སྐུ་བརྙན་ཁག་ལ་ཞལ་གསེར་དང༌། ན་བཟའ་སྒྲོན་འབུལ། ལྷག་པར་ཀུན་གཟིགས་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པའི་མཆོད་ཁང་དུ་དམིགས་བསལ་ཚོགས་འཁོར་རྒྱས་པ། ཚོགས་ཆེན་ལྷ་མོ་ཁང་དུ་མཆོད་གཏོར་དང༌། བསྐངས་རྫས་སྤྱན་གཟིགས། ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང་སོ་སོ། འཐོབ་ཁུངས་ཁང་ཚན་བཅས་པར་སྤྱི་འབུལ་དང༌། བསྙེན་བཀུར་གསོལ་ཇ། བཞེས་ཐུག སྐུ་འགྱེད་བཅས་གཟབ་རྒྱས་ལེགས་འབུལ་བསྟར། བཀྲས་བླའི་མཛད་ལམ་ལྟར་བྱམས་ཆེན་ཞལ་རས་ལྷ་ཁང་དུ་མཆོད་འབུལ་སར་བླ་བྲང་ནས་གསོལ་ཇ་བཏེགས། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་བཀའ་རྒྱ་མ་དང༌། ནང་རྟེན་ཁག་སྤྱན་ཞུ་བསྟར། བཀའ་འགྱུར་རྒྱུན་སྒྲོག་ཁང་དང་གྲྭ་ཚང་བཞི་བཅས་པར་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༩ (༡༩༥༧།༣།༡༠) ཉིན་བཀྲས་ལྷུན་ཟུར་བཞི་བླ་ཁག་ཞེས། ཐོས་བསམ་གླིང་དང༌། དཀྱིལ་ཁང༌། ཤར་རྩེ། སྔགས་པ་བཅས་གྲྭ་ཚང་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ཚོགས་ཆེན་རྡོ་གཅལ་ཆེན་མོའི་བྱང་ངོས་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་ནས་མཁྱེན་བརྩེའི་བདག་ཉིད་རྗེ་བཙུན་སྤྱན་རས་གཟིགས་སྤྱན་འདྲེན་རྟ་དབྱངས་འཐེན་བཞིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། ཏཱ་བླ་མ་ངག་དབང་སྦྱིན་པས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ། ཤེར་སྙིང་དང༌། ཀུན་སློང་འཆོས་པའི་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་སྩལ་མཇུག་གསུང་ཆོས་དངོས་གཞི་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་གྱི་བཤད་ལུང་རིམ་བཞིན་སྩལ། གཏང་རག་མཎྜལ་དབུ་མཛད་ནས་བསྐུལ་བའི་སྐབས། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེའི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་དང༌། ཏཱ་བླ་མ་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། བླ་སྤྲུལ། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས། དབུ་མཛད་སོགས་ནས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ། འབུལ་དངོས་བསྟར། ཚང་མར་ཕྱག་སྲུང་དང་ལེགས་དར་སྩལ།

ཚེས་ ༡༠ (༡༩༥༧།༣།༡༡) ཉིན་གཙང་ཁུལ་རྫོང་གཞིས་ཁག་དང༌། ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་དགེ་བཙུན་སྔགས་གསུམ་གྱི་དགོན་ཁག་ཐུན་མོང་སྤྱི་མགྲིན་ནས་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་གསོལ་འདེབས་བཀའ་བཞེས་སྩལ་ཐོབ་བཞིན། བདེ་ཆེན་ཕོ་བྲང་གི་མདུན་ཐང་སྤང་གཤོངས་སུ་དབུ་གུར་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། གཙང་སྤྱི་ཛ་སག་སྨོན་གླིང་པས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ། སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་གྲུབ་རྗེས་ས་སྐྱ་ཕུན་ཕོའི་འཁོན་གདུང་གིས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྒྲུབ་ཆོག་སྔོན་སོང་དང་འབྲེལ་སྟ་གོན་གྱི་ཆོ་གའི་རིམ་པ་རྣམས་ལེགས་པར་སྩལ།

ཚེས་ ༡༡ (༡༩༥༧།༣།༡༢) ཉིན་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་དངོས་གཞིའི་རིམ་པ་ཁག་སྨིན་རྒྱས་དང༌། རིགས་གསུམ་མགོན་པོ། སྒྲོལ་མ་སོགས་ལྷག་ལྷའི་ལྗགས་ལུང་ཁག་བཅས་སྩལ་རྗེས། རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་འཛིན་པའི་དགེ་འདུན་པ་དང༌། སྔགས་འཆང༌། བཙུན་མ་བཅས་ནས་ཆོས་ལུགས་སོ་སོའི་བཤད་སྒྲུབ་ཉམས་ལེན་གོང་འཕེལ་གཏང་རྒྱུ་ནི། དེང་བསྟན་པ་ཉམས་དམས་ཀྱི་དུས་སྐབས་འདིར་ཤིན་ཏུ་དགོས་པ་གལ་ཆེའི་སྐོར་དང༌། མི་སྡེ་མང་ཚོགས་རྣམས་ནས་ཀྱང༌། རང་ཅག་ལ་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྒྱལ་གོང་མའི་བཞེད་སྲོལ་ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གི་དགོངས་དོན་མཆོག་གསུམ་བླ་མར་བཀུར་ཞིང༌། ལས་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་སོགས་བླང་དོར་ཉམས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་དགོས་པ། མདོར་ན་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་དང༌། སེར་སྐྱ་མི་མང་ཚང་མས་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་ཐོག་རང་རེའི་བོད་ལྗོངས་འདི་ཉིད་དེང་རབས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀ་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་ཚང་མས་ཕྱར་གྲུ་ཟུར་འདེགས་དགོས་སྐོར་སོགས་བཀའ་སློབ་རྒྱ་ཆེ་སྩལ། འདི་ཉིན་ལུང་ཁུག་གྲོང་གསེབ་པའི་མང་ཚོགས་ལ་བརྩེ་གཟིགས་ཆེན་པོས་གཟིམ་ཆུང་ནས་སྲིད་ན་རྙེད་དཀའི་བྱིན་རྟེན་ཤིན་ཏུ་ཁྱོན་ཆེ་བུམ་ཆུའི་ཟངས་ཆེན་ནང་སྦང་སྟེ་ཆེད་སྩལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་དོན་ལྟར་བུམ་ཆུ་སྐྱོག་གིས་བཅུས་ཏེ་མང་ཚོགས་ལ་རིམ་སྤྲོད་བྱེད་མུས་དེ་ལྟར་ཡང༌། བསམ་ཤེས་དང༌། བསོད་ནམས་གཉིས་དམན་འགའ་ཤས་ནས་བུམ་ཆུར་ཧབ་ཐོབ་འཚང་ག་བརྒྱབས་ཏེ་ཟངས་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་བུམ་ཆུ་གང་འཚམས་ས་ལ་འཕོ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕངས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར།

ཞ་ལུ་དགོན་གྱི་བླ་བྲང་མི་མང་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་འདེབས་ནན་ཞུས་ལྟར་ཚེས་ ༡༢ (༡༩༥༧།༣།༡༣) སྔ་དྲོ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཆིབས་ཞབས་ཉུང་བསྡུས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས། བླ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས། བུ་སྟོན་སྤྲུལ་སྐུས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། གསོལ་འབྲས་སོགས་རིམ་བཏེགས། གཞུང་གནས་ནས་འདུ་ཁང་རྟེན་གཙོ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་བཞི་པ་གསུང་བྱོན་མས་གཙོས་རྟེན་མཆོག་ཁག་ལ་གསེར་ཆབ་དང༌། ན་བཟའ་སྒྲོན་འབུལ། འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་འགྱེད་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྟེན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་དང་འབྲེལ་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། བླ་མ་དགེ་འདུན་དང༌། ཁུལ་དེའི་སྐྱེ་བོ་བརྒྱ་ཕྲག་འགར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། མ་ཎི་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ། ཞ་ལུའི་དབྱར་གྱི་དགོན་གནས་རི་ཕུག་ཏུ་གནས་གཟིགས་ཀྱིས་དེར་བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཐོག་དང་པོ་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་ཐུགས་དམ་རྟེན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང༌། ནང་རྟེན་ཁག་གཟིགས་འབུལ་དང༌། དུས་འཁོར་དཀྱིལ་ཆོག་གི་བུམ་ཆུའི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བཞུགས་པར་གྲགས་པའི་བུམ་ཆུ་འབུལ་བཞེས་དང༌། རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་དང་འབྲེལ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། ཞ་ལུ་མ་ཧེ་སྐད་སྟོང་པའི་མཚམས་ཁང་སྒྲུབ་ཕུག་ལ་ཐུགས་ཞིབ་གནང༌། དགོང་དྲོ་གཞིས་རྫོང་བསམ་རྩེར་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་ལྷན་བཅར་ག་ཟིའི་རིགས་རྒྱུད་བཀའ་བློན་མདོ་མཁར་བ་ཕུན་ཚོགས་རབ་རྒྱས་གཞིས་རྩེར་ཉིན་འགའ་སྙུན་པར་སྨན་རིམ་གྱིས་བཅོས་སུ་མ་གྱུར་པར་སྐུ་ཚེ་འཕེན་པ་རྫོགས་པར་བརྟེན། གཞིས་རྫོང་ཚོམས་ཆེན་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས། གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་བཅས་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་སྦྱང་ཆོག་དང་ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་གྱི་ཐུགས་སྨོན་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་བསྐྱངས།

ངོར་ཐར་རྩེ་བླ་བྲང་དང་དགོན་པའི་ལས་སྣེ་འདུས་དམངས་ཐུན་མོང་ནས། དབུ་ནན་གསོལ་བཏབ་བཞིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་ཞབས་ཉུང་བསྡུས་བཅས་ངོར་ལུང་མདོ་བར་ཕེབས་འཁོར་དང༌། དེ་ནས་ཆིབས་ཐོག་ཏུ་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་ཏེ་བླ་བྲང་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ངང་ཙམ་ནས་ཚོམས་ཆེན་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་སར་ཐར་སྤྲུལ་ནས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུའི་སྐྱེད་བྱེད་རྩིས་དཔོན་ཤུད་ཁུད་པ་མཛོད་གཉེར་སོགས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ། གཞུང་གནས་ནས་འདུ་ཁང་དང༌། བླ་བྲང་ཁག་གི་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་གསེར་ཆབ་སྒྲོན། མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་དང༌། འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་འགྱེད་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ལྷ་ཁང་རྩེ་ཤོད་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་གྲུབ་རྗེས། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། གཟུངས་སྔགས་ཁག་གི་ལྗགས་ལུང༌། བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་འདུས་དམངས་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། ཐར་རྩེ་བླ་བྲང་གིས་ཚོགས་ཆེན་དུ་ས་ལུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་སར་སྤྲུལ་སྐུས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་དང་འབུལ་དངོས་བསྟར། ངོར་དགོན་དུ་བཞུགས་ཞག་གཉིས་རིང་བླ་གྲྭ་ཐུན་མོང་ནས་ཕེབས་སྒྲིག་སྲི་ཞུ་ཞབས་འདེགས་ལེགས་པར་ཞུས།

ཚེས་ ༡༣ (༡༩༥༧།༣།༡༤) ཉིན་སྣར་ཐང་དགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། དགོན་པའི་འདུ་ཁང་དང༌། བཀའ་བསྟན་པར་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། རྣམ་ཀུན་བཀྲས་བླའི་དམ་བཅད་མའི་ནང་རྟེན་ཁག་སྤྱན་བསྟར་ཞུས། རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་དང༌། འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་འགྱེད་སྩལ། ཚོགས་དབུས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་ཁྱུག་ཙམ་འཁོད་པར་རྟེན་གསུམ་དང་གསོལ་ཇ་བཏེགས། བཀའ་གདམས་པའི་བསྟན་དགོན་རྙིང་ཁུངས་སྣར་ཐང་དགོན་པ་དང༌། བཀའ་བསྟན་པར་ཁང་འདི་བཞིན་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཡང་ཉམས་ཆགས་ཤིན་ཏུ་ཆེར་གྱུར་ལ་བརྟེན། འཛིན་བདག་བཀྲས་བླའི་ངོ་ཚབ་དང་བཅས་པར། ཉམས་གསོ་འཕྲལ་དུ་གནང་དགོས་སྐོར་བཀའ་མངགས་སྩལ། དེ་ནུབ་སྣར་ཐང་དགོན་དུ་བཞུགས་ཞག་གནང༌། དེའི་སང་ཉིན་སྔ་དྲོ་ྋརྒྱལ་མཆོག་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་ཡུན་རིང་བཞུགས་སའི་གནས་མཆོག་བྱང་ཆེན་སྒང་རིར་ཕེབས། ལྷ་ཁང་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། གནས་འཛིན་འདུས་སྡེར་བསྙེན་འགྱེད་སྩལ། ཤར་གངས་རི་མ་སོགས་ཐུགས་སྨོན་ཞལ་འདོན་མཚམས་སྦྱོར་སྨིན་རྒྱས་གནང༌། དགོང་དྲོ་གཞིས་རྩེ་རྫོང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། ཤོད་སྐོར་མདོ་ཟུར་མི་ངོ་རྒན་པ་སྲས་རྣམ་པའི་གོ་གནས་ཅན་ད་ལམ་གཞིས་རྩེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཛད་ཞབས་སུ་བཅར་བར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒན་འཁོགས་ལ་སྲས་ཀྱི་གོ་མིང་མི་འཇུག་པས་རིམ་བཞིར་གནས་སྤར་བསྐོ་བཞག་སྩལ་བ་བཞིན། འགག་ནས་མགྲོན་བརྒྱུད་མདོ་ཟུར་སྲས་ལ་བཀའ་བསྒྱུར་གནང༌། རྒས་པོ་བདག་ལ་འདི་ལྟར་གཟིགས་བསྐྱངས་བླ་མེད་ཞེས་དགའ་སྤྲོ་དཔག་མེད་དང་བཅས་བཀའ་བསྒྱུར་མཇལ་དར་དང་འབྲེལ་རིམ་བཞིའི་གསར་མཇལ་དེ་འཕྲལ་ཞུས་ཏེ་འཆར་འཕར་མཛད་ཞབས་སུ་བཅར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ད་ལམ་གཞིས་རྩེར་ཞབས་སོར་འཁོད་པའི་སྐབས་འདིར། གཞིས་རྩེའི་ཉེ་སྐོར་པ་སྣམ་དང༌། འདུས་བྱུང༌། དབང་ལྡན། གམ་པ། གཅེན་ལུང༌། ལྷ་ངམ་ཕུན་གསུམ། བཞད། རྟ་ནག ཆུ་དབར། སྤན་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལུང་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཁོངས་སྔོན་ཕན་ྋརྒྱལ་བའི་ཞལ་མཇལ་ཐོབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བར་བརྟེན། ཞལ་མཇལ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་མང་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་ཕོན་ཆེན་གཞིས་རྩེར་ལྷགས་འབྱོར་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་བར་མཚམས་མེད་པ་གནང་རྒྱུའི་བཀའ་བཞེས་སྩལ་སྨིན་ལྟར། མང་ཚོགས་འགྲོ་བསྐྱོད་འགྲུལ་སྤྱོད་བདེ་ཆེད་གཞིས་རྩེ་སྤྱི་རྫོང་ལྷན་རྒྱས་ཚོགས་ཡུལ་ཚོམས་ཆེན་དུ་བཞུགས་ཁྲི་སྒྲོན་ཏེ་ཉིན་ལྟར་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་དྲུག་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ།

འབྱོར་ལྡན་ཁག་ནས་སྐྱབས་ཞུར་དད་ཕུལ་གྱོན་ཆས་དང༌། མར་ཕྱུར། དངུལ་དངོས་སོགས་ཕུལ་རིགས་རྣམས་མཇལ་ཞུ་བ་ཉམས་ཐག་རྣམས་ལ་སྐབས་འཕྲལ་ཐད་ཀར་གསོལ་རས་སྩལ།

ཉེ་དུས་ངོར་དགོན་སོགས་ལ་ཆིབས་ཐོག་ཕེབས་འགྲུལ་གནང་བས་སྐུ་ཁམས་འཁྲུག་རྐྱེན་དང༌། ཉིན་བསྟུད་མཇལ་ཁ་གནང་བ། ཆོས་སྲིད་མཛད་སྒོ་བར་མེད་བཅས་སྐུ་ངལ་སྣེ་འདོམས་ལྟ་བུས་འདི་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་མགུལ་འཆམ་ལྕི་ཙམ་བཞེས་པར་ཆིབས་ཞབས་ཚང་མ་བློས་འགན་བཟོད་མིན་ཚོགས་གྲོས་ཀྱིས་སྐུ་ཁམས་མ་དྭངས་བར་མཛད་སེང་སྐུ་ངལ་གསོ་བཞུགས་ཡོང་བ་ཞེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་སྙན་སེང་དང༌། བླ་སྨན་པས་གསོལ་སྨན་འབུལ་ཕྱོགས་དང༌། ལྗགས་སྨིན་གསོལ་ཚིག་སོགས་སྐུའི་འཕྲོད་བཞེས་དང་བསྟུན་ནས་ཟབ་ནན་དགོས་གལ་ཁུངས་སོ་སོར་བཀའ་ཤག་ནས་བཀའ་ཁྱབ་གནང༌། སྐབས་འདིར་བཀྲས་བླ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གསོལ་ཚིག་ཏུ་གདན་ཞུའི་སྙན་སེང་ཞུས་པར་ཡང་སྐུ་ཁམས་བབས་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཐབས་མ་བདེ་བའི་གནས་ལུགས་ཞུ་བར་རྩེ་མགྲོན་ཐུབ་བསྟན་བསྟན་པ་མཇལ་དར་དང་བཅས་བཀྲས་བླར་ཆེད་གཏོང་མཛད་པ་ལྟར་བཀྲས་བླའི་མགྲོན་ཆེ་བརྒྱུད་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེར་གནས་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས། ཤངས་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་དགོན་གྲྭ་འདུས་མང་སྤྱི་མགྲིན་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྒྱ་གར་ཆོས་ཚོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་གཏན་འཁེལ་མ་ཐག་ཏུ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཚུར་ལམ་ཤངས་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་དགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་ཐུབ་པར་ཕེབས་སྒྲིག་དང༌། ཆིབས་རྟ་ཆིབས་དྲེལ་སོགས་མི་མང་ལ་བརྡབ་གསིག་གཏན་ནས་མ་སོང་བ་དགོན་པ་རང་ནས་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་འཐུས་སོགས་གསོལ་འདེབས་སྙན་བསྐུལ་རིམ་བསྟུད་ཞུ་ནན་ཆེ་ཁར། དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་དགོན་འདི་བཞིན་གཞིས་དགོན་འདུས་ཚོགས་ཆེ་ཞིང་འདུལ་ཁྲིམས་གཙང་བ། ལྷག་པར་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔར་སློབ་གཉེར་གཟེངས་སུ་ཐོན་པས། འཇམ་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་གདུང་འཚོབ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་དང༌། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོའི་མཁན་པོ། ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་ཨང་དང་གཉིས་ཡོངས་གྲགས་རིམ་པ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པར་བརྟེན་གཟིགས་སྐྱོང་དང་བཅས་བཀའ་བཞེས་སྩལ་ཐོབ་བཞིན།

བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༡ (༡༩༥༧།༣།༢༡) ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་གཞིས་རྩེ་རྫོང་ནས་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་སྤན་གྲུ་ཁ་བར་དུ་ཕེབས་འཁོར་དང༌། དེར་གཙང་སྤྱི་དང༌། བཀྲས་ཛ་ཅེའི་འཇིགས་མེད། གཞིས་རྫོང་སེར་སྐྱ་སོགས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་མཇལ་དར་ཕུལ། གཙང་པོར་ཕེབས་ཀོའི་ཐོག་གདན་ཞུས། གཙང་པོའི་བྱང་ངོས་དགའ་ཆོས་ལས་སྣེ་དང༌། སྒེར་ས་ལུང་པའི་མི་ངོ་ནས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར། དེ་ནུབ་ཤོད་སྐོར་སྒེར་ས་ལུང་པའི་གཞིས་སུ་གདན་ཞུས་གསོལ་འདེབས་ལྟར་བཞུགས་ཞག་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༢ (༡༩༥༧།༣།༢༢) ཉིན་སྔ་དྲོ་དེ་ནས་ཆིབས་ཐོན་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་ས་གནས་གང་སར་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ཁྲི་སྟོང་མང་པོས་སྔར་བཞིན་མཇལ་ཁ་དང་ཕེབས་བསུ་ཞུས། དགོན་གཤམ་རི་འདབ་ནས་ཁུལ་དེའི་མི་མང་རྣམས་གོས་རྒྱན་གཟབ་མཆོར་ཐོག་མཇལ་དར་བདུག་སྤོས། གྲམ་བཀྲ་ཤིས་རྩེ་པའི་ལྷ་མོ་བ། དགེ་འདུན་རྣམ་པས་མཆོད་རྫས་ཅི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་སེར་ཕྲེང་སོགས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་དགའ་ཆོས་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། དེ་ནས་འདུ་ཁང་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་གཤོམ་དང༌། མཚན་ཉིད་བགྲོ་གླེང༌། གསོལ་བསྐངས་སོགས་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་བསྟར། གཞུང་གནས་ནས་དགོན་གྱི་རྟེན་གཙོ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ལྡེབས་བྲིས་རང་བྱོན་གསུང་བྱོན་ཁྱད་འཕགས་ཅན་གྱིས་གཙོས་འདུ་ཁང་སྟེང་ཤོད། ལྷ་ཁང་ཁག མགོན་ལྕོག་ཁང་བཅས་པའི་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་གསེར་ཆབ་དང༌། ན་བཟའ་སྒྲོན་འབུལ། མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་ཁག སྲུང་མ་ཁག་ལ་བསྐང་རྫས་མཆོད་གཏོར། འདུས་ཚོགས་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་ཉེ་བར་སྐུ་འགྱེད་དང་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་ཟབ་འབུལ་ཞུས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གནས་གཟིགས་དང་འབྲེལ་ཚོགས་མགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་སྐྱབས་འགྲོ་གསུང་བསྐུལ་དང༌། དབུ་མཛད་ནས་རྒྱན་འཇུག་གི་རྩ་བ་རྟ་དབྱངས་དང་བཅས་པའི་ཞལ་འདོན་གནང༌།

ཚེས་ ༢༣ (༡༩༥༧།༣།༢༣) ཉིན་དགའ་ཆོས་འདུས་མང་ནས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་བཀའ་དབང་དང༌། ཤངས་ཡུག་རྫོང་ཁག་བཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་སེར་སྐྱ་སྤྱི་མགྲིན་ནས་སྤྱན་རས་གཟིགས་བཅུ་གཅིག་ཞལ་གྱི་བཀའ་དབང་སྤྱི་སྨིན་གསོལ་བ་བཏབ་དོན་བཞིན་དགོན་གཤམ་རི་འདབ་གླིང་ཁའི་དཀྱིལ་དབུ་གུར་ནང་སྒྲུབ་ཆོག་དང་འབྲེལ་བའི་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་ཁག་ལེགས་པར་སྩལ།

ཚེས་ ༢༤ (༡༩༥༧།༣།༢༤) ཉིན་དགེ་བཙུན་རྣམས་ལ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་བཀའ་དབང་དང༌། ཚེས་ ༢༥ སྔ་དྲོ་འདུ་ཁང་དུ་དགའ་ཆོས་གྲྭ་ཚང་གིས་མདོ་ཆོག་གི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་ཞུས། ཕྱི་དྲོ་གླིང་ཁའི་ནང་མི་མང་ཆིག་ཁྲི་བརྒལ་བར་སྤྱན་རས་གཟིགས་དཔལ་མོ་ལུགས་བཅུ་གཅིག་ཞལ་གྱི་བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་དང༌། གཟུངས་སྔགས་ཁག་གི་ལྗགས་ལུང༌། བླླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་བཅས་ཞིབ་རྒྱས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༦ (༡༩༥༧།༣།༢༦) ཞོགས་པ་དགའ་ཆོས་དགོན་གྱི་ནུབ་བྱང་ངོས་བཀྲས་ལྷུན་དགོན་ལག་བདེ་ཆེན་རབ་རྒྱས་འདུས་གྲྭ་ཡོངས་ཀྱི་གསོལ་བཏབ་ལྟར་བདེ་རབ་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། གཞུང་གནས་ནས་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་དང་འབྲེལ་འདུས་ཚོགས་ལ་བསྙེན་འགྱེད་བསྟར། འདུ་ཁང་དང༌། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཅས་ལ་གནས་གཟིགས་ཞིབ་པར་མཛད་དེ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྨོན་ལམ་རྒྱས་པ་གསུངས། བཞེས་ཐུག་དང་དཀར་སྤྲོ་བཏེགས་བཞེས་གྲུབ་པ་དང༌། དགོན་པའི་ལས་སྣེས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། འབུལ་དངོས་ཕྱིར་སློག་ཐོག་ཕྱག་སྲུང་ལེགས་དར་བསྩལ་ཏེ་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། ཕྱི་དྲོ་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་དགོན་གྱི་མཁན་པོ་དང༌། དཔེ་ཁྲིད་དགེ་བཤེས། ལས་སྣེ་དབུ་ཆོས་སོགས་ཐུན་མོང་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་འདི་ཉིད་ནས། སྔར་ཕན་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔར་འཆད་ཉན་སློབ་གཉེར་བྱས་འབྲས་བསྟན་འཛིན་སྐྱེས་ཆེན་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ་ལྟར་ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་གཞུང་ཆེན་མོའི་བཤད་སྒྲུབ་སློབ་གཉེར་ཉམས་ཆག་མ་སོང་བའི་ཁུར་བསྐྱེད་རྒྱུན་བསྲིང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཁུལ་འདིར་ཡོད་པའི་དགོན་ཡས་མས་ཚོ་དང་ཐུགས་མཐུན་དམ་གཙང་བྱེད་གལ་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༧ (༡༩༥༧།༣།༢༧) སྔ་དྲོ་དགའ་ཆོས་དགོན་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་གཙང་པོའི་བྱང་བར་ཆིབས་ཐོག་དང༌། གཙང་ཆུར་ཀོ་ཐོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ལྷོ་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་གསེར་མདོག་ཅན་དགོན་ནས་གདན་ཞུ་གསོལ་འདེབས་ལྟར། དེ་གར་བཞུགས་ཞག་གནང༌། ཤངས་མདའ་བར་ཞི་ཆུ་འཁོར་བའི་གཞིས་འཛིན་ངོ་མ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ནང་མི་རྣམས་མཇལ་བཅར་ཞུས། གསེར་མདོག་འདུས་སྤྱི་དང༌། ཁུལ་དེའི་ཡས་མས་གྲོང་དུད་ཁག་ནས་གསོལ་བཏབ་ལྟར། འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་ཐོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། གཟུངས་སྔགས་ཁག་གི་ལྗགས་ལུང་སྩལ། དགེ་འདུན་བརྒྱ་ཕྲག་དང༌། མི་མང་སྟོང་ལ་ཉེ་བར་མཇལ་ཁ་གནང༌། དགོན་པའི་འབུལ་དངོས་ཕྱིར་སློག་སྩལ། རྟེན་ཁག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་དང་འདུས་ཚོགས་ལ་བསྙེན་འགྱེད་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༨ (༡༩༥༧།༣།༢༩) ཉིན་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ཐོག་མར་དབེན་དགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་འཆར་ཡང་དུས་ཚོད་ཀྱིས་མ་ལྡང་སྟབས་སྟག་གྲུ་ཁའི་གཙང་པོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དབེན་ས་དགོན་གྱི་ཕེབས་སྒྲིག་དབུ་གུར་སར་ཞབས་སོར་འཁོད། དགོན་གྱི་མཁན་ལས་དང༌། བླ་བྲང་ཞབས་འབྲིང་བཅས་ནས་དབེན་ས་པ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་ཁག་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པར་ཞིབ་མཇལ་ཕྱག་ནས་སྙན་དར་སྒྲོན་གནང་དང༌། དབེན་དགོན་དུ་མཆོད་སྤྲིན་དང༌། ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་འགྱེད་སྤྱི་མཚུངས་སྩལ། དེར་བཅར་དགེ་འདུན་བྱིངས་དང༌། མི་མང་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ་ཕེབས་ཐོན་གནང༌། གཙང་ཆུའི་བྱང་ངོས་སུ་ཁུལ་དེའི་དགོན་སྡེ་ཐུན་མོང་གིས་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་དུ་གདན་ཞུས་གསོལ་ཇ་བཞེས་སྤྲོའི་བསྙེན་བཀུར་ཞུས། ཆེད་བཅར་བླ་མ་ལས་སྣེ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌། དགོན་ཁག་སོ་སོར་བསྙེན་བཀུར་སྤྱི་འགྲེ་བཞིན་སྩལ།

དེ་ནས་གོས་སྔོན་ལྷ་ཁང་དུ་མཆོད་སྤྲིན་བསྐངས་རྫས་དང༌། ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་སྩལ། འོད་ཡུག་འཛོམས་ཐང་དུ་བཞུགས་ཞག་གནང༌། དབུ་གུར་འགག་ནས། མི་མང་བརྒྱ་ཕྲག་འགར་མཇལ་ཁ་དང༌། སྐྱབས་འགྲོ་དང་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ་ཏེ་ཚེས་༢༩ ཉིན་ཞོགས་པ་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཡངས་ཅན་དགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། དགོན་པའི་འདུ་ཁང་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྟོང་ཚར་དང་འབྲེལ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། དགེ་འདུན་དྲུག་ཅུ་སྐོར་ལ་བསྙེན་འགྱེད་སྩལ།

འདུ་ཁང་སྒོ་འཕྱོར་དུ་བཞུགས་ཁྲི་བསྒྲོན་ནས། དགེ་འདུན་དང༌། མི་མང་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བར་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྗེས་གནང་དང༌། ལྷག་ལྷའི་གཟུངས་སྔགས་འགའི་ལྗགས་ལུང་ཐོག་ཆོས་སྲིད་བླང་དོར་སྐོར་བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ། དགོན་པའི་འབུལ་དངོས་རྣམས་དགོན་པའི་ཆོས་ཐེབས་སུ་ཕྱིར་སློག་གནང༌།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཞོགས་པ་སྟོད་ལུང་བར་འཚོ་རྨང་ཁུལ་ཡབ་གཞིས་འཛིན་ཁོངས་སྐུ་ཚ་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ནས་རྣམ་སྲས་གཞིས་སུ་གདན་ཞུས་ཞབས་སོར་འཁོད། དེ་གར་དད་འདུས་སེར་སྐྱ་སྤྱི་མགྲིན་ནས་གསོལ་བཏབ་ལྟར་སྐྱབས་འགྲོ་མ་ཎི་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་དང་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ། སྟོད་ལུང་སྡིང་ཁ་སྤྲུལ་སྐུས་གཙོས་དགོན་ཁག་གི་དགེ་འདུན་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་དང༌། བར་འཚོ་རྨང་པ་རྒྱ་རྒན་གྱིས་གཙོས་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་ཉེ་བར་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་བཀའ་བློན་ང་ཕོད་དང་ལས་རོགས་ཤན་ཁ་པ། གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ། རྒྱ་དམར་འགོ་འཛིན་ཐན་ཀྲང་ཨུ། ཁྲེན་སི་ལིང༌། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བཅས་ཕེབས་བསུར་བཅར་ཏེ་དེ་སྐབས་བཀའ་བློན་ང་ཕོད་དང༌། རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཁག ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བཅས་ནས། ཟིང་འཁྲུག་དེ་འབྲི་ཆུ་ནུབ་བརྒྱུད་སླེབས་འདུག ང་ཕོད་དང༌། ཀརྨ་པ། སྤོམ་མདའ་སྟོབས་རྒྱལ་བཅས་བོད་མི་ཚོར་བསླབ་བྱ་བྱེད་པར་བཏང་ན་ཞུས་པས་དེ་དོན་ལེགས་གནས་བཀའ་སློབ་སྩལ། དགོང་མོ་གྲོང་ཚོའི་མི་མང་ཚོས་དགའ་སྐྱིད་ཚོར་ཉམས་ལྡན་པའི་སྒོར་གཞས་མཚན་གང་འཁྲབ།

བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡ (༡༩༥༧།༤།༡) ཉིན་སྔ་དྲོ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་བླ་སྤྱིས་སྐྱེ་རིའི་མདུན་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་ཏུ་གདན་ཞུས་ཞབས་སོར་འཁོད། མཁན་པོ་ཁྲི་པས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་དང་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་བཏེགས། མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ། འདམ་རའི་གཤམ་ནས། ཀླུ་སྡིངས་བར་འབྲས་སྤུངས་དགེ་འདུན་གྱིས་སེར་ཕྲེང་དང༌། བོད་རྒྱའི་དམག་མིའི་རུ་ཁག་དང༌། ཟློས་གར། གླིང་ཁག་གི་སེར་ཕྲེང༌། རྒྱ་ཆེའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་སྟར་སྒྲིག སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་ཀྱི་མདུན་ངོས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ལས་དཀྱུས་དང༌། གདན་ས་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་མཁན་ལས། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་རྒྱ་བོད་ལས་བྱེད་ཁག རྒྱ་གར་དང༌། བལ་པོ། ཁ་ཆེ་བཅས་ཀྱི་མི་སྣ་དང༌། མཁན་རིམ། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། ཧོ་ཐོག་ཐུ་རྣམ་པ། རྒྱ་དམར་འགོ་འཛིན། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་དང༌། སྲིད་ཚབ་ཟུར་པ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་བཅས་ཀྱི་ཕེབས་བསུ་གྲལ་བསྟར་གྱི་དབུས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཕེབས་འཁོར་ལས་བཤོལ་ཏེ། དབུ་གུར་ཆེན་མོའི་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད།

གཞིས་བཞུགས་བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། གཞིས་བཞུགས་སྲིད་ཟུར་ནས། གཞུང་ཞབས་དྲུང་གཏོགས་ཡན་མཇལ་ཁར་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། གསོལ་ཇ། བཞེས་སྤྲོ་དང༌། བཞེས་འབྲས། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་བཅས་ཕེབས། དབུ་གུར་ཟུར་པ་ཞིག་ཏུ་ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་བོད་རང་སྐྱོང་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཁང་གི་ལས་བྱེད་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས། རྒྱ་དཔོན་ནས། ད་ལམ་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་ཚོགས་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པའི་དཀྲུགས་ཤིང་གི་རྦ་རླབས་དྲག་ཏུ་འཕྱུར་བ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཁ་ལོ་བདེ་བར་བསྒྱུར་ཏེ་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་བའི་དགོངས་བཞེས་མཛད་ཚུལ་ལ་ཆེ་བརྗོད་བསྟོད་བསྔགས་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་བཤད་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྣེ་ལེན་དགའ་བསུ་ཟབ་རྒྱས་ཐོག ཆོས་ཚོགས་དང་གནས་གཟིགས་ཁག་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་ཀྱང་སྩལ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱལ་པོ་ལི་བྱིན་ཧ་རའི་མགོན་ཁང་དུ་འཕྲིན་བསྐུལ་གྲུབ་ཉིད། སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་ནས་ནོར་གླིང་བར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་ལམ་བཞིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕེབས་བྱམས་ཐོག་གདན་ཞུས་བཞིན། སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཁག་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། སྐུ་བཅར་ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ཕོགས་མདའ་རྩིས་ཕྱག་རིམ་བཞི་སྲས་རྣམ་པ། གདན་སའི་མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ། གཞུང་ཞབས་ལས་དཀྱུས་དྲུང་གཏོགས་བཅས་རྟ་ཐོག་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་གླིང་ཁག་དགེ་འདུན་པའི་སེར་ཕྲེང་དང་བོད་རྒྱའི་དམག་མིའི་རུ་ཁག་དང༌། ཟློས་གར་བ། རྒྱ་གར་དང་བལ་པོའི་གཞུང་ཚབ་དང༌། བལ་པོ་ཁ་ཆེ་འབྲུག་པ་ལ་དྭགས་བཅས་ཀྱི་མི་སྣ་ཁག རྒྱ་ཆེའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་བཅས་ནས་གུས་བཏུད་སྟར་སྒྲིག་ཕེབས་བསུའི་ཁྲོད་ནས་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་ཉི་འོད་གཞུང་སྒོའི་མདུན་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ། ཞབས་སྟེགས་ཐོག་ནས་ཕེབས་བྱམས་གདན་ཞུ་བར་མཇལ་ཕྱག་སྩལ། གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་ཏུ་གདན་ཞུས། ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་རྣམས་ཉི་འོད་སྦུག་མདོར་འཁོད།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཉི་འོད་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་ཉིད་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོའི་ཐོག་གཞིས་བཞུགས་བཀའ་བློན་ནས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད་ཀྱི་མཁན་བླ་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། གསོལ་ཇ་གསོལ་གྲོ་ཕེབས། ཕེབས་བྱམས་འགོ་བྱིངས་དང༌། བྱམས་འཐེན་རུ་བརྒྱ། ཆིབས་གྲལ་སྔོན་བསྐྱོད་སྒོ་ར་བ་དང༌། སྔགས་འཆང་ལག་སྟོད་པ། སྐྱ་དར་བ་དང༌། འཇུ་ལང་བ། གར་རོལ་བ་སོགས་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་སྩལ། གར་དང་པོ་འཁྲབ། མགྲོན་ཆེས་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་བཀྱེས། བགྲོ་གླེང་པ་བརྗེས། གར་གཉིས་པ་འཁྲབ། བགྲོ་གླེང་རྒན་པས་ཚིག་བཀྲ་བརྗོད་དེ་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་ལེགས་དར་སྩལ། གཟིམ་འགག་གིས་བཞེངས་བརྡ་དང་བསྟུན་ྋགོང་ས་མཆོག་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རེ་ཁ་ལེགས་པར་འཁོད་པ་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་རྗེས་དྲན་མཛད་སྒོར་འཕགས་ཡུལ་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་གྱི་མཛད་ཆེན་ཁག་དང༌། ཕར་ཕྱིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མཚོན་རྗེས་འབྲེལ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མཚོན་བྱེད་སྙིང་བསྡུས་ཟེགས་མ་ཙམ་ཞིག་བཏུས་ཤིང༌།

དེའི་སྐོར་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་ཞེས་པའི་ནང༌། “དེ་ནས་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་སླེབས་རྗེས་གྲོ་མོ་དང༌། རྒྱལ་རྩེ། གཞིས་ཀ་རྩེ་བཅས་རིམ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོག་སྐབས། ལམ་བར་ས་གནས་དེ་ཚོ་རེ་རེར་མི་མང་ཧ་ཅང་ཁྱོན་ཆེ་འདུ་འཛོམས་བྱས་འདུག་པ་དེ་ཚོར་གཏམ་བཤད་བྱས་པ་དང༌། ས་གནས་དེ་ཚོའི་ནང་གི་བོད་མི་དང་རྒྱ་མི་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་རྣམས་ཆེད་བསྐོང་དང་འབྲེལ་མི་མང་ཚོར་ཆོས་འབྲེལ་ཐུང་ཐུང་རེ་བྱས་རྗེས་ཆབ་སྲིད་ཐོག་གི་དཀའ་རྙོག་སྐོར་ཤོད་དགོས་རྣམས་བཤད་པ་ཡིན།

དེ་ཡང་བོད་མི་ཚང་མས་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པ་ཚོའི་མཉམ་དུ་དྲང་བདེན་ཐོག་ནས་འབྲེལ་ལམ་བྱེད་གལ་ཆེ་ཞིང་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་ལས་ཀ་ཞིག་མཐོང་ན་བྱེད་པོ་སུ་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཐད་ཀར་ནོར་བཅོས་ཡོ་བསྲང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཚང་མས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་རྩ་དོན་རྣམས་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱ་དགོས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། ཕྱོགས་མཚུངས་བར་ལམ་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་རྣམ་གཉིས་ལྷན་དུ་བོད་སྐོར་བཀའ་མོལ་གང་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་དེ་གའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ནང་རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་མཐོའི་དབུ་ཁྲིད་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་བོད་ནང་ལོ་དྲུག་རིང་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་རྒྱུ་ཕྱིར་འགྱངས་བྱས་པ་དང༌། རྒྱ་མི་རྣམས་བོད་ལ་ཡོང་བ་དེ་རོགས་པ་བྱེད་པར་ཡོང་བ་ཡིན་གནས་དང༌། གལ་སྲིད་རྒྱ་མི་སུ་ཞིག་ནས་ང་ཚོའི་ལས་དོན་ཐོག་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་བྱེད་ཀྱི་མེད་ན། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ལམ་ཕྱོགས་དང་འགལ་གྱི་ཡོད་ལུགས་སོགས་བཤད་པ་ཡིན། ད་དུང་རང་གིས་རང་ལ་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་པ་ལས་མའོ་ཀྲུའུ་ཞིའི་དགོངས་གཞི་ལྟར་སོ་སོ་ལ་ཞུ་དག་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་ཡིན་ལུགས་བཤད་པ་ཡིན། དེར་རྒྱ་མི་ཚོ་མི་བདེ་བ་ཆགས་པ་གསལ་པོ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག་ཅིང༌། བོད་མི་ཚོས་ངོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པར་བློ་བདེ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པ་ཚོའི་ལས་དོན་བྱེད་སྟངས་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཡོད་པ་མཐོང་ཚེ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྐྱོན་འདོན་དགོས་པའི་གོ་བརྡ་ཡང་བཏང་བ་ཡིན།”96 ཞེས་གསལ།

གང་གི་ཞབས་པད་མངོན་དགའི་རེ་ཁཱ་ཟུང༌།།

ཁ་ལྗོངས་སུམ་རྩེན་དཔལ་གྱི་རྒྱལ་ས་རུ།།

འབྱོན་པའི་སྔོན་བསུར་གཞུང་གནས་ཆེ་རྒུ་དང༌།།

མདུན་ན་འདོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་བཅས།།

ལག་སོར་པད་མའི་འདབ་མ་འཛུམ་པའི་དབུས།།

ལྷ་ཡི་གོས་བཟང་དར་དཀར་མཛེས་དང་ལྷན།།

རྨད་བྱུང་མཛད་འཕྲིན་དགེ་བར་མངོན་བསྟོད་དང༌།།

གསོང་པོའི་གསོལ་འདེབས་དབུགས་དབྱུང་སྙན་རྒྱ་འཁྲོལ།།

བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་རྩེ་མོའི་ལྷུན་པོ་སོགས།།

དགོན་གནས་ཡུལ་སྡེ་མུ་ཏིག་དགོད་པའི་དབུས།།

མཚན་དཀྱིལ་གསེར་གྱི་འཛུམ་ཟེར་སྤྲོ་བཞིན་དུ།།

ཆོས་སྲིད་དགེ་བའི་གྲུ་ཆར་སིམ་པར་མཛད།།

ཙི་ནའི་སྡེ་དཔོན་འདི་ན་ལྷགས་པ་རྣམས།།

ཡུལ་འབངས་བདེ་ལ་འགོད་པའི་ཐབས་དོན་ལས།།

བཙན་གྱི་རང་དབང་འཕྲོགས་པའི་དོན་མིན་ན།།

གསོང་པོའི་བསམ་པས་ཐད་ལྷུག་སྨྲ་བརྗོད་རིགས།།

ཞེས་སོགས་བླང་དོར་དགེ་བའི་གདམས་ངག་དབྱངས།།

སྙན་འགྱུར་སྟོང་གི་རོ་ལྡན་གླུ་དབྱངས་ཀྱིས།།

ལྷ་སྡེ་མི་སྡེའི་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་རུ།།

སྟེར་བའི་སྐལ་བཟང་དགའ་སྟོན་ངོམ་པར་མཛད།།

མཐོང་ཡངས་མཁའ་ལ་འོད་ལྔའི་འཇའ་ཚོན་རྣམ་རིས་བཀྲ་བའི་རང་བཞིན་མཛེས་པ་འཕྲོག་པའི་ཟློས་གར་མཁན།། སྲིད་གསུམ་ཁྱོན་ལ་དགེ་བའི་ཤིས་པའི་རྫས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀུན་ཏུ་བཏུས་པའི་སྣ་ཚོགས་མཛེས་པའི་རྒྱན་འཆང་སྟེ།། ཆེན་པོར་འོས་པའི་མི་སྡེ་ཀུན་གྱིས་སྔོན་བསུའི་ལེགས་ཚོགས་དཔལ་གྱི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་རབ་ཕྱེས་ཏེ།། རྨད་བྱུང་ཕྱག་ན་པད་དཀར་གསེར་གྱི་ལྷུན་པོ་ནོར་གླིང་གཡུ་ཡི་ཁྲ་ཚོམ་དགོད་པའི་རྒྱན་དུ་བཏེགས།།

90 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༧༦ ཕྲེང་ ༡༤ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

91 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༧༨ ཕྲེང་ ༢ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

92 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༧༧ ཕྲེང་ ༩ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

93 ‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༡༩༤ ཕྲེང་༡༩ (༡༩༩༥)

94 ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་རྣམ་‘རང་རྣམ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར’ཤོག་གྲངས་ ༢༣༤ ཕྲེང་༡༢།

95 འབྲས་བློ་གླིང་ཚ་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་‘རང་གི་མྱོང་ཚོར་ལས་དྲངས་པའི་བོད་དོན་བདེན་གླེང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༤ ཕྲེང་༡༩ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༢༠༠༥

96 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ་ཤོག་ངོས་ ༡༢༣ ཕྲེང་ ༢ (༡༩༩༠)

ས་བཅད་བཞི་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རིས་མེད་ཆོས་རྒྱུད་ཁག་གསན་བཞེས་གནང་བ།

(ས་བཅད་བཞི་པ་འདི་བཞིན་ ༡༩༧༠ ལོ་ཙམ་ནས་ཐོག་མར་དབུ་འཛུགས་བསྐྱངས་ཀྱང༌། ངོ་བཅར་དྲི་གཏུག་ཞུ་སྐབས་གསུང་ལམ་དུ་ཐོན་པས་མཚམས་འདིར་བཀོད་པ་ཡིན།)

ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཤར་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱི་དངོས་སློབ་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཡིན་ཅིང༌། དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ཚང་མ་ཞྭ་སེར་བསྟན་པའི་གསལ་བྱེད་དགེ་ལྡན་རིང་ལུགས་འཛིན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་ནི་སྨོས་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་མཆོག་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དང༌། དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་སོགས་སྐུའི་ཕྲེང་བ་རིམ་པར། ཐུབ་བསྟན་རིས་སུ་མ་མཆིས་པར་གསན་བསམ་ཉམས་བཞེས་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་གནང་སྟེ་བསྟན་པའི་བདག་པོ་སྟོན་པ་གཉིས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དུས་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་སླར་ཡང་གཅིག་གྱུར་ཆེན་པོས་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་རྫོགས་དར་དཀར་ཡུག་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་སྲིད་དབང་བདག་གིར་བཞེས་ཤིང༌། རྙིང་མ། བཀའ་རྒྱུད། ས་སྐྱ། དགེ་ལྡན་པ་བཅས་བོད་རྒྱུད་ནང་བསྟན་རིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གྱི་ཐུགས་འགན་སྐུའི་ཆེ་རྟགས་སུ་བཞེས་ནས་ཆུ་འགོ་གངས་ལ་ཐུག་པ་བཞིན་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ་འམ། སྟོན་པ། སྤྱིའི་ཉི་མ་དང༌། སྤྱིའི་ཟླ་བ་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བའི་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པ་མང་བཀུར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིང༌། དུས་དེ་ནས་བཟུང༌། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་སྐུའི་ཆེ་བ་བརྗོད་ཕྱིར། (ཡོངས་རྫོགས་བསྟན་པའི་བདག་པོ་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་) ཞེས་ཐ་ན་ད་ལྟའི་བར་སེར་སྐྱ་མཆོག་དམན་ཡོངས་ཀྱི་བློ་ངོར་གསལ་ཞིང༌། མགྲིན་གཅིག་དབྱངས་གཅིག་གིས་བསྟོད་དབྱངས་སྙན་པའི་གྲགས་པ་རླུང་ལྟར་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར།

སྐབས་སུ་བབ་པ་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་གང་ཉིད། སྤྱིར་གོང་མ་ན་རིམ་གྱི་སྐུའི་གསང་གསུམ་གྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཐུགས་འཕྲོགས་པ་དང༌། བྱེ་བྲག་བསྟན་དགྲ་རྒྱ་དམར་བོད་དུ་ཐོག་མར་བཙན་འཛུལ་དཔུང་འཇུག་བྱེད་པའི་སྐབས། གནས་ཆུང་གི་ལུང་དོན་བཞིན་གཏེར་ཆོས་ཕུར་བའི་སྒོ་ནས་གཏོར་ཟློག་གནང་བ་དང༌། གནང་རྒྱུས་མཚོན་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཆེན་དགོས་པ་གལ་ཆེར་དགོངས་ཏེ་ཆོས་རྒྱུད་རིས་མེད་གསན་བཞེས་གནང་རྒྱུར་སྔར་བས་ཐུགས་སྣང་ཇེ་ཆེར་གྱུར་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་རྗེས་རེད། འདིར་འབྱོར་རྗེས་ཞྭ་སྒབ་པའི་ས་ནས་བྱུང་བའི་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་གྱི་རྣམ་ཐར་ཆ་ཚང་ཞིག་ཀློག་པ་ཡིན། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་འདིར་ (ཕོ་བྲང་གསར་པར་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་) སྤོས་ཚར་བ་འདྲ། ཧ་ལམ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ནང་ཙམ་མིན་ནམ། རྩ་བའི་ལྷ་སར་ཡོད་དུས་གནས་ཆུང་གི་བཀའ་ལུང་དགོངས་དོན་གཏེར་སྟོན་བསོད་རྒྱལ་གྱི་གཏེར་ཆོས་ཕུར་པ་གྲྭ་ཚང་དུ་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་ནས་གཏོར་རྒྱག་ཅིག་བརྒྱབས་པ་རེད། ནོར་བུ་གླིང་ཁར་གཏོར་རྒྱག་དེ་རྒྱག་དུས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་དབུ་བཞུགས་ཡོད་ཀྱང༌། ཕུར་པའི་བཀའ་དབང་གསན་ཡོད་པ་མ་རེད། ངོས་ཀྱང་བཀའ་དབང་ཞུས་མྱོང་མེད། དེར་བརྟེན་སྐབས་དེར་ལྷ་བཙུན་རིན་པོ་ཆེ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག དེ་སྐབས་ཕུར་པའི་ལས་ཆོག་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་འདྲའི་སྒོ་ནས་དོ་སྣང་ཕྲན་བུ་ཞིག་བྱུང་མེད་དམ། ཞེ་དྲག་རང་དྲན་གྱི་མི་འདུག དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་ནས་འགོ་སྟོད་ས་བ་ཨ་ཤ་རམ་ (Swarg Ashram) དུ་ཕུར་པའི་གཏོར་སྒྲུབ་ཕལ་ཆེར་ཚར་གཉིས་གསུམ་ཞིག་བྱས་པ་རེད། དེ་སྐབས་རྟགས་མཚན་ཡག་པོ་ཏོག་ཙམ་ཏོག་ཙམ་ཡོང་གི་ཡོད།

སྐབས་དེར་ངོས་ལ་ཕུར་པའི་དབང་ཐོབ་མེད། དེར་བརྟེན་ཀ་ལུ་རིན་པོ་ཆེ་འདིར་ཕེབས་པའི་སྐབས་ཤིག འདོན་པ་གསུང་མཁན་གྲྭ་ཚང་གསུང་ཞབས་པ་ཚོ་ཡིན་ཙང་ཀ་ལུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་ཁོང་ཚོས་ཕུར་པའི་དབང་ཞུས་ཏེ་ཕུར་པའི་གཏོར་སྒྲུབ་ཚར་གཉིས་གསུམ་བྱས་པ་དང༌། ཚར་གཅིག་དབུ་བཞུགས་སུ་དིལ་འགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུ་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱ་གར་ལ་སླེབས་རྗེས་དིལ་འགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། དེ་མིན་ཁམས་ཕྱོགས་ནས་ཕེབས་པའི་ཆོས་རྒྱུད་རིས་མེད་གནང་མཁན་དེ་འདྲ་ཁ་ཤས་མཇལ་བ་དང༌། བཀའ་མོལ་ཞུ་བའི་གོ་སྐབས་མང་པོ་བྱུང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཕུར་པའི་གཏོར་རྒྱག་རྒྱག་དགོས་པ་ཚར་འགའ་ཤས་བྱུང་བ་སོགས་དེ་འདྲ་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ཕལ་ཆེར་དོ་སྣང་སླེབས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ངོས་ནས་དྲན་པ་ཞིག་ལ་ས་སྐྱའི་བླ་མ་རིས་མེད་གནང་མཁན་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད། སྐུ་ཤ་དཀར་པོ་རྒྱགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་རྗེས་སུ་ཁོང་བརྩད་གཅོད་བྱེད་སྐབས་གཤེགས་ཟིན་འདུག ས་བག་ཨ་ཤ་རམ་དུ་ཡིག་ཚང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་ཁོང་ཐུག་པ་དང༌། ཁོང་གིས་མཁྱེན་བརྩེ་དབང་པོ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་བཤད་པ་དྲན་གྱི་འདུག གང་ལྟར་ཁམས་ཕྱོགས་ནས་ཕེབས་པའི་ས་སྐྱ་རྙིང་མ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་མ་རིས་མེད་ལ་དད་པ་གནང་མཁན་དེ་འདྲ་མཇལ་དུས་དོ་སྣང་ཏོག་ཙམ་སླེབས། ཡིད་ཏོག་ཙམ་འཕྲོག་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཕུར་པའི་གཏོར་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས་དུས། ལྷ་ཡི་བསྐྱེད་རྫོགས་ཤིག་གང་ལྟར་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དེར་བརྟེན་རྫོགས་ཆེན་གྱི་གནད་འགག་ཏོག་ཙམ་མ་ཤེས་ན་མི་འགྲིག་པ་ལྟ་བུ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེས་ཀྱང་རྐྱེན་ཞིག་བྱས། གཙོ་ཆེ་ཤོས་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཀློག་དུས། དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་ཡབ་བཀའ་བརྒྱུད་པ་ཡིན་སྟབས། ཆུང་དུས་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་སྐོར་མང་པོ་གསན། དེ་རྗེས་དགེ་ལུགས་པ་གནང་བ་རེད། དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་ཉམས་བཞེས་ནང་རྟ་མགྲིན་ལྕགས་རལ་ཟེར་བ་གཏེར་ཆོས་ཡིན་ནམ། གསན་ཡུལ་རྙིང་མ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་མ་སུ་ཡིན་མི་ཤེས། བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་ཞེས་པ་ཞིག་འདུག་པས། དྭགས་པོ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་ཞེས་པ་མིན་ནམ། ཁོང་ནི་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་ཆེན་སྐོར་གྱི་འགྲེལ་པ་རྒྱས་ཤོས་གནང་མཁན་དེ་རེད། དེ་རྗེས་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་ས་སྐྱའི་ཆོས་སྐོར་མང་པོ་ཉམས་བཞེས་གནང་ཡོད་པ་རྣམ་ཐར་ནང་གསལ་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད་པ་རེད། མགོན་པོ་གུར་ཞལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་ནས་ཐུགས་དམ་འཕེལ་པོ་དང༌། རྫོགས་རིམ་གྱི་རྟོགས་པ་འཁྲུངས་པའི་སྐོར་གསལ་པོ་ཡོད། རྣམ་ཐར་མཛད་མཁན་ནི་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཡོད། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་རིས་མེད་གནང་བ་བཅས་དེ་ཚོའི་ཐོག་ནས་སེམས་ཤུགས་སྐྱེས་པ་རེད། གང་ལྟར་རྒྱལ་དབང་གི་སྐྱེས་གྲལ་དུ་སླེབས་པ་ཡིན་སྟབས་དངོས་ཀྱི་བྱུང་བའི་ནང་ལ་བལྟས་ཀྱང༌། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པོ་བྱུང་བ་རེད། དྲུག་པ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དངོས་གནས་བྱས་ན་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་ཐུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཡག་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་ཡོད་ན་ཡང༌། བར་ཆད་ཀྱི་དབང་གིས་རྒྱས་མ་ཐུབ་པ་རེད།

དེ་ནས་རྒྱལ་མཆོག་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དགེ་ལུགས་པ་གཙང་མ་གནང་བ་རེད། བླ་མ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་རེད། སྐུ་གཟུགས་གཅོང་པོ་གྲ་མ་འགྲིག་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་བསྡད་པ་དེ་འདྲ་བྱུང་བ་རེད། རིག་འཛིན་དཔལ་འཕྲིན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཞིག་མཐོང་མྱོང་བའི་ནང་དཔལ་འཕྲིན་སྐུ་གོང་མ་དེ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་བརྟེན་དཔལ་འཕྲིན་ཡང་སྲིད་རྡོ་རྗེ་བྲག་ནས་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་རྒྱལ་དབང་དང་མཇལ་སྐབས། སྔར་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་བཞུགས་པའི་སྐབས། སྨིན་གྲོལ་གླིང་དང༌། རྡོ་རྗེ་བྲག སྨིན་རྡོར་གཉིས་ཞེས་སྤུས་དག་པོ་ཡག་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད་ཀྱང༌། བར་སྐབས་རྒྱལ་དབང་གཤེགས་རྗེས། སོག་པོ་ཇུན་གར་བས་རིག་འཛིན་དཔལ་འཕྲིན་བཀྲོངས། སྨིན་རྡོར་གཉིས་ལ་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང༌། རྩེར་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རྙིང་མའི་ཆོས་སྐོར་སྒྲུབ་གྲྭ་ཡོད་རིགས་ཀྱང་འཐོར་ཞིང་མེད་པར་གྱུར་ཚུལ་སོགས་ཞུས་པ་བཅས་དཔལ་འཕྲིན་རྒྱལ་དབང་མཇལ་བར་ཕེབས་པའི་སྐོར་སེམས་སྐྱོ་པོ་ཞེ་པོ་ཅིག་འདུག་པ་ངོས་ནས་མཐོང་སོང༌། ངོས་རང་ཡང་སེམས་སྐྱོ་པོ་བྱུང་བ་དེ་དྲན་གྱི་འདུག ྋརྒྱལ་དབང་གོང་མའི་གོང་མ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་སྐབས་ཞེ་དྲག་གྲ་འགྲིག་པོ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དེ་འཐུས་ཤོར་ཆེན་པོ་ཕྱིན་པ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་རང་ཡང་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡིན་རུང༌། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་བཞུགས་ཁྲིའི་སྒང་ལ་བཞུགས་མཁན་དེས་མི་གོ་ཆ་ཚང་ཞིག་ཆོད་མི་འདུག་བསམ་པ་ཞིག་དྲན་ཡོང་གི་འདུག དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་ཐོག་ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྟོད་དེ་མཇལ་དུས། དད་པ་རང་དབང་མེད་པར་སྐྱེས་ནས་དེ་མ་ཞུས་པར་ཐབས་མི་འདུག་བསམ་སྟེ་གསུང་ཆོས་དེ་ཞུས་པ་ཡིན། ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་བླ་མ་ཡང་རེད། གླིང་རིན་པོ་ཆེས་སྒྲ་དང་མངོན་བརྗོད་སྐོར་གསན་ཡོད། ཁུ་ནུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་སྔ་མོ་བོད་ནང་ཐུགས་འདྲིས་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་ནང་དུའང་གསུང་ཆོས་གསན་པ་བཅས་དེ་འདྲའི་ཆ་ནས་དང༌། ཁུ་ནུ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པར་བརྟེན་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྟོད་ཞུས་པ་ཡིན། ཞུ་ས་ཡང་ཁོང་གི་བཞུགས་ཡུལ་གནས་ཚང་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་ཧིན་རྡུའི་མགྲོན་ཁང་ (ཆོས་པ་ཚོ་སྡོད་སའི་ཁང་པ་) ཞིག་གི་ཐོག་ཁར་ལྕོག་ཆུང་ཆུང་ཞིག་འདུག་པ་དེར་བཞུགས་འདུག སེམས་བསྟོད་ཀྱི་བཤད་ལུང་ཞུ་སྐབས་མིག་ཆུ་ཞེ་དྲག་ཤོར་བྱུང༌།

ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཁུངས་བྱས་ན་བཀའ་བརྒྱུད་པ་ཡིན་པ་དང༌། དེ་ནས་ཁམས་ཁུལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་མང་ཆེ་བ་གཞུང་ཆེན་བཅུ་གསུམ་སོགས་མཁན་པོ་གཞན་དགའི་རྒྱུད་པ་དང༌། རྫོགས་ཆེན་མཁན་པོ་དེ་འདྲའི་ས་ནས་ཀྱང་གསུང་ཆོས་མང་པོ་གསན་པ་དང༌། ཡང་སེ་ར་ཤུལ་ཁུལ་དགེ་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་དེ་འདྲ་ཡང་གསན། དབུས་གཙང་ཁུལ་དགེ་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་གསན་པ་མི་ཤེས། ཕལ་ཆེར་ཁམས་ཁུལ་ནས་མིན་ནམ། ཡང་སྙིང་ཁོང་རིས་མེད་གནང་མཁན་བླ་མ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡིན་ཙང་དེ་ལའང་ཡིད་སྨོན་ཞིག་སྐྱེས། མ་གཞི་དོལ་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བཀོད་ཡོད། སྐབས་དེར་ངོས་ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རྫོགས་ཆེན་རྒྱུད་གསང་བ་སྙིང་པོའི་བཤད་ལུང་ཞིག་ཞུ་སྙིང་འདོད་ནས། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་དེ་ཞུ་དགོས་མིན་ནམ་ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས། རྙིང་མའི་ཆོས་ཞུས་ན་ཡག་པོ་ཨེ་ཡོང༌། སྐད་ཆ་མང་པོ་ཡོང་གི་རེད། ཅེས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་ཞེད་སྣང་ལྟ་བུ་གནང༌། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་འཁྲོལ་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཙང་དེ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ནས་སྔོན་ལ་སྤྱོད་འཇུག་དང༌། དེ་རྗེས་གཞུང་ཆེན་བཅུ་གསུམ་ནང་ནས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན། དབུ་མ་འཇུག་པ་སོགས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཐོབ་ཟིན་པ་རྣམས་ཕར་བཞག དེ་མིན་ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གཞུང་ཆེན་བཅུ་གསུམ་ཆ་ཚང་ཞུས་པ་ཡིན། དེ་འདྲ་བྱས་ཏེ་ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེར་ཡིད་འཕྲོག དེ་རྗེས་གནས་ཆུང་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་རིས་མེད་ཀྱི་གསུང་ཆོས་གསན་དགོས་ཞེས་ལུང་ཞིག་བསྐྱོན་པ་རེད། དེ་ནས་རིས་མེད་ཀྱི་གསུང་ཆོས་ཞུ་དང་མི་ཞུའི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་ཤིག་ནི། ལས་རབ་གླིང་པའི་ཕུར་པའི་སྐོར་ཞུ་དང་མི་ཞུའི་ཐད། ཝ་ཏི་བཟང་པོའི་སྣང་བརྙན་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་ལྷ་མོའི་ཞལ་ཐང་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་དྲུང་དུ། གནས་ཆུང་སྤྱན་འདྲེན་དང༌། ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་གདན་འདྲེན་ཞུས། དེ་སྐབས་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་ཕེབས་ཏེ་བཞུགས་མེད། དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་བོད་གངས་ཅན་པའི་ལྷ་སྐལ་ཡིན་པ་དང༌། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ནས་བཟུང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང༌། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་སྲུང་མ་དམར་ནག་གཉིས་ནས་གཅིག་རེད། གནས་ཆུང་རྡོ་རྗེ་དྲག་ལྡན་ཡང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲུང་མ་དམར་ནག་གི་ཡ་གྱལ་རེད། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཇི་སྲིད་སངས་མ་རྒྱས་བར་གཙུག་ཏུ་བཀུར་ཡུལ་རེད། དེར་བརྟེན་ངོས་རིས་མེད་ཆོས་རྒྱུད་སྤྱི་དང༌། སྐབས་སུ་བབས་པ་ཕུར་པའི་ཆོས་འཁོར་དེ་ཞུ་དང་མི་ཞུ་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡིན་པ་ལས། ངོས་སྒེར་གྱི་དོན་གང་ཡང་མེད་པས། སྐྱབས་གནས་ཚང་མ་ཀུན་འདུས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་གཟན་རྟགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན།

དེ་དུས་ཕུར་པའི་ཆོས་འཁོར་ཞུས་ཞེས་ཕེབས་པ་རེད། དེར་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་ཐུགས་བློ་བདེ་པོ་ཞེ་པོ་ཅིག་གནང་ནས། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚེ་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་དགོས་པ་དེ་བོད་འབངས་སྤྱིའི་དོན་དང༌། བསྟན་སྲིད་སྤྱིའི་དོན་ལ་ཐུག་པ་རེད། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚེ་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པ་ལ་ཕན་པ་དང༌། དགོས་གལ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན། ཤེས་ལྡན་སུས་ཀྱང་རྣམ་རྟོག་ཡོང་དོན་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་ཐག་ཆོད་པོའི་ཐོག་གསུངས་བྱུང༌། འོན་ཀྱང་བླ་མ་སུ་ནས་ཞུ་དང་མ་ཞུ་ཐག་ཆོད་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་རྗེས་སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ནས་ཡར་ཕེབས་ནས་གནས་ལུགས་དེ་འདྲ་བྱུང་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་པ་ཡིན། གཞི་ནས་བླ་མ་སུའི་ས་ནས་ཞུ་མ་ཞུ་ཡང་བསྐྱར་གཟན་རྟགས་བསྒྲིལ་བ་ཡིན། དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་བབས་པ་རེད། དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་བ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ནི། དེ་སྐབས་སརྦ་ཨ་ཤ་རམ་དུ་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ནས་བརྟན་བཞུགས་ཤིག་ཕུལ་བ་དང༌། སྐབས་དེར་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ཏཱ་བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་རེད། བརྟན་བཞུགས་སྐབས་རྫས་བརྒྱད་ནང་གི་རྩྭ་དུར་བ་དེ་བཀྱག་པ་དང་དུས་མཚུངས་འབྲུག་སྐད་ཅིག་བརྒྱབས་སོང༌། བརྟན་བཞུགས་ཚར་རྗེས་ཏཱ་བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་དུས་རྒྱུན་བཀའ་མོལ་གནང་དུས་ནན་པོ་དང་ཐག་ཆོད་པོ་གསུང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཙང་ཁོང་གིས། དེ་རིང་དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་ཀྱི་བརྟན་བཞུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པའི་ནང་རྩྭ་དུར་བ་འབུལ་སྐབས་འབྲུག་སྒྲ་གྲགས་པ་དེ་ནི་ཡག་པོ་ཞེ་དྲག་བྱུང་སོང་ཞིང༌། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རེ་རེའི་སྐབས་སུ་གཏེར་སྟོན་ཚད་ལྡན་རེ་རེ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟར། ད་རེས་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་འདིའི་སྐབས་ཀྱི་གཏེར་སྟོན་དེ་ནི་དིལ་འགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མི་འདུག ཅེས་ཏཱ་བླ་མས་དེ་འདྲ་གསུངས་པ་དྲན་གྱི་འདུག གང་ལྟར་དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་ལ་བབས་པོ་ཞེ་དྲག་བྱུང༌།

དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་དང་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཐུགས་འདྲིས་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་ཀུན་མཇལ་ཁར་ཕེབས་མཁན་ཚོར་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་གནང་གི་ཡོད་སྟབས། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་ལ་བབས་པོ་ཞེ་དྲག་གནང་གི་འདུག བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་སྔ་མོ་ལྷ་ས་ནས་བཟུང་དེ་ཙམ་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་གཟན་རྟགས་ལ་བབས་པ་ལྟར་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཕུར་པའི་གསུང་ཆོས་དེ་དང༌། དེ་མིན་ཁ་ཤས་ཞུས་པ་ཡིན། ཐོག་མར་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་ནང་ཡོད་པའི་རྙིང་མའི་ཆོས་སྐོར་དེ་འདྲ། དཔེར་ན། འཇམ་དཔལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཆོ་ག་འདོན་པའི་སྐབས་འཇམ་དཔལ་མཚན་བརྗོད་འདོན་དགོས་པ་བཅས་འཇམ་དཔལ་སྒྲུབ་ཐབས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་འདུག དེས་ངའི་ཡིད་འཕྲོག་པ་དང༌། དེ་དང་དེ་འདྲ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་གསུང་ཆོས་མང་པོ་ཞུས་ཡོད། ཡང་རིན་པོ་ཆེ་རིས་མེད་རེད་འདུག རྐང་རྙིང་མ་ཡིན་པ་དང༌། གཏེར་སྟོན་ཡང་རེད། ཡིན་ནའང་དགེ་ལུགས་པའི་གསུང་ཆོས་གསན་པ་དེ་ཚོ་ངོ་སྲུང་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར། ཕ་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་ནས་ཨ་མདོའི་ཁུལ་དགེ་ལུགས་པའི་བླ་མ་ཞིག་འདུག་པ་དེས། རིན་པོ་ཆེའི་ས་ནས་རྙིང་མའི་ཆོས་སྐོར་ཞིག་གསན་པ་དང༌། བླ་མ་དེ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། རིན་པོ་ཆེས་དེའི་སྐུ་མདུན་ནས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་བདེ་མཆོག་སྦས་དོན་ཀུན་གསལ་དང༌། གསང་བ་འདུས་པའི་འགྲེལ་པ་བཞི་སྦྲགས་སོགས་ཕལ་ཆེར་གསན་འདུག རིན་པོ་ཆེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་རེད། དེ་འདྲ་བྱས་ནས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་གསུང་ཆོས་རིམ་པ་རིམ་པས་ཆོས་སྐོར་མང་པོ་ཞུས་ཡོད། མ་ཧ་ཡོ་གའི་སྐོར། ལུང་ཨ་ནུ་ཡོ་ག མདོ་ཚོགས་ཆེན་འདུས་པ་སོགས་ཞུས་པ་དང༌། ཨ་ཏི་ཡོ་གའི་སྐོར་སེམས་སྡེ། ཀློང་སྡེ། མན་ངག་སྡེ། དེ་ཚོའི་སྐོར་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཞུ་རྒྱུ་མ་བྱུང་པ་རེད།

འོན་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་བློས་བཀལ་ས་དང༌། སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་འཁྲུལ་ཞིག་རིན་པོ་ཆེར་ཐུགས་གདེངས་ཆེན་པོ་གནང་གི་འདུག་པ་ལྟར་འཕྲོས་དེ་ཚོ་དགེ་སློང་འདུལ་བ་འཛིན་པ་འཁྲུལ་ཞིག་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཞུས་པ་ཡིན། དེའི་གོང་བཅོ་བརྒྱད་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས། གཙོ་བོ་ཐོག་མར་རྡོར་དབྱིངས་ཞུས། རྡོར་དབྱིངས་ཟུར་ཀ་དེ་ཨ་མདོ་ཁུལ་ཡོད་ན་མ་གཏོགས་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་མི་འདུག ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་གསན་ཡོད་པ་མ་རེད། རྡོར་དབྱིངས་དེ་མེད་ན་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོ་བཀྲལ་བའི་སྐབས་སུ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དེ་རྡོར་དབྱིངས་གཙོ་བོར་བརྩིས་གནང་གི་འདུག རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་གཙོ་བོར་བརྩི་གནང་སའི་རྡོར་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་རྒྱུན་དེ་དག་ཆད་པ་ལྟ་བུ། དེའི་དབང་རྒྱུན་མེད་ན་ཧ་ཅང་ཐབས་སྐྱོ་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། རྡོར་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་དེ་མ་ཞུས་ན་ཐབས་མི་འདུག་བསམ་ནས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་ཡང་སྙན་སེང་ཞུས་པས། དེ་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་རྡོར་དབྱིངས་ཞུས་པ་ཡིན། བཅོ་བརྒྱད་རིན་པོ་ཆེ་ཞོགས་པ་སྒྲུབ་བཞག་ལ་མ་ཕེབས་གོང་བཅར་མཁན་དེ་ཚོར་ངོ་བཟུང་འདྲ་གནང་སྟེ་མགྱོགས་པོ་མ་ཕེབས་པ་དང༌། འདིར་ཕེབས་རྗེས་ཀྱང་བར་སེང་ནང་མཆོད་གཡོག་ཚོ་དང་བཀའ་མོལ་གནང་ནས་ཀ་རེ་ཀོ་རེས་ཕྱག་དཔེ་ཤར་ཤར་དུ་མ་གསུང་པ་སོགས་ཀྱིས་དུས་ཚོད་རིང་པོ་འགོར་བ་མ་ཟད། ད་དུང་སྒྲུབ་བཞག་གྲུབ་རྗེས་ས་སྐྱའི་ཆོ་གར་སྤྲོ་ན་སྦྱིན་སྲེག་འབུལ་རྒྱུ་ཞིག་འདུག་པ་རིན་པོ་ཆེས་སྦྱིན་སྲེག་ཀྱང་འབུལ་གནང་གི་འདུག གང་ལྟར་དང་ཐོག་རྡོར་དབྱིངས་ཞུས་པ་རེད།

དེ་རྗེས་རིན་པོ་ཆེས་ལམ་འབྲས་སློབ་བཤད་ཅིག་གསན་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་གསུང་བྱུང༌། ཡིན་ནའང་འགོར་ཡུན་ཆེ་བས་ཡོང་གི་མ་རེད་བསམ་བྱུང༌། རྗེས་སུ་རིན་པོ་ཆེས་དེ་ཉིན་བཅུ་གྲངས་ནང་ཚར་གྱི་རེད། ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པའམ་མགྱོགས་པོ་ཞིག་གནང་རྒྱུ་འདུག་པ་ལས། རྒྱུན་ལྡན་བདུན་ཕྲག་འགའ་ཤས་འགོར་གྱི་འདུག

བཀའ་བརྒྱུད་ཞེ་དྲག་རང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། དངོས་གནས་བྱས་ན་ཀ་ལུ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཞུས་ན་འོས་པའི་བཟོ་འདྲ་ཆགས་ཡོད་ན་ཡང༌། ཀ་ལུ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་གར་བཞུགས་པའི་སྐབས་ངོས་རིས་མེད་ཆོས་འབྲེལ་ཞུ་རྒྱུའི་འགོ་ཚུགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། ངོས་ཀྱིས་རིས་མེད་གསུང་ཆོས་ཞུ་རྒྱུའི་འགོ་ཚུགས་རྗེས་ཀ་ལུ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཕྱོགས་སུ་ཞེ་དྲག་བཞུགས་མེད་པ་བཅས་དེ་འདྲ་དེ་འདྲ་བྱས་ནས་ལུས་པ་རེད། མདོ་དོན་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཞུ་རྒྱུར་དད་པ་དག་སྣང་ཡོང་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ་”ཞེས་བཀའ་གནང་བ་དང༌།

ད་དུང་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་གསན་བཞེས་གནང་རྒྱུའི་སྐོར། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལའང་གནང་བ་ཞུ་གནང་མཛད་པ་སོགས་བླ་སློབ་འབྲེལ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཚུལ་ལའང་ཐུགས་གཙིགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་གནང་བའི་སྐོར་མུ་མཐུད་བཀའ་གནང་དོན། “ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་ས་ཞིག་ཏུ། ངོས་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན། སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་མཁན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། དེས་མི་འགྲིགས་པ་གང་ཡང་མི་འདུག ཡིན་ནའང་ང་འདིར་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁྲིའི་སྒང་ལ་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།

ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་ཁྲིའི་སྒང་ལ་བསྡད་ཡོད་དུས། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱག་བཞེས་དེ་ཐུབ་རུང་མ་ཐུབ་རུང་དེའི་རྒྱུན་འཛིན་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་ཀྱང་ཞུས་མྱོང༌། དེ་ཡིན་དང་ཡིན་ཞེས་གསུང་གི་འདུག ངོས་ནས་སྐབས་དེར་འདི་འདྲ་ཡང་ཞུས་མྱོང་ལ། ངོས་ནས་དྲན་ཡང་དྲན་གྱི་ཡོད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ངོས་རྣམ་ཀུན་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཤོད་པ་ལྟར། རིས་མེད་བྱེད་རྒྱུ་དེ་མདོ་ཡི་ཁུངས་ཡོད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དང༌། རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་ཡང་ཤེས་དགོས་པ་རེད། གང་ལྟར་ལམ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་བྱ་སྟེ། ལམ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱའོ།། དེ་དག་གི་ལམ་གྱིས་བྱ་བའང་བྱེད་དོ།། ཞེས་མདོ་ཡི་ཚིག་རང་རེད། དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་བྱའི་ནང་ཉན་ཐོས་ནང་དུ་ཞག་བདུན་གནས་ཞེས་སྦོམ་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲས་མ་རེད་པས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་དུ་དགོས་པ་གཞན་མེད་པར་ཞག་བདུན་གནས་ན་སྦོམ་པོ་སྟེ་ཉེས་པ་ཡོང་གི་ཡོད། གང་ལྟར་ཉེས་པ་བརྩི་ས་ཞིག་ཡིན་ནའང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་བསླབ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་སྟབས་གྲུབ་མཐར་ཆ་བཞག་ན། ཐེག་ཆེན་ཐལ་འགྱུར་བ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པའི་རྙིང་མ་བཀའ་བརྒྱུད་ས་སྐྱ་བཅས་ངེས་པར་དུ་བསླབ་དགོས་པ་ཞིག་འདུག་ཅེས། དེ་ལྟར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ནི། སརྦ་ཨ་ཤ་རམ་ནས་འདི་གར་སླེབས་རྗེས། ངོས་ཀྱིས་ཚར་ཁ་ཤས་ལབ་མྱོང༌། ཁུ་ནུ་ནས་གྲྭ་པ་བླ་རྒན་ཞིག་ཡོང་སྟེ། སེམས་ཁྲིད་ཅིག་གནང་རོགས་བརྗོད་བྱུང༌། སེམས་ཁྲིད་ཅེས་པ་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ཁྲིད་བཀའ་ཕྱག་གཉིས་ནས་གསུངས་པ་དེ་རེད། ངོས་ཀྱིས་ཤེས་ཀྱི་མེད་ཙང་ཁྱོད་རང་ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་ཞུས་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ངོས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་བླ་རྒན་འདིས་ང་ལ་རེ་བ་བརྒྱབས་ནས་ཡོང་བ་དང༌། ངོས་ནས་རེ་བ་དེ་བསྐང་མ་ཐུབ་པ་རེད། དེ་ནི། ‘འགྲོ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་རྣམས་ལམ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དོན་སྒྲུབ་མཛད་པ་གང༌།།’ ཞེས་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁུངས་སུ་བརྩིས་པ་ཡིན་ན། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་ནང་དུ་གསུངས་པ་དེ་མ་ཚང་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེ་ནི་གདུལ་བྱ་རིགས་ཅན་གསུམ་གར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་སྟོན་ཐུབ་པ་ཤེས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་མ་བྱུང་བ་རེད། གང་ལྟར་རྙིང་མའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ཡོད་པའི་དགེ་སློང་སྤོའོ་ལགས་གཅིག་ངའི་རྩར་ཡོང་ནས་ཁྲིད་ཅིག་སྟོན་རོགས་ཟེར་དུས། ངས་ཤེས་ཀྱི་མེད་ཅེས་བཤད་པ་དེ་མ་འགྲིག་པ་རེད། འོ་དེ་འདྲའི་སྐོར་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀར་ཞུས་མྱོང༌། གང་ལྟར་མདོའི་ཁུངས་སུ་བརྩིས་ཀྱང་འདྲ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁུངས་སུ་བརྩིས་ནའང་འདྲ། གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་དགོས་ན་ཚང་མ་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་རེད། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་དགོས་ན་རྙིང་མ་བའི་དོན་ཡང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད་ལ། བཀའ་བརྒྱུད་པའི་དོན་ཡང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད། བཀའ་བརྒྱུད་པ་དང་རྙིང་མ་བར་ཕན་ཞིག་འདོགས་དགོས་ན། ཁོང་ཚོའི་ཆོས་བརྒྱུད་དེའི་ཐོག་ནས་ཕན་འདོགས་ཐུབ་ན་ཡག་གི་མ་རེད་དམ་ཅེས་དང༌།

ཡང༌། རྙིང་མ་དང་བཀའ་བརྒྱུད་པ་གང་རུང་ཞིག་གིས་དགེ་ལུགས་པའི་དཔེ་ཆ་བལྟས་པ་ཡིན་ན་དེ་རིས་མེད་རེད་ཅེས་ང་ཚོས་མཉེས་པོ་གནང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཡང་དགེ་ལུགས་པ་ཞིག་གིས་རྙིང་མ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་དཔེ་ཆ་བལྟས་ན་ཁོ་གྲུབ་མཐའ་འཆོལ་གྱི་འདུག་ཅེས་མི་མཉེས་པ་གནང་གི་ཡོད་པ་དེ་ནི་དྲང་པོ་མ་རེད། དགེ་ལུགས་པ་ཞིག་གིས་རྙིང་མ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་དཔེ་ཆ་བལྟས་པ་དེ་ཡང་རིས་མེད་རེད་ཅེས་མཉེས་པོ་གནང་དགོས་པ་དང༌། དེ་ཡང་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་དེ་འདྲ་ཞུས་མྱོང༌། ཕྱག་ཆེན་དང་རྫོགས་ཆེན་སྐོར་སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་བསླབ་བྱ་ལེ་ཚན་གཉིས་པའི་ནང༌། ‘ཕྱག་རྫོགས་སེམས་ངོ་ཡིས་སྒོམ་ཡང༌།། རྟག་ཆད་གཡང་ས་རུ་ལྷུང་འདུག། རྩ་རླུང་ཟབ་འདོགས་ཀྱི་སྒོམ་མཁན།། ནང་པར་མ་ཚུད་པ་མང་འདུག།’ ཅེས་གསུང་པ་དེ་བདེན་པ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་རྙིང་མའི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་རྩ་བའི་ནོར་བ་མ་རེད་དེ། ཡིན་ནའང་ཕྱག་ཆེན་རྫོགས་ཆེན་བཤད་མཁན་གྱི་ནང་ལ་ཤེས་ལ་མ་ཤེས་ཚོད་ལ་མ་ཚོད་བྱས་ནས་ཤོད་མཁན་དེ་འདྲ་ཏན་ཏན་ཡོད་པ་རེད།

དེ་དག་ཐེར་འདོན་བྱེད་དགོས་བྱུང་ན་ཕྱི་ནས་ཕར་དག་ཐེར་ཟེར་བ་དེ་མིའི་སྣང་བ་འགྲོ་གི་མ་རེད། སོ་སོ་རང་ཉིད་དེའི་ནང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་རྫོགས་ཆེན་དང༌། ཕྱག་ཆེན་གྱི་ཉམས་ལེན་བྱས་སོ་སོ་རང་ཉིད་རྒྱུས་ཡོད་པ་ཞིག་བྱས་ནས་བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་དག་ཐེར་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན་ན་དེ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ཅེས་ཞུས་མྱོང༌། དེ་མིན་ཕྱི་ལོགས་སུ་བསྡད་ནས་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང༌། དེ་ནོར་འཁྲུལ་རེད་ཅེས་ཕར་ལབ་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་རང་ཕྱོགས་དང་གཞན་ཕྱོགས་སུ་བསྡད་དེ་རྩོད་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་ནས་ཕར་ཕྱོགས་ཡིན་ནའང་མཁྲེགས་སུ་འགྲོ་རྒྱུ་ལས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་མ་རེད། སོ་སོ་རང་ཉིད་རྙིང་མའི་རྫོགས་ཆེན་ནང་ལ་ཞུགས། བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་ཆེན་ནང་ལ་ཞུགས། བསམ་པ་རྣམ་དག་བྱས་ནས་མ་རྟོགས་པ་དང༌། ལོག་པར་རྟོག་པ་སེལ་རྒྱུ་འདྲ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེའི་ནང་བསྡད་དེ་སོ་སོས་ཀྱང་ཉམས་ལེན་གཅིག་གྱུར་བྱས། དེའི་ཐོག་ནས་བསྟན་པའི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་ཐུབ་ན་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཡོང་གི་རེད། དེ་ངས་ཞུས་མྱོང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀའི་དགོངས་པར་བབས་ཀྱི་འདུག ཡིན་དང་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་གནང་བ་དང༌།

ཡང་ཡུལ་དུས་གནས་ཚུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་གསུང་ཆོས་རེ་གཉིས་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་གསན་བཞེས་མ་ཐུབ་པའི་སྐོར་ཀྱང་གསལ་པོར་བཀའ་གནང་དོན། “ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རྒྱུད་སྡེ་གསང་བ་སྙིང་པོ་ཞུ་དགོས་མིན་ནམ་ཞེས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་སྙན་སེང་ཞུ་སྐབས་མ་ཞུ་གསུངས་པ་དེ་ནི་འགལ་རྐྱེན་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་ཐུགས་ཁག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་རེད།” ཅེས་དང༌། དེ་བཞིན་དགེ་ལྡན་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་གཉིས་པའི་ཐོག་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ནང་གཅོད་ཀྱི་གཞུང་ནི་ཉམས་ལེན་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཕན་ཡོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་བདེ་ཆེན་སྙིང་པོའི་དྲུང་ནས་གཅོད་ཀྱི་སྐོར་གསན་བཞེས་གནང་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱག་དཔེ་གང་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་གསན་བཞེས་གནང་བའི་སྐོར་ཐུགས་ངེས་མ་གྱུར་སྟབས། ངོས་ལ་གཅོད་ཀྱི་སྐོར་ཐོབ་ཡོད་པ་མ་རེད།” ཅེས་དང༌། “མ་གཞི་དེ་སྔོན་གཅོད་ཕྱོགས་ལ་རྒན་སྟོང་དཔོན་གྱིས་དགག་པ་ཞིག་ཀྱང་གནང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་དགོས་པ་ཡོད་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་རེད་འདུག རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ནང་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་ཏེ། གཅོད་དབང་ནམ་མཁའ་སྒོ་འབྱེད་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། གཞི་རྐང་དབེན་ས་སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་གཅོད་ཡོད་ཡོད་པ་རེད། རྦད་དེ་དགག་པ་རྒྱག་རྒྱུ་ཁག་པོ་མིན་ནམ། ཡིན་ནའང་དེ་དུས་གཅོད་ཀྱི་འུར་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལངས་ནས་གཅོད་པ་དོན་ལྡན་གྱིས་གཅོད་ཁྲིད་གནང་རྗེས། འབྲས་སྤུངས་པའི་དཔེ་ཆ་བ་དྲག་གྲས་ཁ་ཤས་གཅོད་གཏོང་བར་ཕྱིན་པ་དེ་འདྲའི་འགལ་རྐྱེན་ལྟ་བུ་གཟིགས་ནས་རྒན་སྟོང་དཔོན་གྱིས་དགག་པ་བསྐྱོན་པ་འདྲ།” ཞེས་དང༌། “དེ་མིན་ངས་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ཞུ་བའི་སྐབས་ཐད་ཀར་རྙོག་གྲ་བཤད་མཁན་ཕལ་ཆེར་བྱུང་བ་དྲན་གྱི་མི་འདུག

འོན་ཀྱང་འགོ་སྟོད་འགོ་སྟོད། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རང་བྱུང་ལྔ་ལྡན་གྱི་དབུ་ཡི་ཚལ་བུ་ཞིག་འབྱོར་ཡོད་པ་དེ་གཟུངས་སུ་བྱས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྐུ་བཞེང་རྒྱུ་གཅིག་དང༌། སྔ་མོ་དཀྱིལ་འཁོར་མཐིལ་དུ་རྫོང་གསར་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་བཀོད་ལྟར། སློབ་དཔོན་གྱི་སྐུ་སྣང་སྲིད་ཟིལ་གནོན་ཞིག་བཞེངས་དགོས་པ་དེ་བཞེང་མ་ཐུབ་པར། གུ་རུ་རྒྱ་གར་མ་ཞིག་བཞེངས་སྟབས་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་ཐུགས་ཕམ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང༌། དེར་བརྟེན་ངོས་འདིར་སླེབས་རྗེས་སྣང་སྲིད་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐུ་ཞིག་བཞེང་རྩིས་བྱེད་སྐབས་ལྡི་ལི་ནས་དགེ་ལུགས་པ་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་ཕུལ་ཞེས་པའི་སྙན་ཞུ་ཞིག་འབྱོར་བའི་ནང༌། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མེད་པར་སློབ་དཔོནརིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་བཞེངས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་འཁོད་པ་དེ་དང་ཐོག་རྟ་ར་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་དྲན་པ་རེད།

དེའི་ཡས་མས་སུ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་རུས་ཚལ་བུ་ཞིག་ཀྱང་བོད་ནས་ཚུར་འབྱོར་བྱུང་བས། སྐུ་རུས་ཚལ་བུ་དེ་བཞུགས་ཡུལ་གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་བཞེང་གི་ཡིན་ཞེས་སྒང་ཏོག་ཏུ་ཡོད་པའི་གསེར་དངུལ་རྣམས་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ལེ་འགྱུར་བྱས་པའི་ལྷག་མ་གསེར་ལེབ་ཅུག་ཆེན་པོ་ཞིག་འདུག་པ་དེ་བཏང་ནས་གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་བཞེང་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། ལྡི་ལི་ནས་ཡི་གེ་དེ་འདྲ་ཞིག་འབྱོར་བར་བརྟེན། ངས་གཤིས་ཀ་སློག་འདོད་ལྟ་བུས། ད་དེ་གཡུག་བཞག་ན་བསམ་པ་བྱུང༌། རྗེས་སུ་གསེར་དེ་གང་དུ་ཡོད་མེད་ཤོད་ཡས་ཀྱང་མི་འདུག” ཅེས་བཀའ་ཕེབས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ནང་བསྟན་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ཉམས་བཞེས་གནང་བ་དེ་ནི། བསྟན་པ་ཉི་འོད་བཞིན་དུ་གསལ་བ་དང༌། བསྟན་འཛིན་ཕུ་ནུ་བཞིན་དུ་མཐུན་ཐབས་ཁོ་ནའི་རྒྱང་རིང་གི་མཛད་ཕྱོགས་རླབས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། མིག་སྔར་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་འདྲ་མིན་ཁག་གི་ཐུན་མོང་བའི་བསླབ་བྱ་དང༌། དམིགས་ཡུལ་ཇི་བཞིན་མཛའ་མཐུན་མཉམ་གནས་དང༌། ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ཞི་བདེ་དང་རང་དབང་གི་འཁོར་ཕྱོགས་ཆེན་པོའི་ཐོག་གཟེངས་སུ་ཐོན་པའི་ནུས་ཤུགས་མཉམ་སྐྱེད་ཡོང་ཆེད་ཡེ་ཤུ་དང༌། ཁ་ཆེ། འཇིའུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་ཁག་གི་ཕུལ་བྱུང་མི་སྣ་མང་པོར་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་མཇལ་འཕྲད་དང༌། བརྩི་འཇོག ཕན་ཚུན་ལེགས་ཆ་སྤེལ་རེས་བཅས་གནང་གི་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་དཔེར་ན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུངས་ལས། “ཡེ་ཤུའི་བླ་མ་ཨ་མི་རི་ཀའི་ ཁེ་ཐོ་ལིག་ ཐོ་མ་སེ་ མར་སྤྲིན་ (Catholic Thomas Martin) ཞེ་དྲག་ཡག་པོ་རེད།

དེ་དུས་ང་གཉིས་ལྷོད་ལྷོད་བྱས་ནས་ཉིན་གསུམ་ཙམ་རིང་ཉིན་ལྟར་ཆུ་ཚོད་གཉིས་གསུམ་རེ་ཐུག་པ་ཡིན། ཁོང་རང་གི་དགོངས་པ་བཞེས་སྟངས་དང༌། གཤིས་ཀ བརྩེ་བ་སོགས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག ཁོང་ནང་ཆོས་ལའང་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་རེད། དེ་མིན་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ། བཙུན་པ་དང༌། བཙུན་མ་མང་པོས་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་ནས་ཤེས་ཡོན་ཐོག་ནས་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་པ། དེ་བཞིན་སྨན་ཁང་གི་ཐོག་ནས་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་མཁན་དེ་འདྲ་ཡང་ཡོད། མ་གཞི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་ཡོད་ཀྱི་རེད། རང་རེ་ནང་པའི་རབ་བྱུང་ཕོ་མོའི་ཐོག་ནས་དེ་འདྲ་བྱེད་མཁན་ཧ་ལམ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོང་ཚོས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་པ་དེ་ཧ་ལས་པ་རེད། མི་བྱེ་བྲག་པ་དེ་འདྲའི་མིང་ལམ་སང་དྲན་གྱི་མི་འདུག་ཀྱང༌། གང་ལྟར་ཡེ་ཤུའི་དགོན་པ་དེ་འདྲའི་ནང༌། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ། དངོས་གནས་བྱ་ཉུང་དོན་ཉུང༌། ཆོག་ཤེས་ལྡན་པ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཐུག་མྱོང༌། དེ་བཞིན་ཁ་ཆེའི་བླ་མ་ཡང་ཁ་ཤས་ཐུག་ཡོད་པ་རེད། ཁ་ཆེའི་བླ་མའི་ནང་ནས་བསམ་བློ་གུ་ཡངས་པོ། ཡིན་མདོག་ཁ་ཤོས་ཤིག་ནི་པེ་རེ་སིར་ཁ་ཆེའི་བླ་མ་ཞིག་ཐེངས་གཅིག་གཉིས་ཐུག་མྱོང་བ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག གུ་ཡངས་པོ་རེད། རྒྱ་གར་ནང་ཁ་ཆེའི་བླ་མ་ཁ་ཤས་ཀྱང་ཐུག་མྱོང་ཡོད།” ཅེས་དང༌། “ངའི་དཔེ་དེབ་ནང་བཀོད་པ་ལྟར་ཧོ་ལན་ཌེ་ (Holland) དུ་རཱ་རྦེ་ (Rabbi) ཞིག་ཐུག་བྱུང༌། དེ་ནི་འཇིའུ་ (Jew) ཡི་བླ་མ་ཞིག་རེད། དེ་ཕལ་ཆེར་ ༧༣ ཙམ་ལ་ང་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཐེངས་དང་པོ་འགྲོ་བའི་སྐབས་རེད། དེ་དུས་སྐད་སྒྱུར་བ་ཡང་ཡོད་པས་སྐད་བརྡ་མི་འཕྲོད་པ་མེད། ཁོང་ལ་འཇིའུ་མི་རིགས་ཚོས་དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་མྱངས་པའི་མྱོང་ཚོར་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས། རང་གི་མྱོང་བ་དཔེ་རུ་བླངས་ནས་བོད་པའི་དཀའ་ངལ་དང་བོད་པའི་བདེ་སྡུག་ལ་ཚོར་སྣང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་ངོས་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེ་ནས་ད་ལྟའི་བར་གྱི་དུས་ཚོད་རིང་པོ་སོང་བའི་ནང༌། འཇིའུ་མི་རིགས་མང་པོ་ཐུག་ཡོད་པ་རེད། འཇིའུ་མང་པོས་ཤ་ཚ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་རེད། ངོས་ཀྱི་དེབ་ནང་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐེངས་མ་དང་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རེད།” ཅེས་ཕྱིས་སུ་འཇིའུ་མི་རིགས་མང་པོ་དང་ཐུགས་འདྲིས་བྱུང་བའང་གསལ་སྟོན་གནང་ཡོད།

ད་དུང་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཕྱོགས་ལའང་དབྱེ་ཞིབ་དང༌། ཚད་བཀག་ཡོད་པའི་ལམ་སྲོལ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་ཐུགས་བརྩོན་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་ཡོད། དེ་ཡང་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར། བསྟན་འཛིན་གྱི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལ་རག་ལས་ཤིང༌། སྔ་དུས་བོད་འདིར་བླ་མ་གོང་མའི་སྐྱེས་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༢༨༨ ལོར་ཀརྨ་པཀྵིའི་སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཀརྨ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་ངོས་འཛིན་ཞུས་པ་ནས་བཟུང་རིམ་བཞིན་རྒྱལ་བ་པཎ་ཆེན་སོགས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་སྲོལ་བྱུང་བ་ལྟར། སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་རིམ་པས་གདུལ་བྱའི་མོས་ངོར་གཞིགས་ཏེ་བསྡུ་བ་བཞིའི་སྒོ་ནས་འཁོར་ཚོགས་དུ་མ་སྨིན་གྲོལ་གྱི་ལམ་ལ་འགོད་པ་སོགས་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བའི་ཕྱག་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་འཇོག་གནང་མཛད་པ་རང་ཅག་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཅིང༌།

འོན་ཀྱང་སྙིགས་དུས་སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་དམན་པའི་དབང་གིས་ཆོས་ཟབ་སར་བདུད་ཟབ་པའི་དཔེ་ལྟར་སྐྱེས་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་པ་འགའ་རེ་བླ་མ་གོང་མའི་མཚན་ཤས་སུ་འགྲོ་བ་མ་ཟད། འགྲོ་བ་མང་པོར་གནོད་ཚབས་ཀྱང་བཟོ་བཞིན་ཡོད།

དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པའི་གསང་རྣམ་ལས། “གད་ཁ་སའི་ལགས་ཨ་རྒྱལ་གྱི་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་གི་སྐུ་སྐྱེ་བརྫུས་མ་ལམ་དུ་སོང་བ་སྨོན་ལམ་ལོག་པའི་དམ་སྲིར་གྱུར་ཏེ་འགྲོ་བ་མང་པོར་གནོད་ཚབས་ཆེ་བར།” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ནམ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་འཚམས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་གང་བྱུང་རང་དགར་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུ་ཕན་ལས་གནོད་ཆེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “ཆུ་བཟང་རིན་པོ་ཆེས། ‘སྤྲུལ་སྐུའི་ངོས་འཛིན་ཞུ་དུས།། རྣམ་དཔྱོད་བཟང་ཉམས་འདུག་སྟེ།། གོང་མའི་ཞབས་འདྲེན་ཞུ་དུས།། སེམས་པ་གཏིང་ནས་སྐྱོ་བྱུང༌།།’ ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་གང་ལྟར་དེ་སྔ་ནས་བོད་ལ་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

ང་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་རྗེས་སརྦ་ཨ་ཤ་རམ་དུ་ཡོད་དུས། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཡིན་ནམ། སྤྱིར་བཏང་གི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པའི་སྐབས་ངོས་ནས་བརྗོད་རྒྱུ་བྱུང༌། ད་ཆ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱལ་སྤྲུལ་དང༌། བླ་ཆེན་དེ་ཚོའི་གྲས་ངོས་འཛིན་ཞུས་ན་ཡག་པོ་རེད།

དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། དེ་མིན་བླ་མ་མང་པོ་དེ་ཡག་པོ་མི་འདུག་ཇི་ཙམ་མང་བ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་གྱི་ཞབས་འདྲེན་ཞུ་མཁན་ཡང་མང་བ་ཡོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་ཡང་སྲིད་བརྩད་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་ཉུང་ཙམ་བྱས་ན་ཡག་པོ་མི་འདུག་གམ། ཞེས་ངོས་ཀྱི་བསམ་འཆར་བཤད་པ་ཡིན། དེ་དུས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་མེད་ནའང༌། ཏག་ཏག་ཕྱིས་སུ་མདོ་སྟོད་སྨད་ཁུལ་ནས་དགོན་པ་རེ་རེར་བླ་མ་རེ་མེད་ན་འགྲིག་གི་མི་འདུག་ཅེས་དོན་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བ་མ་ཟད། གལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཆགས་ཡོད་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་དེ་ཚོའི་གྲས་སྔར་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་བླ་མ་ཞིག་དང་དགོན་པའི་དགོན་བདག་ཡིན་པ་དེའི་ཡང་སྲིད་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པས། རྒྱུ་མཚན་ཕྲན་བུ་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་དགེ་རྒན་གཅིག་དང༌། དགེ་བཤེས་གཅིག་ལའང་ཡང་སྲིད་ཕེབས་པ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག ཁ་སང་ངེད་ཚོ་སྐད་ཆ་ཞིག་བྱུང་དོན། ཤག་ཅིག་གི་དགེ་རྒན་ཚད་ལྡན་དེ་འདྲའི་ཡང་སྲིད་ངོ་ཆ་འཕྲོད་པ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ངོས་འཛིན་ཞུས་ཆོག་གི་མ་རེད་ཟེར་ཐབས་མེད་ན་ཡང༌། གཏོང་སྒོ་འདྲ་པོ་བཏང༌། བླ་མ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དགོན་པའི་ནང་དམིགས་བསལ་བྱེད་པ་དེ་འདྲ་མེད་ན་ཡག་པོ་འདུག ཅེས་ལབ་པ་ཡིན། དེ་ཚོར་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་མེད་དམ། དགེ་ཕྲུག་གིས་སོ་སོའི་དགེ་རྒན་ར་འཕྲོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་བདག་པོ་རྒྱག་རྒྱུར་ཁྱད་མེད་ན་ཡང༌། ཡས་ཡས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན། མས་མས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་མིན་པར་བདག་པོ་བརྒྱབས་པ་ཙམ་ལས། གྲྭ་རྐྱང་རང་གནས་སུ་བསྡད་ན་ཡག་པོ་འདུག དེ་ཚོའི་སྐོར་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་ནས་ལམ་ལུགས་ཤིག་བཟོ་རྒྱུ་མེད་དམ། ཞེས་ཁ་སྔོན་དེ་འདྲའི་སྐད་ཆ་བྱུང༌། གྲྭ་སའི་མཁན་པོ་ཚོ་འདི་གར་འབྱོར་དུས་ཀྱང་ལབ་པ་ཡིན།” ཞེས་སོགས་བསྟན་དོན་གལ་ཆེའི་སློབ་སྟོན་དེ་འདྲ་ཡང་ཡང་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ནང་དུའང་སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་དང་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས། རྒྱལ་ཐོག་སོ་གསུམ་པ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་གཙོས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རྣམས་ཕ་ཤུལ་བུ་འཛིན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་བྱུང་མེད།

བོད་སིལ་བུའི་རྗེས་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ་ཡང༌། ལྷ་རིགས་འཁོན་གྱི་གདུང་ལས་རིམ་བཞིན་མཆེད་པ་ས་ཆེན་ཀུན་དགའ་སྙིང་པོ་སོགས་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པའི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་ཁག་གཅིག་ཀྱང་མཐའ་མ་ད་ལྟའི་བར་གདུང་རྒྱུད་འཛིན་པའི་དར་སྲོལ་བྱུང་ཡོད། དེ་དག་ནི་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་སམ་རྒྱུན་སྲོལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེ་ཡང་བསྟན་པ་རྒྱས་པ་དང་འགྲོ་བ་བདེ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་མཐའ་དག་ཟམ་མི་ཆད་པར་རྩ་བ་བརྟན་པ་དང༌། ལོ་མ་རྒྱས་པ། འབྲས་བུ་སྨིན་པ་སོགས་ལ་ཕན་འབྲས་དང༌། ནུས་པ་ངེས་ཅན་ཐོན་ཡོད།

རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དུས། བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ཏེ་ལུགས་ཟུང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མངའ་དབང་བདག་གིར་བཞེས་ཤིང༌། སྐུ་ཐོག་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་སྐུའི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྲེང་བ་མུ་ཏིག་བསྟར་བརྒྱུས་སུ་འཛིན་པ་ཞིག་བྱུང་ན་འཕྲལ་ཕུགས་ཟབ་ཅིང་བརླིང་བའི་ཐུགས་འདུན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པར་གྲགས།

ལྷག་པར་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་དུ་ཀུ་ལའི་གོས་བཟང་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང༌། “རྒྱ་གར་དང་མི་འདྲ་བའི་བོད་ཡུལ་འདིར་བླ་མ་ལ་གདུང་རྒྱུད་དང༌། སྐྱེ་བས་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་འདུག་པའི་སྔ་མ་ནི་ལུགས་གཉིས་ཀའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཕ་ཤུལ་བུ་འཇགས་ལྟ་བུའི་བར་གསེང་མེད་ཅིང༌། བུ་སློབ་འཁོར་འབངས་རྣམས་ཀྱང་བག་ཕེབས་པར་སྣང་ལ། ཕྱི་མ་ནི་གོང་མ་ལས་ལྡོག་ཅིང༌། ཤི་གསོན་གྱི་དཀོར་ནག་སོགས་ཟང་ཟིང་གི་འབུལ་བ་མ་ཎི་བའི་རྟེན་སྒམ་ལྟར་ལེན་རྒྱུ་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་པའི་དབང་གིས་རྗེས་འཇུག་ཚོས་བླ་མ་གྲོངས་པ་ལས། སྐྱེ་བ་མ་བྱུང་བ་སེམས་ལས་ཆེ་ཞིང༌།”97 ཞེས་གསུངས་ཤིང༌།

བླ་ཆེན་རྣམས་གདུང་རྒྱུད་འཛིན་པའི་ལམ་སྲོལ་དེས་བུ་སློབ་འཁོར་འབངས་དང་བཅས་པ་རྒྱུན་བསྲིངས་ལྷིང་འཇགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་ཆབ་སྲིད་གཉིས་ཀར་འཕྲལ་ཕུགས་གང་ཐད་ནས་དགེ་མཚན་ཆེ་བའི་དགོངས་ཚུལ་གསལ་སྟོན་གནང་བ་ལྟར། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཛད་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་སྐུ་གོང་མའི་བཞེད་པ་མཚོན་ཐུབ་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་བོད་འབངས་རྣམས་བསོད་ནམས་དམན་པས་སྔོན་འཆར་ཇི་བཞིན་དོན་དུ་མ་འཁྱོལ་བའི་བར་ཆད་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་མཆོག་བདུན་པའི་སྐུ་དུས་ཀྱང་མདོ་སྔགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གསན་བསམ་དཔྱིས་ཕྱིན་ཏེ་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་མཛད་པ་མཐར་སོན་པའི་མཚན་སྙན་མི་ནུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཁམས་སུ་བརྟན་ན་ཡང༌། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་བཞིན་བོད་འབངས་གདུལ་བྱར་བཞེས་པའི་རྒྱལ་ཐབས་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཛད་བྱུས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་མངའ་དབང་བདག་གིར་བཞེས་རྒྱུར་ཕྱི་ལག་ནང་འབྲེལ་གྱི་འགལ་རྐྱེན་ཟམ་མི་ཆད་པ་བྱུང་ཁར། སྤྱི་མཐུན་བསོད་ནམས་ཟད་པའི་རང་རྟགས་རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཁམས་ཀྱང་གསལ་ཐང་མ་བྱུང་བ་སོགས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གྲངས་ལས་བཞུགས་མེད་ཅིང༌། སྐུ་གཟུགས་གཅོང་པོའི་ངང་དགོངས་པ་རྫོགས་པ་རེད། འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཀྱང་དགུང་ལོ་ཆུང་བ་རེད།

དེ་ནས་མར་འཕྲིན་ལས་རྒྱས་པ་ཞིག་གཏན་ནས་བྱུང་མི་འདུག ྋརྒྱལ་དབང་རིམ་པ་དགུང་ལོ་ཆུང་ཆུང་སྐབས་དགོངས་པ་རྫོགས་པ་དང༌། སྡེ་སྲིད་ཚོས་གཞུང་བསྐྱངས་ཡོད།

དེ་སྐབས་སྡེ་པ་གཞུང་ཧ་ཅང་སྐྱོ་པོ་ཆགས་ནས་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོའི་གདུང་རྟེན་ཀྱང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་མ་གཏོགས་བཞེངས་ཐུབ་མེད་པ་ཚང་མའི་མཐོང་ཆོས་ཐོག ད་དུང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་ནང༌། ང་ནད་པ་ཡིན་པ་དང༌། སྡེ་པ་གཞུང་ཁག་པོ་བྱས། ཞེས་ཧ་ཅང་སྐྱོ་པོ་ཞིག་གསུངས་པ་བཅས་དེ་དུས་འཕར་བུབ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག

ྋགོང་ས་ལྔ་པས་འཆར་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་བཏིངས་གནང་ཡོད། དེ་ཡག་ཉེས་འདྲ་པོ་གཉིས་འདུག དཔེར་ན། ལྔ་པ་ཆེན་པོས་དགོངས་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་བཞེས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནས་དེ་ནང་བཞིན་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། ཕལ་ཆེར་དེ་དུས་ཏན་ཏན་འདི་ལས་བརྟན་པ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་བཟོ་འདུག

དེ་ནས་དུས་ཚོད་ཧ་ཅང་སྡུག་པོ་དེ་ཚོ་ཕྱིན་ཟིན་པའི་རྗེས་སྐུ་མདུན་སྐུ་གོང་མའི་སྐབས་ཡང་བསྐྱར་གཞི་ནས་ལེའུ་གསར་པ་ཞིག་ཚུགས་ཏེ་དགོངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཞེས་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་བྱུང་འདུག

ཡང་དེའི་རྩིས་ཀྱང་འཁྲུག་པ་རེད། ཁམས་ལ་མདོ་སྤྱི་ང་ཕོད་སྐབས་ཇུས་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་སྐབས་ང་ཕོད་ལ་བཀའ་ཉེས་ཤིག་ཀྱང་གནང་ཡོད། སྐུ་གོང་མ་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་གཏོར་རྒྱག་ཅིག་ཀྱང་བསྐྱོན། གཏོར་རྒྱག་དེ་བསྐྱོན་པའི་ཡས་མས་སུ། གློ་བུར་བགྲེས་ཉམས་ཆེན་པོ་བཞེས་སོང་ཞེས་དཔོན་པོས་གསུངས་བྱུང༌།

མཁར་རྡོ་ཡིན་ནམ་ལུང་བསྟན་གཅིག་གི་ནང་དུའང་ྋརྒྱལ་དབང་ཞབས་བཀྱག་ཅིག་གི་ཐོག་བཞུགས་པ་དང༌། འཁྲིས་དེར་བུད་མེད་རྒན་འཆར་ཞིག་འདུག་པ་དེ་ྋརྒྱལ་དབང་གི་མ་ཡུམ་ཡིན་ཁུལ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་ཡོད་པ། དང་ཐོག་ཕྲེང་རྡོག་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་ཞིག་འདུག་ཀྱང༌། གཅིག་ཟད། གཉིས་ཟད་ཀྱིས་མཐར་ལྔ་བཅུ་ང་བརྒྱད་མ་གཏོགས་མི་འདུག་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་འདུག

དེར་བརྟེན་ཐོག་མར་བྱས་ན། སྐུ་ཚེ་བདུན་ཅུ་བརྒྱད་ཅུ་ཙམ་བཞུགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། དེ་རྗེས་བར་ཆད་ཀྱི་དབང་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་བྱུས་ཉེས་ནས་གློ་བུར་དུ་སྐུ་ཚེ་བསྟུངས་པ་མིན་ནམ་བསམ་པ་སྟེ། འཕེན་པ་ཐུང་དུ་བཏང་གནང་བ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་མིན་ནམ་དྲན་གྱི་འདུག” ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌།

ཉམས་སྣང་ཅན་མང་པོས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མ་སྐུའི་བཀོད་པ་བསྡུས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དང༌། བོད་འབངས་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་མུན་པའི་ཁུང་དུ་ཚུད་ཅིང༌། ཕྱི་ནང་གི་བར་ཆད་དང་རྐྱེན་ངན་རུ་འཛིང་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་ཡང་སྲིད་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་གང་ཉིད་བསམ་བཞིན་ངེས་རྙེད་འཁྲུལ་བྲལ་དུ་བྱོན་པ་མ་ཟད། དུས་ངན་ནག་ཕྱོགས་ཁ་རྒྱས་པའི་གུང་ཁྲན་ཀླ་ཀློའི་དཔུང་ཚོགས་བོད་ལྗོངས་སུ་ནང་འཛུལ་བྱེད་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་འདི་ཉིད་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་གསན་བསམ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང༌། རིས་སུ་མེད་པའི་ཕན་དང་བདེ་བའི་གོ་ཆ་བཙན་པོས་ལུགས་ཟུང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མངའ་དབང་བདག་གིར་བཞེས་པ་གཉིས་དུས་ཏག་ཏག་ཏུ་འགྲིགས་པ་དེ་ཡང༌། ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མའི་རྒྱང་རིང་གི་མ་འོངས་སྔོན་འཆར་ཇི་བཞིན་མཇུག་སྐྱོང་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གཅིག་གྱུར་བྱེད་པས་མ་ཚད། གང་གི་རིགས་ཀྱི་ཅོད་པཎ་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གླིང་རིན་པོ་ཆེས། “ྋརྒྱལ་མཆོག་འདི་ཉིད་ཆོས་སྲིད་གང་གི་ཐད་ནས་ཀྱང་མངགས་བཏགས་ཤིག་ཡིན་”གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཚིག་བསྡུས་ལ་དོན་ཟབ་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མས་དགོས་པའི་དབང་གིས་ཞིང་བརྗེས་པ་དང༌། མཆོག་སྤྲུལ་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་དུས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པ་བཅས་ཀྱི་དགོངས་དོན་འཁྲུལ་བ་མེད་པ་གསལ་སྟོན་གནང་བ་ཞིག་ཡིན།

དགའ་བ་བརྒྱ་ལྡན་ཁྲི་རབས་འཛིན་པའི་ལམ།།

རྒྱལ་ཀུན་གསང་གསུམ་གསང་མཛོད་ཆེན་པོ་ཡི།།

རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་གཞུང་ལུགས་ཀུན་གྱི་ནོར།།

རང་སྐལ་ཉིད་དུ་རྒྱུན་བཟང་ཀློང་དུ་བསྐྱིལ།།

དེ་ལྟ་བུས་ན་གངས་ལྗོངས་ལྷ་མིའི་མགོན།།

གང་གི་གསང་གསུམ་མཛད་པའི་རླབས་ཕྲེང་གར།།

སྲིད་གསུམ་སྲིད་པའི་རྩེ་བར་འཛིན་མའི་ཁྱོན།།

སྒྱུ་འཕྲུལ་རོལ་པའི་རྩེད་འཇོ་ཐང་མར་བརྡལ།།

དགེ་ལེགས་དམ་པའི་རྣམ་ཐར་སྐྱོང་བ་འདིར།།

འཆི་མེད་ཚངས་པའི་བུ་དང་བུ་མོ་ཡང༌།།

ཡིད་འཕྲོག་གུས་པས་ལྟ་བཞིན་བསྟོད་དབྱངས་ལྷན།།

གང་གསུང་བདུད་རྩི་འཐུང་བར་བྲེལ་ལམ་སྙམ།།

སྣ་ཚོགས་ལྟར་སྣང་སྣ་ཚོགས་གྲུབ་མཐའི་ནོར།།

གཟུར་གནས་རྣམ་དཔྱོད་སྤོས་ཆུའི་བྱི་དོར་གྱིས།།

རིས་མེད་རྒྱལ་མཚན་རྩེ་མོར་མཐོར་བཏེགས་ནས།།

ལེགས་ཚོགས་ཆར་དུ་བསྙིལ་བའི་ཚུལ་འདི་རྨད།།

ས་བཅད་ལྔ་པ།

གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་དང༌། དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་བ། ཆུ་སྒང་སྒྲིག་འཛུགས་གསར་དུ་བཙུགས་པ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་མྱང་འདས་ཀྱི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོ་དང༌། རྒྱ་གར་ཁུལ་གནས་གཟིགས་ཀྱིས་མཚོན་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་ཚད་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་བོད་མེ་བྱ་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡ (༡༩༥༧ །༤ །༡) ཉིན་ལྷ་ལྡན་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རེ་ཁ་བདེ་བླག་ཏུ་བཀོད། དེ་སྐབས་བོད་ནང་བཅོས་བསྒྱུར་ལོ་དྲུག་ཕྱི་འགྱངས་བྱས་པ་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་རིམ་པའི་དོན་གཅོད་ཁང་དང༌། རྫོང་རིམ་པའི་དོན་གཅོད་ཁང་ཟེར་བ་རྣམས་ཁུ་བསྡུ་བྱས་ཤིང་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་གང་ཙམ་ཞིག་ཀྱང་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་ཁུལ་བྱས་པ། ལྷག་པར་བར་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ཁུལ་གདན་ཞུས་ཕེབས་བཞུགས་གནང་མུས་སྐབས་རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ཆེད་བཅར་བོད་རྒྱའི་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་བྱུང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་དབུས་གཙང་ཁུལ་ཅུང་ཟད་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཐོན་ཡོད་ན་ཡང༌། རྩ་བའི་གནད་དོན་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་མེད་པར་བརྟེན། བཅོས་མའི་རྣམ་འགྱུར་ནི་ཡིད་རྟོན་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན། འཕྲལ་སེལ་གྱི་བྱ་ཐབས་དེས་རྒྱུན་ལྡན་རང་བཞིན་གྱི་ཐག་གཅོད་ག་ལ་ཐུབ། མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་བ་དེས། དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་དངངས་སྐྲག་དང་བཟོས་མི་བདེ་བའི་དཀའ་ཉེན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ཁོ་བོ་རྒྱ་གར་དུ་སྡོད་ཤུལ་རིང་མི་མང་ནས་རྒྱ་མིར་ཁོང་ཁྲོའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་སྟངས་ལྷ་སའི་ཕྱི་ནང་དུ་ཁྱབ་འཕེལ་བྱུང་བ་མི་རིང་བར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཞིང༌། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་མི་རྣམས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞིང༌། བཙན་བྱོལ་བ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ནས་རང་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དོན་དུ་ལྷ་སའི་ཉེ་སྐོར་དུ་སྡོད་སྒར་ཆགས་ཏེ་གནས་ཡོད་པ་རེད། འབྲི་ཆུ་ཤར་རྒྱུད་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་རྒྱ་མིའི་ལྟ་སྤྱོད་ལག་ལེན་བྱེད་ཆེད་ལས་ཐབས་ཧ་ཅང་ཐ་ཆད་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པ་ཇི་བྱས་ཁོང་ཚོའི་ས་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ། རིང་པོར་མ་ལྟོས་པར་བོད་ས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ལག་བསྟར་བྱས་དོགས་ཚང་མར་བློ་གཡེང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟར་མི་མང་གི་མི་འདོད་པའི་བསམ་ཚུལ་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཤུགས་ཚད་ཇེ་མཐོ་ཇེ་མཐོར་གྱུར་སྐབས་རྒྱ་མིའི་རྣམ་འགྱུར་ནི་ཡ་མཚན་ཞིག་བསྟན་འདུག ཁོ་བོ་བོད་དུ་མ་ལོག་བར་རྒྱ་མིས་ངའི་བཀའ་བློན་ཚོར་བརྩི་མཐོང་ཚུལ་མཐུན་བྱས་ཤིང༌། ཚོགས་འདུའི་སར་བཀའ་ཤག་ལ་བརྗོད་གསལ། བོད་ནང་གི་བཅོས་བསྒྱུར་སྐོར་བོད་མིས་བློ་གཡེང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། མི་མང་གི་འདོད་པ་དང་མ་བསྟུན་པར་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་འདོད་མེད་གཤིས། ལོ་དྲུག་རིང་བསྒྱུར་བཅོས་འགྱངས་པ་ཡིན། ཞེས་བརྗོད་འདུག གནས་ཚུལ་དེ་དག་ནིའུ་ལྡི་ལིར་ངེད་ནས་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ལ་གླེང་མོལ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་མིན་གང་ལྟར་མི་མང་གི་ཁོང་ཁྲོའི་བློ་འཚབ་ཞི་བ་ལ་ཕན་ནུས་ཡོང་བར་ཕྱིས་དྲག་པ་ཡིན།”98 ཞེས་དང༌།

ཡང་‘‘ལྷ་སར་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཁམས་དང༌། ཨ་མདོའི་མི་གྲངས་ཉུང་མཐར་ཁྲི་ལྷག་ཙམ་ཡོད་ཁོངས་ནས་ཉུང་ཤས་ཤིག་སྔོན་འབྱོར་རྒྱུན་སྡོད་པ་ཡིན་ཡང༌། ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་གསར་འབྱོར་བཙན་བྱོལ་བ་ཤ་སྟག་ཡིན། རྒྱ་མིར་དྲག་པོའི་ངོ་རྒོལ་འགོ་འཛུགས་བྱེད་མཁན་བོད་ཤར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་སྟབས་དེ་དག་ལ་རྒྱ་མིས་དགྲ་ལན་བྱས་དྭོགས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་སྲུང་སྐྱོབ་ཡོང་བ་ཞེས་མི་མང་ནས་བཀའ་ཤག་ཏུ་སྙན་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཚོས་སྤྱིར་བཏང་བོད་ཤར་ཕྱོགས་པའི་མི་ཚོར་དགྲ་ལན་མི་བྱེད་པའི་ཁས་ལེན་ཐུབ་ཚུལ་བརྗོད་སྟབས་བཀའ་ཤག་ནས་ཁམས་པའི་འགོ་བྱེད་ཆེད་འབོད་ཐོག་ཁོང་ཚོའི་བློ་གཡེང་ཞི་ཐབས་བྱས་ཤིང༌། འོན་ཏེ་ཁོང་ཚོའི་བློ་གཡེང་ཡུད་ཙམ་ལས་ཞི་ཐབས་མ་བྱུང་བར་བརྟེན་བརྟན་ཆའི་སླད་དུ་ཁམས་པ་ཨ་མདོའི་མི་མང་ལ་ཉེས་འགེལ་མི་བྱེད་པའི་ལུགས་མཐུན་ཁས་ལེན་ཡི་གེ་ཞིག་རྒྱ་མིའི་ས་ནས་ལེན་གྲོགས་ཞེས་བཀའ་ཤག་ཏུ་བརྗོད་འདུག་པར། རྒྱ་མིས་ཁས་ལེན་གྱི་ཡི་གེ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ན་དེ་དག་རིམ་བཞིན་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་ཏེ་རྒྱ་མིའི་ངོ་གདོང་ཉམས་དམས་ཡོང་རྒྱུ་ཞེས་རྒྱུ་མཚན་གང་བྱུང་རང་དགར་བཀོད་དེ་ཁས་ལེན་གྱི་ཡི་གེ་མ་སྤྲད་པ་རེད།”99 ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། བོད་རིགས་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་རྒྱ་མིའི་བཙན་འཛུལ་ལ་འདོད་བབ་མེད་པར་བརྟེན་རྩ་འཛུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་ཞིང༌། ཞི་འཇམ་གྱི་ལམ་ནས་རང་ཡུལ་རང་བདག་ཡོང་ཐབས་སུ་རྒྱ་ཕྱོགས་ལ་མེས་ཚིག་མེར་གཏུག་གི་གདུང་འབོད་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་དུ་བྱས་ཡོད་ན་ཡང༌། མི་མང་གི་བདེ་སྡུག་ལ་ལྟ་རྟོག་དང༌། དྲང་བདེན་གྱི་བསམ་ཤེས་བྱ་རྒྱུ་ལྟར་བཞག མདའ་སྐད་གླིང་སྒྱུར་གྱི་ནག་མེད་ཉེས་འགེལ་དང༌། འགྱེལ་ཐོག་རྡོག་རྫིས་ཀྱིས་མི་ཤི་ཁྱིམ་སྟོང་གི་མནར་གཅོད་ཚད་ལས་འདས་པ་མྱོང་དགོས་བྱུང་བ་དེར་བརྟེན། མདོ་ཁམས་ཁུལ་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཐོག་ཞི་དྲག་ཐབས་སྒོ་གང་གཟབ་ཀྱིས་རྒྱ་མིའི་བཙན་འཛུལ་བ་འགོག་སྲུང་གི་འབད་རྩོལ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་མཚོན་མི་མང་གི་འགོ་གཙོ་ཁག་གཅིག་གིས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་དང༌། རྩིས་དཔོན་རྣམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་སོགས་གཞུང་ཞབས་གནད་ཡོད་རེ་ཟུང་ལ་གསང་བའི་འབྲེལ་བ་བྱས་པ་བརྒྱུད། སྨད་ཕྱོགས་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བཞིན་པའི་མི་མང་གིས་གཙོས་བོད་གཞུང་དམངས་ཡོངས་རྫོགས་གོང་བུ་གཅིག་སྒྲིལ་སྲ་བརྟན་ཡོང་ཐབས་སྔ་ས་ནས་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་ལས་དོན་མང་པོ་སྒྲུབ་གནང་མཛད་ཡོད། དེ་ཡང༌། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གནང་བའི་ (ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་ ༢) ཞེས་པའི་ནང་བཀའ་ཟུར་ཕ་ལྷར་དྲི་བ་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན་དུ། “འདི་ཚོའི་སྐོར་འགོ་ཚུགས་སྟངས་ནི། ༡༩༥༤ ལོ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་ནག་ལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་གནང་གོང་ནས་འདི་ཚོའི་གྲས་མང་ཆེ་བས་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཡུལ་ང་ལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་གཤིས་རྒྱ་མིས་ཀྱང་ལོག་སྤྱོད་པ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་སྐབས་ཁོང་ཚོ་ཁམས་རིགས་ཚོས་ང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་ལས་དོན་སྐོར་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་ཀྱི་གྲོས་འདྲི་བྱེད་ཀྱི་འདུག་པར། ངས་དངོས་སུ་གཞུང་གི་མཚན་བེད་སྤྱོད་ཐོག་ནས་ང་ཚོ་གཞུང་གིས་འདི་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཟེར་བ་སོགས་བཤད་མེད་ཀྱང༌། ཡིན་ནའང་འདི་ཚོའི་སྐོར་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་ཀྱི་བསམ་གཞིགས་བྱས་ཏེ་ཁོང་ཚོར་བསམ་འཆར་བཏོན་པར་བརྟེན་ཁོ་ཚོའི་ངོས་འཛིན་ལ་གཞུང་གིས་ཁོ་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་འདུག་བསམ་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱུང་ནས་ང་ཚོ་གཅིག་སྒྲིལ་ཆགས་པ་རེད།”100 ཅེས་དང༌། ཡང༌། “གོང་གསལ་ངས་གསང་བའི་ཐོག་ནས་འབྲེལ་བའི་ལས་ཀ་བྱས་པ་འདི་ཚོའི་སྐོར་བཀའ་ཤག་ལ་ཞུ་གི་མེད་ལ། བཀའ་ཤག་ནས་ཀྱང་ཞལ་གསང་སྟེ་ང་ལ་གང་ཡང་གསུང་གི་མེད་ཀྱང༌། ག་རེ་བྱས་ནའང་ལས་ཀ་འདི་ཚོའི་ཕུགས་དེ་ངས་གཅིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲ་དགོངས་པའི་ཐུགས་དོགས་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་གོང་ཞུས་བཞིན་ཨ་རི་གསང་ལས་པའི་མྱུར་འཕྲིན་གཏོང་མཁན་དེ་ཚོའི་སྐོར་བཀའ་བློན་བཤད་ཟུར་ནས་རྒྱ་མིས་མྱུར་འཕྲིན་གཏོང་མཁན་དེ་འདྲ་སླེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲ་ཟེར་གྱི་འདུག་ཅེས་གསུངས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས། ངས་དེ་སྐོར་ཏན་ཏན་ཤེས་ཀྱི་རེད་དགོངས་ནས་བཞུགས་ཡོད་པ་རེད། ངས་འདི་ཚོའི་སྐོར་གསལ་པོ་བྱས་ནས་ཞུ་གི་མེད། མི་ཞུ་བ་འདི་ངས་བཀའ་ཤག་ལ་ཡིད་ཆེས་བློ་འགེལ་མེད་པ་དེ་འདྲ་མ་རེད་ཀྱང༌། བཀའ་ཤག་ལ་ཞུས་པ་ཡིན་ན་དེ་རེད་གསུངས་ན་རྗེས་སུ་ལེགས་ཉེས་ག་པར་ཐུག་འགྲོ་གི་ཡོད་དམ། མ་རེད་གསུངས་ན་ནི་ང་ཚོས་ལས་ཀ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་འདི་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ན་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། བྱས་ཙང་དེ་ཚོའི་སྐོར་ངས་བཀའ་ཤག་ལ་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་ཞུ་གི་མེད།”101 ཅེས་གསུངས་ཤིང༌།

ལྷག་པར་ ༡༩༥༧ ལོ་སྨད་ཕྱོགས་རང་ཡུལ་དུ་ས་མ་ཆགས་པར་དབུས་གཙང་ཁུལ་ཉེན་གཡོལ་དུ་འབྱོར་བའི་མི་འབོར་ཇེ་མང་དུ་སོང་བར་བརྟེན། དེའི་སྐོར་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ནས་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷར་ང་ཚོ་ཁམས་པ་ཚང་མ་རུབ་རུབ་ཆགས་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད་ཅེས་ཞུས་པ་བཞིན། ཕ་ལྷས་བསྔགས་བརྗོད་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་མ་ཟད། ས་ཆ་བཙན་ས་ཤིག་ཏུ་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཆགས་ཐབས་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་ཀྱང་གནང་ཡོད།

དེ་རྗེས་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ནས། ཕ་ལྷར་ང་ཚོ་ས་གནས་ཤིག་ཏུ་རུབ་རུབ་ཆགས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས་པར་གོ་ལག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པས། གཞུང་ནས་ང་ཚོར་མཚོན་ཆའི་རོགས་རམ་ཡོང་བ་ཞེས་ཞུས་པར། ཕ་ལྷས་གསུངས་དོན། རྒྱ་མིས་བཀའ་ཤག་ལ་ཁམས་པ་དང་ངན་མཐུན་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཅེས་བསྙད་འདོགས་དང་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པར་བརྟེན་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཐད་ཀར་གོ་མཚོན་གནང་རྒྱུ་མཛད་དཀའ་ཡོད་པ་མ་ཟད། གལ་སྲིད་གནང་དབང་དུ་བཏང་ཡང་རྒྱུ་ཆུང་རྐྱེན་ཆེ་ཕན་མེད་གནོད་འགྱུར་ལས་མ་འདས་ཤིང༌། ལོ་ཤས་གོང་རྗེས་ཡོང་སྔོན་དྲན་གྱིས་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་མདའ་ཁག་གཅིག་གི་མཚོན་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་ཤངས་དགའ་ཆོས་དགོན་དུ་སྲུང་འཇོག་བྱས་ཡོད་པ་རྣམས་ཁྱེད་ཚོས་དཔུང་ཤུགས་ཀྱིས་བླངས་ཏེ་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་ཡིན་ན་གཞུང་དང༌། དགའ་ཆོས་དགོན་པ་གཉིས་ཀར་ཁག་འདོགས་བྱེད་ས་མེད་པ་དང༌། ཁྱེད་ཚོའི་དགོས་འདུན་བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་བཅས་ཡོང་གི་རེད། ཅེས་ཐུགས་མངའི་བབ་ཀྱི་ལམ་སྟོན་དང་ཞིབ་ཕྲའི་བཀོད་བྱུས་ཀྱང་གནང་ཡོད།

ཁོང་ཚོར་གོ་ལག་གང་འཚམས་རག་རྒྱུའི་གདེངས་ཚོད་བྱུང་བ་དང༌། སེམས་ཤུགས་ཀྱང་སྔར་བས་ཇེ་ཆེར་སོང་སྟེ། ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ཆོལ་གསུམ་མཉམ་སྦྲེལ་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་སྒར་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་འཛུགས་རྒྱུར་ནུས་ལྡན་གྱི་སྐུལ་སྤེལ་དང༌། ཆ་རྐྱེན་གསར་སྐྲུན་གང་ལེགས་བྱུང་ཞིང༌། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་སྡང་སེམས་འཁོན་འཛིན་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པའི་ཐོག ལས་དོན་དེ་རིགས་ད་དུང་མྱུ་གུ་ཙམ་ལ་བརྟེན་གསང་རྒྱ་དམ་པོའི་སྒོ་ནས་མི་བསྒྲུབ་མཐུ་མེད་བྱུང་ཡོད།

དེ་ཡང་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང༌། བཀའ་ཟུར་སྣེའུ་ཤག་ནས་གསུང་དོན་དུ། “༡༩༥༦ ལོ་རྒྱ་མིས་ཁམས་ཁུལ་དུ་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན་ཙང༌། ཁམས་པ་ཚོས་སྡུག་ནད་མ་ཐེག་པར་བརྟེན་ཐོག་མར་བདེ་སྡུག་གི་གནས་ལུགས་འཇམ་བཤད་བྱས་པར་རྒྱ་མིས་མ་ཉན་སྟབས་དྲག་པོའི་ངོ་རྒོལ་བྱ་དགོས་བྱུང་སྟེ་ལྷ་སར་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཡོང་ནས་རིམ་གསོག་ཐེབས་ཤིང༌།

༡༩༥༧ ལོར་ཁོང་ཚོས་ཐོག་མར་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་གསེར་ཁྲི་གསར་བཞེངས་ཀྱིས་འབུལ་རྒྱུའི་གྲོས་ཚོགས་བྱས་ནས་ནང་དོན་གཙོ་བོ་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུའི་གྲོས་མོལ་བྱེད་པའི་གསང་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་ཁོངས་ང་ཚོའི་གཞུང་ཞབས་རེ་ཟུང་ཡོད་པ་ལས། དེ་མིན་གསང་བ་དམ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོའི་གྲོས་ཚོགས་དེའི་སྙིང་པོ་ནི། ལྷོ་ཁ་གྲི་གུ་ཐང་ལ་དམག་སྒར་འཛུགས་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་བྱུང་སྟེ་ཁོང་ཚོ་ལྷ་ས་ནས་གྲི་གུར་རིམ་བཞིན་ཐོན་འགྲོ་དུས་རྒྱ་མིས་བཀའ་ཤག་ལ་བརྗོད་དོན། དེང་སང་ཁམས་པ་མང་པོ་ལྷ་སར་འབྱོར་ཏེ་རྟ་བཞོན་མེ་མདའ་འཁྱེར་ནས་གང་ས་གང་དུ་འགྲོ་གི་འདུག་པ་དེ་ཚོ་གང་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲི་བ་བྱུང་བའི་ལན་དུ། བཀའ་ཤག་ནས། ཁམས་པ་ཚོར་རྒྱུ་དངོས་ཡོད་རུང་མེད་རུང་རྟ་དང་མེ་མདར་དང་དོད་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ་དུས་རྒྱུན་གཏན་གང་དུ་ཕྱིན་ནའང་རྟ་བཞོན་མེ་མདའ་འཁྱེར་འགྲོ་བ་ཁོ་ཚོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ལས། ད་རེས་ཁོ་ཚོས་དམིགས་བསལ་གྱི་དེ་འདྲ་བྱས་པ་ཞིག་མ་རེད་ཅེས་གསུངས་པ་རེད།”102 ཅེས་འཁོད་ཅིང༌།

གསེར་ཁྲི་བཞེངས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་སྐོར་ ༡༩༩༤ ལོ་ལྷ་སར་པར་བསྐྲུན་བྱས་པའི། རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་འདོན་ཐེངས་ ༡༧ ནང་སྐབས་དེའི་གསེར་ཁྲིའི་ལས་གྲའི་ནང་འགན་ཁུར་བཞེས་མིའི་གྲས། ཟངས་རྡུང་དབུ་ཆུང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་དེབ་གནད་བསྡུས་གཤམ་གསལ།

‘‘ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་འགོ་པ་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གཙོས་ཁམས་རིགས་ཁག་གཅིག་གིས་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་དང༌། མཆོད་སྦྱིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་འཁུར་མི་སྣའི་གྲས་རྩིས་དཔོན་རྣམ་སྲས་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་སར་བཅར་ཏེ་ང་ཚོ་མདོ་ཁམས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་འགོ་དམངས་རྣམས་གྲོས་བསྡུར་བྱས་དོན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གསེར་ཁྲི་གསར་བཞེངས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་སྐོར་མཛུབ་སྟོན་དང་འབྲེལ་སྙན་སེང་ཞུ་ཕྱོགས་ཇི་འགབ་རོགས་རམ་ཡོང་བ་ཞེས་ཞུས་པ་རེད། དེ་ལན་རྩིས་དཔོན་རྣམ་སྲས་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་ནས་འདི་ཐད་གཙོ་བོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་སྙན་སེང་ཞུ་དགོས་ཤིང༌། ཁོང་གི་ཞལ་བཞེས་གནང་མིན་ཆ་མ་མཆིས་པས་སྔོན་ལ་ང་ཚོས་སྙན་སེང་ཞུ་གི་ཡིན་ཟེར་བཤད་པ་དང༌། དེ་ནས་མཆོད་སྦྱིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་གྲས་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་བརྒྱུད་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་སྙན་སེང་ཞུ་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ངའི་སྔོན་ལ་རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་ཕེབས་ཟིན་པ་རེད། སྐུ་ཕྲེང་ཚང་མས་བཞུགས་ཁྲི་རྙིང་པ་དེ་རང་གི་ཐོག་ཏུ་མཛད་སྒོ་བསྐྱངས་པ་ལས་གསེར་ཁྲི་གསར་བཞེངས་འབུལ་བཞེས་གནང་རིགས་བྱུང་མི་འདུག་ན་ང་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་གསེར་ཁྲི་རྩ་བ་ནས་དགོས་ཡ་མི་འདུག་སྔར་ཡོད་བཞུགས་ཁྲི་རྙིང་པ་འདི་གས་འགྲིགས་པ་འདུག་ཅེས་གསེར་ཁྲི་གསར་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་ཞལ་བཞེས་མ་གནང་བར་བརྟེན་སྐབས་ཤིག་རིང་མཚམས་འཇོག་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་བྱུང་བ་རེད།

དེ་ནས་སླར་ཡང་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གཙོས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་འགོ་པ་མཆོད་སྦྱིན་ལས་ཁུངས་སུ་བཅར་ཏེ་ད་རེས་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུས་རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་སྲིད་བཞེས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆེད་དུ་གསེར་ཁྲི་གསར་བཞེངས་ཀྱིས་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན་པས་ངེས་པར་བཞེས་ཆ་ཡོང་བའི་སྙན་སེང་གནང་རོགས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་མཆོད་སྦྱིན་ལས་ཁུངས་ནས་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་ཁྱོད་ཚོས་གསེར་ཁྲི་འབུལ་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་སྙན་ཞུ་ཞིག་བྲིས་ནས་འཁྱེར་ཤོག་ཅེས་ལབ་དོན་ལྟར། དེ་ནས་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བར་བཀའ་ལན་ཆོག་མཆན་ཐོབ་ལུགས་ཁམས་པ་ཚོར་བརྒྱུད་བསྒྲགས་གནང་སྐབས་ཁོང་ཚོས་དེ་འཕྲལ་ལྷ་བྲིས་པ་སྐད་བཏང་ནས་གསེར་ཁྲིའི་དཔེ་རིས་རབ་འབྲིང་མཐའ་གསུམ་བྲིས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་མཆོད་སྦྱིན་ལས་ཁུངས་ནས་མགྲོན་བརྒྱུད་སྤྱན་བསྟར་ཞུ་རྒྱུར་འབུལ་ལམ་ཞུས་འབྲེལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གཟིགས་ཞིབ་བསྐྱངས་ཏེ་དཔེ་རིས་དང་གཉིས་གཉིས་ཀ་ཧ་ཅང་རྒྱས་སྤྲོས་ཆེ་བས་བརྡབ་གསིག་གི་རྒྱུ་ལས་དགོས་པ་མི་འདུག་ཅེས་དཔེ་རིས་གསུམ་པ་དེའི་ཐོག་ཕྱག་རྟགས་གནང་བ་རེད།

དེ་ནས་ཉིན་ཤས་སོང་རྗེས་སླར་ཡང་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་སོགས་ཁམས་རིགས་འགའ་ཤས་ཡོང་ནས་ད་ཆ་ཤིང་རྭའི་ནང་བཞུགས་ཁྲིའི་ཤིང་སྒྲོམ་བཟོས་ཚར་བས་དེ་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཀྱིས་གསེར་མང་ཉུང་ཇི་དགོས་རྩིས་ཕྲ་ཞིག་འདོན་རོགས་གནང་ཞེས་ཟེར་སོང༌། སྐབས་དེར་ཁོ་རང་ཚོའི་རྩིས་གཞིར་གསེར་སྲང་ཆིག་སྟོང་གིས་འདང་ཐུབ་པའི་བསམ་ཚུལ་ཡོད་པ་འདྲ། ཟངས་རྡུང་ལས་ཚན་རྩེད་གདོང་ཕུན་ཚོགས་དབང་འདུས་དང༌། ང་རང་དབུ་ཆུང་ (བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་) གཉིས་ནས་བཞུགས་ཁྲིའི་ཤིང་སྒྲོམ་ལ་ལྟ་སྐབས་མཐོ་ཚད་སྤྱི་སྐར་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ཙམ་དང༌། ཞེང་ཚད་སྤྱི་སྐར་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ཙམ་བཞུགས་ཁྲིའི་དབུ་བརྙེས་རྒྱབ་ཡོལ་དང༌། ཁྲི་ཅོག་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་གསེར་སྲང་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགོས་པའི་རྩིས་ཕྲ་ཞིག་བཟོས་ནས་ཁམས་པ་ཚོར་སྦྲད་པ་ཡིན། ཁོང་ཚོས་རྩིས་ཕྲ་དེར་བལྟས་ནས་ཧ་ལས་ཧོན་ཐོར་གྱིས་འདི་ལྟའི་གསེར་ཕོན་ཆེ་གང་ནས་སྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དམ་ཞེས་ག་བྱེད་འདི་བྱེད་མེད་པར་གྱུར་པ་རེད།

འོན་ཀྱང་སྙན་སེང་ཞུས་ཟིན་པ་མ་ཟད། ཆོག་མཆན་ཕྱག་རྟགས་ཀྱང་གནང་གྲུབ་སྟབས་གསེར་ཁྲི་མ་བཞེངས་པར་སྡོད་ཐབས་མེད་པར་བརྟེན་གྲོས་བསྡུར་རིམ་པར་བྱས་མཐར་ཁམས་རིགས་ཚོས་ད་ཆ་གསེར་སྲང་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཐམ་པ་རང་མེད་གཞན་འཚོལ་གྱིས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེས་གསེར་ཁྲི་བཞེང་ཐུབ་པ་བྱེད་རོགས་ཟེར་འདུག་པ་མ་ཟད། མཆོད་སྦྱིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་རྩིས་དཔོན་རྣམ་སྲས་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་‘‘གསེར་སྲང་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འདིས་གསེར་ཁྲི་བཞེང་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། བྱ་ཐབས་ནི་གང་སྲབ་སྲབ་བརྡུང་རྒྱུ་རེད་”ཟེར་དོན་ལྟར་གསེར་སྲང་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱས་གསེར་ཁྲི་བཞེང་རྒྱུའི་ཐག་བཅད་པ་རེད།

རྩེད་གདོང་ཕུན་ཚོགས་དབང་འདུས་དང༌། ང་རང༌། ཚགས་པ་དབུ་དྲུང་རྡོ་རྗེ། དབུ་ཆེན་མིག་དམར། རི་མོའི་དབུ་དྲུང་སྐལ་བཟང་དང་དེ་འོག་བྱམས་པ་སྐལ་བཟང༌། ཁྲ་བཟོ་དབུ་དྲུང་དབང་འདུས། ཤིང་བཟོ་དབུ་དྲུང་དབང་ལྡན་དཔལ་འབར་བསོད་ནམས་ནོར་བུ་དང༌། དབུ་དྲུང་ཤ་མཛོད་པ། དབུ་ཆུང་སྐལ་བཟང་རྡོ་རྗེ་སོགས་ཁྱོན་བཟོ་རིགས་འགོ་དམངས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ཙམ་ལ་འཛུགས་སྟོན་གསོལ་ཚིགས་གཟབ་རྒྱས་ཉིན་གཅིག་ཕུལ་ཏེ་དེའི་སང་ཉིན་ནས་ལས་འགོ་ཚུགས།

དེ་ནས་རྣམ་སྲས་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་དང༌། ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས། ཟངས་རྡུང་དབུ་ཆེན་ལས་ཚན་ཕུན་ཚོགས་དབང་འདུས། ང་རང་ (བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང) བཅས་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ཏེ་གསེར་སྲབ་མཐུག་ཚགས་པར་གྱི་ཤོག་བུ་ལྟ་བུ་ཞིག་བརྡུང་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ་རྒྱབ་མདུན་ཕྱོགས་གསུམ་ཧ་ལམ་བརྡུངས་ཟིན་ལ་ཉེ་བའི་མཚམས་སུ་གསེར་ཕལ་ཆེར་རྫོགས་ཉེར་བརྟེན་ཟངས་རྡུང་དབུ་ཆེན་ཕུན་ཚོགས་དབང་འདུས་དང༌། ང་རང༌། མཆོད་སྦྱིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་རྩིས་དཔོན་རྣམ་སྲས་གླིང༌། ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་བཅས་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ཏེ་ཇི་དགེའི་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་སྐབས་རང་ཉིད་ནས་གསེར་ཁྲི་བཞེངས་ལུགས་དང༌། གསེར་ཞལ་འདེབས་འབུལ་མཁན་ཡོད་ན་ཤིང་རྭའི་ཐོག་ཁར་ཕེབས་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཤིང་བྱང་ཐོག་བཀོད་དེ་ཤིང་རྭའི་སྒོ་མཆོར་འོག་བཀལ་ན་དད་ལྡན་ཁག་ནས་གསེར་གྱི་ཞལ་འདེབས་འབུལ་ངེས་ཞེས་པའི་གྲོས་འགོ་ཞིག་བཏོན་པར་ཐབས་ཤེས་དེ་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་གོང་གསལ་ནང་དོན་རྣམས་འཁོད་པའི་ཤིང་བྱང་བཀལ་བས། སང་ཉིན་དེ་ནས་བཟུང་གསེར་གྱི་རྣ་ལོང་དང༌། ལག་གདུབ། ཚིག་ཁེབ། གའུ། ཨ་སྒོར་སོགས་རིམ་པས་འབུལ་མཁན་བྱུང་ནས་དུས་ཡུན་ཉིན་བཅོ་ལྔ་སྐོར་སོང་མཚམས་ཧ་ལམ་གསེར་སྲང་ལྔ་སྟོང་སྐོར་འབུལ་མཁན་བྱུང་འདུག

དེ་ནས་ཉིན་ཞིག་ཕ་ལྷ་མགྲོན་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གསེར་ཁྲིའི་བཟོ་དབྱིབས་དང༌། སྤུས་ཀ་ཕྲ་རྒྱན་སོགས་ལ་ལྟ་ཞིབ་ཏུ་ཡོང་སྐབས་མགྲོན་ཆེས་གསེར་འདང་ངེས་ཡོད་ན་བསྐྱར་བརྡུང་བྱས་ནས་གསེར་ཤོག་མཐུག་ཏུ་གཏོང་དགོས་ཟེར་སོང་བར། ལས་ཚན་ཕུན་ཚོགས་དབང་འདུས་ངེད་གཉིས་ནས་དེ་ལྟར་བསྐྱར་བརྡུང་བྱེད་དགོས་བྱུང་ན་ལས་ཡུན་ཧ་ཅང་འགོར་འགྱངས་ཡོང་རྒྱུ་མ་ཟད། སྔོན་བརྡུང་གསེར་ཤོག་རྣམས་ལ་མདོག་འདོན་དང༌། ཚགས་རིགས་ཀྱང་བརྐོས་ཟིན་ཞེས་བཤད་པར་མགྲོན་ཆེས་དེ་འདྲ་ཡིན་ན་བཟོས་ཟིན་པ་རྣམས་བསྐྱར་བརྡུང་མ་དགོས་པར་རང་འཇགས་བཞག་སྟེ་བཞུགས་ཁྲིའི་རྒྱབ་ཡོལ་དང༌། ཁྲི་ཅོག་སོགས་གསར་དུ་བརྡུང་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་གསེར་ཤོག་མཐུག་ཏུ་གཏོང་དགོས་ཟེར་བ་ལྟར་ཧ་ལམ་ལྡབ་གཅིག་ཙམ་མཐུག་ཏུ་བཏང་བ་མ་ཟད། ལྷག་པར་ཁྲི་ཅོག་ཁ་པང་གི་གསེར་ཤོག་དེ་བས་མཐུག་ཏུ་བཏང་བ་ཡིན།

གསེར་ཁྲིའི་མདུན་ངོས་ཀྱི་རྟེན་མཁར་རྡོ་རྗེ་ཟེར་བར་ཁྲ་རྒྱན་མུ་ཏིག་དང༌། བྱུ་རུ། སྤོས་ཤེལ། ཨེ་མ་ཁྲ་སི། གཟི་བཅས་སྤེལ་ནས་དངུལ་སྐུད་ལ་བརྒྱུས་ཏེ་རིན་ཐང་ཧ་ཅང་ཆེ་ལ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པ་ཞིག་བཟོས་པ་དང་དེའི་དཀྱིལ་གྱི་མདུན་ངོས་སུ་རྣམ་སྲས་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་ནས་ཕུལ་བའི་གཡུ་དྲུག་དཀར་ཁྱད་འཕགས་སེང་གེས་ནོར་བུ་བཏེགས་པ་ལྟ་བུའི་བཟོ་དབྱིབས་ཧ་ཅང་ཐོན་ལ་ཆེ་ཆུང་ཀུ་ཤུ་འབྲིང་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་སྦྱར་ཡོད་པ་བཅས་གསེར་ཁྲི་གསར་བཞེངས་ཀྱི་ལས་འགན་ལེགས་གྲུབ་ཟིན་པ་དང་གསེར་ཁྲི་བཟོ་གྲྭའི་ལས་འགན་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་མཇུག་མ་བསྒྲིལ་བར་དུས་ཡུན་ཟླ་གསུམ་ཙམ་འགོར་ཞིང༌།

གསེར་ཁྲི་བཞེངས་པའི་འཕྲོས་གསེར་ཕོན་ཆེ་ཙམ་ལྷག་འདུག་པ་རྣམས་མཆོད་སྦྱིན་ལས་ཁུངས་དང༌། ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གྲོས་སྡུར་བྱས་ཏེ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེར་གསེར་སྲང་སུམ་བརྒྱ་ལས་གྲུབ་པའི་གསོལ་ལྷུང་གཅིག་དང༌། འཕགས་པ་ལོ་ཀི་ཤྭ་རར་གསེར་སྲང་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལས་གྲུབ་པའི་གསོལ་ལྷུང་གཅིག བྱམས་པ་མཆེད་བཞིར་གསེར་སྲང་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ལས་གྲུབ་པའི་གསོལ་ལྷུང་གཅིག་བཅས་བཟོས་འཕྲོས་ད་དུང་གསེར་ལྷག་གང་འཚམ་འདུག་པས། སླར་ཡང་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེར་གསེར་སྲང་ལྔ་བཅུ་ལས་གྲུབ་པའི་གསེར་ཀོང་མཐོ་ཚད་བྱིས་པ་ལོ་བརྒྱད་ཙམ་ཡོད་པ་ཞིག་གསར་བཞེངས་བྱས་ཏེ་གསེར་ཁྲིའི་ལས་ཀའི་མཇུག་བསྒྲིལ།

རྒྱུས་ཅན་བགྲེས་རབས་འགའ་ཞིག་གིས་གསན་ཐོས་ལྟར་ན། མདོ་སྟོད་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་གསེར་ཁྲི་ཕུལ་བ་དེ་ཆོས་ལུགས་ཐོག་ནས་དད་འབུལ་ཞུས་པ་ཡིན་ལུགས་གསུངས་གཤིས། ཆབ་སྲིད་ཐོག་གི་ནང་དོན་དམིགས་ཡུལ་ཇི་ཡིན་ཕྱི་ཚུལ་ནས་ཤེས་རྟོགས་གསལ་པོ་ཡོང་དཀའ་ཡང༌། དོན་དུ་ཁོ་ཚོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི་གསེར་ཁྲི་ཕུལ་བ་བརྒྱུད་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་དེ་བཞིན་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དང་ཁོ་ཚོའི་དབར་གང་ཅིའི་འབྲེལ་ལམ་འཛུགས་བདེ་ཡོང་ཆེད་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁོ་ཚོས་གསེར་ཁྲི་འབུལ་སྐབས་རྟེན་འབྲེལ་དང་བཅས་ལྷ་ཡོད་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་ཁམས་རིགས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་སྒེར་མཇལ་ཞུས་པ་མ་ཟད། ལོ་ལྟར་དུས་ཚོད་དེར་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཇལ་ཁ་ཐེངས་རེ་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་ཞུས་གཏན་འཁེལ་ཡང་བྱས་པ་དེ་ཐོག་ནས་ཤུགས་ཀྱིས་མཚོན་ཐུབ་པ་བཅས།” ཞེས་འཁོད་ཅིང༌། ད་དུང་ལས་གྲྭའི་འགོ་ནས་མཇུག་བར། རྒྱུན་སྲོལ་ལྟར། ལག་རྩལ་མི་སྣ་དང༌། ལས་མི་བྱིངས་བཅས་པར་འཛུགས་བར་གྲོལ་གསུམ་སོ་སོར་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་གཤོམ་དང༌། གོ་མིང་ལས་གནས་སོགས་ལ་གཞིགས་པའི་དངུལ་དངོས་ཀྱི་བྱ་དགའ་ལེགས་སྐྱེས་ཀྱང་འགོ་དམངས་རྣམས་འདོད་བློ་ཁེངས་ངེས་ཀྱི་རྒྱས་སྤྲོས་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཀྱང་བཀོད་འདུག

དེ་ལྟར་གསེར་ཁྲི་ལེ་ལག་དང་བཅས་པ་གསར་བཞེངས་ལེགས་སྒྲུབ་མཚམས་གསོལ་འདེབས་སྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་ལྟར་ ༡༩༥༧ ལོར་གསེར་ཁྲི་འབུལ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞི་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏཱ་ལའི་ཚོམས་ཆེན་སྲི་ཞི་ཕུན་ཚོགས་སུ་བསྟར་ཞིང༌། དེ་ཡང་གཞུང་སྲོལ་མཛད་ཆེན་ཁག་གི་ལམ་ལྟར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་ནས་སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན་ཕེབས་རས་སོགས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་གསེར་སྦྱང་ལས་གསར་དུ་བསྐྲུན་པའི་བཞུགས་ཁྲི་ཆེ་མོར་མངའ་གསོལ་ཞིང༌། ཞབས་ཟུང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རེ་ཁ་བདེ་བླག་ཏུ་འཁོད་པ་དང༌། ཆུ་སྒང་འགོ་འཛིན་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ནས་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། མཚན་ཉིད་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་དང༌། སྲིད་ཟུར། བཀའ་བློན་གྱིས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པའི་ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་དང་བསྟུན་ནས་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་བཀྲ་ཤིས་རྫས་རྟགས་རེ་རེ་བཞིན་འདེགས་འབུལ་ཞུས།

དེ་རྗེས་ཆུ་སྒང་འཐུས་མི་འབྲས་ཕ་ར་སྤྱི་ཟུར་དང༌། ཏྲེ་ཧོར་སྐྱབས་མགོན་ཕྱག་མཛོད། རྒྱལ་ཐང་མཁར་ཆེན་ཕྱག་མཛོད། ལི་ཐང་བྱ་མ་བསམ་འཕེལ། འཇང་ཚ་ཆོས་མཛད། འཇོལ་པ་ཟམ་གདོང་ཕྱག་མཛོད་སོགས་སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་དང༌། གསེར་ཁྲིར་ཞལ་འདེབས་འབུལ་མཁན་སོགས་མང་ཚོགས་ཁག་གཅིག་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་གནང༌། གཞན་ཡང་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་སོགས་མཛད་སྒོའི་གོ་རིམ་སྔར་སྲོལ་བཞིན་ལེགས་པར་བསྐྱངས།

གསེར་ཁྲི་འབུལ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་གྲུབ་རྗེས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་ཆུ་སྒང་སྒྲིག་འཛུགས་དང༌། ཨ་མདོ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ནས་ཡིན་པ་སྦྱིན་པ་རྒྱ་མཚོ་ཐུན་མོང་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ ༡༩༥༧ བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་བྱ་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༤། ༡༥། ༡༦ ལ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་སྟ་གོན་དང་དངོས་གཞི་བཅས་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང༌། ཕྱག་ལེན་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ཁྲི་ཕྲག་འགའ་ཤས་ལ་རང་རང་བློ་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་བདེ་བའི་ལམ་ནས་གནད་སྨིན་དུ་སྩལ་ཞིང༌། སྐལ་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ཐར་པའི་ལམ་སྣེར་འགོད་པར་མཛད། ཐེངས་འདིའི་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ནི་གསེར་སྦྱངས་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲི་གསར་པའི་ཐོག་གསུང་ཆོས་གནང་བ་དང་པོ་དེ་ཡིན་ལ། ད་ཕན་བོད་ནང་གནང་བའི་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་མཇུག་ཤོས་དེ་ཡང་ཡིན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་ལས། “ཚེ་གཅིག་ཡུན་ལ་ཕན་པའི་མི་ཆོས་དང༌།། དོན་གཉིས་འབྲས་བུ་རྩོལ་བའི་ལྷ་ཆོས་ཏེ།། དུས་གསུམ་ཀུན་ཏུ་བདེ་དགའི་དཔལ་སྦྱིན་པའི།། སྡེ་བཞིའི་ནོར་གྱིས་བོད་ཁམས་ཕྱུག་པར་མཛད།།” ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གཙོ་བོ་གསུང་ཆོས་དང༌། ཞར་དུ། ཆོས་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་མིག་སྔའི་བྱེད་སྒོ་ལམ་སྟོན་བཅས་འཕྲལ་ལ་དགེ་ཞིང་ཕུགས་ལ་ཕན་པའི་གསུང་གི་བདུད་རྩིས་དབུགས་དབྱུང་བར་མཛད།

དུས་སྐབས་དེའི་ཡས་མས་སུ་གཞི་རྩའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནི་ཇེ་སྡུག་ཇེ་ཞན་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་སྟེ། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། མི་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱ་སྤྱོད་དང་གཏམ་བརྗོད་སྤེལ་མི་ཆོག་པའི་སྒོ་དོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་རང་གི་ལག་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་སྨོས་ཅི། ཕྱི་རྒྱལ་ཀ་སྦུག་ས་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པའི་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་ལ་རྒྱ་དམ་པོར་བཟུང་ཞིང༌། སྙིང་སྟོབས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྲིད་ཚབ་ཟུར་པ་བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བུ་དང༌། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། འཇམ་དབྱངས་དཀྱིལ་མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། རྩེ་དྲུང་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད། རྩེ་དྲུང་བྱམས་པ་དབང་འདུད། རྩེ་དྲུང་བྱམས་པ་བརྩོན་འགྲུས། ཨ་ལོ་ཆོས་མཛད་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ་བཅས་མི་དགུ་རྒྱ་བོད་དབར་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུག་ཤིང་བྱེད་མཁན་ལོག་སྤྱོད་པ་ཞེས་ཉེས་མིང་བཀལ་ཏེ་བོད་མིའི་ཁོངས་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་དབང་ཤུགས་ཀྱིས་བཙན་བཀའ་ཕབ། དུས་སྐབས་དེའི་ནང་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་དུ་གནམ་ས་གཉིས་ནས་དྲག་པོའི་བཙན་གནོན་སྔར་བས་ཛ་དྲག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བརྟེན་འབྲི་ཆུ་ཤར་རྒྱུད་དང༌། ཨ་མདོ་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ལྷ་ས་ཁུལ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་དང་འབྱོར་བཞིན་པས་རྒྱ་གཞུང་ཁ་སྐྱེངས་ཤིང༌། བསད་ཆེས་རྡུང་ཆུང་ལྟ་བུའི་བྱ་དཀའ་བྱེད་གཏད་དུ་གྱུར།

ཉིན་ཞིག་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་བོད་ལྗོངས་རྒྱལ་གཅེས་བུད་མེད་ཚོགས་པ་ཞེས་པའི་ཚོགས་འདུ་བསྐོང་ཚོགས་ཐོག “དེང་སང་ལྷ་ས་ཁུལ་ཤ་རུལ་པ་ཞིག་ཡོད་པས། དེར་སྦྲང་བུ་མང་པོ་འཁོར་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་རེད། སྔོན་ལ་ཤ་རུལ་པ་དེ་མེད་པ་བཟོས་ན་སྦྲང་བུ་རྣམས་འཁོར་ཐག་ཆོད་ཀྱི་རེད་”ཅེས་མངོན་གསལ་དུ་བཤད་ཅིང༌། ཤ་རུལ་པ་ཟེར་བ་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བོད་གཞུང་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་མེད་པ་བཟོས་ན་བོད་རིགས་རྣམས་འཁོར་ས་དང་བརྟེན་ས་གང་ཡང་མེད་པ་རེད་ཅེས་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟ་བུའི་ཉེན་ཁའི་གནས་ཚུལ་འོག་གོ་མེད་ཚོར་མེད་དུ་སྡོད་ཐབས་བྲལ་བར་བརྟེན་རྒྱལ་གཅེས་རིགས་ཞེན་གྱི་མི་སྣ་བློ་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་གང་དགའ་ཇི་ལེགས་ཀྱི་གོ་བསྡུར་བྱེད་པ་དང༌། ཐ་ན་གཞོན་སྐྱེས་གཟུགས་པོ་ཐང་བ། སྙིང་སྟོབས་ཅན་མང་པོ་མ་སྐུལ་དང་བླངས་ཀྱི་ཁས་ལེན་བྱེད་མཁན་ཡང་བྱུང་ཡོད། དེ་ནི་བསམ་བློ་ནས་བྱ་སྤྱོད་བར་དང༌། གསང་བ་ནས་མངོན་གསལ་བར། ས་བོན་ནས་འབྲས་བུའི་བར་བཅས་ཡོང་ངེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ལྡོག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།

དེའི་སྐོར་ལས་འགུལ་སྔ་རྗེས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྐབས་དེའི་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཕྱག་དེབ་ནང་འཁོད་གསལ། “༡༩༥༨ ལོ་འགོ་ཙམ་ལ་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་འོག་མདོ་སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀྱི་བོད་མི་བསམ་ཡོད་ཚང་མ་བསམ་གྲོས་བྱས་མཐར་བསྟན་དོན་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་ཐོག་རྒྱ་དམར་ལ་དྲག་པོའི་ཐོག་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་མ་བྱུང་མཐུ་མེད་ཀྱིས་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འཛུགས་རྒྱུའི་མནའ་གན་བཞག

བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་སྒར་འཛུགས་རྒྱུའི་གསང་གྲོས་བྱེད་པའི་ཚོགས་འདུའི་ནང་བོད་གཞུང་དམག་སྒར་ཁག་གི་འཐུས་མི་བཏང་ཡོད་ཀྱང༌། དང་བླངས་དམག་ནང་མངོན་གསལ་གྱིས་ཞུགས་རྒྱུ་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དང་མ་མཐུན་ཀྱང༌། དམག་སྒར་ཚང་མས་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གོ་མཚོན་སོགས་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུར་གང་ཐུབ་ཀྱི་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། སླད་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུའི་ཁ་དན་བྱས་པས་མ་ཚད་སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་ནང་བོད་དམག་གིས་མཚོན་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཚང་མའི་མི་སྣ་ཞུགས་ཡོད་པ་རེད།

སྐབས་དེར་གྲོས་མོལ་བྱེད་མཁན་གྲས་སུ་ཁ་དང་གྲ་བཞི་དམག་སྒར་གྱི་བརྒྱ་དཔོན་སྐལ་བཟང་དགྲ་འདུལ་དང་བརྒྱ་དཔོན་དབང་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་གཉིས་བོད་གཞུང་དམག་སྒར་ཁག་གི་སྤྱི་འཐུས་སུ་བསྐོས་ཏེ་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གཙོས་ཆུ་སྒང་མི་སྣ་གནད་ཡོད་ཁག་དང་ལྷན་དུ་གོང་གསལ་གསང་གྲོས་ནང་ཞུགས་ཏེ་ཞབས་འདེགས་ཧུར་བསྐྱེད་ཞུས་ཡོད།” ཅེས་སོགས་འཁོད།

དེའི་སྐོར་བོད་ཀྱི་གསར་བརྗེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྲུང་གུང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཏང་གི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་ཡིག་བསྡུ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པ་ཟེར་བའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༩༨ ནང༌། “མི་དམངས་གྲོས་ཚོགས་ཟེར་བའི་ཚོགས་མི་ལྟེ་བར་བྱས་པའི་གསར་བརྗེར་ངོ་རྒོལ་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག (བོད་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་ནང་མཚོ་སྔོན་ཁམས་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་མིང་ཞིག་ཡིན་པ་དེའི་ནང་འབྲི་ཆུ་དང༌། རྨ་ཆུ། རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ། རྫ་ཆུ་བཅས་ཆུ་བོ་བཞི་རྒྱུག་ཁུལ་གྱི་སྟོད་རྒྱུད་དང་ཟལ་མོ་སྒང་དང༌། སྤོ་འབོར་སྒང༌། དམར་རྫ་སྒང༌། ཚ་བ་སྒང༌། མི་ཉག་ར་བ་སྒང༌། སྨར་ཁམས་སྒང་བཅས་སྒང་དྲུག་ཚུད་ཡོད། བོད་ཀྱི་དྲག་པོའི་ཟིང་འཁྲུག་ལ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་ཅེས་བཏགས་པ་དེ་སྔར་གྱི་གོ་དོན་དང་མི་འདྲ་ཞིང༌། དེ་ནི་བོད་དང༌། ཟི་ཁྲོན། ཡུན་ནན། ཀན་སུའུ། མཚོ་སྔོན་བཅས་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ལ་ལོག་སྤྱོད་པས་འབོད་པའི་བོད་ཆེན་པོའི་ཁུལ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།) ཟེར་བར་བཀའ་ཤག་གིས་གླེང་མེད་ཁས་ལེན་འོག ༡༩༥༧ ལོའི་ཟླ་ ༥ པའི་ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ལྷ་སར་བཙུགས་པའི་[གསེར་ཁྲི་བརྡུང་རྒྱུའི་]ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེས་གཅིག་གྱུར་ཐོག་དྲག་པོའི་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་རུ་ཚོགས་དབར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་བཀོད་འདོམས་དང་མཐུན་འགྲིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༤ ཉིན་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་གསེར་ཁྲི་ཕུལ་བ་དང༌། བཀའ་ཤག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཚན་ཐོག་ནས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་ལ་ལག་རྟགས་སྤྲད་པ་དང༌། ཏཱ་ལས་དེ་གར་ཡོང་མཁན་འཐུས་མི་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཚོར་ཁ་བཏགས་གཡོགས་པ་རེད།

༡༩༥༨ ལོའི་ཟླ་ ༣ པར་ཁྱིམ་མཚེས་ཞིང་ཆེན་གྱི་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་དང་ཆབ་མདོ་ནས་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་པ་ལྔ་སྟོང་ཙམ་ལྷ་སར་ཡོང་བ་དང༌། ཟླ་ ༤ པའི་ཚེས་ ༡ ནས་ཚེས་ ༡༠ བར་བཀའ་ཤག་ནང་གི་ལོག་སྤྱོད་པ་ཚོའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གཙོ་བོ་བྱས་པའི་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་འགོ་གཙོ་དང༌། སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ། དེ་བཞིན་བོད་དམག་བཅས་ཀྱི་འཐུས་མི་རྣམས་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཁྱིམ་དུ་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་ལྐོག་ཏུ་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་པའི་རུ་ཚོགས་ཁག་གིས་གཅིག་གྱུར་ཐོག་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ཞུགས་རྒྱུ་མ་ཟད། དགོན་སྡེ་གསུམ་དང་བོད་དམག་དང་མནའ་མཐུན་ཚོགས་པ་འཛུགས་རྒྱུའི་ཇུས་འགོད་བཤམས་པ་རེད། ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མནའ་མཐུན་ཡི་གེར་དངོས་སུ་མིང་རྟགས་བཀོད་པ་དང་རང་སོ་སོར་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་ལས་འགན་རྣམས་དང་ལེན་བྱས་པ་རེད།” ཅེས་དང༌།

ཡང༌། “ཟླ་ ༧ པའི་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཧྲུའུ་ཅི་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང༌། བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་ཀྲང་གོ་ཧ་གཉིས་པོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་སྟེ་ཀྲུང་དབྱང་གི་མཛུབ་སྟོན་གྱི་དགོངས་དོན་ལྟར་ཏཱ་ལའི་དང་ལས་དོན་ནང་གི་གནད་དོན་སྐོར་བཀའ་མོལ་གནང་རྗེས་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང༌། ཐའི་དབན་ (ཐེ་ཝན) ལོག་སྤྱོད་རུ་ཚོགས་ཀྱི་གསང་མྱུལ། བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལོག་སྤྱོད་པ། དེ་བཞིན་ཕྱིའི་ས་ཁུལ་ནས་བོད་དུ་བྲོས་ཡོང་བའི་བོད་ཀྱི་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་པ་བཅས་ཀྱིས་བོད་དུ་དྲག་པོའི་ཟིང་འཁྲུག་སློང་རྒྱུའི་གྲབས་གཤོམ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། བཀའ་ཤག་གིས་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་གི་དྲག་ཤུགས་རྒྱ་ཡན་དུ་བཏང་བའི་རྣམ་འགྱུར་འཛིན་པ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་ཡིན་པས་བཀའ་ཤག་གི་རྣམ་འགྱུར་དེ་རིགས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཏོན།” ཞེས་གསལ་ཞིང༌།

བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང༌། ཐེ་ཝན་སོགས་ལོག་སྤྱོད་ཤོག་ཁས་ངན་སྐུལ་འོག་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་གི་གྲབས་གཤོམ་བྱས་ཚུལ་ཙམ་ལས། དོན་དངོས་ཐོག་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་ཕྱོགས་ནས་སྨྱོ་ཧམ་ཆེན་པོས་བོད་ཟ་སེམས་བཅངས་པར་བརྟེན་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་ཙམ་མ་ཟད། དུས་སྐབས་དེའི་ཡས་མས་སུ་བོད་རྒྱའི་དབར་འགལ་ཟླ་མངོན་གསལ་དོད་ཤོས་དང༌། འཐབ་རྩོད་རྣོ་ངར་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་གཡུལ་ས་མདུན་ཕྱོགས་ལྟ་བུའི་ལྷོ་དྭགས་ས་ཁུལ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་ལས་འགུལ་ནང་བློ་ཐག་ཆོད་པོས་ཞུགས་པའི་སྙིང་སྟོབས་སྐོར། ཇོ་ལགས་འཆི་མེད་མགོན་པོ་འམ། ཕྱིས་སུ་རྒན་ཆོས་གནང་བའི་མཚན་དགེ་སློང་བློ་བཟང་དོན་ལྡན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་བྱུང་བའི་ནང་འཁོད་གསལ།

‘‘༡༩༥༨ ཟླ་ ༡༠ ནས་གཉལ་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་དུ་ལྷོ་ཁ་དང༌། ལྷོ་བྲག སྣ་དཀར་རྩེ། འོན་རྒྱན་བཟང་གཞིས། བསམ་ཡས་རྫོང༌། དྭགས་པོ་ལྷ་གསོལ། སྣང་རྫོང་སོགས་རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་རྒན་གཙོ་མི་དྲག་རྣམས་རང་མོས་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ཏེ་རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ནས་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་སྒར་གྱི་མི་རྟ་ཡོངས་ལ་དམག་རྒྱགས་དགོས་མཁོ་ཆ་ཚང་རང་གཤོམ་དབང་མེད་དུ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པར་སོང༌། ད་ཆ་རང་ཅག་རྣམས་དཔུང་དམག་དང་བླངས་སྐུལ་སློང་བྱས་ཏེ་དཔུང་པ་མཉམ་རུབ་གདུང་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་བསྟན་དགྲ་རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་མཐར་སྐྲོད་ལས་འགུལ་ནང་དངོས་སུ་ཞུགས་རྒྱུར་གྲོས་འཆམས་ཏེ་དང་བླངས་དམག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་བཟོས་ནས་རྫོང་སོ་སོའི་མངའ་ཁུལ་མི་སེར་ལ་བཙན་སྐུལ་མ་ཡིན་པར་ཁམས་ཁུལ་རྒྱ་བོད་དམག་ཟིང་བྱུང་སྟངས་སོགས་དངོས་བྱུང་གནས་སྟངས་རྣམས་གོ་བསྐོན་སློབ་གསོ་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཏེ་རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ནས་ཁྱོན་བསྡོམས་དང་བླངས་ཡུལ་དམག་སྟོང་ཕྲག་དགུ་ལྷག་བྱུང་བ་དེ་དག ༡༩༥༨ ཟླ་ ༡༢ ནང་ཡར་ཀླུང་དུ་གནས་གཞི་བཅས་པའི་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་སྒར་ཨ་མ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་དང་བླངས་དམག་དཔུང་དང་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་ཞིང༌།

༡༩༥༩ ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་རྒྱ་དམར་གྱིས་གནམ་ས་གཉིས་ནས་དྲག་གནོན་བྱས་ཏེ་རེ་ཞིག་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཤོར་སྟབས་ཡར་ཀླུང་བསྟན་སྲུང་དམག་སྒར་ཆུ་སྒང་དབུ་འཛིན་རྣམས་ནས་ལྷོ་དྭགས་ཁུལ་གྱི་རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ནས་སླར་ཡང་དམག་མི་ཁྲི་ལྔ་བསྡུ་སྐོང་བྱེད་དགོས་གསུངས་པར་ལག་ཆ་འཕྲུལ་མདའ་སོགས་ལྡང་ངེས་མེད་པར་མི་འབོར་མང་པོས་ཅི་ཕན་ཞུ་སྐབས། ཨ་རིས་གནམ་ཐོག་ནས་གྲི་གུར་མེ་མདའ་དང་མེ་སྒྱོགས་འབུམ་ཐེར་གཡུག་སྐྱེལ་བྱ་མུས་ཡིན་ལུགས་གསུངས་ཏེ་རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་རྒན་གཙོ་མི་དྲག་གོ་འཕེར་ཤ་སྟག་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་མཉམ་འཛོམས་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ཆུ་སྒང་གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ་དང༌། རང་གཞུང་ཞི་དྲག་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཆུང་དངོས་གཞི་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག་དང༌། རྩིས་དཔོན་རྣམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་རྣམ་གཉིས་བཅས་ཀྱི་བཀའ་འབྲེལ་རྒན་གཙོ་མི་དྲག་ངོ་གཡོག་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་ཡོད་པ་རྣམས་རེ་ཞིག་རྫོང་གཞིས་སོ་སོར་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་སྐྱོང་འགན་ཁུར་དུ་ཕྱིར་ལོག་གཏོང་གནང་གིས་གུས་པ་དྭགས་པོ་ལྷ་གསོལ་རྫོང་སྡོད་རྩེ་ཕྱག་ནང་འཆི་མེད་མགོན་པོ་དང༌། གཡུལ་རྒྱལ་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ཤོད་དྲུང་ལྕོག་སྤེ་ཚེ་བརྟན་འབྱོར་རྒྱས་གཉིས་ལྷོ་དྭགས་རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་དམག་སྤྱི་དང༌། གཙོ་འཛིན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་འདེམས་བསྐོ་གནང་བྱུང་བ་ལྟར་གྱི་ལས་འགན་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། རང་གཞུང་བཀའ་ཤག་སོགས་བོད་གཞུང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐུ་དབང་མཚན་གནས་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་གོང་བློན་རྣམས་ནས་ཀྱང་གནས་སྐབས་བོད་རང་བཙན་གྱི་གཞུང་གཡུལ་རྒྱལ་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་དུ་གནང་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་གྱིས་རབ་བྱུང་ ༡༦ ས་ཕག་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༧ རེས་གཟའ་ཕུར་བུའི་ཉིན་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་དང༌། རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་ཏེ་ཞི་དྲག་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ཨ་འབྲུག་ཛ་སག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་གཉིས་ལ་བསྐོ་བཞག་བསྐྱངས་རུང༌། ཁོང་རྣམ་གཉིས་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆིབས་ཞབས་སུ་ཕེབས་ཚབ། བོད་གཞུང་ཞི་དྲག་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཆུང་དངོས་གཞི་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག་དང༌། རྩིས་དཔོན་རྣམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་གཉིས་བསྐོ་གཞག་བསྐྱངས་ཏེ་ཡར་ཀླུང་ཕོ་བྲང་དུ། བཀའ་འབྲེལ་བོད་གཞུང་དམག་སྤྱི་ཁང་ཚུགས་ཤིང༌། སྐུ་ངོ་མཁན་རྩིས་གཉིས་ཀྱི་གཙོ་སྐྱོང་འོག་དམག་སྤྱི་ཁང་གི་དམག་དྲུང་ཡང་གུས་པ་འཆི་མེད་མགོན་པོར་བསྐོ་བཞག་གནང་བྱུང་བ་ལྟར་ལྷོ་དྭགས་རྫོང་ཁག་གི་དམག་སྤྱི་དང༌། མཁན་རྩིས་གཉིས་ཀྱི་དམག་དྲུང་གཅིག་ལྕོགས་ཞུས།” ཞེས་འཁོད་པ་བཅས་སོ།

ད་དུང་གསར་བརྗེའི་དྲན་ཐོ་ཟེར་བ་དེའི་ནང༌། ༡༩༥༦ ལོ་བོད་རང་སྐྱོང་གྲ་ལྷན་ཚུགས་སྐབས། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ (སྐུའི་གཅེན་པོ་) གྱིས་ཆབ་མདོ་འཆི་མེད་མགོན་པོར་དཀར་མཛེས་ཁུལ་ཟིང་འཁྲུག་སློང་དགོས་པའི་ངན་སྐུལ་བྱས་ཚུལ་བྲིས་ཡོད། དེ་ནི་དེ་སྔ་བོད་གཞུང་གི་མངའ་ཞབས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བའི་དོན་བཞིན། ཁ་ཞེ་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱི་ཚུལ་ཐོག་འཇམ་བཤད་བློ་འགུག་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་དེ་མིན་སྨད་ཕྱོགས་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་རྣམས་སུ་དྲག་པོའི་བཅིངས་འགྲོལ་ཟེར་བའི་གཏུམ་དྲག་ཆེ་བའི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་སྟབས་དྲག་པོའི་ཟིང་འཁྲུག་གི་མེ་ལྕེ་དེ་འབྲི་ཆུ་ཤར་རྒྱུད་ནས་མཆེད་པའི་ཉེས་འགན་ལས་གཡོལ་ཆེད། ཁམས་ཁུལ་གྱི་ཟིང་ཆ་རྣམས་བོད་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་སྐུལ་སློང་བྱས་ཚུལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་འཆལ་གཏམ་མང་པོའི་གྲས་ཤིག་རེད། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “དེ་དུས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གསར་བརྗེ་ལ་དོ་དབྱིངས་ཕྲན་བུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཕོད་དང༌། མཚོ་སྒོ། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཁོ་ཚོའི་གྲས་མཐུན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྤྱིར་བཏང་གཞོན་སྐྱེས་ཚང་མ་གསར་བརྗེ་ལ་མོས་པ་འདྲ་ཡོང་གི་ཡོད་པས། དེ་འདྲ་གཏན་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད། ངས་ཚོད་ཐིག་གི་རེད། མགྲོན་གཉེར་ཆེ་མོ་ཕ་ལྷ་དང༌། རྣམ་སྲས་གླིང་ཁོང་ཚོས་ཕལ་ཆེར་གསུང་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། ཁོང་ཚོ་རྒྱ་མིར་ཞེན་པ་རྦད་དེ་ལོག་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།”ཅེས་དང༌། ད་དུང་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང༌། སྣེའུ་ཤག་སོགས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྔོན་ཚུད་ནས་བྲོས་བྱོལ་ལ་ཕེབས་ཐབས་བཟོས་ཚུལ་བྲིས་འདུག་པའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་འདྲ་གཏན་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་ད་ཆ་ཡག་པོ་མི་འདུག་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་མི་མང་པོས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་བྲོས་འགྲོ་བའི་བསམ་བློ་གཏན་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད།

ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡ ཉིན་དམག་ཁུལ་ཁང་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་བྱས་པ་དེའི་ཉིན་མོ་ནས་ཟང་ངེ་ཟིང་ངེ་དང༌། ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ཆགས་པ་མ་གཏོགས། དེ་བར་དུ་དེ་འདྲའི་ཟིང་འཁྲུག་སློང་བ་ལྟ་བུ་རྩ་བ་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད། ནོར་བུ་གླིང་ཁར་མི་དམངས་མང་པོ་ཞིག་འུར་ཡོང་བའི་སྐོར། རྗེས་སུ་རྨ་བྱ་ཚེ་དབང་འགྱུར་མེད་ལགས་ནས་བཤད་དོན། དེ་དུས་ཁོང་ཚོའི་གྲས་མི་ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་ད་ཉེན་ཁ་འདུག ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་སྒར་ལ་གདན་ཞུ་བྱ་རྩིས་ཡོད་པ་དེ་ཡག་པོ་གཏན་ནས་མ་རེད་ཅེས་མི་དམངས་ལ་སྐུལ་སློང་དང་ཉེན་བརྡ་གཏོང་བའི་ལས་འགུལ་དེ་འདྲ་བྱུང་མེད་དམ་བསམ་པ་ཞིག་འདུག རྩ་བའི་དེ་དུས་ཁོ་ཚོ་ཁག་གཅིག་ཉེན་འགན་མ་བཟོད་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། གཞུང་ཞབས་ཁག་གཅིག་གི་བསམ་བློའི་ནང་བཀའ་ཤག་གིས་བྱབས་བསྐྱལ་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་པ་རེད། སྨོན་ལམ་གྲྭ་སྐོར་སྐབས་རྣམ་སྲས་གླིང་གིས་ང་ཐུག་དགོས་ཡོད་གསུང་གི་འདུག་ཅེས་བཤད་བྱུང༌། འགྲིག་གི་རེད་ཅེས་བཤད་དེ་ཐུག་ས་ཡང་གཙུག་ལག་ཁང་བླ་ཕྱག་སྟེང་གི་གཟིམ་ཆུང་རྒྱ་ཕིབས་ཡོད་ས་དེར་ཐུག་པ་ཡིན།

དེ་གར་རྣམ་སྲས་གླིང་མར་བསྡད་དེ་སྐད་ཆ་ཤོད་པའི་སྐབས། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཐུགས་ཤ་སྨིན་པ་དང་བཟང་དྲགས་པའི་ཐོག རྒྱ་མིས་ཨུ་ཚུགས་བརྒྱབས་ཏེ་ཐལ་ཆ་ཕྱིན་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་གྱི་འདུག་ཅེས་ཞེ་དྲག་ངུས་སོང༌། དེར་བརྟེན་ཁོ་ཚོའི་གྲས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་རྒྱ་མིས་ཡག་པོ་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། བཀའ་ཤག་གིས་ཀྱང་གདོང་ལེན་ཡག་པོ་ཞིག་གནང་གི་མ་རེད་སྙམ་པའི་བསམ་བློ་འདུག ངོས་དམག་ཁུལ་ཁང་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་སྐོར་ལའང་བཀའ་ཤག་ནས་གདོང་ལེན་འདྲ་པོ་གནང་མི་ཡོང་བསམ་ནས་མི་དམངས་ལ་སྐུལ་ལྕག་བྱས་པ་དེ་འདྲ་ཡིན་ས་རེད། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་འོག་གྲབས་ལྟ་བུ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོ་དོགས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། གཞི་རྩའི་བོད་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱང་སྔོན་དུ་བཤད་པ་ལྟར། སྨོན་ལམ་གྲྭ་སྐོར་དངོས་གཞི་ཚར་ནས་བཤད་ཆུང་དམ་བཅའ་མ་བྱས་གོང་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་ཉིན་ཤས་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་ཡིན། དེ་དུས་སྣུམ་འཁོར་ནང་ཡོང་སྐབས། གཡུ་ཐོག་སྒོ་འགྲམ་དུ་གྲ་བཞི་དམག་མི་ཁ་ཤས། བེ་རེང་ཀན་ རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་རང་ལ་ཁ་གཏད་ནས་ང་ཚོའི་དོགས་པ་བྱེད་ཡུལ་འདི་ཡིན་ཞེས་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ནས་བསྡད་འདུག བོད་དམག་ཚོས་བསམ་པ་རྣམ་དག་རང་བྱས་ནས་ང་ཚོའི་ཉེན་ཁ་འདི་ཡིན་ཟེར་མཁན་ལྟ་བུ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ངོས་རང་འཚེར་པོ་ཡང་བྱུང༌། ངོས་ཀྱི་སྣུམ་འཁོར་གཡས་གཡོན་དུ་རྒྱ་མིའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

དེར་བརྟེན་རྒྱ་མིས་དོགས་པ་ཟ་སྲིད་ཀྱི་རེད། བོད་དམག་གི་བྱེད་སྟངས་དང༌། མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་ཟིང་འཁྲུག་སློང་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་འདུག་བསམ་པ་རྒྱ་མིས་དོགས་པ་བྱེད་སྲིད་ཀྱི་རེད།” ཅེས་དང༌།

ཟླ་ ༣ ཚེས་༡༠ ཉིན་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གདན་ཞུའི་གྲ་སྒྲིག་སྐོར་བཀའ་གནང་དོན། “ངོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུའང་བྲིས་ཡོད། རྒྱ་མིས་དེ་ཉིན་རྣམ་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བར་དམིགས་བསལ་བརྗོད་བབ་གཅིག་ལ་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡོང་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད། གལ་སྲིད་མི་གཅིག་གཉིས་ཡོང་བ་ཡིན་ནའང་མེ་མདའ་འཁྱེར་མི་ཆོག་ཅེས་བཤད་པ་རེད། དེ་ནི་རྣམ་ཀུན་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་རེད། དེ་དཔེ་གསར་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། རྣམ་འགྱུར་ཡང་ཕྲན་བུ་མ་འདྲ་བ་འདུག་ཅེས་མདའ་དཔོན་ནས་བཤད་བྱུང༌།” ཞེས་དང༌། “རྩ་བའི་དམག་ཁུལ་ཁང་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་དེ་རྩེ་དགུ་གཏོར་ཉིན་དམག་དཔོན་གཟུགས་པོ་རིང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་དམག་སྒར་གྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་ཞིག་སླེབས་ཡོད་པས། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་གཟིགས་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར་ཁོང་ཚོས་འདོད་པ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཅེས་བཤད་བྱུང༌།

དེའི་གོང་ནོར་གླིང་དམག་སྒར་དུ་ཐེངས་གཅིག་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་ཡོད་སྟབས། དེ་འདྲ་བྱས་ན་ཞེས་ངོས་ནས་ལབ་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག ཁོང་གིས་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཚོགས་ཁང་ནས་གློག་འདྲ་མིན་གྱི་གོ་སྒྲིག་སོགས་མཐུན་རྐྱེན་ཡག་པོ་ཡོད་བཞིན་པ་དེར་ཕེབས་ན་ཡག་གི་རེད། ཅེས་ལབ་བྱུང་བར་དེ་འདྲ་ཡིན་ན་འགྲིག་གི་རེད། ཅེས་ཐོག་མར་རྩེ་དགུ་གཏོར་ཉིན་ལབ་པ་འདྲ། དེ་རྗེས་ལྷ་སར་སྨོན་ལམ་སྐབས་སྐུལ་ལྕག་བྱས་པ་སྔོན་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རེད། རྗེས་སུ་བོད་ནས་ཡོང་མཁན་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་དེ་དུས་རྒྱ་མིའི་འཆར་གཞི་ངན་པ་དེ་འདྲ་བྱུང་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤོད་མཁན་བྱུང་ཨེ་ཡོད། ཕལ་ཆེར་བྱུང་མེད་པ་མིན་ནམ། ༥༩ ལོ་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པ་ཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེའི་སྐོར་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་ཡོང་སྐབས་ཤིག་ལ་ལོ་རྗེས་མ་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་འཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། དེའི་སྐབས་མའོ་ཀྲུའུ་ཞི་ནས་ཀྲུའུ་ཞི་དགོངས་པ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ཀྲུའུ་ཞི་ལིའུ་ཧྲའོ་ཆིས་བྱེད་ཀྱི་རེད། ཚོགས་ཆེན་དེར་ངོས་ཡོང་དགོས་ཞེས་བཤད་བྱུང་བར་འགྲིག་གི་འདུག་ཅེས་ལབ་པ་ཡིན། ཟང་ཟིང་བྱུང་མེད་ན་ཐེངས་དང་པོ་དེར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཙང་གཉིས་པ་དེར་ཡང་འགྲོ་གི་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་ཡས་མས་ནས་བཟུང་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་ནང་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཞི་དྲག་རྒྱ་རིགས་མི་སྣ་ཕོན་ཆེ་གནས་མུས་ཐོག སྲིད་དོན་དང་འཚོ་བའི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་འཕྲད་མུས་ཡིན་པའི་རྒྱ་རིགས་སྒེར་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཉེན་གཡོལ་དང༌། མུག་བྱོལ་ལྟ་བུར་འབྱོར་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་རིགས་དེ་ཚོས་ཟ་ཁང་དང༌། པར་ཁང༌། སྐྲ་ཁང༌། འཚེམ་ཁང༌། ལྷམ་གོག་བཟོ་འཚེམས་སོགས་ལག་ཤེས་ཙག་ཙིག་ཚོང་གཉེར་བྱེད་པ་དང༌། ད་དུང་རྩེད་མོའི་རིགས་སོགས་བྱིས་པ་མགོ་བསྐོར་བའི་ལས་ཐབས། ལྟོ་སློང་བ། རྐུན་མ་རྐུ་བ། སྤྲེའུ་སྤྲེལ་རྩེད་པ། དོམ་རྩེད་པ་བཅས་འཚོ་ཐབས་དང༌། སྤྱོད་ཚུལ་འདྲ་མིན་གྱི་ཐོག་ནས་སྔར་བྱུང་མྱོང་མེད་པའི་ཕྱི་མི་གཞིས་ཆགས་ལྟ་བུ་ཕོན་ཆེ་གནས་མུས་སུ་ཡོད། དེ་དག་གིས་རྐྱེན་པས་དངོས་པོའི་རིན་ཐང་ཇེ་འཕར་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བདེ་འཇགས་བཅས་ཟང་ཟིང་དུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད། ལྷག་པར་དུས་སྐབས་དེའི་ནང་འབྲི་ཆུ་ཤར་རྒྱུད་དང༌། ཨ་མདོ་ཁུལ་བོད་མི་སེར་སྐྱ་མང་པོས་དྲག་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་ངོ་རྒོལ་བསྟུད་མར་བྱས་སྟབས། རྒྱ་གཞུང་ནས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་གོ་མཚོན་ལྡན་པའི་དམག་དཔུང་ཕོན་ཆེ་བཏང་སྟེ་གནམ་ས་གཉིས་ཐོག་ནས་འབར་མདེལ་གྲངས་མེད་དབྱུགས་ནས་འབྲོག་སྡེ་དང༌། དགོན་པ་ཡུལ་གྲོང་ཇི་སྙེད་ཅིག་རྩ་གཏོར་བཏང་བ་སོགས་དྲག་པོའི་བཙན་གནོན་ཤུགས་ཆེན་བྱས་པར་བརྟེན་མདོ་ཁམས་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ལྷ་སར་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཐའ་སྐོར་གང་སར་གུར་ཕུབ་ནས་བསྡད་དགོས་བྱུང་ཡོད། ད་དུང་ལྷ་སྡོད་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ནས་བཀའ་ཤག་ལ་བོད་མི་གསར་འབྱོར་བ་དེ་དག་ཁྱེད་ཚོས་རང་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་མ་བཏང་ཚེ་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་ཕྱིར་སྐྲོད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་འཇིགས་སྐུལ་བྱེད་པ་དང་ཁོང་ཚོའི་སྡོད་གནས་སུ་ཕྱིན་ནས་མིང་དང༌། ལོ་རྒྱུས་ཐོ་འགོད་བྱེད་པ་བཅས་ལྷ་ས་ཁུལ་གྱི་དུས་བབ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཟང་ཟིང་ཛ་དྲག་ངང་གནས་ཡོད། ལྷོ་ཁ་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་རྣམས་རྒྱ་མིར་འཁོན་འཛིན་དང་མི་དགའ་བ་བོད་མི་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྐབས་ཤིག་རིང་རྩེད་ཐང་ཙམ་མ་གཏོགས་རྒྱ་དམག་ཧ་ལམ་སྡོད་བཟོད་མ་བདེ་བ་ལྟ་བུ་བྱུང་ཞིང༌། ལྷོ་བྱང་བར་གཙང་པོས་བཅད་དེ་འགྲུལ་ལམ་སྟབས་བདེ་མེད་པ། ས་ཁུལ་དེ་ནི་བོད་དང་རྒྱ་འབྲུག་བར་གྱི་གལ་ཆེའི་ས་འབྲེལ་ཡིན་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ལྷ་ས་ཁུལ་གནས་སྡོད་ཁམས་པ་དང༌། དེ་མིན་དང་བླངས་མི་སྣ་བཅས་རིམ་བཞིན་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་དུ་ཐོན་པ་དང༌། གཙང་ཁུལ་ཡོད་པའི་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སྣ་དང༌། དང་བླངས་སེར་སྐྱ་རྣམས་ཀྱང་སྔ་རྗེས་སུ་ལྷོ་ཁར་འབྱོར།

༡༩༥༨ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༦ ཉིན། ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གཙོས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་དང༌། ཨ་མདོ་འགུ་ལོག དབུས་གཙང་བཅས་ཆོལ་གསུམ་བོད་རིགས་མི་མང་ཁོངས་ནས་རྒྱ་མིར་དངོས་སུ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཕྱིར་མ་སྐུལ་དང་བླངས་ཀྱིས་འཇབ་དམག་དྲག་འཐབ་ནང་ཞུགས་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་ལྷོ་ཁ་ལྕགས་རྩེ་གྲི་གུ་ཐང་དུ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་གསར་དུ་བཙུགས་ཤིང༌། དེ་ཉིན་གྲི་གུ་མི་མང་རྣམས་ནས་ཀྱང་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་དམག་སྒར་གསར་འཛུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་བྱེད་སྒོའི་ནང་དངོས་སུ་ཞུགས་ནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་མཚོན་པར་བྱས།

༡༩༥༨ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༩ ཉིན། ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་ཅིང༌། རྒྱ་དམག་ཅང་ཧྭ་ཏུང་གིས་གཙོས་བསྟན་སྲུང་དམག་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་ཁྲིད་དེ། སྔོན་གཏན་འཁེལ་བའི་འཆར་གཞི་བཞིན་བྱང་ལམ་བརྒྱུད་ཤངས་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་དགོན་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་དམག་གི་གོ་མཚོན་རྣམས་ལེན་དུ་བསྐྱོད། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་ཆུ་སྒང་དམག་ཁོངས་ནས་མགོ་བཏགས་ཞུས་པའི་རྒྱ་མི་ཁྲེན་ཀྲུའུ་ནིང་བྲོས་བྱོལ་ཤོར་ཏེ་ཁོ་པ་བརྒྱུད་གསང་བ་ཕྱི་གྱར་བྱུང་སྟབས། བསྟན་སྲུང་དམག་རྣམས་གཏོར་བཅོམ་དང༌། ཅང་ཧྭ་ཏུང་གསོན་བཟུང་ཐུབ་ཐབས་ཆེད་རྒྱ་དམག་དམག་སྒར་ཨང་ ༡༥༥ པ་དང༌། ༡༥༩ པ་ཐོན་གཉིས་ (དམག་གྲངས་ ༢༠༠༠ ལྷག་ཙམ།) སྔོན་ཚུད་ཆུ་ཤུར་བྱང་རྒྱུད་བཏང་སྟེ་འཇབ་སྒུག་སྤྲད་པར་བརྟེན། སྙེ་མོ་འདུ་འགག་སུམ་མདོར་བསྟན་སྲུང་དམག་དང་གློ་བུར་གདོང་ཐུག་དྲག་པོ་བྱུང་ཞིང༌། ཉིན་གང་འཛིངས་རེས་བྱས་སྐབས་དེར་དཔའ་བོ་ཆ་ཕྲེང་གཡང་འཕེལ་ཚེ་རིང་སོགས་ཆ་ཕྲེང་པ་མི་གྲངས་ ༡༥ ཙམ་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོར།

འོན་ཀྱང༌། རྒྱ་དམག་མང་པོ་བསད་རྨས་བཏང་སྟེ་ས་རུབ་མཚམས་བསྟན་སྲུང་དམག་རྣམས་ནུབ་བྱང་བརྒྱུད་དམིགས་ཡུལ་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་པ་དང༌། རྒྱ་དམག་ལྷག་འཕྲོ་རྣམས་ལྷ་སར་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཤིང༌། ཁྲེན་ཀྲུའུ་ནི་ཡི་ཞིབ་གནས་སྐོར། རྒྱ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་འཁོད་གསལ།

‘‘ཁྲེན་བད་ཀྲང་ (ཁྲེན་ཀྲུའུ་ནི་) གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༨ ཟླ་ ༦ ནང་རྒྱ་ནག་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་སླེབས་པའི་ཞོལ་ཧའི་ཏུང་དང་ཀའོ་མོ་གཉིས་གསང་སྟབས་ཀྱིས་ལྷ་ས་ནས་ལྷོ་ཁར་འཁྲིད་དེ་ཆུ་སྒང་ལ་མགོ་བཏགས་པ་དང༌། ཆུ་སྒང་ནས་ཀྱང་ཚ་རོང་སྐུ་ངོའི་རྒྱབ་གཉེར་ཡི་གེ་ཡོད་སྟབས་ཁོང་ཚོ་གསུམ་ཆུ་སྒང་ནང་བཞག་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཁྲེན་ལ་བོད་མིང་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ཞེས་བཏགས་པ་རེད།

འོན་ཀྱང༌། ཁྲེན་ཁོ་པ་རྒྱུན་དུ་ལས་ཀའི་གོ་སྐབས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟོ་ཞིམ་པོ་དང་གྱོན་ཆས་ཡག་པོ་གྱོན་ནས་འཚོ་བ་སྐྱིད་པོ་བསྐྱལ་ཏེ་མི་ཚེ་བསྐྱལ་དགོས་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཐོག རྒྱུན་དུ་དམག་སྒར་ནང་ངལ་སྡུག་ཆེ་བའི་དམག་སྦྱོང་ནང་འགྲོ་གི་མེད་སྟབས། ཆུ་སྒང་ནང་མགོ་བཏགས་ནས་ཡུན་རིང་མ་སོང་གོང་འཇབ་དམག་གི་དམག་སྦྱོང་དང༌། ལྷག་པར་དུ་བོད་མིའི་དཀྱིལ་དུ་ཉིན་ལྟར་ཤ་རྗེན་པ་དང་རྩམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་བ་བསྐྱལ་རྒྱུར་སེམས་གཏིང་ནས་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ཏེ་ལྷོ་ཁ་ནས་ག་དུས་རྒྱ་གར་ནང་བྲོས་བྱོལ་འགྲོ་རྒྱུ་ཁོ་ན་བསམ་བློ་འཁོར་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཆུ་སྒང་གི་དཔོན་དམག་ཁག་གཅིག་བོད་ཀྱི་བྱང་ཁུལ་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཐག་ཆོད་དེ་དམག་དཔུང་རྣམས་ལྷོ་ཁ་ནས་ཐོན་ཏེ། ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ཆུ་ཤུར་བརྒྱུད་དུ་སླེབས་སྐབས། ཁོ་བས་ལམ་འོག་ཏུ་ཆབ་གསང་གཏོང་རྒྱུར་བརྫུས་ཏེ་རང་དམག་རྣམས་རིམ་པས་ཆུ་ཤུར་ནས་སྙེ་མོར་བསྐྱོད་སའི་རི་ཁུག་འཕྲང་ལམ་ནང་བསྐྱོད་པའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས། ཁོ་པའི་གཞོན་རྟ་ཨ་འབྲུག་ཚང་གི་དྲེའུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལམ་གྱི་འཁྲིས་སུ་ཤིང་འཚེར་ཕུང་ཞིག་ལ་བཏགས་ནས། མེ་མདའ་སྦག་སྦག་ཆུང་བ་ཀྲེང་གྷན་ཞིག་འཁྱེར་ནས་ལྷ་སའི་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་ཕྱིན་པ་དང༌། ཆུ་སྒང་དཔུང་དམག་གི་སོ་པས་རྒྱ་མི་དེ་མེད་པར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་འཕྲལ། རྟ་དམག་བཅོ་ལྔ་ཙམ་ནས་རྗེས་འདེད་བྱས་ཀྱང་ཁོ་པ་ཆུ་ཤུར་ཉེ་འདབས་དགོན་པའི་ནང་གབ་ནས་བསྡད་ཡོད་སྟབས་ཆུ་སྒང་དམག་མིས་རྙེད་སོན་མ་བྱུང་བར་ཕྱིར་ལོག་བྱས། བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ཆུ་ཤུར་དུ་ཉིན་ཤས་གབ་ནས་སྡོད་རིང་ལུས་པོའི་སྟེང་ཡོད་པའི་དངུལ་ལྷག་རྣམས་རྫོགས་ཏེ། ལྷ་སར་བསྐྱོད་དེ་ཚ་རོང་གཟིམ་ཤག་ནས་དངུལ་གང་འཚམས་བླངས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བསྐྱོད་ཐབས་བྱ་དགོས་བསམ་བཞིན་མཐར་སྙེ་ཐང་དུ་སླེབས་ཤིང༌། ཁོ་པས་མི་སེར་ལ་མགོ་བསྐོར་བཏང་ནས་རྟའུ་ཞིག་དེད་ནས་ལྷ་སའི་ཉེ་འགྲམ་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་ཤོད་ཀྱི་དན་བག་ཏུ་འབྱོར་སྐབས། བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཐོན་ཤོག ༡༥༥ དམག་སྒར་ས་དེ་གར་ཡོད་པས། སྐབས་དེར་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཉེན་རྟོག་ཚན་པའི་ཉེན་རྟོག་པ་འགའ་ཤས་དེ་ཁུལ་རྟོག་ཞིབ་ཏུ་སླེབས་ཤིང་གཞུང་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་ཕར་འགྲོ་ཚུར་ཡོང་གི་མིར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་བཞིན་པའི་དུས། བསྟན་པ་དར་རྒྱས་རང་གནོང་སྔུན་བསུས་ཀྱིས་རྒྱ་དམག་མཐོང་བ་དེ་གར་ཁ་ཕྱིར་བསྐོར་ནས་བྲོས་འགྲོ་སྐབས། རྒྱ་དམག་རྣམས་དོགས་པ་བཟས་ཏེ་རྗེས་འདེད་བཏང་ནས་ཁོ་པ་ངོ་ཤེས་འཕྲལ་ལག་གཉིས་ཐག་པས་དམ་པོར་བསྡམས་ཏེ་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་བསྐྱལ་ཏེ། ཁོ་པར་ཉིན་བསྟུད་མར་ཚ་འདྲི་བྱས་པའི་སྡུག་སྦྱོང་གིས་མ་བཟོད་པར་ཁོ་པོའི་སྔ་རྗེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང༌། ལྷག་པར་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་དུ་ཆུ་སྒང་དབུ་བརྙེས་ཏེ་ད་ཆ་དམག་མི་ཁག་ཅིག་བོད་ཀྱི་བྱང་ཁུལ་ས་གནས་གང་ཡིན་མི་ཤེས་ཀྱང༌། ད་ལྟ་ཁོང་ཚོ་སྙེ་མོའི་ནང་སླེབས་ཡོད་ཚུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་གང་ཤེས་པ་ཚང་མ་ཁ་ནས་ཤོར།

ཉིན་དེ་ནས་ཟུང་ཁོ་པ་ཉིན་མོ་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཉེ་འཁོར་འཛིང་རགས་དྲ་བའི་ངལ་རྩོལ་སྐུལ་བ་དང༌། དགོང་མོ་ལག་གཉིས་དང་རྐང་པར་ལྕགས་བརྒྱབ་ནས་བཙོན་ཁང་དུ་བཅུག་སྟེ་མཐར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་ཟླ་ ༣ པའི་ལྷ་སའི་དམག་འཁྲུག་མཇུག་སྒྲིལ་མཚམས་ཁོ་པ་སྲོག་ཐོག་ཏུ་བཏང་ཡོད་ཅིང༌། བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་བཅུག་པའི་བོད་མི་བཙོན་པ་རྗེས་ལ་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་སླེབས་མཁན་ཚོར་ཁོ་པ་གཟུགས་པོ་ཆུང་ནའང༌། ཤ་རྒྱགས་པ་དང་ངོ་གདོང་དཀར་པོ་ཡིན་དུས། ཁོར་མོག་མོག་རྒྱགས་པ་ཞེས་མིང་འདོགས་བྱས་ཡོད་སྐད་འདུག” ཅེས་གསལ་ཞིང༌།

དེ་རྗེས་ཟླ་ ༩ པའི་ཟླ་སྨད་ཙམ་ལ་བསྟན་སྲུང་དམག་གིས་ཤངས་དགའ་ཆོས་དགོན་ནས་གོ་མཚོན་རྣམས་བླངས་ཏེ་རང་འཇགས་ཕྱིར་ལོག་གིས་ལྷོ་ཁར་བསྐྱོད་རྩིས་བྱས་ཀྱང༌། དུས་ཚོད་དེ་དང་བསྟུན་ནས་སླར་ཡང་རྒྱ་དམག་དམག་སྒར་ཨང་ ༡༥༥། ༡༥༩། ༡༦༠ བཅས་ཐོན་གསུམ་དང༌། མེ་སྒྱོགས་ལན་བཅས་བསྟན་སྲུང་དམག་གི་གདོང་ལེན་དུ་སྔོན་ཚུད་སྒུག་ར་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། དཀར་ཁང་ས་གནས་སུ་ཕན་ཚུན་འཐབ་ར་འཕྲོད་དེ་གདོང་ཐུག་དམར་འཛིང་དྲག་པོ་བྱས་ཏེ་དཔའ་བོ་ཆ་ཕྲེང་གཟིམ་འགག་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོར། རྒྱ་དམག་ཧ་ཅང་མང་པོ་བསད་རྨས་བཏང༌། བསྟན་སྲུང་དམག་རྒྱ་དམག་གིས་མཐའ་བསྐོར་བའི་ནང་ནས་གདོང་མཆོངས་ཀྱིས་བྱང་ཤར་བརྒྱུད་འབྲི་གུང་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད།

འབྲི་གུང་ཁུལ་རྒྱ་དམག་དེ་བས་མང་བ་གཅིག་སྡུད་ཀྱིས་སྒུག་ར་སྤྲད་དེ་བསྡད་ཡོད་སྟབས་ཕན་ཚུན་འཛིང་རེས་ཤུགས་ཆེན་ཐུག་ནས་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་རྨས་སྐྱོན་བྱུང་བ་དང༌། དམག་དཔོན་དབྲ་ཕྲུག་ངག་དབང་དང༌། རྒྱ་མི་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས། (ཅང་ཧྭ་ཏུང་) སོགས་ཀྱང་ཁ་འཐོར་ཏེ། ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་དཔུང་རོགས་ཧྲག་བསྡུས་ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན་དང༌། ཚ་བ་དཔའ་ཤོད་ཁུལ་བསྐྱོད་དེ་ས་ཁུལ་དེ་དག་ནས་དམག་སྐུལ་བརྒྱབས་ནས་ཀོང་པོ་དང་སྤྲ་རྨོག་སོགས་སུ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ཡོད་སར་དམག་འཁྲུག་བྱེད་མུས་སུ་ལྷ་སར་ཟིང་འཁྲུག་གི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བསྟུན་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་བཅས་རིམ་བཞིན་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་ཚང་མ་མཉམ་འཛོམས་བྱུང༌།

ཆུ་བཞིའི་ཀླུང་ཆེན་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་ཆབ།།

སྒང་དྲུག་འཛིན་མའི་ཡུར་ལམ་ནས་དྲངས་པའི།།

ས་གཞི་པདྨའི་འདབ་མ་གྲོལ་བའི་དབུས།།

ལེགས་མཛད་སྐྱེས་བུའི་ཚོགས་ཀྱི་དོ་རྭ་ཆགས།།

དེར་འདུས་སྐྱེ་བོའི་རྣམ་དཀར་ཨུཏྤལ་ཕྲེང༌།།

རབ་མཛེས་རིན་ཆེན་དང་པོའི་ཁྲི་འཕང་ཆེ།།

གངས་ཅན་འགྲོ་བའི་མགོན་གཅིག་སྐྱབས་མགོན་ཆེར།།

ཕུལ་བའི་གར་སྟབས་སེང་གེའི་དཔུང་པས་བསྒྱུར།།

དངོས་འབྱོར་འཛད་མེད་ཕུང་པོར་སྤུངས་པའི་དཔྱིད།།

ལག་རྩལ་རིག་འཕྲུལ་སྲིད་གསུམ་རྒྱན་གཅིག་སྟེ།།

བཟོ་མཆོག་བི་ཤྭ་ཀརྨར་འགྲན་འཚོལ་བའི།།

རྨད་བྱུང་སྒྱུ་མའི་ཆོ་ག་དེ་ལ་རྫོགས།།

མི་ཟད་སྲིད་གསུམ་བདེ་ལེགས་ཀུན་འཇོ་སྲིད་ཞིའི་གདུང་སེལ་འདྲེན་མཆོག་གང་གི་སྐུ།། གཡོ་མེད་ཞབས་ཟུང་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་ལུགས་གཉིས་འཕྲིན་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བ་རུ།། རིན་ཆེན་བདུན་གྱི་ཉི་མ་འབར་བའི་གདེངས་ཀ་རྣམ་པར་རྩེན་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི།། མི་ཕྱེད་དད་པས་འདུ་འགོད་རྩེན་པའི་བསོད་ནམས་དཔུང་པས་བཏེགས་པའི་ཤིས་པ་གྲུབ།།

དད་སྟོབས་འདབ་མ་འབུམ་དུ་གྲོལ་བའི་ངང༌།།

རྣམ་དག་ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་པའི་གསོལ་བཏབ་དོན།།

གངས་ཅན་བསོད་ནམས་དཔུང་པས་བཏེགས་པའི་རྒྱན།།

བརྩེ་ཆེན་མགོན་དེས་ཆོས་ཀྱི་གུར་ཁང་ནས།།

མི་འགྱུར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཡི།།

སྟོང་གཟུགས་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་དུས་འཁོར་ལོའི།།

རོལ་གར་བསྒྱུར་བའི་ངོ་མཚར་སྣང་བརྙན་འབུམ།།

སྤྲོས་ཏེ་སྲིད་ཞིའི་དགེ་ལེགས་ཆར་དུ་བསྙིལ།།

ལྷོ་ཕྱོགས་གྲི་གུ་ས་འཛིན་ངོས་ཡངས་སུ།།

ཆོལ་གསུམ་དཔའ་རྒོད་དཔུང་རྣམས་གཅིག་འདུས་ཏེ།།

མཚོན་དང་དམག་གི་རུ་དར་སྒྲེང་དང་ལྷན།།

གཡུལ་གྱིས་ཡུལ་ཁོར་སྲུང་བའི་མནའ་དམ་བཅས།།

ཕན་ཚུན་གཡུལ་འགྱེད་དཔུང་སྟོབས་བཙན་པོའི་ལས།།

འཇིགས་མེད་དཔའ་རྩལ་རྒོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས།།

གསོད་བཟུང་རྡེག་འཚོག་ཁྲག་དམར་འཕྱུར་བའི་ངོགས།།

མཐུ་ནུས་དྲག་པོས་གཡུལ་རྭ་འཕྲོད་པར་བྱས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་གཉིས་ནས་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ལྟར་རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་བ་དང༌། རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུར་དངོས་ཞུགས། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་སྲིད་བློན་དང་མཇལ་མོལ། རྡོར་གདན་སོགས་རྒྱ་གར་གནས་ཆེན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས། སླར་གངས་ལྗོངས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།

97 ‘རང་རྣམ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་’གླེགས་བམ་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ཕྲེང་ ༡༢

98 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༧༩ ཕྲེང་ ༡༡ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

99 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༨༤ ཕྲེང་ ༡ རྡོར་གླིང་། ༡༩༦༣

100 ‘མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས།’ དེབ་ཕྲེང་ ༢ ཤོག་གྲངས་ ༣༠ ཕྲེང་ ༡༧ དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

101 ‘མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས།’ དེབ་ཕྲེང་ ༢ ཤོག་གྲངས་ ༤༧ ཕྲེང་ ༨ དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

102 ‘མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས།’ དེབ་ཕྲེང་ ༢ ཤོག་གྲངས་ ༣༣ ཕྲེང་ ༨ དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

ཟུར་སྣོན།

བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།

མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་ལུགས་དགོན་ཆེན་གྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་སྟེ། ཡོངས་གྲགས་སུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད། བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ཞེས་པ་དགོན་པའི་མིང་ཡིན་པ་ལས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་བླ་བྲང་གི་མིང་མིན་ཀྱང་བླ་དགོན་ཆབས་ཅིག་ཏུ་མིང་འབོད་སྲོལ་དེ་ལྟར་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ཁ་རྒྱུན་དུ་འཇགས་མུས་ཡིན། དགོན་ཆེན་འདི་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ངག་དབང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་གླང་ (༡༧༠༩) ལོར་ཕྱག་བཏབ། དེང་སང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཤཱ་ཧོ་ཤན་གྱི་བསང་ཆུ་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་འགོར་ཡོད། དགོན་གནས་འདི་ཐོག་མར་གསར་འདེབས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱི་དཔོན་ཆེན་དགའ་ལྡན་ཨེར་ཏི་ནི་ཇུ་ནང་གིས་བྱས་ཤིང༌། གྲྭ་པ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱིས་རྟེན་གཞི་བྱས་ཏེ་འཛིན་གྲྭ་ཚུགས་པ་དང༌། རྩི་བཞག་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་མཛད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་གི་རྨང་གཞི་བཏིང་བར་མཛད།

གཙུག་ལག་ཁང་ལྟེ་བའི་རྨང་བཏིང་ནས་མ་གྲུབ་བར་མཁན་པོ་ནོ་མིན་ཧན་དང༌། ཨེར་ཁེ་དའི་ཆིང་གཉིས་ནས་ཕུལ་བའི་ཚོགས་གུར་གྲྭ་པ་བརྒྱ་ཙམ་ཤོང་བ་ཞིག་གི་ནང་ཚོགས་འདོན་འཆད་ཉན་སོགས་མཛད། འཆད་ཉན་དང༌། ཆོས་ཐོག ཆོས་མཚམས། སྒྲིག་ཁྲིམས་བཅས་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་ཕྱག་སྲོལ་ལྟར་རྒྱུན་འཛིན་གནང་ཞིང་གྲྭ་གྲངས་ཀྱང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་གྲྭ་ཚང་གཞན་ལས་མང་བ་དགོས་པ་དང༌། གྲྭ་གྲངས་ཚད་འཛིན་མི་དགོས་པའི་བཀའ་བཅད་མཛད། རྗེས་སུ་གྲྭ་ཚོགས་ཆེ་དུས་གྲྭ་གྲངས་སུམ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པས་འདུ་ཚོགས་དང་རྩོད་གྲྭ་སོགས་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་གནང་སྲོལ་འདུག བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་གྲྭ་ཚང་དྲུག་ཡོད་པ་སྟེ། ༡ ཐོས་བསམ་གླིང༌། ༢ རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང༌། ༣ དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང༌། ༤ སྨན་པ་གྲྭ་ཚང༌། ༥ ཀྱཻ་རྡོར་གྲྭ་ཚང༌། ༦ རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང་བཅས་ཡིན།

དང་པོ། ཐོས་བསམ་གླིང་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དེ་ལ་ཟེར་ཞིང༌། གཞུང་ཆེན་པོད་ལྔ་ལ་སློབ་གཉེར་མཛད་མཁན་འཛིན་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་ལ་ལོ་རྒྱུན་རིང་ཐུང་མི་འདྲ་བའི་སློབ་གཉེར་ཐོན་ནས་དཀའ་རམས་དགེ་བཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཚད་གནང་གི་ཡོད།

གཉིས་པ། རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་དགོན་པ་བཏབ་ནས་ལོ་བདུན་སོང་བ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་མེ་སྤྲེལ་ (༡༧༡༦) ལོར་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ངག་དབང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་དགེ་བཤེས་གསུམ་ལ་བླ་མ་དབུ་མཛད་དང༌། བྱང་འདྲེན། དགེ་བསྐོས་བཅས་བསྐོ་གཞག་དང༌། གྲྭ་པ་གསར་པ་མི་གྲངས་བཅུ་གསུམ་བདམས་ནས་སྨད་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་གི་ཕྱག་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུད་གྲྭ་གསར་འཛུགས་གནང་ཞིང༌། གྲྭ་ཚད་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པར་གཏན་འཁེལ་གནང༌།

གསུམ་པ། དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང༌། དགོན་པ་བཏབ་ནས་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ་སོང་བ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་ལུག་ (༡༧༦༣) ལོར་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་འཇིགས་མེད་དབང་པོས་དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་གསར་འཛུགས་མཛད། གྲྭ་ཚང་དེར་གྲྭ་གྲངས་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཡོད་ཅིང༌། གཙོ་བོ་དུས་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་དང༌། སྐར་རྩིས་དང་ནག་རྩིས་སོགས་རྩིས་སྐོར་དང༌། གཞན་ཡང་ཀུན་རིག་དང༌། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་གི་ཆོ་ག བློ་ཁ་དམའ་བ་ཚོས། ལྷ་བྲིས་དང༌། འཇིམ་བཟོ་དུང་རྒྱ་གླིང་སོགས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྲོལ་གཏན་འབེབས་མཛད་ཡོད།

བཞི་པ། སྨན་པ་གྲྭ་ཚང་ནི། འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་འཇིགས་མེད་དབང་པོས་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་འབྲུག་ (༡༧༨༤) ལོར་གཙང་སྨན་ཡེ་ཤེས་བཟང་པོའི་སློབ་མ་རྡོ་རྗེ་རབ་འབྱམས་པ་སོགས་གསུམ་ལ་སློབ་དཔོན་བསྐོས་ནས་ལྷ་སའི་ལྕགས་པོ་རི་གསོ་རིག་གྲྭ་ཚང་གི་ཕྱག་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་པ་གྲྭ་ཚང་གསར་འཛུགས་ཐོག་གྲྭ་གྲངས་བརྒྱ་ཐམ་པར་ཚད་འཛིན་དང་ཞོར་ལ་མི་འཁྲུགས་པ་ལྷ་དགུའི་ཆོ་ག་ཡང་གསུང་རྒྱུན།

ལྔ་པ། ཀྱཻ་རྡོར་གྲྭ་ཚང་ནི། འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་སྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ལྕགས་སྦྲུལ་ (༡༨༨༡) ལོར་ཀྱཻ་རྡོར་གྲྭ་ཚང་གསར་འཛུགས་མཛད། གྲྭ་གྲངས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ། གྲྭ་ཚང་འདིར་ཆོ་ག་སྣ་ཚོགས་དང༌། སྐར་རྩིས། སྒྲ་རིག་པ། རི་མོ་སོགས་སློབ་གཉེར་གནང་སྲོལ་འདུག

དྲུག་པ། རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང༌། འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གིས་རྒྱུད་སྟོད་མཁན་ཆེན་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་ཐུགས་རེ་གནང་བ་ལྟར། མཁས་བཙུན་བཟང་པོའི་དཔལ་འཛིན་རོང་པ་སྔགས་རམས་པ་ཡེ་ཤེས་དོན་གྲུབ་དང༌། དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་སྒྲུབ་མཆོད་བཞེངས་སོགས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་གྲགས་པ་སྔགས་རམས་པ་བསྟན་པ་ཆོས་ལྡན་གཉིས་ལ་བཀའ་བཀོད་གནང་བ་ལྟར་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཡོས་ (༡༩༣྄༩) ལོར་རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས། གྲྭ་གྲངས་ཀྱང་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ཡས་མས་ཙམ་ཡོད།

གདན་ས་འདིར་བཞུང་ཆེན་པོ་ལྔ་དང༌། གསང་སྔགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་ཕྱག་བཞེས་སྐོར་དབུ་གཙང་གདན་ས་ཆེན་པོ་ཁག་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་སྲོལ་བཟང་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཡོད་པའི་ཐོག འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་འཇིགས་མེད་དབང་པོས་དགུང་ལོ་ཞེ་གཉིས་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་གླང་ (༡༧༦༩) ལོར་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་འཆམ་དཔོན་ (བླ་མ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་) མདོ་སྨད་དུ་འབྱོར་བ་དང་སྟབས་བསྟུན་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་ཕྱག་སྲོལ་ལྟར་གྱི་འཆམ་དང་ལྕགས་མཁར་གསར་འཛུགས་མཛད་ཚུལ་[རྣམ་ཐར་རྒྱལ་སྲས་རྒྱ་མཚོའི་འཇུག་ངོགས་]སུ་གསལ་བས་སྐབས་དེར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཡིན། གཞན་ཡང་ལྷ་བྲིས་དང༌། འཇིམ་བཟོ། དཔར་བརྐོས་ཚུན་ཆད་ཀྱི་ལག་རྩལ་ཀྱང་དཔེ་ཆའི་སློབ་གཉེར་མ་ཐུབ་པ་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན་གདན་ས་འདི་ནས་ཐོན་པའི་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་ཡང་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་དང༌། གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན། སྡེ་ཁྲི་རིམ་བྱོན། དབལ་མང་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན། རྒྱལ་མཁན་ཆེན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། ཞང་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ། སྒོ་མང་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ། རྗེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། གུང་ཐང་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་གྲངས་ལས་འདས་པ་དང༌། གཞན་ཡང་སྨན་རམས་པ་དང༌། རྩིས་རམས་པ། ལྷ་བྲིས་པ། འཇམ་བཟོ་བ་སོགས་མཛེས་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལ་མཁས་པ་ཡང་མང་དུ་བྱོན་ཡོད། འདིར་གདན་སའི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ལས་ཞིབ་པ་དབལ་མང་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་[བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་གདན་རབས་ལྷའི་རྔ་ཆེན]ལྕགས་དཔར་མ་དང༌། རྒྱ་རིགས་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་མཁས་དབང་ལི་ཨན་ཀྲད་མཆོག་གིས་མཛད་པའི་[བོད་རིགས་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ས་གནས་དངོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་]ཞེས་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་ཤོག་གྲངས་༡༢༤ ནས་༢༡༢ བར་གསལ་བ་དེར་གཟིགས། (‘དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༨༧ ནས་ ༡༨༨ བར་གསལ།)

ཚལ་གུང་ཐང༌།

དེ་ཡང་བཀའ་རྒྱུད་ཆེ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཚལ་པ་བཀའ་རྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་ཚལ་གུང་ཐང་དགོན་པ་ནི་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ལྷོ་ངོས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་བར་ཐག་ལེ་དབར་བཅུ་ལྷག་ཙམ་གྱི་སར་ (སྟག་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་) གནས་ཡོད་ཅིང༌། ཚལ་གུང་ཐང་ཞེས་པ་ཚལ་དང་གུང་ཐང་གཉིས་ཀྱི་མིང་སྡེབ་ནས་འབོད་པ་སྟེ། བྱང་ངོས་ཀྱི་ཚལ་དགོན་པར་ཡང་དགོན་དང་དབུས་གླིང་ཞེས་གྲྭ་ཚང་གཉིས་དང༌། ལྷོ་ངོས་གུང་ཐང་དུ་ཆོས་ཁྲི་ལྕོགས་དང༌། གཟིམ་ཁང་ཤར། ཆོས་འཁོར་གླིང་བཅས་ཁག་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་ཚལ་ཡང་དགོན་ནི་གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་པས་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཤིང་ལུག་ (༡༡༧༥) ལོར་ཕྱག་བཏབ། དེ་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གསུམ་སོང་བའི་མེ་ལུག་ (༡༡༨༧) ལོར་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་བཏབ། ཉེ་གནས་དར་མ་དབང་ཕྱུག་གིས་བླ་མ་ཞང་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་དགོན་པ་དང་མི་སེར་གྱི་བདག་པོ་བྱས་ཏེ་དགོན་པའི་མཇུག་སྐྱོང་ཐོག་སྐུ་འབུམ་སོགས་བཞེངས་ནས་རྒྱ་བསྐྱེད། དེ་ནས་དཔོན་རབས་ཁ་ཤས་སོང་རྗེས་བླ་མ་ཞང་གི་ཡོན་བདག་རྒྱལ་བ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྲས་སངས་རྒྱས་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་སྲས་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་རྒྱ་ནག་ཏུ་བྱོན། གོང་མ་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོས་ཚལ་པ་ཁྲི་དཔོན་གྱི་འཇའ་ས་གནང༌། དེས་གུང་ཐང་གཟིམ་ཁང་ཤར་བསྐྲུན། སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་མ་ཆགས་གོང་གུང་ཐང་དུ་བཤད་གྲྭ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བས་བདེ་གསང་གུང་གསུམ། དགའ་སྐྱོར་ཟུལ་གསུམ་ཞེས་དབུས་ཀྱི་གདན་ས་དྲུག་ཏུ་གྲགས་པའི་གུང་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། ཚལ་པ་ཁྲི་དཔོན་མངའ་ཐང་དར་སྐབས་གུང་ཐང་དར་རྒྱས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཡང་ཚལ་པའི་མངའ་ཐང་རིམ་གྱིས་ཉམས་པ་དང༌། ལྷག་པར་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་ཡོས་ (༡༥༠༧) ལོར་མེ་སྐྱོན་བྱུང་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་དབུས་མར་ལྷ་ཆེན་དཔལ་འབར་ (ཐུབ་དབང) སོགས་རྟེན་རྙིང་འགའ་ཤས་དང༌། ཆོས་ཁྲི། གཟིམ་ཁང་ཤར་གྲྭ་ཚང་ཆུང་ཆུང་གཉིས་བཅས་མ་གཏོགས་ཕལ་ཆེར་ཉམས། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་དགུ་པ་རྗེ་དབོན་བློ་བཟང་ཉི་མའི་དུས་ནས་དགེ་ལུགས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་བྱུང༌། ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དུས་གང་གི་དབུ་བླ་ཟུར་ཆོས་དབྱིངས་རང་གྲོལ་གྱིས་ཞལ་འཛིན་གནང༌། དེ་རྗེས་ལྷ་བཟང་ཁང་གིས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ལྔ་བཅུ་པ་བྱ་བྲལ་དགེ་འདུན་ཕུན་ཚོགས་ལ་དགོན་གཞིས་མ་ལག་དང་བཅས་པ་ཕུལ། དེའི་ཡང་སྲིད་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ (ཀན་སུའུ) དུ་བཞུགས་པར་གུང་ཐང་ཚང་ཞེས་འབོད་པ་དེས་ཚལ་གུང་ཐང་གཞུང་འབུལ་གནང་སྟབས་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་ཀློག་སློབ་སྐུ་ཞང་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་སྐུ་ཚ་དར་ཧན་མཁན་པོ་སྐལ་བཟང་ཡོན་ཏན་སོགས་ལ་གནང་བར་བརྟེན་དེ་ནས་གུང་ཐང་དགོན་པའི་བདག་ཐོབ་དེ་གུང་ཐང་བླ་བྲང་ཞེས་སྒེར་གུང་ཐང་བས་བྱེད། འཆད་ཉན་སོགས་ཀྱི་ཐད་དཔོན་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་བུ་དཔོན་དགའ་བདེ་དཔལ་ (དེའི་སྐོར་གཤམ་དུ་ཚལ་པ་དགའ་བདེ་དཔལ་ཞེས་པར་གཟིགས) བས་གྲྭ་ཚང་ཆོས་འཁོར་གླིང་བཏབ་ནས་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སློབ་གཉེར་བཙུགས་ཤིང༌། དབུས་གླིང་དུ་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་བཙུགས། ཚལ་པ་ཁྲི་དཔོན་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེའི་དུས་བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེ་གདན་དྲངས་ནས་ཚལ་པ་བཀའ་འགྱུར་ཞེས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཡོངས་ཀྱིས་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔེར་བྱེད་པ་དེ་བཞེངས་པ་སོགས་ཞིབ་པར་འཇོག་རི་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད་པའི་[ཚལ་གུང་ཐང་གི་དཀར་ཆག་འགྲོ་མགོན་ཞལ་ལུང་]ཞེས་པའི་ནང་གསལ། (‘དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༦༩༧ ནས་ ༡༦༩༩ བར་གསལ།)

ལི་ཐང་བྱམས་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང༌།

ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་སྤོ་འབོར་སྒང་དུ་རྒྱལ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ལྕགས་ཕོ་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་ ༡༥༨༠ ལོར་ཕྱག་བཏབ། དེ་ཡང་རྒྱལ་དབང་མཆོག་སོག་ཡུལ་ནས་ལི་ཐང་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་འཇང་ས་ཐམ་རྒྱལ་པོས་དགོན་པ་འདེབས་པའི་འུ་ལག་དང་ཤིང་བཟོ་བ་སོགས་འབུལ་རྒྱུའི་འགན་ལེན་ཞུས། བོད་དབུས་ཕྱོགས་ནས་ལྕགས་ཟངས་གསེར་དངུལ་སོགས་ཀྱི་བཟོ་པ་དང༌། བལ་པོའི་ལྷ་བཟོ་སོགས་བཏང་ནས་ལོ་དེའི་ཟླ་༥ ཚེས་༡༢ ནས་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཅས་པའི་ལས་གྲྭ་ཚུགས། རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་ཐུབ་ཆེན་ཁམས་གསུམ་ཟིལ་གནོན་རྒྱབ་ལ་མཐོ་རེ་བཞི་ཡོད་པ་ཞིག་བཞེངས། དགོན་པའི་མཚན་ལ་ཐུབ་བསྟན་བྱམས་ཆེན་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྡེ་ཞེས་སྩལ། རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་དགོན་པའི་མཇུག་སྐྱོང་སྐུ་སྐྱེ་རིན་པོ་ཆེ་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་དབང་པོར་བཀའ་མངགས་སྩལ། དགོན་པའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་གཙང་ཁང་ཀ་བ་བཅོ་བརྒྱད། འདུ་ཁང་ཀ་བ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས། མགོན་ཁང་ཀ་བཟི། གཟིམས་ཁང་ཀ་བ་བརྒྱད་ཅན་བཅས་བཞེངས། རིམ་གྱིས་དགེ་འདུན་གྱི་ཞལ་གྲངས་ཇེ་མང་དང༌། དབུ་ཕར་མངོན་པ་སོགས་འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་བཅས་འཆད་ཉན་གྱི་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ཏེ་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཆེས་ཆེར་རྒྱས། དགོན་འདིའི་མཁན་ཁྲི་དང་པོ་རྒྱལ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་དང༌། གཉིས་པ་སྤྲུལ་སྐུ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ། དེ་ནས་སྤྲུལ་སྐུ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོས་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་ནས་དགོན་འདིར་དབུ་བླ་བཏང་སྟེ་མཁན་ཁྲི་མཛད་པའི་སྲོལ་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང༌། མཁན་ཁྲི་གསུམ་པ་ཚ་བ་ཆོས་རྗེ་རིན་ཆེན་སེང་གེ། བཞི་པ་ནམ་ལངས་ཆོས་རྗེ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ལྔ་པ་སྦ་ཡང་ཆོས་རྗེ་རིན་ཆེན་དོན་འགྲུབ། དྲུག་པ་དབལ་ཤུལ་ཆོས་རྗེ་དགེ་འདུན་ལས་གྲུབ། བདུན་པ་ཀོང་པོ་ཆོས་རྗེ་ལྷུན་འགྲུབ་དཔལ་འབྱོར། བརྒྱད་པ་ཆོས་རྗེ་བློ་བཟང་བསྟན་འཕེལ། དགུ་པ་སྐྱེ་ཤོག་ཆོས་རྗེ་བློ་བཟང་འོད་ཟེར། བཅུ་པ་ཚ་བ་ཆོས་རྗེ་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། བཅུ་གཅིག་པ་བེ་རི་ཆོས་རྗེ་བློ་བཟང་བསྟན་དར། བཅུ་གཉིས་པ་ཉག་རེ་ཆོས་རྗེ་བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་སོགས་མདོར་ན་ལུང་རྟོགས་ཡོན་ཏན་མཛོད་འཛིན་པའི་མཁན་པོ་ད་ལྟའི་བར་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་དགུ་ཙམ་བྱོན་ཟིན། ཐོག་མར་དགོན་འདིའི་ཕྱག་སྲོལ་གཙོ་བོ་སྨད་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་ལྟར་ཡིན་ཡང་རིམ་པས་འགྱུར་ཡོད། སྔོན་གྱི་དུས་སུ་དགོན་འདིར་བཞུགས་པའི་ལི་ཐང་བཀའ་འགྱུར་ཞེས་བཀའ་འགྱུར་དཔར་གཞི་དེ་ནི་ ༡༦༠༨ ལོར་འཇང་རྒྱལ་པོ་མི་ཕམ་བསོད་ནམས་རབ་བརྟན་གྱིས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཏེ་བཞེངས། ཞྭ་དམར་དྲུག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་སི་ཏུ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཞུ་དག་མཛད། བོད་ཡུལ་གྱི་བཀའ་འགྱུར་དཔར་གཞི་ཐོག་མ་ཡིན་པར་གྲགས། སྡེ་དགེ་དཔར་མའི་མ་ཕྱི་ཡང་འདི་ཡིན། ཕྱིས་སུ་འཇང་རྒྱལ་དང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བར་གྱི་ཟིང་འཁྲུག་སྐབས་དཔར་གཞི་འདི་ལི་ཐང་དུ་གདན་དྲངས་རྗེས་ལི་ཐང་མཚལ་དཔར་ཞེས་གྲགས་སོ།། (ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༧ པའི་‘ནོར་ལྡེ་’སྐྱེས་འཕྲིན་སྟེང་གསལ།)

ཆབ་མདོ་བྱམས་པ་གླིང་དགོན།

བྱམས་པ་གླིང་དགོན་ནི་ཆབ་མདོའི་རྫ་ཆུ་དང་ངོམ་ཆུ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལྕགས་ར་ཐད། སྐྱ་ཐང༌། སྟག་ཚ་ཐང་བཅས་རི་སྟོང་དང་རྒྱབ་ཏུ་འབྲུག་གི་རི་བོ། ཤར་དུ་ཆེས་མཐོ་བའི་འབྲུག་རི་ཁྲ་རྒོད། མདུན་རི་སེང་གེ་རྩེ་ལྔ། ནུབ་ཏུ་ལྷ་རི་ཇོ་བོ་ཆོས་འཕེལ་སོགས་བཀྲ་ཤིས་ཤིང་ཉམས་དགའ་བའི་གནས་དེར་ཆགས་ཡོད།

བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་མེ་སྦྲུལ་ཕྱི་ལོ་༡༤༣༧ ལོར་རྗེ་ཤེས་རབ་བཟང་པོ་མཆོག་གིས་ཐོག་མར་ཕྱག་བཏབ་པ་ཞིག་ཡིན། སྔར་ཤར་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ་ཨ་མདོ་ནས་དབུས་སུ་ཕེབས་སྐབས་གནས་འདིར་དགོང་ཞག་གཅིག་མཛད་པའི་དགེ་མཚན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཐུགས་ལ་བཏགས་ནས་ཀུན་མཁྱེན་བྱང་ཆུབ་འབུམ་པས་རྗེ་ཤེས་རབ་བཟང་པོར་སྣམ་བུ་དང་དབུ་ཞྭའི་རྫོངས་པ་ཕུལ་བ་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་ཁམས་ལ་བྱོན་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས། དེའི་ཕྱོགས་སུ་རི་བོ་ཞེས་སུ་གྲགས་པ་དེའི་ཉེ་སྐོར་ཞིག་ན་བུ་ཁྱེད་ཀྱི་གདུལ་བྱ་དང་འཕྲིན་ལས་ཡོད་གསུངས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་དང༌། རྫོང་བ་གནང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་མཚན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་གནས་སུ་གཟིགས་ནས་གོང་གསལ་གྱི་དུས་ཚིགས་ལ་རྗེ་ཤེས་རབ་བཟང་པོས་གནས་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ།

ཆབ་མདོ་བྱམས་པ་གླིང་ཕྱག་འདེབས་པ་པོ་རྗེ་ཤེས་རབ་བཟང་པོས་དང་པོར་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་དང༌། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ། སེ་ར་རྒྱལ་སྲས་དར་བཟང་སོགས་ཡོངས་འཛིན་དམ་པ་དུ་མའི་ཞབས་པད་ཉེ་བར་བསྟེན་ཏེ་མདོ་སྔགས་རབ་འབྱམས་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྤོབས་པ་རྙེད་ཅིང་དེ་རྗེས་དགོན་དེར་བཀའ་ཆེན་གྱི་བཤད་པ་མཛད་པས་ཆོས་རྗེ་རྣམ་རྒྱལ་གྲགས་པ་དང༌། སློབ་དཔོན་རྣམ་པ་ལྔས་གཙོས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དགེ་འདུན་རབ་ཏུ་མང་པོ་དང་བཅས་པ་བསྡུས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་མཐའ་ཡས་ཕེབས་རྗེས་གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་སྦྱངས་པ་བྱས་ཤིང༌། ལྷག་པར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྩོད་གྲྭ་མེ་ཏོག་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ཏུ་བཞད་པ་ལྟ་བུ་གྱུར་པ་ཞིག་རེད།

དགོན་པ་དེར་ཚོགས་ཆེན་གཅིག་དང་གྲྭ་ཚང་བཅུ། བླ་བྲང་ཆེན་པོ་ལྔ་སོགས་ཡོད། གྲྭ་ཚང་བཅུ་ནི་ཀྱཻ་རྡོར་དང༌། ཀུན་རིག འཁོར་ཆེན། བདེ་མཆོག དུས་འཁོར། སྐུ་ཞབས། དགེ་སློང༌། ཨ་མཆོད། མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་བཅས་དང༌། བླ་བྲང་ལྔ་ནི། འཕགས་པ་བླ་བྲང༌། ཞི་བ་བླ་བྲང༌། ལྕགས་དར་བླ་བྲང༌། རྒྱ་ར་བླ་བྲང༌། ཀུན་དོག་བླ་བྲང་བཅས་སྒྲོལ་མ་ལྷ་ཁང་གོང་འོག་གཉིས་སོགས་ལྷ་ཁང་མང་པོ་བཅས་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་རེད།

དགོན་དེའི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་སྐུ་བརྙན་དང་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་ཐུབ་དབང་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གསང་འདུས་གྲྭ་ཚང་དུ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལྷ་ཚོགས་དང་དཀྱིལ་འཁོར། དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྣང་བརྙན་དང་དཀྱིལ་འཁོར། དེ་བཞིན་བདེ་མཆོག་གྲྭ་ཚང་དང་ཀྱཻ་རྡོར་གྲྭ་ཚང༌། ཀུན་རིག འཁོར་ཆེན་སོགས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོར་ཡི་དམ་རེ་དང་དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང༌། ལྷ་ཚོགས་གཙོ་བོའི་སྐུ་བརྙན་བྱིན་ཅན་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང་འཕགས་པ་ལྷ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་གདུང་བཞུགས་མཆོད་རྟེན་རྒྱུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ལས་གྲུབ་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང༌། རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེས་གཙོས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་གསུང་འབུམ་རི་རབ་ཀྱི་གཏོས་དང་མཉམ་པས་གང་བ། གཞན་ཡང་རིན་བྲལ་གྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡེབས་བྲིས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བརྙན་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་བརྙན་བྲིས།

སྒོ་འཆོར་དུ་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་སོགས་ཚོས་མདངས་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་རྒྱུད་བྲིས་ཀྱི་གང་བ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་ཤིན་ཏུ་མང༌། སྔོ་ལྗང་ནེའུ་གསེང་རབ་ཏུ་རྒྱས་པ་ལས་ལྗོན་ཤིང་སྣ་ཚོགས་འཁྲིགས་པའི་ཆོས་ར་ཆེན་པོ་གཅིག་དང་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གཟིམ་ཆུང༌། གདུང་གསེར་འོད་འཕྲོ་བའི་རྒྱ་ཕིབས་ཀྱིས་མཛེས་པར་སྤྲས་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རང་རེའི་རིག་གཞུང་དང་གོམས་སྲོལ་བཟང་པོའི་འབྱུང་ཁུངས་ལྟ་བུ་ཡིན། (ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ཟླ་ ༦ པའི་‘ནོར་ལྡེ་’སྐྱེས་འཕྲིན་སྟེང་གསལ།)

དཀར་མཛེས་དགོན་པ།

དེ་ཡང་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དཀར་མཛེས་བཀྲ་ཤིས་དར་རྒྱས་ནོར་བུའི་གླིང་ནི་མདོ་ཁམས་ཁོངས་དཀར་མཛེས་སུ་ཡོད་ཅིང༌། ཧོར་ཆོས་རྗེ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མདུན་དུ་ཧོར་ཕྱོགས་སུ་དགོན་སྡེ་བཅུ་གསུམ་འདེབས་པར་དམ་བཅའ་ཕུལ་ཏེ་ཕྱིར་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས། དེ་ཡང་སྔོན་བླ་མ་དགེ་ལེགས་བློ་བཟང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བྲག་ངོ་དགོན་ཟེར་བ་ཞིག་བཏབ་པ། ཆོས་རྗེ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་ཁུ་བོ་བཀའ་བཅུ་ནམ་མཁའ་འོད་ཟེར་གྱིས་བདག་གཉེར་བྱས་ཏེ་བཞུགས་ཤིང༌། ཕྱིས་བྱ་བྲལ་བ་ཞིག་གིས་ཡ་གི་རྡོ་དཀར་སྤུངས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་སྤོས་ན་མཐར་དགོན་པ་རྒྱས་པའི་ལུང་བསྟན་ལྟར། དེ་གར་སྤོས་ནས་འདུ་ཁང་སོགས་གསར་བཞེངས་བྱས་པ་ད་ལྟའི་དཀར་མཛེས་དགོན་པ་འདི་ཡིན། དེ་དུས་ཆོས་རྗེ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ཁུ་བོ་ནམ་མཁའ་འོད་ཟེར་གྱི་དྲུང་དུ་ཕེབས་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དམ་བཅའ་ཕུལ་ཚུལ་གྱི་བཀའ་བགྲོས་མཛད་རྗེས། དགོན་སྡེ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཐོག་མ་དཀར་མཛེས་དགོན་པ་འདེབས་པའི་དབུ་བཙུགས་ཏེ། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་སྟག་ཕྱི་ལོ་ ༡༦༦༢ ལ་སྔར་ཡོད་དཀར་མཛེས་དགོན་པ་རྒྱ་བསྐྱེད་གནང་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་ལེགས་པར་བཞེངས་ཏེ་མཚན་ལ་དཀར་མཛེས་བཀྲ་ཤིས་དར་རྒྱས་ནོར་བུ་གླིང་ཞེས་གསོལ། ཕྱིས་སུ་དགོན་སྡེ་འདི་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་ཀུན་སྦྱངས་སའི་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དུ་བྱས། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་རྫ་དགོན་གསར་བཀྲ་ཤིས་དགའ་ལྡན་གླིང༌། ལྕོག་རི་དགོན། རྩིས་ཚང་དགོན་སོགས་དགོན་སྡེ་བཅུ་གསུམ་ལེགས་པར་བཏབ་སྟེ། དགོན་འདིའི་གཙོས་འདུལ་བའི་བཅས་ཁྲིམས་དང༌། གཞི་གསུམ་ཕྱག་ལེན། བཅའ་ཡིག་སོགས་མཛད་པར་མ་ཟད། གཞིས་དགོན་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་གི་ཁོངས་སུ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང༌། སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་ཡང་ཡོད་ཅིང་དེ་དག་གིས་རྒྱུད་སྡེ་སོ་སོའི་རྩ་བཤད་ཀྱི་འཆད་ཉན་དང༌། གར་ཐིག་དབྱངས་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ལེན། སྐུ་རིམ་ཞབས་བརྟན་གྱི་བསྐང་གསོལ་སོགས་རང་རང་གི་ཆེད་ལས་ལ་འབད་བཞིན་བཞུགས་ཤིང༌། དགོན་འདིའི་གདན་རབས་ཀྱང་ཆོས་རྗེ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་དགོན་འདི་བཏབ་ནས་བཤད་སྒྲུབ་གཉིས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྐྱངས་ཏེ་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་གདན་རབས་དང་པོ་མཛད། དེ་རྗེས་ཁོང་གི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་ཧོར་ཀུན་འདུལ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་བྱོན། དགོན་འདིར་སྤྲུལ་སྐུ་དགུ་བཞུགས་པ་ནི། ལམ་བྲག་སྐུ་ཕྲེང་དང༌། གཟིགས་རྒྱབ་སྐུ་ཕྲེང༌། འཁྲུངས་གསར་སྐུ་ཕྲེང༌། རབ་ཚལ་སྐུ་ཕྲེང༌། ནག་ཚང་སྐུ་ཕྲེང༌། བྲག་དཀར་སྐུ་ཕྲེང༌། ཁང་གསར་སྐུ་ཕྲེང༌། འབྲུག་ཚང་སྐུ་ཕྲེང༌། བུ་རམ་སྣ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་བཅས་ཀྱིས་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བྱ་བཞག་ལེགས་པར་བསྐྱངས་སོ།། (ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ཟླ་ ༥ པའི་‘ནོར་ལྡེ་’སྐྱེས་འཕྲིན་སྟེང་གསལ།)

དར་རྒྱས་དགོན་པ།

བཤད་སྒྲུབ་འཁོར་ལོའི་བསྟི་གནས་བཀྲ་ཤིས་དར་རྒྱས་དགོན་ནི། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་སྟག་ཕྱི་ལོ་ ༡༦༦༢ ལོའི་ཡས་མས་སུ་ཧོར་ཆོས་རྗེ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་གིས་མདོ་ཁམས་ཏྲེ་ཤོད་དམ་ཏྲེ་བོ་ཧོར་གྱི་སའི་ཆར་གཏོགས་པ་མཁར་སྒང་རིན་ཆེན་ས་ལེ་མ་མ་གྱི་ནོར་བུའི་བུམ་བཟང་ཐོག་ཕྱག་འདེབས་མཛད་པ་ནས་ད་ལྟའི་བར་མི་ལོ་ ༣༣༩ ཡས་མས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་དགོན་རྙིང་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། དཀར་མཛེས་ཀྱི་རོང་བ་ཚའི་འདམ་མ་ཚོ་བ་དང་བྱེ་གསར་ཚོ་བ། མཁར་སྒང་ཚོ་བ། རི་མགོ་ཚོ་བ་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་དགོན་ཡིན། ཆོས་སྡེ་འདི་བཞིན་ཧོར་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་དབུས་གཙང་གི་ས་ཆ་ཁག་ཏུ་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་བཅུ་གསུམ་གསར་དུ་ཕྱག་བཏབ་པར་བཏབ་གླིང་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་མཛད་རྗེས་ལྟར། ཁོང་གིས་ཀྱང་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྤེལ་ཆེད་ཧོར་དགོན་སྡེ་བཅུ་གསུམ་བཏབ་པའི་གྲས་སུ་གཏོགས་ལ། དེར་རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་བཅའ་ཡིག་གཅིག་དང༌། ཕུར་ལྕོགས་བྱམས་པ་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པའི་ཁྲིམས་ཡིག་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་བཅའ་ཡིག་དང་ཁྲིམས་ཡིག ཟུར་ཡིག་གལ་ཆེན་ཁག་ཅིག་ཡོད་པ་རྣམས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་རླུང་ནག་ནང་རྩ་ཡལ་དུ་གྱུར་ཡོད། སྡེ་འདིར་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གྱི་རིགས་བགྲང་གིས་མི་ལང་པ་ཡོད་པ་ལས་ནང་བཞུགས་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོར། རྒྱུ་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་བྱམས་སྐུ་ཐོག་ཚད་གསུམ་ཅན་མ་དང༌། བཀའ་གདམས་མཆོད་རྟེན་སྤུས་དག་དྲུག་བརྒྱ་སོ་དྲུག་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཞུགས། དགོན་པ་སྤྱི་ལ་འདུ་ཁང་དང་ལྷ་ཁང༌། མཛོད་ཁང་སོགས་སུམ་ཅུ་ཡས་མས་དང༌། གྲྭ་ཤག་བདུན་བརྒྱ་བཅུ་གསུམ་ཡོད་ལ། དེར་འདུས་ཆོས་བྱེད་གྲྭ་བཙུན་སུམ་སྟོང་ཙམ་གྱིས་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང༌། མདོ་ཆོག་གྲྭ་ཚང་གསུམ་ནང་སློབ་གཉེར་གནང་ལམ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དུ་བསྡུས་གྲྭ་ནས་བཟུང་འདུལ་བའི་བར་འཛིན་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་གྱི་འཆད་ཉན་འགྲོ་སྟངས་གདན་ས་ཆེན་པོའི་ཕྱག་བཞེས་ལྟར་དང༌། ཡིག་ཆའི་གཙོ་བོ་སེ་ར་རྗེ་བཙུན་པ་དང་པཎ་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པའི་ཡིག་ཆ་ཡིན་ལ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རབས་རེ་བཞི་པ་ཁྲི་ཆེན་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང་ལྕང་སྐྱ་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་མཁས་ཆེན་དམ་པ་ཡང་རིམ་པར་བྱོན། སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་དང་མདོ་ཆོག་གྲྭ་ཚང་གིས་གསང་ཆེན་རྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་བསྐྱེད་རྫོགས་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་སྲོལ་མ་ཉམས་པར་ཕྱག་བཞེས་བསྟར་སྲོལ་ཡོད། བར་སྐབས་བོད་རྒྱ་ལག་ཏུ་ཤོར་བའི་དུས་ཡུན་ནང་དམར་གཞུང་གིས་གཏོར་བཤིག་རྐུ་འཁྱེར་སོགས་བྱས་དབང་གིས་གནའ་བོའི་དུས་ཀྱི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་རྩ་གཏོར་བཏང་ཟིན་པ་དེ་ལྟ་ནའང༌། ད་ལྟ་རང་རིགས་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་རྣམས་མཉམ་རུབ་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་བསྐྱར་གསོའི་འཕེལ་ཁ་བརྟས་བཞིན་པའི་སྐབས་སོ།། (ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ཟླ་ ༢ པའི་‘ནོར་ལྡེ་’སྐྱེས་འཕྲིན་སྟེང་གསལ།)

སྡེ་དགེ་དགོན་ཆེན།

སྡེ་དགེ་དགོན་ཆེན་ནམ་དཔལ་ལྷུན་གྲུབ་སྟེང་གི་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་འདི་ནི། རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་ ༡༤༤༨ ལོར་གྲུབ་ཆེན་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་དང་སྡེ་དགེ་བོ་ཐར་བཀྲ་ཤིས་སེང་གེ་མཆོད་ཡོན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོག་མར་དགོན་པའི་རྨང་གཞིའི་དོད་དུ་ལྷ་ཁང་ཞིག་བཞེངས་ནས་དགོན་ས་གཏན་འཁེལ་དང༌། དེ་ནས་སྡེ་དགེ་རྒྱལ་རབས་བཞི་པའི་སྲས་ཀུན་དགའ་རིན་ཆེན་གྱིས་ལྷ་ཁང་དང་བླ་བྲང་མཉམ་ཡོད་ཅིག་གསར་དུ་བཞེངས་པས་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བའི་སྡེ་མང་འདུས་ཏེ་དཔལ་ས་སྐྱའི་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་མཛད། དེ་ནས་བཟུང་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྡེ་དགེ་ལྷ་ཁང་ངམ་སྡེ་དགེ་དགོན་ཆེན་ཞེས་གྲགས།

དེ་རྗེས་བླ་མ་མཻ་ཏྲི་མཚན་ཅན་གྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་བསམ་གྲུབ་མཐོང་གྲོལ་ཆེན་མོ་གསར་བཞེངས་ཀྱི་རྨང་གཞི་བཏིངས་ཤིང༌། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞབས་དྲུང་དཔལ་མཆོག་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དེ་གསར་བཞེངས་ལེགས་གྲུབ་མཛད་པ་བཅས་དགོན་སྡེ་བརྒྱ་རྩ་བཏབ་ལ། ལྷུན་གྲུབ་སྟེང་གི་ཉིན་དགོན་དང་སྲིབ་དགོན་གཉིས་སྔར་ལས་དར་སྤེལ་མཛད་མུར། ལུང་རིགས་ཀྱི་བཤད་པ། ཆོ་གའི་ཕྱག་ལེན། སྙིང་པོའི་ཉམས་བཞེས་ཐམས་ཅད་ངོར་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བཀའ་སྲོལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དང༌། ངོར་ལུགས་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པ་ལྔས་མཚོན་པའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཀྱི་རྒྱུན་ཡང་བཙུགས། ཤིང་ཕག་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༧༥ ལོར་འཇམ་དབྱངས་བློ་གཏེར་དབང་པོ་མཆོག་ངོར་དགོན་ནས་སྡེ་དགེ་དགོན་ཆེན་གྱི་བླ་མར་བསྐོས་ཏེ་ཕྱག་ཕེབས་ནས་སྡེ་འདིར་གཞི་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ལེན་གསར་འཛུགས་གནང་བ་དང༌། དེ་ནས་མཁན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངག་དབང་བསམ་གཏན་བློ་གྲོས། མཁན་ཆེན་སངས་རྒྱས་ཕུན་ཚོགས། འཇམ་མགོན་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་གྲུབ་སོགས་གདན་ས་བ་རིམ་པར་བྱོན་ནས་ངོར་ཨེ་ཝཾ་པའི་རང་ལུགས་སྲིད་མཐར་སྤེལ་བ་དང༌། མཆོད་གཞིས་སུ། ཐང་རྒྱལ་ལྷ་ཁང༌། བསམ་གྲུབ་མཐོང་གྲོལ་ཆེན་མོ། ཇོ་ཁང༌། དངུལ་གདུང་ཁང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས་ལྷ་ཁང༌། གཡུ་འབྲུག་ལྷ་ཁང༌། འདུ་ཁང་ཆེན་མོ། པར་ཁང་ཆོས་མཛོད་ཆེན་མོ་སོགས་མང་པོ་ཡོད། གྲྭ་ཤག་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ནས་དགེ་འདུན་པའི་ཞལ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ཙམ་བཞུགས་པ་ལ་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་འཆད་ཉན་དར་རྒྱས་འགྲོ་སྐབས་ཏེ། ས་ཁྱི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༨ ལོ་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་དགོན་སྡེ་འདི་རྩ་བརླགས་བཏང་ཡོད། དུས་ཕྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༡ ལོ་ནས་བཟུང་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྡེ་འདི་སླར་ཡང་ཉམས་གསོའི་འགོ་ཚུགས་པ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༦ ལོར་ཆོས་སྡེ་འདིར་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་གཟིགས་ཞིབ་གནང་སྐབས། རྒྱ་གཞུང་ལ་དགོན་པའི་སྔར་བདག་ས་ཁྱོན་ཕྱིར་སྤྲོད་དགོས་སྐོར་ཞུ་གཏུགས་གནང་བའི་བཀའ་དྲིན་སྩལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ད་ལྟའི་ཆར་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་ཀྱིས་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་གྱི་སྐབས་ལགས་སོ།། (ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ཟླ་ ༥ པའི་‘ནོར་ལྡེ་’སྐྱེས་འཕྲིན་སྟེང་གསལ།)

ཀུན་བདེ་གླིང༌།

ཀུན་བདེ་གླིང་ངམ་མཚན་རྒྱས་པར་བརྟན་བཞུགས་ཆོས་འཁོར་གླིང་དགོན་ནི། ལྷ་ལྡན་དུ་བར་མ་རི་ཀོན་ཏིས་ལྷ་ཁང་ཞེས་པའི་ལྷོ་ངོས་སུ་ཆགས་ཡོད། དགོན་དེ་ནི་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་མཆོག་དགོངས་པ་རྫོགས་རྗེས། རྟ་ཚག་རྗེ་དྲུང་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་ཡེ་ཤེས་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་མགོན་པོས་སྲིད་སྐྱོང་རྒྱལ་ཚབ་གནང་སྐབས་ཕྱག་བཏབ་གནང་བ་ཞིག་ཡིན།

སྔོན་ཀ་རིང་བཞི་དང་ཀ་ཐུང་བཅུ་བཞིས་གྲུབ་པའི་འདུ་ཁང་སྦུག་ཏུ་རྟ་ཚག་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་དང༌། དགུ་པའི་དངུལ་གདུང་ཐོག་རྩེག་གཉིས་ཅན་དང༌། སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པའི་དངུལ་གདུང་དང༌། སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པའི་དངུལ་གདུང་ཐོག་རྩེག་གཉིས་ལྷག་ཅན། རྒྱུ་ལི་མ་ལས་གྲུབ་པའི་སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག་གི་སྐུ། ཟུར་གྱི་གཟང་ཁང་ནང་སྨན་འདམ་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་སྐུ་ཐོག་རྩེག་གཅིག་ཅན་དང༌། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ། གདུགས་དཀར། ཚེ་ལྷ་རྣམ་གསུམ་བཅས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན། རྒྱུ་ཤིང་ལས་གྲུབ་པའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག ཡངས་ཅན་དགོན་ནས་གདན་དྲངས་པ་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་བྱམས་པ་ཆོས་འཁོར་མ་ཐོག་ཚད་གཅིག་ཅན། དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་མི་ཚད་ཅན་སོགས་སྐུ་རྟེན་མང་པོ་བཞུགས་ཡོད་ཁར། ཡངས་ཅན་དགོན་ནས་གདན་དྲངས་པའི་བསྟན་འགྱུར་དང༌། ཀུན་བདེ་གླིང་རང་ནས་བཞེངས་པའི་བཀའ་འགྱུར་གསེར་བྲིས་མ་སོགས་གསུང་རབ་གླེགས་བམ་མང་པོ་བཞུགས། འདུ་ཁང་གི་ཤར་ངོས་མགོན་ཁང་ནང་སྨན་འདམ་ལས་གྲུབ་པའི་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་དང༌། མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་པ། རྣམ་སྲས། ཆོས་རྒྱལ། ལྷ་མོ་དམག་ཟོར་མ། མགོན་པོ་ཞལ། ལྕམ་སྲིང་སོགས་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན། འདུ་ཁང་ནང་གི་ལྡེབས་རིས་ལ་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་དང༌། གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག ཇོ་རྔོག་འབྲོམ་གསུམ། རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་ཡོད།

སྔོན་དགོན་དེར་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་བརྒྱ་ལྷག་གིས་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་ཕྱག་སྲོལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས། དགེ་ལུགས་པའི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་འདོན་ཆོག་ཁག་ཉམས་བཞེས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།

ཕྱིས་རིག་གསར་སྐབས་དགོན་པར་ཉམས་ཉེས་གོད་ཆག་བྱུང་ནའང༌། དེང་སྔོན་གྱི་སྒྲོལ་མ་ལྷ་ཁང་སླར་གསོ་བགྱིས་ཏེ། སྐུ་རྟེན་མང་པོ་ཞིག་བསྐྱར་བཞེངས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་སྐབས་སོ།། (ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ཟླ་ ༤ པའི་‘ནོར་ལྡེ་’སྐྱེས་འཕྲིན་སྟེང་གསལ།)

ཕ་བོང་ཁ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་ནགས།

གྲུབ་མཐའ། གསང་སྔགས་རྙིང་མ། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་དུས་བཀའ་གདམས་པ་དེ་ནས་དགེ་ལུགས་སུ་བསྒྱུར། ཆགས་ཡུལ། ལྷ་ས་བྱང་ངོས་ཉང་བྲན་ཕུག འདེབས་ལོ། ཆུ་ཡོས་སྤྱི་ལོ་༦༤༣ གཡས་གཡོན། འདེབས་མཁན། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ།

དེ་ཡང་འཁོན་གྱི་བཙུན་པ་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་༡༦༡༩ ལོར་བརྩམས་པའི་ཕ་བོང་ཁའི་དཀར་ཆག་ཏུ། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་བཞེས་པ་ཆུ་མོ་ཡོས་ལ་ཕ་བོང་ཁ་ཕོ་བྲང་མ་རུ་བཏབ། ཉེར་གཅིག་ལོན་དུས་སྒྲུབ་གནས་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ཕ་བོང་ཁའི་བྲག་སྟེང་དུ་སོ་ཕག་ཁྲོ་ཆུ་ལ་སྦྱར་ནས་སྒྲུབ་ཁང་དགུ་ཐོག་ཡོད་པ་བཞེངས། ཕྱོགས་བཞིར་ལྕགས་ཐག་བཏགས་ནས་བརྟན་པར་བྱས། དེ་ནས་བཟུང་སད་མི་བདུན་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་བར་དུ་སྔགས་པ་རལ་པ་ཅན་བརྒྱ་རྩ་རེ་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་བཞུགས་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། གཤིན་རྗེ་གཤེད་དང༌། སྒྲོལ་མ་དང༌། རྟ་མགྲིན་སོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཐོབ་གྲངས་མེད་བྱུང༌། དེ་བཞིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ཐོན་མི་ཨ་ནུའི་བུ་སམ་བྷོ་ཊ་རྒྱ་གར་དུ་ཡི་གེ་སློབ་པར་བཀས་གནང་སྟེ་བོད་དུ་ཕེབས། རྒྱལ་བློན་གཉིས་ཕ་བྲང་མ་རུར་ (ཕ་བོང་ཁ) ལོ་གསུམ་མཚམས་སུ་བཞུགས་ནས་ཡི་གེ་དང༌། སྒྲ་རྣམས་སློབ་པའི་ཚུལ་མཛད་ཅེས་རྒྱལ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་[དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས] ལྕགས་པར་ཤོག་གྲངས་༢༠ པར་གསལ། དེའི་མཇུག་གླང་དར་གྱིས་དགེ་འདུན་རྣམས་བསྐྲད་པས་བོད་ཁམས་སིལ་བུར་སོང༌། དེ་རྗེས་དབུས་གཙང་གི་མཁས་པ་མི་བཅུས་བསྟན་པ་སྤེལ་ཀྱང་ཕ་བོང་ཁར་རབ་བྱུང་གི་སྡེ་མ་ཚུགས། རྒྱལ་དང་རྭ་སྒྲེང་ལ་གླིང་ལོག་བྱུང༌། དེ་ནས་བཀའ་གདམས་དགེ་བཤེས་པོ་ཏོ་བས་ཉིད་ཀྱི་སློབ་མ་དགེ་བཤེས་བྲག་དཀར་བ་ལ་ང་བརྒས་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕ་བོང་ཁ་འདིར་ཆོས་སྡེ་བཙུགས་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ཡོང་གསུངས་པས་ཁོང་གིས་འདིར་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་བཙུགས། དགེ་འདུན་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་འདུས་ནས་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤེལ། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་བཞུགས། དེ་ནས་དགེ་བཤེས་ཕ་བོང་ཁར་གྲགས་པས་གདན་ས་མཛད། དགེ་འདུན་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་འདུས། དེ་ནས་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་པ། ས་ལུག་སྤྱི་ལོ་༡༦༡༩ ལོར་འཁོན་གྱི་བཙུན་པ་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་ཕ་བོང་ཁའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུགས། དེ་ནས་བཟུང་དཔལ་འབྱོར་རབ་རྒྱས་དང༌། སེ་ར་བ་འཇམ་དབྱངས་གྲགས་པ། མཁན་པོ་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན། སེར་སྨད་བླ་ཟུར་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་སོགས་བླ་མ་རིམ་བྱོན་གྱིས་ཕ་བོང་ཁའི་གདན་ས་རིམ་བཞིན་བསྐྱངས་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༩ བར་བཤད་སྒྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་བསྟན་པ་མི་ཉམས་པར་གནས་སོ།།

གནས་འདིའི་ནང་རྟེན་གྱི་རིགས་སུ། རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་རང་བྱོན་དང༌། ཐོན་མིའི་ཕྱག་བྲིས་ (ཐོན་མིའི་ཡིག་ཕུད་ཡིན་ཟེར) སུ་གྲགས་པའི་ཡི་གེ་དྲུག་པ་འབུར་དུ་ཡོད་པ་སོགས་ནང་རྟེན་བྱིན་ཅན་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དག་རྒྱལ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་བཞེངས་པའི་འཁོན་སྟོན་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སྨན་སྐུ་མི་ཚད་མ་ཞིབ་པ་འཁོན་བརྒྱུད་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ་མཆོག་ནས་མཛད་པའི་ཕ་བོང་ཁའི་དཀར་ཆག་ལ་གཟིགས་པ་ཞུ། (བཤེས་གཉེན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་‘ལྷ་སའི་དགོན་ཐོ།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༥ ནས་ ༡༦ བར་གསལ།)

བདེ་ཆེན་གསང་སྔགས་མཁར།

གྲུབ་མཐའ། དགེ་ལུགས། འདེབས་ལོ། བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་ཕག་ལོ་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༡༩ འདེབས་མཁན། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ། ཆགས་ཡུལ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྟག་རྩེ་རྫོང༌།

དགོན་གནས་འདི་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་རིམ་བྱོན་ནས་བདག་འཛིན་སྐྱོང་གསུམ་མཛད་ཐོག སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ གོང་བར་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་བརྒྱ་སྐོར་རྒྱུན་བཞུགས་ཀྱིས་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རང་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་ཆད་མེད་ཉམས་བཞེས་གནང་གི་ཡོད། དགོན་གནས་འདི་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་སྐབས་རྩ་གཏོར་སོང་བ་དང༌། སྤྱི་ལོ་༡༩༨༦ ཚུན་རིམ་བཞིན་ཉམས་གསོ་ཞུས་རྗེས་ད་ལྟ་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་བཞུགས། (བཤེས་གཉེན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་‘ལྷ་སའི་དགོན་ཐོ།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༢༠ ནས་ ༡༢༡ བར་གསལ།)

པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན།

པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནི། ༡༩༣༨ ལོར་མདོ་སྨད་བིས་མདོ་མ་རུ་ཞེས་པའི་ས་མ་འབྲོག་གི་གྲོང་ཚོ་ཞིག་ཏུ་ཡབ་མགོན་པོ་ཚེ་བརྟན་དང༌། ཡུམ་བསོད་ནམས་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ངོ་མཚར་ལྟས་དུ་མ་དང་བཅས་སྐུ་འཁྲུངས། རུས་ས་སྐྱ་འཁོན་རིགས་ཡིན། ཁོང་སྐུ་བལྟམས་པའི་དུས་ཚོད་དེ་ནི་བོད་རྒྱ་གཉིས་དབར་འཐབ་རྩོད་ལངས་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཡིན། སྐབས་དེར་དཔའ་ཤོད་ཀྱི་འོས་སྤྲུལ་ཐེ་བའི་འོས་སྤྲུལ་དྲུག་བྱུང་བ་ནས་གཅིག་གློ་བུར་གཤེགས་པའི་ཕྲོས་ལྔ་པོའི་མཚན་བྱང་རྣམས་བྱེས་འཁོད་བླ་བྲང་ཞབས་འབྲིང་རྣམས་ནས་སྐུ་འབུམ་གསེར་གདུང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་ཟན་བརྟག་ཕུལ་བར་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་བྱང་ཐོན་ཞིང༌། བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་བླ་མ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོས་པཎ་ཆེན་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་མཛད། དེ་ནས་ཚིགས་སྔ་མ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་བཞེས་ཏེ། བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ། ༡༩༤༤ ལོར་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་ཚོགས་ཆེན་དུ་སྐུ་གོང་མའི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞུས།

བོད་གཞུང་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན་པའི་བླ་བྲང་བཅས་པས་མདོ་སྨད་ཁུལ་གྱི་མཚན་ལྟས་བཟང་པོའི་འོས་སྤྲུལ་གཉིས་དང་དཔའ་ཤོད་ཀྱི་འོས་སྤྲུལ་བཅས་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་མདུན་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་གཙོ་འགན་བཞེས་ཏེ་ཟན་བརྟག་འབུལ་རྒྱུར། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་བླ་བྲང་གི་སྐུ་ཚབ་མཁན་དྲུང་མདངས་ཆེན་པ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ལྷ་སྡེའི་འཐུས་མི་ཤར་རྩེ་མཁན་ཟུར་ལྷོ་པ་སྤྲུལ་སྐུ་པདྨ་མཐའ་ཡས། མི་སྡེའི་སྤྱི་འཐུས་ཚོ་དཔོན་ནོར་ཁང་བསོད་རྡོར་སོགས་མི་སྣ་རྣམས་ ༡༩༤༦ ལོར་ཨ་མདོ་སྐུ་འབུམ་ཕྱོགས་སུ་ཆེད་བསྐྱོད་གནང༌། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་གོ་མིང་ཏང་གཞུང་གི་བྱེད་བབ་སོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གནང་རྒྱུ་ངང་འཐེན་གནང་དགོས་བྱུང༌། ༡༩༤༩ ལོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་དམར་པོས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་རྗེས་ཆོས་དུག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་མཁན་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་པཎ་ཆེན་ཡང་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ཆར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུའི་ལྐོག་ངན་སྲིད་བྱུས་བཤམས་ཏེ། ༡༩༥༡ ལོར་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་གདན་ཞུ་བྱས།

༡༩༥༢ ལོར་སྔར་ལམ་གྱི་ཟན་བརྟག་མ་དགོས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་དམ་དགོངས་དོན་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་གཏན་འཁེལ་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག ལོ་དེར་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་མཆོག་བོད་ནང་ྋཞབས་སོར་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཐོག་ྋརྒྱལ་མཆོག་ཡབ་སྲས་རྣམ་གཉིས་གསེར་ཞལ་ལྷན་འཛོམས་ཀྱི་དགྱེས་སྟོན་ལ་རོལ་བའི་སྐལ་བཟང་ཐོབ། དུས་སྐབས་དེར་བོད་དུ་ཉི་ཟླ་གཉིས་དང་སྐར་མ་བཅས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཤར་བའི་བཀྲ་ཤིས་ལྟས་བཟང་དངོས་སུ་བྱུང་ཚུལ་རྒྱ་ནག་གི་ཡིག་ཆར་ཡང་གསལ་ཡོད། སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྔར་ལམ་ྋཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་བཀའ་རྩོམ་དང་འབྲེལ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག ཅེས་མཚན་གསོལ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

ལོ་དེའི་བོད་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡ ཉིན་གཞིས་ཀ་རྩེ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་དགོན་པར་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་ྋཞབས་སོར་བཀོད་དེ་བླ་བྲང་རྒྱལ་མཚན་མཐོན་པོའི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་མཛད། སྐབས་དེར་བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་བཀའ་བློན་བླ་མ་རམ་པ་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་མཁྱེན་སོགས་ཕེབས། ༡༩༥༤ བོད་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ནས་དབུ་བཙུགས་ཏེ་སེར་སྐྱ་འབུམ་ལ་ཉེ་བར་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྨིན་བྱེད་དབང་གི་དགའ་སྟོན་རྒྱས་པར་མཛད། ལོ་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་རྒྱའི་དབར་དཀའ་རྙོག་ཞི་མཐུན་ཡོང་ཐབས་སུ་དགོངས་བཞེས་བླ་མེད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གིས་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལྟར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་ལ་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་དུ་ྋཞབས་སོར་བསྐྱངས་པ་དང༌། སྐབས་དེར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཀྱང་ཕེབས་ཡོད། རྣམ་གཉིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཞུགས་རྒྱུན་རིང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གཙོས་རྒྱ་ནག་གི་མཐོ་རིམ་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཐོག་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གི་ངན་གཡོའི་སྲིད་བྱུས་རྣམས་གསལ་པོ་མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང༌།

༡༩༥༦ ལོར་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ལ་ྋརྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་རྣམ་གཉིས་ལ་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་ལྟར་ལྷན་རྒྱས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱའི་དྲག་དཔུང་གིས་བོད་མི་དམངས་ཐོག་དྲག་གནོན་མི་ཟད་པའི་ལས་སྦྱོར་བརྩམས་པར་བརྟེན། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་ཆིབས་ཞབས་བཀའ་ཤག་བཅས་བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་བདེ་ཐབས་སླད་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་བ་ནས་བཟུང་བོད་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐུ་རྐྱང་དུ་ལུས་ཤིང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ཆར་བེད་སྤྱོད་མུ་མཐུད་བྱ་རྒྱུའི་ངན་གཡོའི་སྲིད་བྱུས་བཤམས་པའི་ཆ་ཤས་སུ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོད་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་པའི་སྐུ་དབང་དང་མཚན་གནས་བཅས་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་བཞེས་དགོས་པའི་ནན་བསྐུལ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་ནས་ངོས་ལེན་རྩ་བ་ནས་མ་གནང་བའི་མུར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༡ ལོར་ལྷ་སར་བཞུགས་ཁྲི་གླིང་ཁར་མི་དམངས་སེར་སྐྱ་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བར་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ་སྐབས་ཕྱག་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་གསུངས་གསལ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་སྐུ་དངོས་དང༌། བོད་ཡོངས་ཀྱི་འདི་ཕྱིའི་སྐྱབས་མགོན་བླ་ན་མེད་པ་དེ་ཡིན། དེ་ལ་འགའ་ཤས་ནས་ལོག་སྤྱོད་པ་ཞེས་མཚན་དམས་ཞུ་གི་ཡོད་འདུག་པ་དེ་ནི། རང་ཉིད་ངན་སོང་མུ་མཐའ་མེད་པར་འཁྱམ་རྒྱུའི་ལས་ངན་ཚབས་ཆེ་བསགས་པ་རེད། ཕྲན་རང་ངོས་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་སུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ཅེས་གསུངས་ཡོད།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་བསྟན་འགྲོའི་བདེ་ཐབས་སླད་ཐུགས་བསྐྱེད་མཛད་དེ། བོད་ནང་ཟིང་འཁྲུག་ཞོད་འཇགས་བཏང་བའི་གནད་དོན་སྐོར་དང༌། དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་དང༌། ས་ཞིང་བགོ་བཤའ། འབྲོག་ཁུལ་དུ་རྒོལ་གསུམ་གཉིས་ཕན། གྲལ་རིམ་དབྱེ་ཞིབ་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་དང༌། དགོན་སྡེ་གཏོར་བཤིག་དང་གྲྭ་བཙུན་ལ་མནར་གཅོད་བཏང་བའི་སྐོར། ཞིང་འབྲོག་ཐོན་སྐྱེད་དང་མི་མང་གི་འཚོ་བའི་གནད་དོན་སྐོར། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་གོམས་སྲོལ་སོགས་གཏོར་བཤིག་བཏང་བའི་གནད་དོན་བཅས་སྐབས་དེར་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་མི་ཆོས་ལས་འདས་པའི་བྱ་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་གསལ་བར་བཀོད་གནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་བདུན་ཡོད་པའི་རྒྱའི་དབང་བསྒྱུར་བའི་བྱ་སྤྱོད་དམར་རྗེན་དུ་འདོན་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཡིག་ཆ་ཞིག་རྒྱ་གཞུང་གི་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨེན་ལན་ལ་གནང་སྟེ། དངོས་ཡོད་ཀྱི་བདེན་པའི་ལམ་ནས་འཐབ་རྩོད་རྣོ་ངར་ལྡན་པ་ཞིག་གནང་བརྟེན། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དེར་བསྙད་དེ་ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་བདུན་པའི་ཐོག་ཉིན་བསྟུད་མར་འཐབ་འཛིང་དྲག་པོ་བཏང་སྟེ་མཚན་གནས་མེད་པ་བཟོས་པ་མ་ཟད་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དུ་བཙན་འཁྲིད་བཀག་ཉར་བྱས་པ་རེད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་འདྲེ་རླུང་ལངས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་དང༌། རིག་གནས་སོགས་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྨེག་མེད་བཟོ་བའི་གཏོར་བཤིག་དང༌། དྲག་ཐབས་རྒྱ་ཆེ་རུ་སོང་ནས་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཀྱང་བཙོན་འཇུག་ཞུ་ཉེའི་མཚམས་སུ་ཉིན་ཞིག་གློ་བུར་སྐུ་ངོ་མས་ཤིང་སྣ་གཅིག་འདེབས་འཛུགས་མཛད་དེ་གང་གི་ཡུམ་ལ་བཀའ་གནང་དོན། ཨ་མ་ལགས། ཁྱེད་ཀྱིས་ཤིང་འདི་ལ་ཉིན་ལྟར་ཆུ་བསྐྱོན་ཏེ་བདག་གཅེས་ཡག་པོ་གནང་རོགས། ཤིང་འདི་འཚར་སྐྱེས་ཡག་པོ་བྱུང་ན་ང་ཚོ་སླར་ཡང་ངོ་འཕྲད་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། གལ་ཏེ་ཤིང་འདི་བསྐམས་སོང་ན་ང་ཚོ་ངོ་འཕྲད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་ཅེས་གསུངས།

དེ་རྗེས་རྒྱ་དམར་གྱིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག ལོ་དགུ་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་རིང་བཙོན་འཇུག་བྱས་པར་བརྟེན་དཀའ་སྡུག་ཚད་ལས་འདས་པ་མྱོང་གནང་དགོས་བྱུང་ཡོད། དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རླུང་འཚུབ་ནག་པོ་དེའི་སྐབས་ཀྱི་ཕྱི་ཟླ་ ༨ པའི་མཚན་མོ་ཞིག་ལ་དམར་སྲུང་དམག་ཟེར་བ་ཁག་ཅིག་གིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བཙན་ཁྲིད་བྱས་པ་མ་ཟད། ནེ་ལོན་གྱི་ཐག་པས་དམ་པོར་བཅིངས་རྐྱེན་ཐག་པ་སྐུ་ཤའི་གསེང་དུ་ཐིམ་ནས་མཐོང་མི་ཐུབ་པར་གྱུར་བས་སྐུ་ལ་སྙུན་ཟུག་མི་བཟོད་པ་བཏང་བར་སོང༌། ཐག་པ་གློད་རོགས་བྱོས་དང་ཞེས་རེ་བ་མང་དུ་བཏོན་ཡང་ཁ་ཡ་བྱེད་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་ད་དུང་ཚིག་རྩུབ་ཀྱི་མཚན་དམས་སོགས་བྱས།

དེ་ནས་ ༡༩༦༨ ཉིན་ཞིག་གི་མཚན་མོར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་གནས་སུ་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་མི་ཁག་ཅིག་ཡོང་ནས་གོང་རིམ་གྱི་བཀའ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ནས་བཙན་འཁྲིད་བྱས། དེ་རྗེས་ཁོང་དངོས་སུ་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཏེ་མ་ཉེས་ཁག་གཡོག་གི་ནག་ཉེས་རབས་དང་རིམ་པ་བཀལ། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་དེ་དག་ལ་དག་སེལ་དང་སྐད་འབོད་སོགས་གང་ཐུབ་གནང་ཡང་ནུས་པ་གང་ཡང་མ་ཐོན། དེ་ལྟར་ཁོང་སྐུ་ལུས་ཡོངས་སུ་ཉེས་རྡུང་བཏང་བའི་རྨ་རྗེས་ཡོད་རུང་སུ་ཞིག་ལའང་གསལ་བཤད་གནང་ཐབས་མ་བྱུང་བར་ལུས། གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་རྒྱ་དམར་གྱིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལོ་དགུ་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་མི་གཅིག་ཀྱང་མཐོང་ས་མེད་པའི་བཙོན་ཁང་ཆུང་ཆུང་ལྕགས་ཀྱི་སྒོ་གྲང་ཤུར་ཤུར་གཅིག་མ་གཏོགས་མེད་པ་དེའི་ནང་བཅུག་རྐྱེན་སྐུ་ངལ་ཚད་མེད་མྱོང་དགོས་བྱུང༌། མཐར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ ལོར་མའོ་ཙེ་ཏུང་ཤི་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྨྱོ་མཆོང་གི་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་འགོ་བཙུགས་པ་དང་ལྷན་དུ། ལོ་དགུ་དང་ཟླ་བརྒྱད་རིང་མུན་བཙོན་དུ་བཞུགས་པའི་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དངོས་སུ་གློད་གྲོལ་བྱས་པ་རེད།

རྒྱའི་དབང་བསྒྱུར་གྱི་གཞན་དབང་འོག་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དེ། བོད་ཅེས་པ་འདི་འཚོ་གནས་ཡོང་རྒྱུར་གལ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་དང་སྦྲགས་རྒྱུན་དུ་ཐུགས་དཀྱིལ་དུ་བཅངས་ཤིང༌། བོད་ནང་ཕྱིས་སུ་དགོན་པ་ཁག་ཉམས་གསོ་དང་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དུས་ཆེན་ཁག་སླར་གསོ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད། བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་མོ་གསར་འཛུགས་སོགས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་དོན་ལ་ཐུགས་ནུས་ཡོད་རྒུ་འདོན་གནང་ཡོད། དེ་རྗེས་ ༡༩༨༦ ལོར་བལ་ཡུལ་དུ་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། ༡༩༨༨ ལོར་ལྷ་སར་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་མཛད་སྒོ་སླར་གསོ་བསྐྱངས་གནང་ཞིང༌། སྐབས་དེར་བོད་མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྐབས་གསུངས་དོན།

‘‘ངའི་རེ་བ་ལ་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བོད་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཞུ་གི་ཡོད། ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ཁག་གི་དབུ་བཞུགས་མཛད་རྒྱུ་སོགས་གང་ཅིར་ང་ཚོ་ལ་བསྐལ་བ་བཟང་པོ་ཡོང་གི་རེད། ྋསྐྱབས་མགོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་ང་གཉིས་ཆོས་གྲོགས་ཡིན་པ་དང༌། བླ་སློབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡང་ཡོད། ང་གཉིས་དབར་ལ་མ་འགྲིགས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌། ལོ་དེར་ཨོ་སེ་ཀྲེ་ལི་ཡར་གཟིགས་བསྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་དང་ཆབས་གཅིག་ཨོ་སེ་ཀྲེ་ལི་ཡར་གནས་སྡོད་བོད་མི་ཚོར་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་གནང་དགོས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཕེབས།

༡༩༨༩ ཟླ་ ༡ པའི་ནང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་ནང་ྋཞབས་སོར་འཁོད་ཅིང༌། ཟླ་བ་དེའི་ཚེས་ ༢༢ ཉིན་གཞིས་རྩེ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དང༌། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པ། དགུ་པ་བཅས་ཀྱི་གདུང་རྟེན་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་ཆེ་མོ་བསྐྱར་བཞེངས་ཀྱིས་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བར་རབ་གནས་ཁྲུས་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོ་དང༌། སྒོ་དབྱེའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་རེད། ཆོས་ཁང་ཤར་གྱི་ལྡེབས་བྲིས་སུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་དང༌། ས་བཀའ་རྙིང་དགེ་བཅས་ཀྱི་བླ་སྐུ། ཡི་དམ་སོགས་བཞེངས་གནང་ཡོད་པའི་བོད་ལུགས་མཆོད་ཁང་གི་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཆ་ཚང་ལྡན་པའི་མཆོད་ཁང་ཤར་དང༌། དེའི་དབུས་སུ་གསེར་དང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་སྐུའི་དངུལ་གདུང་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་ཆེན་མོ་རྒྱས་ཤིང་ལེགས་པར་བསྐྱར་བཞེངས་གནང་ཡོད།

དེ་ཡང་རྒྱ་མིས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་འཛམ་གླིང་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་སྨྱོ་མཆོང་ཆེ་ཤོས་དེ་རྒྱག་སྐབས། བོད་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། མི་རིགས་དང་བཅས་པར་གཏོར་བཤིག་གཏོང་སྐབས། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དང༌། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པ། དགུ་པ་བཅས་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་གདུང་རྟེན་འདི་རྣམས་ཀྱང་རྩ་གཏོར་དུ་བཏང་ཡོད་ནའང་སྐབས་དེར། གཞིས་རྩེ་ས་གནས་ཀྱི་དད་ལྡན་མི་མང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྲོག་ལའང་ཐུག་པའི་ཉེན་ཁར་མ་འཛེམས་པར། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཐོག་གོང་མ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་ཚལ་བུའམ་རིང་བསྲེལ་གང་ཐེབས་པ་དེ་དག་གཅེས་ཉར་གནང་ཡོད་པ་རྣམས་ཐེངས་འདིར་ཟུངས་སུ་ཕུལ་ཡོད།

དེ་ལྟར་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་དེ་སྔ་གཏོར་བཤིག་ཕོག་པའི་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ནས་དགུ་པ་བར་གྱི་གདུང་རྟེན་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་ཞེས་པ་ལྷ་ཁང་དང་བཅས་པ་གསར་བཞེངས་དང་རབ་གནས་ཀྱི་ཆོས་ཕྱོགས་མཛད་སྒོ་གཙོ་སྐྱོང་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང་བསྟུན། དེ་སྐབས་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་དཔོན་རིགས་དང་བཅས་ཁྱབ་ཆེ་བའི་མི་སྣ་འཛོམས་སར་སྔ་ཕྱིའི་གསུང་གླེང་རྒྱས་པར་སྩལ་བའི་སྙིང་པོར། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་དབང་བསྒྱུར་བོད་ལ་བྱུང་བ་ནས་ཡར་རྒྱས་དང་གཏོར་བཤིག་ཕོག་གཉིས་བསྡུར་ན། གཏོར་བཤིག་ཕོག་པ་ཚབས་ཆེ་གི་རེད། ཅེས་བཀའ་གནང་བ་བཅས་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་སྐུ་ངལ་ཁྱད་བསད་གནང་མཐར། ༡༩༨༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་གློ་བུར་དུ་གངས་ལྗོངས་བོད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་པ་གཞིས་ཀ་རྩེར་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན། (བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་བཏོན་པའི་‘རྒྱལ་མཆོག་ཡབ་སྲས་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ་སྙིང་བསྡུས་ཉི་ཟླའི་ཕྲེང་བ།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༢༥ ནས་ ༡༣༦ བར་གསལ།)

ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད།

ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་ནི་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ལྕགས་ཁྱི་ (༡༩༡༠) ལོར་ཡུམ་ཧོར་ཁང་གི་སྲས་མོ་བྱམས་པ་ལགས་སུ་རྒྱ་མར་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྩིས་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང༌། གྲོང་དྲག་དམག་གི་རུ་དཔོན་གྱི་འགན་བཞེས། ང་ཕོད་ཀྱི་གོ་མག་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་དེ་གའི་མིང་ཐོག་ནས་ཞབས་སྡོད་ཞུས་རྗེས་སྔ་རྗེས་སུ་བཤེར་དཔང་དང༌། རྩིས་དཔོན་ཐོག་ཞིབ་ཁང་དོ་དམ། བཀའ་བློན་སོགས་ཀྱི་གོ་ས་བཞེས། མི་དམངས་བཅིངས་བཀྲོལ་དམག་ཆབ་མདོར་འབྱོར་སྐབས་མདོ་སྨད་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ཡིན། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་ཡོས་ (༡༩༥༡) ལོར་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་བཀྲོལ་འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་འཇོག་སྐབས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་བཞག་པའི་གྲོས་དོན་ལ་མིང་རྟགས་འགོད་གནང་དགོས་བྱུང༌། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་སི་ལིང་ཡོན་གཞོན་པ་དང༌། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བའི་དྲུང་ཡིག་ཆེ་མོ། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཟེར་བའི་འཐུས་མི་སོགས་གནང་ཡོད། (‘དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད།’ ཤོག་གྲངས་ ༧༤༣ ནང་གསལ།)

ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ།

ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་ནི་ཡབ་ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ་དང་ཡུམ་ (མཚན་མ་གསལ) གཉིས་དབྱིན་ཡུལ་ནས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་ལམ་བར་རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལ་བཙས། ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་དུ་ཕེབས་སྐབས་ལྷ་ས་ཞོལ་ཨོ་པ་ཡོན་བདག་ཀུན་དགའ་རིན་ཆེན་གྱི་སློབ་གྲྭར་ཞུགས། དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་སྐབས་ཡབ་གཞིས་རྩེར་གཙང་ཞིབ་ཕེབས་སྐབས་ཏེ་ལྷ་རྩེ་དང་ཤེལ་དཀར་ཁུལ་སོགས་ལ་ཞིབ་སར་ཕེབས་སྐབས་ལྷན་ཁྲིད་གནང་སྟེ། ཇོ་མོ་གླིང་མའི་འདབས་རོལ་ཏུ་དགོན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་བླ་མ་རྫ་རོང་པོ་ཞུ་བ་ཞིག་ཡོད་འདུག་པ་དེ་ཡབ་ཀྱི་བླ་མ་ཡིན་གཤིས་ཡབ་ཀྱིས་བླ་མར་སྲས་ལ་མིང་ཞིག་ཞུས་གནང་བས་འགྱུར་མེད་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བཏགས་གནང་ཞིང༌། དགུང་གྲངས་བཅུ་གཉིས་ལ་སོན་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཕྱག་རྟགས་དགོངས་དོན་ཡབ་གཞིས་ལྷ་ཀླུའི་བུ་ཚབ་ཏུ་ཕེབས། དགུང་གྲངས་བཅུ་བཞི་སོན་སྐབས་རྩིས་ཁང་དུ་ཞུགས། རྩིས་ཕྲུག་པ་རྣམས་རྩིས་རྡེལ་དང༌། ཡིག་གཟུགས། རྩོམ་འབྲི་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་དགོས་ཤིང༌། ཁོང་གི་ཡབ་ནི་རྩིས་དཔོན་བགྲེས་པ་དེ་ཡིན་འདུག རྣམ་ཀུན་ཁོང་གི་པ་ལགས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་སམ་ཡང་སེ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་གཤིས། བོད་ཟླ་གཉིས་པའི་ནང་ཕྱག་སམ་ཞིག་ཕེབས་དགོངས་སུ། ལྷ་ཀླུ་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་གཞུང་ཞབས་དཔོན་རིགས་མེད་སྟབས་ད་ལམ་བརྒྱད་གཏོར་ (བོད་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་ ༨) ཉིན་དམིགས་བསལ་གྱི་ཞབས་སྡོད་ཞུ་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་ཞབས་སྡོད་འོས་ཁོངས་སུ་གཏོང་གནང་ཡོད་འདུག་པ་དང༌། ཞབས་སྡོད་ཞུ་བར་རྡེལ་རྒྱུགས་ཡིག་ཚད་ངེས་པར་འབུལ་དགོས་སྟབས་དགེ་རྒན་ཆེད་བསྟེན་གྱིས་སློབ་སྦྱོང་ལ་བརྩོན་གཉེར་ཤུགས་ཆེ་གནང་བས། དངོས་གཞིའི་སྐབས་ཕྲུ་གུ་དེ་རྡེལ་རྩིས་ལེགས་པོ་འདུག་ཅེས་བསྔགས་བརྗོད་ཐོབ། བརྒྱད་གཏོར་མཛད་སྒོའི་སྐབས་ཞབས་སྡོད་གསར་མཇལ་ཞུས། ཞབས་སྡོད་གསར་པ་རྣམས་ལས་ཁུངས་སོ་སོའི་ཡིག་འབྲི་བའམ་ལས་བྱར་གཏོང་སྲོལ་ཡོད་པས་ཁོང་དང་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་གཉིས་རྩིས་ཁང་གི་ཡིག་འབྲིར་བཏང༌། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་འབྲུག ༡༩༢༨ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་ལ་ལྷ་ཀླུའི་ཕོ་བྲང་འདི་བཞིན་ཐོག་མར་ྋརྒྱལ་བ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོས་སྤྲོ་གསེང་གནང་ཆེད་སྐྱོན་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ྋརྒྱལ་དབང་བརྒྱད་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པ་གཉིས་ཡབ་ཡུམ་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་སྐབས་བཞུགས་ཡུལ་ཀྱང་ཡིན་གཤིས། ངོས་ཀྱང་སྐབས་རེར་དེར་ཡོང་རྩིས་ཡོད་པས་མགྱོགས་མྱུར་ཉམས་གསོ་བྱེད་དགོས་ཞེས་ཕྱག་སམ་ཕེབས་སྟབས། ཉིན་ཞིག་ཡབ་ལུང་ཤར་གྱིས་གནངས་ཉིན་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ལྷ་ཀླུར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་འདུག་པས་ཕེབས་སྒྲིག་གང་ལེགས་ཞུ་དགོས་ཞེས་ཕེབས་དོན་ཁོང་ཚོས་དེ་འཕྲལ་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་ཁག་འཚབ་འཚུབ་ངང་ཞུས་ཤིང༌། སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་གདན་ཞུ་ཞུས་ཏེ། གཟིགས་ཞིབ་གྲུབ་རྗེས་བཀའ་སློབ་གནང་དོན། ཁང་པ་བཤིག་རལ་མ་བཏང་གོང་ལྡེབས་བྲིས་རྣམས་ཤོག་བུའི་ཐོག་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བཀོད་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ།

རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་རྟ་ལོར་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་ཤོད་དྲུང་ཁོངས་ནས་ཁོང་དང༌། ལྡིང་ཡོན། དཀར་བྱུང་པ། རྒྱ་གྲོང་ནང་སོ། བཀྲས་གླིང་པ་བཅས་དམག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་པ་གྲྭ་བཞིར་ཕེབས་ཤིང༌། གཡུ་ཐོག་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་དང་ལྡིང་བྱ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། བསམ་ཕོ་ཤོད་དཔལ་ལྡན་ཚེ་དབང་བཅས་ནི་དེ་སྔོན་རྒྱ་གར་དུ་མེ་སྒྱོགས་དམག་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ་ཐོན་གྲས་ལེགས་ཐོན་གྲས་ཡིན་པ་དམག་སྦྱོང་དགེ་རྒན་དང༌། ལྷ་ཀླུ་ཚེ་རྡོར་མཆོག་ནས་དམག་དཀྱུས་སུམ་ཅུ་དང་མཉམ་སློབ་སྦྱོང་གནང༌། ཉིན་ཞིག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དམག་རྩེད་གཟིགས་ཞིབ་རྗེས་མཇལ་ཁ་གནང་ཐོག་དེ་རིང་ཁྱེད་ཚོས་མེ་སྒྱོགས་ཡག་པོ་བརྒྱབ་སོང་ཞེས་བཀའ་བཟང་ཐོབ།

ཁོང་ ༡༩༢༢ ལོར་བྱང་རྒྱུད་དུ་དམག་སར་འགྲོ་མིའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་ཅིང༌། ཁོང་རང་ཁྱིམ་ཚང་ཆེ་གྲས་ཡིན་གཤིས་སྒེར་གྱིས་གཡོག་པོ་ཉི་ཤུ་ཁྲིད་དགོས་པ་ཚོའི་གོ་ལག་གཞུང་ནས་གནང་ཆོག་ཅེས་བཀའ་ཕེབས། བྱང་དུ་ཕེབས་ཉེའི་མཚམས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁོང་གི་གཅེན་པོ་སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་ཆ་པ་དབང་ཆེན་གཡུ་ལྷ་བྱང་དུ་གཏོང་གནང་མཛད་དེ་ཁོང་སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་ལས་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་བཞག་སྩལ། ༡༩༣༣ ལོའི་ཟླ་ ༢ ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་དགའ་ལྡན་སྟག་རྩེ་སྒྲུབ་མཆོད་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས། ཁོང་ལ་དམག་དཔོན་ཚོའི་གྲི་རིང་ཡོད་པ་དེ་ལས་མེ་མདའ་ཐུང་མདའ་མེད་སྟབས། ཉིན་གཅིག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁྱེད་རང་ལ་མེ་མདའ་འཁྱེར་རྒྱུ་མེད་པ་རེད་དམ་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་པར་གཞུང་ནས་མེ་མདའ་རིང་མདའ་ལས་མེད་སྟབས་ཐུང་མདའ་སོ་སོས་གྲ་སྒྲིག་དགོས་ལུགས། ད་ལམ་ལྷ་ས་ནས་ཐོན་ཁར་ནང་ནས་ཐུང་མདའ་ཞིག་འཁྱེར་རྩིས་བྱས་པར་པ་ལགས་ནས་ྋརྒྱལ་པ་རིན་པོ་ཆེ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་སྐུ་དངོས་ལ་སུ་ཞིག་གིས་གནོད་འཚེ་བྱེད་མི་སྲིད། ཁྱེད་རང་ནས་སྐུ་གམ་དུ་མེ་མདའ་ཁ་ཤོར་བ་སོགས་བྱུང་ན་བློས་འགན་བཟོད་ཐུབ་བམ། གལ་ཏེ་སྐུ་ཕྱྭར་བདོ་མཁན་བྱུང་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གྲི་དེས་ལག་འཛིངས་ཀྱིས་སྲོག་བློས་གཏོང་རྒྱུ་ཨང་དང་པོར་འཇོག་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཐུང་མདའ་འཁྱེར་བཅུག་མ་བྱུང་ཞུས་པས། དེའི་སང་ཉིན་སྤྱན་གསལ་ཀུན་འཕེལ་ལགས་བརྒྱུད་ཨུ་རུ་སུས་བཟོས་པའི་ཐུང་མདའ་པདྨ་ཅན་ཞེས་པ་ཞིག་དང་མདེའུ་བཅུ་ཆག་ཅིག་རྩིས་སྤྲོད་གནང་སྟེ། སང་ཉིན་ནས་མེ་མདའ་འདོགས་དགོས། འོན་ཀྱང་ཁ་མདེལ་སྤྲད་མི་ཆོག་ཅེས་བཀའ་ཕེབས་འདུག དེ་ནས་གཅེན་པོ་སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་ངོ་མ་གཡུ་ལྷ་བྱང་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་རུ་དཔོན་ལས་ཚབ་དགོངས་ཞུས་ཀྱིས་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ།

སྐབས་དེར་གྲོང་དྲག་དམག་སྒར་འཛུགས་གྲབས་ཡོད་སྟབས་སླར་ཡང་མེ་མདའ་སྦག་སྦག་མེ་ཤིན་སྒན་དང་ལུའུ་ཟེ་ཀན་གཉིས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་གཏོང་གནང་དང༌། དེ་རྗེས་གྲོང་དྲག་དམག་མི་ཆིག་སྟོང་སྐོར་བསྡུས་ཏེ་དམག་སྒར་གསར་འཛུགས་སྐབས་དམག་རྩེད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། ཆུ་བྱ་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པ་དགོངས་པ་གཞན་དོན་དུ་གཤེགས་རྗེས་གྲོང་དྲག་དམག་སྒར་གྱི་དམག་མིའི་ནང་ནས་དམག་མིར་སྡོད་འདོད་མེད་པའི་སྐོར་བཀའ་ཤག་ལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་རྐྱེན་སོགས་ཀྱིས་གྲོང་དྲག་དམག་སྒར་འཐོར།

༡༩༣༤ ཟླ་ ༣ པའི་ཟླ་མཇུག་ཏུ་སྐྱིད་ཕྱོགས་ཀུན་འདུས་ཞེས་པའི་ཚོགས་པར་བསྙད་དེ་གཞུང་ནས་ཡབ་རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་དང༌། མི་རིང་བར་ཁོང་དང་ཁོང་གི་གཅེན་པོ་གཡུ་ལྷ་གཉིས་ཀྱང་ཚོགས་པའི་གན་རྒྱ་ནང་མིང་རྟགས་བཀོད་པར་བརྟེན་འཛིན་བཟུང་གིས་རྩེ་ཕོ་བྲང་བདེ་ཡངས་ཤར་གྱི་ངོས་ཤག་སྐོར་ནང་བཅུག སྤྱན་འབྲས་བཏོན་རྒྱུའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་དེ་སྤྱན་འབྲས་བཏོན་པའི་ཉིན་དེར་ཁོང་སྐུ་མཆེད་གཉིས་ལ་བཀའ་བཅད་ཡང་བཟོས་ཀྱིས་ལོ་དེར་ཉེས་པ་གསེར་སྲང་བརྒྱ་རེ་དང༌། གོ་གནས་གནས་དབྱུང་ཐོག་སླད་ལུང་ཤར་མི་རྒྱུད་ཀྱིས་གཞུང་ཞབས་ཞུ་མི་ཆོག་པ་བཟོས་ཏེ་གློད་བཀྲོལ་ཐོག བཀའ་བཅད་ནང་སྐུ་མཆེད་གཉིས་ཀའི་ལག་པ་ཡ་རེ་གཅོད་རྒྱུ་གནང་ཡང༌། སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁ་པས་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་པར་ཉེས་ཡང་ཞུ་ནན་གནང་བར་བརྟེན་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་པས་ངས་རིན་པོ་ཆེར་ལག་པ་གཉིས་ཕུལ་བ་ཡིན་ཞེས་ངོ་ཆེན་དང་འབྲེལ་ཁས་ལེན་ཞུས་འདུག

སྡེ་དགེ་ཐའི་ཇིའི་ལྕམ་རྡོ་དབྱངས་ལགས་ལ་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་འདོད་སེམས་ཀྱིས་ཉེན་པའི་གོ་སྐབས་བཟུང་ནས་ལྷ་ཀླུ་ལྕམ་ཚེ་རིང་དབྱངས་འཛོམས་ལགས་ཀྱིས་རྡོ་དབྱངས་ལགས་བེད་སྤྱོད་མཐའ་སྐྱེལ་གྱིས་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་གཞུང་ཞབས་ཁོང་ཆུག་ཐབས་གནང་བས་བཀའ་བློན་གྱི་བཀའ་སློབ་ལྟར་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་རྩིས་དཔོན་ལུང་ཤར་བའི་བུ་མིན་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་བཀའ་ཤག་ལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བར་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་པས་རྒྱབ་གནོན་གནང་སྟེ། ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་ལུང་ཤར་གྱི་བུ་མིན་པ་ངོས་འཛིན་གྱིས་གཞུང་ཞབས་ཁོངས་སུ་ཚུད།

སྲས་རྣམ་པའི་གོ་མིང་བསྐྱར་བསྐོ་དང་འབྲེལ་མི་མུས་བརྒྱུད་བཅས་ནས་གཞུང་ཞབས་མི་རག་ཞུ་ཆོག་པའི་བཀའ་བསྒྱུར་ཕེབས་པས་ ༡༩༣༦ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པ་ནང་སླར་ཡང་ཞབས་སྡོད་ཞུས། དེ་ནས་གཞུང་ཞབས་ཤེས་ཡོན་ལྡན་པ་གནད་ཆེར་བརྩིས་ནས་བཀའ་དྲུང་དང་རྩིས་པ་རྒྱུན་རིང་གནང་བ་དང༌། རྗེས་སུ་བཀའ་མགྲོན་དུ་བསྐོ་གཞག་བྱུང༌། བཀའ་ཤག་ཏུ་སྙན་སེང་ཞུ་མཁན་མི་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ཙམ་གྱི་གནས་ཚུལ་དུས་གཅིག་ལ་ཡར་ཞུ་མར་བསྒྲགས་གནང་རྒྱུ་ཚང་མར་དོན་གནད་ཆད་ལུས་མེད་པ་ཞུ་བཤད་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་སྟབས་བཀའ་མགྲོན་ནང་མཚན་གྲགས་ཅི་ཆེ་བྱུང༌། བཀའ་མགྲོན་གྱི་ལས་ཁུར་དགོངས་ཞུ་གཙོ་འདོན་ཞུས་འབྲས་བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཟིགས་མཐོང་གང་ལེགས་བྱུང་སྟབས་ལུང་ཤར་བཙོན་ཁང་ནས་གློད་བཀྲོལ་ཡོང་ཐབས་རིམ་ཞུས་གནང་བའི་དོན་ལ། བཀའ་ཤག་གི་ཐག་གཅོད་འཆར་སྙན་ལ་ལུང་ཤར་ལོ་མང་བཙོན་འཇུག་གནང་ཟིན་པ་ད་ཆ་གློད་གྲོལ་གཙང་མ་ཡོང་བའམ། གལ་ཏེ་གློད་གྲོལ་མ་བྱུང་ཚེ་བཙོན་ཁང་ཡང་པ་ཞིག་ལ་ཅུང་གུ་ཡངས་ཀྱིས་འཇོག་རྒྱུ་གང་འགབ་ཅེས་དོན་ཚན་གཉིས་འཁོད་པའི་འཆར་གཞི་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་ཕུལ་ཞིང་སྐབས་བསྟུན་ལྷ་ཀླུ་ཚེ་རྡོར་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་བཅར་ཏེ་བདེ་སྡུག་གསོལ་བས། རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་ཁྱེད་རང་གིས་བཀའ་ཤག་བརྒྱུད་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བ་འབྱོར་བྱུང༌། དང་ཐོག་གནས་ཚུལ་འགོ་ཚུགས་སྐབས་ངོས་ནས་ཤེས་ཀྱི་མེད། དེ་རྗེས་དོན་གནད་དེ་སྐོར་སྙན་ཞུ་འབུལ་སྐབས་ངོས་ཀྱི་ལས་སྦྲེལ་སྲིད་བློན་གླང་མདུན་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག་དང་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་གྱིས་གཙོས་བཀའ་བློན་ཚོ་དང༌། སྣེ་མགྲོན་ཕུན་རབ་པ་སོགས་གཅིག་རྒྱབ་གཉིས་ལངས་ཀྱིས་ལུང་ཤར་འཛིན་བཟུང་མ་བྱས་ན་འགྲིགས་ཐབས་མེད་པ་མཐའ་སྐྱེལ་གཏོང་བ་དང༌། སྐབས་དེར་ངོས་རང་སྲིད་འགན་བླང་མ་ཐག་ཡིན་པ་ཉམས་མྱོང་ཞན་ཁར་མི་གཅིག་ལ་ཐུག་གཤིས་མོས་མཐུན་མི་བྱ་མཐུ་མེད་བྱུང་སོང་ཡང༌། བསམ་བློའི་ནང་ལུང་ཤར་ལ་ལར་ཞེན་བསྐྱལ་ཐུབ་ན་སྙམ་པ་བྱུང༌། དེ་རྗེས་ཐག་གཅོད་དངོས་ཀྱི་འཆར་གཞིའི་ནང་ལུང་ཤར་མིག་རིལ་འདོན་རྒྱུ་ཞེས་པར། ངོས་ནས་ང་རང་བླ་མ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་མིའི་དབང་པོ་གཅོད་བྲེག་བྱ་རྒྱུར་མོས་མཐུན་བྱས་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་དེ་འཆར་གཞི་གསར་པ་བཟོ་རྒྱུའི་འདོད་ཚུལ་ཡོད་པས་དོན་དེ་འབུད་རྒྱག་རྒྱག་རྩིས་བྱས་རུང༌། དེ་འཕྲལ་སྲིད་བློན་གླང་མདུན་ནས་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་བླ་མའི་གནས་ལ་བཞུགས་དགོས་ངེས་ལ་བརྟེན་ཐུགས་ཁག་མེད་པས་ཕྱག་རྟགས་ངས་བརྒྱབ་ཆོག་ཅེས་གསུངས་སྟབས་ངོས་ལ་ཐབས་ཤེས་གཏན་ནས་མ་བྱུང༌། འོན་ཀྱང་ད་ཆ་གློད་བགྲོལ་གྱི་འཆར་གཞི་ཕུལ་བ་དེར་ད་དུང་བཟོ་བཅོས་དང་ཁ་སྣོན་རེ་དགོས་མིན་ཡི་གེ་འཁྱེར་ཤོག ངོས་ནས་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་ཆོག ལུང་ཤར་སྤྱན་མེད་པ་དེས་འཕངས་པ་མ་གཏོགས་མཚན་གནས་བསྐྱར་གསོ་བྱས་ཆོག་གི་རེད་ཅེས་བཀའ་ཕེབས་འདུག རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་ཞུ་དོན་ལྟར་འཆར་གཞི་བཀའ་བཅོས་སྐྱོན་ཏེ་ཕྱག་རྟགས་སྩལ་འདུག

༡༩༤༦ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་བཀའ་ཤག་ནས་རྩིས་དཔོན་དང་ཛ་ཐའི་ཁོངས་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་གི་མིང་ཐོ་སྲིད་སྐྱོང་ལ་ཕུལ་ཏེ་བཀའ་བློན་འཕོ་འགྱུར་སོང་བའི་ཚབ་གསར་སུ་འོས་ཐུགས་དམ་ཞུ་རྒྱུར་ཕུལ་བའི་བཀའ་ལན་དུ་རྩིས་དཔོན་ལྷ་ཀླུ་བཟང་ཕེབས་བྱུང་ཚུལ་ཕེབས་པར་བརྟེན་བཀའ་ཤག་ནས་འོས་དང་པོ་ཁོང་གི་མཚན་ཐོ་ཕུལ་བ་དང་མཉམ་དུ་མདོ་སྤྱི་གསར་པ་ཆབས་ཅིག་བསྐོ་གཞག་ཡོང་བའི་འཆར་སྙན་ཕུལ་བར་སྲིད་སྐྱོང་ནས་དེ་དོན་བསྐོ་གཞག་གནང་འདུག

༡༩༤༧ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དང་ཁོང་གཉིས་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུར་དམག་སྤྱི་དང་མདའ་དཔོན་གཉིས་དམག་མི་ ༢༠༠ སྐོར་ལྷན་འཁྲིད་ཀྱིས་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་འཛིན་བཟུང་གིས་ལྷ་སར་གདན་ཞུ་ཞུས། ༡༩༤༧ ཟླ་ ༤ ནང་མདོ་སྤྱི་གནང་བར་རྩེ་དྲུང་བཅུ་དང་དྲུང་འཁོར་བཅུ། སྐུ་སྲུང་གྲ་བཞི་དམག་སྒར་ཁོངས་ནས་དམག་མི་བརྒྱ་དང་བཅས་ལྷ་ས་ནས་ཐོན། མདོ་སྤྱི་གསར་རྙིང་རྩིས་ལེན་གནང་སྟེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་མཚམས་ཁག་གི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་འཇུག་དང་མི་སེར་ལ་རྟ་ཁལ་བསྐུལ་ལྕིས་བརྡབས་གསིགས་ཆུང་དུ་གཏོང་ཐབས་སོགས་དོན་ཚན་ལྔ་འཁོད་ཀྱི་རྩ་ཚིགས་བཀྲམས། དེ་སྔོན་མདོ་སྤྱི་རིམ་པ་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་བཞུགས་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང༌། ཁྱིམ་པ་དགོན་པར་མཉམ་སྡོད་བྱེད་པ་ཆོས་དང་དགོན་སྒྲིག་དང་མི་མཐུན་པར་བརྟེན་ཆབ་མདོའི་ངམ་ཆུའི་ཕ་རོལ་དུ་བསིལ་ཐོག་སྟེང་ཟེར་བའི་ས་ཐོག་བཀའ་ཤག་ཚུགས་ཡུལ་དང་སྡོད་ཁང༌། ལས་བྱ་ཁང་ཚུགས་ཡུལ་གོ་མཛོད་ཁང་བཅས་གསར་རྒྱག་གནང་བ་དེར་སྤོས་ཏེ་དགོན་པ་དང་བླ་བྲང་གི་ཁང་པ་རྣམས་རང་ཁུངས་སུ་རྩིས་སྤྲོད་གནང༌།

ཆབ་མདོ་ནས་ལྷ་སའི་བར་གློག་འཕྲིན་གསར་འཛུགས་དང༌། བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་ཉེན་ཁ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན་ཡུལ་དམག་བསྡུ་རྒྱུའི་བཀོད་སྒྲིག་གནང་སྟེ། ཤོ་རྟ་ལྷོ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་དམག་ལྔ་བརྒྱ་དང༌། སྤོ་བོ་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་དམག་དྲུག་བརྒྱ། བྲག་གཡབ་ཀྱི་ཡུལ་དམག་ལྔ་བརྒྱ་བསྡུས་ཏེ་ས་མཚམས་སུ་བཏང༌།

༡༩༥༠ ལོར་མདོ་སྤྱི་གསར་པ་ས་དབང་ང་ཕོད་ཆབ་མདོར་ཕེབས་རྗེས་ཆབ་མདོ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གནང་སྟེ་ལྷོ་རྫོང་དུ་བཞུགས། པེ་ཅིང་དུ་གྲོས་མཐུན་ ༡༧ བཞག་རྗེས་བཀའ་ཤག་གིས་བཀའ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ནས་བཀའ་ཤག་ནང་མཛད་ཁུར་བཞེས། སྲས་གཉིས་པ་འཇིགས་མེད་ཆོས་དབྱིངས་བཀའ་བརྒྱུད་སྟག་སྣ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། སྲས་གསུམ་པ་བླ་མ་ལགས་ཕུར་ལྕོག་སྤྲུལ་སྐུ། སྲས་ཆུང་བ་ཆབ་མདོ་ལྕགས་ར་སྤྲུལ་སྐུར་ངོས་འཛིན་ཞུས་རྗེས་སུ་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལྷགས་ཏེ་བཀའ་བློན་མིང་གནས་ཐོག་ཐུགས་འགན་འཁྱེར་མི་དགོས་པ་གནང༌།

༡༩༥༩ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་བོད་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་སྤྱི་མཚུངས་རྒྱ་མིས་འཛིན་བཟུང་གིས་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་བཙོན་ཁང་ནང་བཅུག ༡༩༥༦ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་གུ་ཡངས་གློད་བཀྲོལ་ཐོབ་ནས་ཞིང་ལས་སོགས་ངལ་རྩོལ་གྱི་ལས་འགུལ་གྱིས་སྐུ་ཟླ་སྲས་སྲོས་མཉམ་འཚོ་ཐབས་བསྐྱལ་གནང༌།

དེ་རྗེས་བོད་ལྗོངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་ཟེར་བའི་ནང་ལས་ཀ་བཀོད་སྒྲིག་དང༌། ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་ནས་ ༡༩༨༠ ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་དང༌། ༡༩༨༣ ལོར་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་འདེམས་པ་སོགས་བྱས་འདུག

(ལོ་རྒྱུས་རྣམས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་ (སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡༦ པ།) བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་དཁང༌། ལྷ་ཀླུའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཞིར་བྱས།)

ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས།

ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་ཚེ་བརྟན་དང༌། སྐྱེད་མ་སྡེ་དཔོན་ལྷ་རྒྱ་རི་བའི་བུ་མོ་ཆོས་འཛོམས་གཉིས་ཀྱི་བུར་བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ས་ཁྱི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༠ ལོར་བཙས་པའི་བུ་ཐུ་བོ་དེ་ཡིན། ཁོང་ལ་གཅུང་པོ་གཉིས་དང༌། གཅུང་མོ་གཉིས་བཅས་ཡོད།

ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་སྐུ་ཆུང་ངུའི་སྐབས་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་སྦྱང་པ་ཆེ་ཞིང༌། མཁས་པའི་དབང་པོ་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན་ནས་སྦྱང་བརྩོན་གང་འཚམས་གནང་བ་མ་ཟད། མཐོང་ཐོས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང༌། ལས་དོན་གང་ཅིར་ཐུགས་སྦང་ཆེན་པོ་གནང་མཁན་ཞིག་རེད།

ཁོང་པ་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོ་གཞག་སྐབས་ཡི་གེ་གཟུགས་འདོན་དག་གསུམ་དང༌། སྙན་རྩོམ་སོགས་རིག་གཞུང་གི་ཆུ་ཚད་བཀའ་བློན་རྣམ་པའི་ནང་ནས་དྲག་ཤོས་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་སྲོལ་ཡོད་འདུག

དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་མཆོག་ཕེབས་འགོ་རི་བཞི་གནང་མུར་མདོ་སྤྱི་བཀའ་བློན་གནང་བྱུང་བ་གནས་དབྱུང་སྩལ་ཚབ་བཀའ་བློན་བསྐོ་བཞག་གནང་སྟེ་བཀའ་སྒྱུར་མཇལ་དར་ཕུལ་རྗེས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༣ ཆུ་ལུག་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་བཀའ་བློན་གསར་པའི་ཁྲི་འདོན་གྱི་མཛད་སྒོ་སྔར་ལམ་གཞི་བཟུང་གཟབ་རྒྱས་གནང་སྟེ་བཀའ་བློན་གྱི་མཛད་ཁུར་བཞེས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ བར་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་ནང་གཞུང་དོན་རྐང་འགན་གྱི་མཛད་ཁུར་བཞེས་རུང་སྐུ་ཚེ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱི་ཞབས་ཞུ་གནང་མ་ཐུབ་པར་དགོངས་ཞུ་གནང་ཡོད།

སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར་གྱི་ཤོག་གྲངས་ ༣༡༢ ནང༌། ཟུར་ཁང་སྐུ་ངོ་བཀའ་ཟུར་འདི་ཉིད་ཆོས་སྲིད་གང་ཅིར་དགོངས་པ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་ཞིང༌། སྤྱང་གྲུང་འཛོམས་པ། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་སྲི་ཞུ་བར་མེད་མི་རུང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། ཕྲ་མེན་གྱི་རིག་པ་འཛིན་པ་ལ་ལ་ཞིག་གི་དབྱེན་སྦྱོར་གྱི་རྫུན་རིས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས། ཇི་སྐད་དུ། རྐུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱིར་བཏགས་པའི།། ར་སྐྱེས་ཁུར་བ་ཁྲམ་སྐྱེས་བོར།། ཞེས་པ་ལྟར་སོང་བ་འགྱོད་ཀྱང་དེར་ཟད་ཅེས་འཁོད་འདུག

མདོ་དོན་ཛ་དྲག་གཉའ་འཕྲང་གི་སྐབས་སུའང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དབུ་འོག་ཞུམ་པ་མེད་པའི་གཞུང་དོན་གནང་བ་ལས་རྒྱ་དམར་ནས་ལོག་སྤྱོད་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ཞེས་ད་ལྟའི་བར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མུས་བཅས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་འདི་བཞིན་‘བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་’འདོན་ཐེངས་ ༡༧ པ་དང༌། ‘རྒས་པོའི་ལོ་རྒྱུས་འབེལ་གཏམ་ནས་བཏུས་ལགས་སོ།།’

བོད་སྡོད་རྒྱ་མིའི་མཐོ་རིམ་ནང་ཁུལ་བརྣག་སེམས་ལྐོག་གནོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་སྐོར།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ལོ་ནས་རྒྱ་དམར་གྱིས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་རྗེས་བོད་ལྗོངས་སུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཞེས་པ་ལག་བསྟར་བྱེད་རྒྱུའི་གཞི་གཏན་འཁེལ་བ་ལྟར་ས་གནས་ཕྱོགས་བཞི་ནས་དཔུང་འཇུག་བྱས། ལྷོ་ནུབ་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་དམག་སྤྱི་བཀོད་འདོམས་པ་ལིའུ་ཝེའི་ཁྲེན་དང༌། ཧོ་ལུང༌། ཏིང་ཞའོ་ཕིང་བཅས་ཀྱིས་ཐད་ཀའི་འགོ་ཁྲིད་བྱས་པའི་དམག་སྡེ་ཨང་བཅོ་བརྒྱད་པ་དེས་གཙོ་ཤུགས་དམག་དཔུང་བྱས་ཏེ་ཟི་ཁྲོན་ས་ཁུལ་ནས་མདོ་སྟོད་སྨད་ཕྱོགས་བརྒྱུད་བོད་ལྗོངས་སུ་དཔུང་འཇུག་བྱས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཡུ་ནན་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་དམག་སྡེ་ཨང་ ༡༤ པའི་ཁོངས་ཀྱི་གཞུང་སྒྲིག་རུ་ཁག་འགའ་ཤས་ས་ཐམ་བརྒྱུད་བོད་སར་དཔུང་འཇུག་བྱས། ནུབ་བྱང་དམག་ཁུལ་ཁང་ནས་ཀྱང་དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་རྟ་དམག་ཁག་གཅིག་མདོ་སྨད་ནས་རིམ་བཞིན་མདོ་སྟོད་བརྒྱུད་བོད་དབུས་ཕྱོགས་སུ་དཔུང་འཇུག་བྱས། དེའི་ཡན་ལག་དཔུང་སྡེ་ཁག་གཅིག་ཤར་ཏུར་ཀི་སི་ཐན་ (ཤིང་ཅང) ལྷོ་བརྒྱུད་ནས་བོད་ཀྱི་ནུབ་བརྒྱུད་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་དུ་དཔུང་འཇུག་བྱས།

གོང་གསལ་དཔུང་སྡེ་ཁག་རྣམས་དམག་དཔོན་ཀྲང་གོ་ཧྭའི་ཁོངས་སུ་ཟླ་སྒྲིལ་ནས་དེའི་བཀོད་འདོམས་འོག་བོད་ལྗོངས་མདོ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་བརྒྱུད་ས་ཁུལ་ཡོངས་སུ་རིམ་བཞིན་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་བོད་ཞི་བའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་ ༡༧ ཞེས་པ་བཙན་འཇོག་བྱ་དགོས་བྱུང༌། ཉིན་དེ་ནས་བཟུང་རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་དཔོན་དམག་རྣམས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་སུ་ཆུ་རྒྱུན་དྲག་པོ་རྒྱུགས་པ་ལྟ་བུར་ལྷགས། དམག་སྡེ་ ༡༨ པའི་འགོ་བྱེད་དམག་དཔོན་ཀྲང་གོ་ཧྭ་དང༌། ཆབ་སྲིད་འགན་ཁུར་བ་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་གཉིས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང༌། མདོ་སྨད་ཁུལ་ནས་ཡོང་བའི་ཞི་དྲག་དཔུང་དམག་གི་འགོ་པ་དམག་དཔོན་ཕན་མིང་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། གོང་གསལ་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་ཕུད། རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་ནས་ཐད་ཀར་བསྐོ་བརྫོངས་བྱས་པའི་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིང་ཨུ་པེ་ཅིན་ནས་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ལྷ་སར་སྔོན་དུ་འབྱོར།

༡༩༥༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་གོང་གསལ་དཔུང་སྡེ་ཁག་གསུམ་ཐུན་མོང་ཐོག་དབུས་གཞུང་གི་བཀའ་བཀོད་ལྟར། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཞེས་པ་དེ་གསར་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཀྲང་ཅིང་ཨུ་ལ་ཧྲུའུ་ཅི་ (དྲུང་ཆེ) གཙོ་བོ་དང༌། ཀྲང་གོ་ཧྭ་དང༌། ཕན་མིང་གཉིས་ལ་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་དང་གཉིས་བསྐོ་གཞག་བྱས་འདུག

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢ ཉིན་རྒྱ་དམར་གྱིས་ལྷོ་ནུབ་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག་བོད་ལྗོངས་དམག་ཁུལ་ཁང་ཞེས་པ་གསར་དུ་བཙུགས་ཏེ་ཀྲང་གོ་ཧྭ་སི་ལིང་ཡོན་དང་ (དམག་སྤྱི) ཐན་ཀོན་སན་ཆབ་སྲིད་ཨུ་ཡོན་དང་པོ། དམག་དཔོན་ཕན་མིང་དམག་སྤྱི་གཞོན་པ་བཅས་བསྐོས། དེ་ནས་བཟུང་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང༌། འཛུགས་སྐྲུན། དཔལ་འབྱོར། རིག་གཞུང༌། དམག་དོན་སོགས་ལ་ཐེ་གཏོགས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་འགོ་བཙུགས། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་འགོ་ཁྲིད་དེ་རྣམས་སོ་སོའི་གཤམ་འོག་ལས་བྱེད་མི་སྣ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་གནས་རྐུབ་སྟེགས་འཕྲོག་རྩོད་ཀྱི་འགོ་ཚུགས།

བོད་ཕྱོགས་ལ་སྲིད་བྱུས་ལག་ལེན་བསྟར་ཕྱོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་འཛིན་གྱི་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ནུབ་བྱང་ནས་ཡོང་བའི་དམག་དཔོན་ཕན་མིང་གིས་གཙོས་པའི་མི་ཁག་གཅིག་གིས་བོད་ལྗོངས་དབུས་གཙང་ས་ཁུལ་དེ་བཞིན་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་ཁག་བགོས་ནས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་རྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་ལག་ལེན་བསྟར་ན་བོད་ཀྱི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས་དེ་སྒྱུར་བཀོད་ལས་སླ་པོ་གཏོང་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དབུ་ཁྲིད་པའི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཉམས་རྒུད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་དང༌། པཎ་གྱི་ཆབ་སྲིད་གོ་གནས་དེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཐུབ་ན། དབུས་གཞུང་གིས་བོད་ལྗོངས་དེ་རང་འདོད་ལྟར་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བདེ་ཡོང་གནས་ཞེས་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་འདུག བསམ་ཚུལ་དེར་དགག་པ་རྒྱག་མཁན་གཙོ་བོའི་གྲས་འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་དེར་ཁོང་ཀྲུང་གུང་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་གྲས་ཤིག་ཡིན། འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་བསམ་ཚུལ་དེ་ལ་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིང་ཨུས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པའི་ཐོག་དབུས་གཞུང་ལ་དགོངས་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་ཏེ་དབུས་གཞུང་ནས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་བསམ་འཆར་ལ་མོས་མཐུན་བྱས་ཐོག་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་རྣམས་ལ་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་པ་བསྟར་ཏེ་མེས་རྒྱལ་ལ་ཤ་ཞེན་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས་པ་ལས། གཡོན་ལྷུངས་ལོང་མཆོང་གི་བསམ་བློ་ལག་ལེན་བསྟར་མི་རུང་ཞེས་དབུས་གཞུང་གི་བཀའ་འབྱོར་སྐད་དང༌། སྐབས་དེར་དམག་དཔོན་ཀྲང་གོ་ཧྭ་ཡིས་བབས་ལྟའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་བསྟན་ཚུལ་བཅས་གཞན་ལས་གོ་ཐོས་བྱུང༌།

དམག་དཔོན་ཀྲང་ཅིང་ཨུས་དབུས་གཞུང་གི་བཀའ་འབྱོར་བ་ལྟར། དམག་དཔོན་ཕན་མིང་གི་བསམ་ཚུལ་ལ་དགག་པ་བརྒྱབ་ནས་དབུས་གཞུང་གི་བཀའ་དེ་གསལ་བཤད་བྱེད་སྐབས་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་འབྱུང་ཐབས་ཀྱི་གྲོས་མཐུན་བཞག་ནས་དུས་ཡུན་གང་ཡང་མ་སོང་བར་ད་ལྟ་གྲོས་མཐུན་ཡིག་འབྲུའི་སྣག་ཚ་ཡང་མ་སྐམ་གོང་ནས་ལམ་སང་གྲོས་མཐུན་དེ་བརྩི་མེད་དུ་བཏང་ན་བོད་མི་རྣམས་ནས་དབུས་གཞུང་ལ་མ་དགའ་བའི་བསམ་ཚུལ་ཤུགས་ཆེར་འགྲོ་རྒྱུ་དང༌། ད་ལྟའི་གནས་བབས་འདི་ལས་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། ལྷག་པར་དུ་བོད་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཚོར་བ་རྣོན་པོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། རྒྱལ་སྤྱིའི་གླེང་ཕྱོགས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་ན་རང་རྒྱལ་དང་ཧིན་རྡུའི་དབར་གྱི་མཛའ་འབྲེལ་ལ་ཡང་གནོད་པ་ཡོང་གི་རེད་བཅས་བཤད་འདུག་པར་བརྟེན་དམག་དཔོན་ཕན་མིང་གི་ངན་བྱུས་དེ་མངོན་འགྱུར་མ་ཐུབ།

འབའ་པ་ཕན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་འགོ་ཁྲིད་པའི་བོད་ཤར་ཕྱོགས་དམངས་གཙོ་གཞོན་ནུ་རང་སྐྱོང་མནའ་སྦྲེལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་རྒྱ་དམར་གྱི་ཞི་དྲག་གོང་རིམ་ལས་བྱེད་དང༌། གཞི་རིམ་ལས་ཁུངས་ཁག་ནང་གི་ལས་བྱེད་དང་སྐད་སྒྱུར་བཅས་ཀྱི་ལས་འགན་ཁུར་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་མཐོ་རིམ་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་གཤིས། ཀྲང་ཅིང་ཨུ་ཅན་གྱིས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བསམ་ཚུལ་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་དགོས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། དམག་དཔོན་ཕན་མིང་གི་གཡོ་སྒྱུ་ཆེ་བའི་རེ་ངན་དེ་ཕམ་ཉེས་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་ཁོ་པས་རང་ཉིད་ཀྱི་དབང་ཆ་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ནི་ཁོ་པའི་མིག་ནང་གི་གྲ་མ་དང༌། ཤ་ནང་གི་སྐྲན་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་མ་བཀོག་ན་འགྲིགས་ཐབས་མེད་པའི་བསམ་ཚུལ་འཁོར་ཏེ་དུས་རྟག་ཏུ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་ནོར་འཁྲུལ་བཙལ་ནས་མ་ཉེས་ཁ་གཡོགས་མི་བདེན་རྫུན་སྒྲིག་གིས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའ་ཤས་དང་ངན་པ་ཁ་མཐུན་ཡོད་ལུགས་དང༌། ས་གནས་མི་རིགས་རིང་ལུགས་དང༌། ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་མིང་སྣ་ཚོགས་བཏགས་ཏེ་གསང་བའི་ཐོག་ནས་དབུས་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཡང་ཡང་ཞུས་རྐྱེན་པེ་ཅིན་གི་མཐོ་རིམ་རེ་ཟུང་ནས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ལ་དོགས་པ་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

༡༩༥༧ ལོ་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༤ ཉིན་རྒྱ་ནག་ཆིང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་བྱ་བའི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་མི་རིགས་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་ལག་ལེན་བསྟར་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་ཚོགས་འདུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག ༢༩ ཡོད་པ་ཁྱོན་བསྡོམས་འཐུས་མི་ ༡༠༥ ཡོད་ཁོངས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནས་བོད་མི་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་དང༌། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ། པཎ་ཆེན་ནང་མ་སྒང་ནས་ཅེས་འཇིགས་མེད། ཆབ་མདོ་མངའ་ཁུལ་ནས་སྡེ་དགེ་སྐལ་བཟང་དབང་འདུས་བཅས་བསྐྱོད་པ་རེད།

ཚོགས་འདུ་དེའི་ཐོག་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་དེ་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་འཁོད་པའི་ཡིག་ཆའི་ནང་དུ་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་མ་འོངས་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་རྗེས་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་ས་ཁུལ་རྣམས་ལ་རང་ཐག་རང་གཅོད་དང༌། ཡང་ན་རྒྱ་ནག་དང་ཁ་བྲལ་ཆོག་པའི་དབང་ཆ་སྤྲོད་རྒྱུ་དང༌། རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་ད་ཆ་ཀྲུང་གོའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གཞིར་བཟུང་ནས་བརྩི་མེད་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་ནས་མི་རིགས་ས་ཁུལ་རང་སྐྱོང་ཞེས་པ་འཛུགས་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བྱས་ལུགས་འགྲེལ་བཤད་བྱས། སྐབས་དེར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མངའ་ཁུལ་གྱི་འཐུས་མི་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་དང༌། མདོ་སྨད་ནས་བཀྲིས་དབང་ཕྱུག མདོ་སྟོད་ནས་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་སོགས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ལེ་ཉིན་གྱི་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་སྲིད་དབང་འཛིན་པའི་འོག་མི་རིགས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་དོན་སྙིང་ལྡན་པ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་བསམ་ཚུལ་བཏོན་པར། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་དང༌། རླིས་ཝི་ཧན་སོགས་ཀྱི་འདོད་པར་མ་བབས་པའི་ཐོག་བསམ་ཚུལ་ཤོད་མཁན་མི་རེ་ངོ་རེར་སློབ་གསོ་དང༌། དགག་པ་རྒྱག་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་རྐྱེན་བཀྲིས་དབང་ཕྱུག་དང༌། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ནས་བསམ་ཚུལ་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བར་ངོས་ལེན་བྱས། སྐབས་དེར་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་མ་ཁེ་སི་དང༌། ལེ་ཉིན་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ནང་གསལ་ལྟར། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་འགོ་ཁྲིད་བྱས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་རྣམས་འདྲ་མཉམ་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་གསར་དུ་བཙུགས་ནས་མི་རིགས་དབར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་དེ་རང་མོས་ཀྱི་འདྲ་མཉམ་ཡོང་རྒྱུར་གནད་འགག་ཡོད་པའི་ནུས་ཤུགས་ཤིག་འདོན་ཐུབ་ན་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་དེ་ཇི་སྲིད་བར་གནས་ཐུབ། གལ་ཏེ་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་མ་བྱུང་ན་མི་རིགས་དབར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཟད། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཞེས་པ་དེ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུ་རེད་ཅེས་བསམ་ཚུལ་བཤད་པ་དེ་པེ་ཅིང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོར་ཕོག་ཐུག་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་བརྟེན་ཤོད་ས་བུ་དང༌། ཕོག་ས་མནའ་མའི་དཔེ་ལྟར། རླིས་ཝི་ཧན་གྱིས་ཁ་རྡུང་དྲག་པོ་བཏང་ཞིང༌། ཚོགས་འདུ་གྲོལ་རྗེས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་པེ་ཅིན་ནས་ཁྲེན་ཏུ་བརྒྱུད་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཆེད་ཁྲེན་ཏུ་ལ་འབྱོར་མ་ཐག་ཁོང་པེ་ཅིང་དུ་ཕྱིར་ལོག་དགོས་རྒྱུའི་ཛ་དྲག་གི་ཏར་འཕྲིན་ཞིག་འབྱོར་བར་བརྟེན་སླར་ཡང་པེ་ཅིན་དུ་ཕྱིར་ལོག་གིས་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ལས་ཁུངས་ཁོངས་གཏོགས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་གོ་མིང་སྟོང་པ་ཞིག་སྤྲད་དེ་ཁོང་བོད་དུ་མ་བཏང་བར་པེ་ཅིན་དུ་བཙན་ཉར་ཐོག་རང་སྐྱོན་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་དགག་པ་ཤུགས་ཆེ་བརྒྱབ་ཀྱང་ཁོང་གིས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཐོག་མ་ལེ་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མི་རིགས་སྲིད་བྱུས་སྐོར་དག་འབུད་ཁོ་ན་བྱས་པར་བརྟེན་པེ་ཅིན་གྱི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་འགྲམ་དུ་ཡོད་པའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཆིང་ཁྲེང་བཙོན་ཁང་ཞེས་པ་དེ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་སྐྲག་སྣང་བྱེད་དགོས་པའི་བཙོན་ཁང་ཨང་དང་པོའི་ནང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་རིང་ཁོང་གཅིག་པུར་བཙོན་འཇུག་བྱས། ཁོང་ལ་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་དབར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་རྙོག་རྩོད་བཟོ་བའི་ས་གནས་མི་རིགས་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་དང༌། བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་མཐོ་རིམ་པ་རེ་ཟུང་དང་ལྐོག་འབྲེལ་བྱས་པ། དཔུང་ཚོགས་ཆུང་ངུ་འཛུགས་སྐྱོང་གི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བ་སོགས་ཀྱི་ནག་ཉེས་བཙུགས་པ་མ་ཟད། དེ་རྗེས་བཟོད་བསྲན་བྱ་ཐབས་མེད་པའི་ཉེས་ཆེན་བཅུ་ཞེས་པ་བཀལ་ཐོག་ཁོང་གི་ནང་མི་བཟའ་ཚང་བུ་ཕྲུག་དང༌། བུ་སྤུན་བཅས་ཀྱང་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་དོ་དམ་བཙོན་འཇུག་བྱས། སྐབས་དེར་ཁོང་གི་གཅུང་པོ་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་བཙོན་དུ་བཅུག་ས་བཙོན་ཁང་གཅིག་པ་ཡིན་ན་ཡང་གློད་དཀྲོལ་རྗེས་གནས་ཚུལ་གཞི་ནས་ཤེས་རྟོགས་ལས། ལོ་མང་བཙོན་ཁང་གཅིག་ཏུ་བཅུག་ཀྱང་ཁོང་གཉིས་ཕན་ཚུན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་བཙོན་ཁང་དུ་གཅིག་པུར་བཅུག་པས་མ་ཚད་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་རང་སྐྱོན་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་དྲི་བཙིར་བྱས་པར་འགྲེལ་བཤད་ཇི་བྱས་ལ་ཉན་ཤེས་གཏན་ནས་མ་བྱས་སྟབས། ཁྱེད་ཚོར་སྐད་ཆ་བཤད་པས་ཕན་ཐོགས་མི་འདུག་པས་ད་ཆ་སྐད་ཆ་གང་ཡང་ཤོད་རྒྱུ་མིན་ཞེས་ལོ་ཤས་རིང་ངག་བཅད་ལྟ་བུར་བསྡད་རྐྱེན་བཙོན་ཁང་ནས་གློད་བཀྲོལ་སྐབས་སྤྱིར་བཏང་གི་སྐད་ཆ་ཡང་ཤོད་མ་ཐུབ་པའི་ལྐུགས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཞིང༌། དེ་སྔོན་གཟུགས་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མི་དེ་ནད་གཅོང་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར།

༡༩༥༧ ལོ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ལ་ནག་ཉེས་ཕོག་པའི་སྐབས་དེར་དམག་དཔོན་ཕན་མིང་སྙིང་ཚིམ་གྱིས་དགའ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་གཞིར་བཅས་ཀྱང༌། དུས་ཡུན་དེ་ཙམ་མ་སོང་བར་ ༡༩༥༨ ལོ་ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་རྒྱལ་སྲུང་སྤྱི་ཁྱབ་ཕེང་ཏེ་ཧོ་ལ་ཉེས་པ་བཀལ་རྗེས་དེའི་མངའ་འོག་མི་སྣ་རྣམས་ལ་སྐྱོན་ཞིབ་ལས་འགུལ་ལག་ལེན་བསྟར་སྐབས་ཀྲང་ཅིང་ཨུ་དང༌། ཀྲང་གོ་ཧྭ་སོགས་ལ་རྣམ་ཀུན་ཕན་མིང་གིས་ང་རྒྱལ་ཁེངས་དྲེགས་བྱེད་པ་དེར་མི་འདོད་པའི་སྙིང་ནད་ཡོད་སྟབས་གོ་སྐབས་དེ་བཟུང་ནས་ཀྲང་གཉིས་ཀྱིས་ཕན་མིང་ནི་ཕེང་ཏེ་ཧོའི་དང་ངན་འབྲེལ་ཡོད་ལུགས་དང༌། ཁོ་པས་ལས་བྱེད་བུ་མོ་འགའ་ཤས་ལ་བཙན་གཡེམ་བྱས་པ་དང༌། གཞུང་དངོས་སྒེར་བེད་སྤྱོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཕན་མིང་བཟའ་ཚང་གཉིས་ཀ་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་ཐོག་རང་ཡུལ་དུ་བཙོན་སྲུང་དམག་དང་སྦྲགས་སྐྱེལ་སྒྲོལ་དོ་དམ་བྱས་ཏེ་ལོ་ངོ་བཅོ་བརྒྱད་ལྷག་ཙམ་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཡོད་འདུག དེ་བཞིན་བོད་དུ་ཡོད་པའི་ཕན་མིང་གི་རྗེས་འབྲངས་རྣམས་ཀྱང་འཛིན་བཟུང་དང༌། སློབ་གསོ་བཏང་བ་དང༌། ཡང་ན་ལས་གནས་འཕོས་ནས་ཟུར་དུ་འཇོག་པ་བཅས་བྱས།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༨ ལོ་ཕན་མིང་བཙོན་ཁང་ནས་གློད་དཀྲོལ་བཏང་རྗེས་པེ་ཅིན་དུ་དག་སེལ་ཡོང་ཐབས་སུ་བསྐྱོད་སྐབས་ཁོ་པས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་སར་ཡོང་ནས་དེ་སྔོན་ངས་ཁྱེད་རང་ལ་མ་ཡིན་ཡིན་ཚུལ་གྱི་གནོད་འཚེ་བཏང་བ་དེ་ལ་འགྱོད་སེམས་ཆེན་པོ་བྱུང་བས། ད་རེས་ཁྱེད་རང་ལ་དགོངས་སེལ་ཞུ་གི་ཡོད་ཅེས་བཤད་འདུག

ཕན་མིང་ལ་ཉེས་པ་ཕོག་རྗེས་ནུབ་བྱང་རུ་ཚོགས་ནས་དེའི་ཚབ་ཏུ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཀྲའུ་རིན་ཧྲན་བོད་དུ་བཏང་སྟེ་ཕན་མིང་གི་ཚབ་ཏུ་བསྐོས་ཀྱང་དམག་སྒར་བཅོ་བརྒྱད་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྲང་གོ་ཧྭས་གཙོས་པའི་ཞི་དྲག་གནད་ཡོད་རྣམས་ཀྱི་འདོད་བློར་མ་བབས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དུས་རྟག་ཏུ་ཕན་ཚུན་གྱི་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་ནང་འགལ་ཤ་སྟག་བྱུང་བར་བརྟེན་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྲང་གོ་ཧྭའི་འོག་གི་དམག་དཔོན་ཝང་ཆི་མི་ཡིས་གཙོས་པས་ཀྲའུ་རིན་ཧྲན་ལ་འཐབ་རྩོད་དྲག་པོ་བྱས་པའི་འོག་རང་ཤི་རྒྱག་དགོས་བྱུང༌། དེ་བཞིན་ཀྲའུ་རན་ཧྲན་གྱི་ཕྱོགས་གཏོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཝང་ཆི་མིས་ས་གནས་རྙིང་ཞེན་ཤོག་ཁག་གི་འགོ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་ལུས་འགུལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཡིན་ཚུལ་ཉེས་མིང་བཏགས་ཏེ་ཝང་ཆི་མི་ཡང་གོང་བཞིན་འཐབ་རྩོད་འོག་ཤི་འདུག

དམག་དཔོན་ཀྲང་ཀོ་ཧྭ་ནི་གཡོ་སྒྱུ་ཆེ་ལ་ཤེས་ཆད་མཐོན་པོ་ཡོད་ཁུལ་གྱིས་རྒྱུན་དུ་གནའ་རབས་ཀྱི་སྙན་ཚིག་མང་པོ་ཤོད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཁོ་པ་རང་ལོ་ཉེར་ལྔའི་སྐབས་དམར་དམག་ནང་ཞུགས་ཏེ་སྲུང་དམག་དང༌། བཅུ་དཔོན། ལྡིང་དཔོན། བརྒྱ་དཔོན། རུ་དཔོན་བཅས་ཀྱི་ལས་ཁུར་རིམ་བཞིན་བྱས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༤ ལོ་དབར་དམར་དམག་རྒྱང་སྐྱོད་ནང་ཞུགས་པའི་གྲས་ཤིག་རེད།

༡༩༥༠ ལོ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཐད་ཀར་ཁོ་པར་བཀའ་ཕབ་ནས་དམག་སྒར་ཨང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱིས་བོད་དུ་དཔུང་འཇུག་ཏུ་བཏང༌། ལོ་དེའི་ཟླ་ ༡༠ ནང་དཀར་མཛེས་ནས་ཆབ་མདོ་བར་དཔུང་འཇུག་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས། ༡༩༥༡ ལོ་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་པེ་ཅིན་ལ་བོད་རྒྱ་དབར་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱིས་བཙན་དབང་འོག་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་ལ་རྒྱའི་སྐུ་ཚབ་མིང་རྟགས་བཀོད་མཁན་གྱི་གྲས་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་དམག་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྔོན་བསྐྱོད་དམག་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་འབྱོར། ༡༩༥༢ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་དུ་ལྷོ་ནུབ་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་ཞེས་པ་དེ་གསར་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཀྲང་གོ་ཧྭ་དམག་ཁུལ་ཁང་དེའི་སི་ལིང་ཡོན་ (དམག་སྤྱི་) དང་ཀྲུང་གོ་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་གཅིག་ལྕོགས་ཀྱི་ལས་འགན་སྤྲད། དེ་ནས་བཟུང་ཀྲང་གོ་ཧྭས་ཞི་དྲག་གཉིས་ཀྱི་དབང་ཆ་བཟུང་སྟབས་པེ་ཅིང་ནས་ཆེད་བརྫོངས་བྱས་པའི་དབུས་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དང༌། ཀྲུང་གུང་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཧྲུའུ་ཅི་གཅིག་ལྕོགས་ཀྲང་ཅིང་ཨུ་ལས་དབང་ཤུགས་ཆེ་སྐྱེས་ཀྱིས་ཀྲང་གཉིས་དབར་རིམ་བཞིན་འགལ་བ་བྱུང་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཕན་ཚུན་འཐབ་རྩོད་བྱས།

༡༩༦༥ ལོ་ཀྲང་ཅིང་ཨུ་བོད་ནས་ལྷོ་ནུབ་ས་ཁུལ་གྱི་ཧྲུའུ་ཅིར་འཕོས་ཏེ་ཀྲང་གོ་ཧྭས་བོད་ཀྱི་ཏང་སྲིད་དམག་གསུམ་གྱི་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་བཟུང༌། མི་ཚོས་ཁོ་པར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་མིང་འདོགས་གྲགས།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ལོ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་སྐུལ་སློང་བྱེད་སྐབས་ཀྲང་གོ་ཧྭ་ཡིས་བོད་དུ་ཡོད་པའི་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་བསམ་བློའི་རྗེས་འབྲངས་པ་ཚོར་རྡུང་རྡེག་བཏང་བ་དང་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་བྱས། ༡༩༦༧ ལོ་ཟླ་ ༤ པའི་ནང་ཀྲང་གོ་ཧྭ་ཡི་རྒྱབ་རྩ་ཧོ་ལུང་ལ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཕོག་རྗེས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཀྲང་གོ་ཧྭ་པེ་ཅིན་དུ་བསྐོངས་ནས་སེམས་གསོ་བསླུ་བྲིད་ཀྱིས་ལྷོ་ནུབ་ས་ཁུལ་གྱི་ཧྲུའི་ཅི་དང་པོ་དང༌། ཁྲེན་ཏུ་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཆབ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་བསྐོས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ཟླ་པ་ ༥ ནང་མི་བཞི་ཤོག་ཁག་ནས་ཀྲང་གོ་ཧྭ་ལ་ཁོ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་གཅོད་དྲི་ལེན་བྱེད་པའི་ཚོགས་འདུ་སྔ་རྗེས་ཐེངས་འགའ་ཤས་བྱས་སྐབས་ཁྲག་སྐྱུག་ནས་ཤི་འདུག

ཀྲང་ཅིང་ཨུ་ནི་གཤིས་རྒྱུད་བཟང་པོ་དང་ཁ་རེ་ཁ་ཐུག་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་རྣ་བ་སྲབ་ཅིང༌། དོགས་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་མཁན་དང༌། བཟོད་བསྲན་བྱེད་མི་ཐུབ་མཁན། ཤེས་ཡོན་དེ་ཙམ་མེད་པ་བཅས་ཡིན། ༡༩༣༠ ལོ་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ནང་འཛུལ། གོ་མིན་ཏང་གི་དམག་ནང་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་གསང་བའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་མྱོང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༤ ལོ་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་མཉམ་དུ་ལེ་དབར་ཉིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གི་རྒྱང་སྐྱོད་དམག་སྡེའི་ནང་དུ་གཞི་རིམ་སྡེ་ཚན་གྱི་ལས་འགན་ཁུར་མྱོང་ཞིང༌། ༡༩༤༩ ལོར་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་རྒྱ་ནག་ཡོངས་སུ་དབང་བསྒྱུར་རྗེས་ཁོ་པ་ཀྲུང་གོང་དབུས་དམག་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གཞུང་དོན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་གྱི་ལས་འགན་འཁུར། ༡༩༥༡ ལོ་བོད་ཞི་བའི་གྲོས་མཐུན་ཟེར་བ་བཙན་འཇོག་སྐབས་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་ཆ་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་སྐུ་ཚབ་གྲས་ཤིག་ཡིན། གྲོས་མཐུན་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་རྗེས་རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་ཁོ་པར་བོད་བསྐྱོད་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་མིང་བཏགས་ནས་བོད་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་དང་ངོ་ལས་དང་མཉམ་དུ་པེ་ཅིན་ནས་ཧོང་ཀོང་དང༌། རྒྱ་གར་བཅས་བརྒྱུད་བོད་དུ་སྔོན་ལ་འབྱོར། ཁོ་པ་པེ་ཅིན་ནས་མ་ཐོན་གོང་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་བྱ་ཕྱོགས་སྐོར་ཞིབ་མངགས་བྱས་འདུག ལྷག་པར་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་ཟ་ཁང་ཚའོ་ཡོན་ཞེས་པའི་ནང་ཁོ་པ་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས་དགའ་སྐྱེལ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་སྐབས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཁོ་པར། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་དེ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་དོ་སྣང་ཆེན་པོའི་ཐོག་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་རྣམས་ལ་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་འགུགས་ཐབས་གཟབ་ནན་བྱ་རྒྱུ་དང༌། ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ལྟར་གྱི་མེས་རྒྱལ་ལ་ཤ་ཞེན་ཡོང་ཐབས། ལྷག་པར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་ཐུབ་པའི་གོ་བསྐོན་བློ་འགུགས་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་བཅས་ནང་མངགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་བོད་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱིས་བོད་རང་བཙན་སྒེར་ལངས་ཆེད་བཙན་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་བྱུང་རྗེས་ཁོ་པ་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅིར་གནས་སྤོས་བྱས། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་དབུས་གཞུང་གི་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་གཞོན་པར་གནས་སྤོས་བྱས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ ལོ་མི་བཞི་ཤོག་ཁག་གིས་ཁོ་པ་ད་ལྟའི་གསར་བརྗེར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཞེས་པའི་ཉེས་མིང་བཏགས་ཏེ་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་དང༌། ཁྲིམས་གཅོད་ཚ་འདྲི་སྣ་ཚོགས་བྱས་འོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༡ ལོ་ལྐོག་གསོད་བཏང་ནས་ཁོ་པའི་རོ་ཡང་གང་དུ་ཡོད་མེད་སུས་ཀྱང་རྩད་གཅོད་མ་ཐུབ་པ་རེད་ཟེར།

དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་ནི་ལུང་ཁུག་གི་མི་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་ཀྱང་མཐོ་བོ་མེད་མོད། ཡིན་ནའང་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྤྱིར་བཏང་གི་གཡོ་བྱུས་དང༌། འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྟངས་ལ་བྱང་ཆུབ་པ་ཞིག་རེད་ལ། རྣམ་ཀུན་ཁོ་པ་དམག་དམངས་མཉམ་དུ་དཀའ་ངལ་མཉམ་མྱོང་བྱེད་པའི་གོམས་གཤིས་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་འདུག དེ་སྔོན་མའོ་ཙེ་ཏུང་ཅིང་ཀང་རི་བོར་སྡོད་པའི་སྐབས་སུ་ཁོ་པས་མའོ་ཡི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཤིང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ལོ་མདོ་སྨད་རྔ་པ་ཁུལ་བརྒྱུད་རྒྱང་བསྐྱོད་བྱས་ཏེ་ལོ་དེའི་ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་ཡན་ཨན་ས་ཁུལ་དུ་སླེབས་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་འདུག དེ་རྗེས་ཀྲང་གོ་ཧྭ་མཉམ་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་འགའ་ཤས་སུ་དམག་འཐབ་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༧ པའི་ནང༌། ལྷོ་ནུབ་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་དམག་སྤྱི་ཧོ་ལུང་དང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གཉིས་ཀྱི་བཀའ་བཀོད་འོག་ཀྲང་གོ་ཧྭ་ཡི་ལས་རོགས་སུ་བོད་ལ་དཔུང་འཇུག་བྱེད་པར་བཏང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ཟླ་ ༢ ནང་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གསར་འཛུགས་བྱས་རྗེས་ཁོ་པས་ཆབ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྲེང་ཨུ་ཞེས་པའི་མིང་ཁུར་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༥ ལོ་ཀྲུང་གུང་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པའི་ལས་ཁུར་བླངས།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་མི་སེར་སྐྱ་མི་དམངས་ཀྱིས་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་གནོན་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱེད་སྐབས་ཁོ་པ་གཅིག་པུ་ལྷ་སར་བསྡད་པ་མ་གཏོགས་ཀྲང་གཉིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཡོད་པ་རེད། གློ་བུར་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང་སྐབས་ཁོ་པས་དུས་བབས་ཚོད་དཔག་མ་ཐུབ་པར་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་ཀྱི་དངངས་སྐྲག་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་ཆེན་པོས་བོད་མིའི་བདེན་དོན་གྱི་ལས་དོན་དེར་དེང་རབས་ཅན་གྱི་དྲག་ཆས་སྤྲས་པའི་སྟོབས་ལྡན་དམག་དཔུང་ཁྲི་ལྷག་ཙམ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་དྲག་གནོན་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་བཀོད་འགོ་འདོམས་གཙོ་བོ་ལག་དམར་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོ་སྟོན་དུས་བོད་དང་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་སུ་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་དམག་འཁྲུག་བྱུང་སྐབས་ཀྱང་རྒྱ་དམག་གི་འགོ་འདོམས་གཙོ་བོ་ཡིན། ༡༩༦༥ ཟླ་ ༩ པའི་ནང་ཁོ་པས་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཧྲུའུ་ཅི་བྱས། ༡༩༦༧ ལོ་པེ་ཅིན་དུ་དབུས་གཞུང་གི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་གི་འགན་ཁུར་བའི་གྲས་སུ་བསྐོས་ཏེ་དུས་ཡུན་དེ་ཙམ་མ་སོང་བར་གྲིབ་སྐྱོན་ཕོག་ནས་ལུས་པོ་འགུལ་བསྐྱོད་མ་ཐུབ་པའི་ཐོག་ཚོར་བ་ཟར་ཟིར་གྱི་ངང་ནས་ལོ་ཤས་ཤི་གསོན་ཐག་མ་ཆོད་པར་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མྱོང་དགོས་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཁོ་པས་བོད་མི་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་དམར་གསོད་གཏོང་མཁན་བྱེད་གཏེ་གཙོ་བོ་ཞིག་བྱས་པའི་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཆ་ཤས་ཤིག་ཚེ་འདིར་རང་ཐོག་མྱོང་བ་ཡིན་ངེས་སྙམ།

རྒྱ་དམར་གྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་ནང་དུ་ཀྲང་གཉིས་དང༌། ཐན་ཀོན་སན་ལས་ཤེས་ཚད་མཐོ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དཔེར་ན། བོད་དམག་ཁུལ་ཁོངས་ཀྱི་ཚན་མོ་ཀྲང་རླི་ཅོ་དང༌། ཆབ་སྲིད་པུའུ་ཡི་པུའུ་ཀྲང་ཧུན་ལེའུ། མཁོ་སྒྲུབ་པུའུ་ཆིན་ཀྲེ་ཀྲེས་དང་ཝང་ཆི་མེ་བཅས་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཐོན་པ་ཞེ་གཅིག་ཡིན་པ་དང༌། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་དམག་དཔོན་རླི་ཅོ་ནི་འགྲོགས་བདེ་གཤིབས་བདེ་དང༌། བློ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པས་རྒྱ་དམར་ཞི་དྲག་ལས་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་ཆེན་པོ་བྱེད་ཡུལ་ཞིག་རེད། ཁོ་པས་སྐབས་དེར་ལས་དོན་ཐོག་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར་སྐབས་དོན་གནད་སྙིང་པོ་མདོར་བསྡུས་ཀྱི་བཀའ་མོལ་ཞུས་ཟིན་རྗེས་མང་ཆེ་བ་མེ་ཏོག་འདེབས་སྟངས་དང༌། ཤིང་སྣ་དང༌། བྱ་དང་རི་དྭགས་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་སྟངས། རང་བྱུང་ཁམས་ཆགས་ཚུལ་གྱི་སྐོར་བཅས་ཞུ་བ་ལས། རྒྱ་དཔོན་གཞན་པ་ལྟར། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡང་དག་པའི་སྐོར་དང༌། རླབས་ཆེན་མེས་རྒྱལ་སྟོབས་ཆེན་ཡིན་པ། བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་དུས་སྔ་རབས་ནས་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ཡིན་ཚུལ། མཁས་མཛངས་ལྡན་པའི་རླབས་ཆེན་ཀྲུའུ་ཞི་མའོ་ཙེ་ཏུང་བཅས་ཀྱི་སྐོར་འུད་ཤོབ་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ཞུ་གི་མ་རེད།

སྐབས་རེ་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཁོངས་འབྲེལ་མཐུད་སྡེ་ཚན་གྱི་པུའུ་ཀྲང་ཞུའི་ཐན་ལུའུ་དང༌། དམག་དཔོན་རླི་ཅོ་གཉིས་ནས་ཕྲན་ལ་མགྲོན་འབོད་དང༌། ཡང་ན་ཁོང་གཉིས་ཕྲན་གྱི་སར་གསོལ་སྟོན་དུ་འཛོམས་སྐབས་དམག་དཔོན་རླི་ཅོ་ཡིས་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་ཐ་དད་སྐོར་དང༌། བོད་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་སྔ་རབས་ལོ་རྒྱུས་བཅས་ཀྱི་སྐོར་མང་པོ་ཤོད་པ་ལས། གཅིག་འོག་གཅིག་འདུས་ཡིན་ལུགས་ཀྱི་ཧམ་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་ཤོད་ཀྱི་མེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་མེ་ཏོག་མཉམ་བཞད་དང༌། མཁས་བརྒྱ་འགྲན་གླེང་གི་ལས་འགུལ་ཞེས་པ་སྐུལ་སློང་བྱེད་སྐབས་བོད་དུ་སླེབས་པའི་རྒྱ་དམར་གྱི་ཞི་དྲག་གཞི་རིམ་ལས་བྱེད་དང༌། མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་བཅས་ནས་དེ་སྔོན་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གྱི་དམག་འཁྲུག་བྱས་པའི་རིང་དང༌། གཞུང་གསར་པ་བཙུགས་རྗེས་བོད་དུ་འབྱོར་ཏེ་མཐའ་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་ད་བར་གྱི་རང་རང་སོ་སོའི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། བསམ་ཚུལ་ཇི་བྱུང་སྐོར་གྱི་བསམ་ཆར་གང་ཡོད་ཤོད་དགོས་ལུགས་ཀྱི་བཀའ་ཁྱབ་འབྱོར་བ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ པ་བར་ཀུན་སྤྱོད་དག་ཐེར་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཏེ་མི་ཚང་མའི་བསམ་ཚུལ་ཤོད་དུ་བཅུག་པ་དེ་ནི་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་རྒྱ་ནག་ཡོངས་ཀྱི་ཞི་དྲག་མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་སོ་སོའི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་ཐབས་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་དང་ལྷག་པར་མའོ་ཡི་དབང་བསྒྱུར་སྲ་བརྟན་ཡོང་ཆེད་ལས་བྱེད་ནང་ཁུལ་ཕན་ཚུན་ཀུན་སྤྱོད་དག་ཐེར་གྱི་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་གཅིག་གི་གཅིག་ལ་འཁོན་འཛིན་བཟོས་ཏེ་ཡ་བྲལ་དུ་བཏང་ནས་མཉམ་སྡེབ་ཀྱི་མགོ་བོ་བཀྱག་མི་འཇུག་པའི་ཐབས་བྱུས་ངན་པ་གདུག་རྩུབ་གཏིང་ཟབ་ཅན་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་ཞིག་རེད།

ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བདུན་ཉིན་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཆབ་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་དེ་ཉིན་ནས་བཟུང༌། ལས་འགུལ་དེ་མཚམས་འཇོག་དགོས་རྒྱུ་དང༌། སང་ཉིན་ནས་བཟུང་གཡས་ཕྱོགས་ཤོག་ཁག་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་པའི་སྐོར་དབུས་གཞུང་གི་བཀའ་འབྱོར་ཡོད་ལུགས་དང༌། དེ་བཞིན་ཁོ་པས། བར་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་དག་ཐར་གྱི་ལས་འགུལ་དེའི་རིང་ལ་ལས་བྱེད་རིམ་པ་ཁག་གི་ཀུན་སྤྱོད་དག་ཐེར་གྱི་གོ་སྐབས་བཟུང་ནས་འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་ཏང་དང༌། རྒྱལ་ཁབ། མི་དམངས་བཅས་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་བྱས་པ་དེ་གསལ་པོ་ཤེས་ཚོར་བྱུང༌། དེ་ནི་ཏང་དང༌། གསར་བརྗེའི་སྙན་གྲགས་ལ་གཏོར་བཤིག་ཚབས་ཆེན་བཏང་བ་རེད། མི་དེ་རྣམས་གཡས་ཕྱོགས་པ་རེད། སང་ཉིན་ནས་བཟུང་དེ་ཚོའི་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་མང་པོར་གཡས་ཕྱོགས་པའི་ཞྭ་མོ་གཡོགས། གཡས་ཕྱོགས་ཤོག་ཁར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་སྤྱོད་དག་ཐེར་གྱི་ལས་འགུལ་ནང་རང་ཉིད་བོད་དུ་ཡོང་ནས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་མཐོང་བ་རྣམས་དྲང་བདེན་གྱི་ལམ་ནས་ཤོད་མཁན་རྣམས་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་ཚོས། བོད་ལྗོངས་ས་ཁུལ་དེ་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་བཞིན་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང༌། གོ་མིན་ཏང་གི་སོ་མྱུལ་གྱིས་ལས་འགུལ་སྤེལ་ས་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པ་དེ་དྲང་བདེན་མ་ཡིན་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་སེར་སྐྱ་མི་དམངས་རྣམས་ནི་བརྟན་ལྷིང་བབས་ཆགས་ཀྱི་མི་རིགས་སྙོམ་ཆུང་ཞིག་ཡིན་པ་དེས་ཀྲུང་གོའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་བདག་དབང་དེར་སྐྱོན་གནོད་གང་ཡང་མི་འདུག་ཅེས་བསམ་ཚུལ་འདོན་མཁན་མང་པོ་བྱུང་འདུག བསམ་ཚུལ་འདོན་མཁན་གཙོ་བོའི་གྲས་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཚན་མོ་ཀྲང་རླི་ཅོ་དང༌། བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཆབ་སྲིད་པུའུ་ཡི་པུའུ་ཀྲང་ཧོན་ལེའིུ། མཁོ་སྒྲུབ་པུའུ་ཡི་པུའུ་ཀྲང་ཆིན་ཀྲི་ཀྲིས་བཅས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་དམག་དཔོན་དེ་གསུམ་ཡིན་ཞིང༌། དམག་དཔོན་དེ་གསུམ་གྱིས་བོད་ལ་རྒྱའི་ཞི་དྲག་གི་མི་འབོར་དེ་ཙམ་བཞག་དགོས་དོན་མེད་ལུགས་དང༌། དེ་ནི་མེས་རྒྱལ་ནང་ཁུལ་མི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་དེ་ཆུད་ཟོས་སུ་འགྲོ་གཞི་ཡིན་ལུགས། ལྷག་པར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་གི་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་བོ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་ཇེ་རྒྱང་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་དེར་རང་རྒྱལ་ལ་གནོད་པ་མ་གཏོགས་ཕན་པ་མེད་ལུགས་བཅས་ཡང་དག་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་པ་རེད།

ད་དུང་ཁོང་གསུམ་གྱིས། ད་ལྟ་དབུས་གཞུང་གིས་བོད་དུ་དམག་དཔུང་ཕོན་ཆེན་པོ་བཞག་པའི་སྲིད་བྱུས་དེ་ནོར་འཁྲུལ་རེད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་ཤུགས་ཆེ་བྱས་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༧ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ཆབ་སྲིད་ཨུ་ཡོན་ཐན་ཀོན་སན་མ་བརྒྱུད་པར་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་ཐད་ཀར་གོང་གསལ་གནས་ཚུལ་རྣམས་བཏང་འདུག སྐབས་དེར་ཀྲང་ཅིང་ཨུ་དང༌། ཀྲང་གོ་ཧྭ་གཉིས་པེ་ཅིན་དུ་ཡོད་སྐབས་ཡིན། གོང་གསལ་དམག་དཔོན་གསུམ་པོ་དེས་བོད་ས་ཁུལ་ནི་རི་སྟོང་ལ་རྒོད་དང༌། བོད་མི་རྣམས་རྗེས་ལུས་རྙིང་ཞེན་ཆ་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་གནས་སྐབས་གསར་བརྗེ་སྤེལ་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་དེ་ཙམ་མེད་ལུགས་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་དུ་དཔུང་དམག་ཐོན་གཅིག་ (གསུམ་སྟོང་ཙམ) བཞག་པའི་འགྲོ་གྲོན་དེ་མེས་རྒྱལ་ནང་ཁུལ་དུ་ཧྲི་གསུམ་ལྷག་ཙམ་ (གསུམ་ཁྲི་ལྷག་ཙམ) གྱིས་འགྲོ་གྲོན་ལྡེང་གི་རེད་ཅེས་དངོས་ཡོད་བསམ་ཚུལ་བཏོན་ཏེ་ད་ལྟའི་དབུས་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དེར་སྒྱུར་བཀོད་ཡོང་ཐབས་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་སྙན་ཞུ་བཏང་ཡང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་ནི་རྣམ་ཀུན་དོན་ཆེན་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དང༌། བྱས་རྗེས་འཇོག་རྒྱུར་དགའ་བ། དམག་འཁྲུག་ལངས་རྒྱུར་དགའ་བ་བཅས་ཀྱི་མི་ཞིག་ཡིན་སྟབས་དམག་དཔོན་དེ་གསུམ་གྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་ཕར་བཞག རྒྱའི་གཏམ་དཔེ་བཞིན་བང་སོར་མཆོད་འབུལ་ཞུ་མཁན་དེ་བང་སོ་སྔོག་མཁན་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ། དམག་དཔོན་གསུམ་པོའི་བསམ་ཚུལ་དང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་བསམ་ཚུལ་རྒྱབ་འགལ་དུ་གྱུར་ནས་མའོ་ཡིས་དམག་དཔོན་དེ་གསུམ་ནི་དེང་བོད་ལྗོངས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་བའི་དཀའ་ངལ་ལ་ཁ་གཡར་ནས་མཐའ་མཚམས་མངའ་ཁུལ་ཕྱིར་ཚོང་གི་ལྐོག་གཡོ་འཆང་མཁན་ཡིན་པར་ཉེས་མིང་བཀལ་ཏེ་གཡས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞྭ་མོ་གཡོགས་ནས་འཛིན་བཟུང་གིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཙན་ཁྲིད་བཙོན་འཇུག་བྱས། དམག་དཔོན་གསུམ་པོ་དེ་ནི་ཀྲང་གོ་ཧྭ་དང༌། ཐན་ཀོན་སན་ཕུད། དམག་ཁུལ་ཁང་གི་དམག་དཔོན་མཐོ་ཤོས་ཡིན། ཁོང་གསུམ་ནི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཡིན་པ་མ་ཟད། དེང་རབས་ཀྱི་དམག་དོན་ཤེས་ཚད་ཀྱང་ཀྲང་ཐན་གཉིས་ལས་མཐོ་བ་ཡོད། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་མེ་མདའི་ཁ་ནས་སྲིད་དབང་ཐོབ་ཅེས་པའི་འབོད་ཚིག་དེའི་འོག་བློ་བདེན་སྤྱོད་བཟང་གི་དམག་དཔོན་གསུམ་པོ་དེ་ལ་ནག་མེད་ཉེས་འགེལ་བྱུང་བ་རེད། (སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་’དེབ་གཉིས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༠༡ ནས་ ༢༡༦ བར་གསལ།)

ཚིག་འགྲེལ།

བློ་གསར་བ་སོགས་མཛད་རྣམ་འདི་ཀློག་པ་པོ་ཕྱི་བོད་ཐ་སྙད་གསར་རྙིང་གི་དངོས་དོན་ཤེས་རྒྱ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཆེད་དུ། སྤྱིར་བཏང་ཡོངས་གྲགས་མིན་པ་དང༌། ཚིག་མཛོད་ཆེ་ཆུང་ཁག་ནང་མ་གསལ་བའམ། གསལ་ཡང་ཚིག་དོན་འགྲེལ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ། དག་ཆ་འདྲ་མིན་བཅས་པར་དམིགས་བསལ་འགྲེལ་བཤད་དགོས་རིགས་ཟུར་བཏོན་འདི་གཤམ་ཀ་སྡེའི་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་འགྲེལ་འདི་དག་ལ་དཔྱད་ཞིབ་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁུངས་དག་དར་ཁྱབ་སླད་དུ་སྐྱོན་སེལ་དགོངས་འཆར་གསལ་པོར་སྩོལ་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ཀ་དར་སྒྲོག མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་སྟེ་གྲོལ་ཁར་རྟེན་འབྲེལ་སླད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཀ་རིང་མདུན་མ་གཉིས་རེ་རེར་དར་དཀར་ཨ་ཤེ་རེ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོགས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང༌། ཀ་བ་ཕྲ་བའི་རིགས་ལ་ཀ་དར་བཅིངས་ཞེས་འབྲི་དགོས།

བཀར་ཡོང་བོགས་གསུམ། བཀར་འཇུག ཡོང་བཞེས། བོགས་མ་བསྡུ་མཁན།

ཀེར་ལེབ་སྒུར་གསུམ། མི། ས། ཕྱུགས།

བཀའ་བློན་བླ་མ། སེར་མོ་བའི་བཀའ་བློན།

དཀར་སྤྲོ། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་མར་ཁུ་དང་སྣུམ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཞེ་ས།

བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང༌། བཀའ་ཤག་ཅི་རིགས་ནས་བཀའ་ཁྱབ་གནང་དགོས་རིགས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་དང༌། སྣེ་མགྲོན། བཀའ་མགྲོན་བཅས་ཁུངས་སོ་སོ་བརྒྱུད་དེ་ཡིག་ཐོག་དང༌། ངག་ཐོག་ཇི་འོས་སྐབས་བསྟུན་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་བ་དེ་ལ་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ་ཟེར།

བཀའ་ཐམ་བདེ་སྐྱིད་མ། ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་བསྐྱར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་སྐབས་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་ཐམ་ག་ཞལ་རིས་སུ་ཧོར་ཡིག་‘བདེ་སྐྱིད’ཅེས་འཁོད་པ་དེ་ཡིན།

བཀའི་གུང་བློན། བཀའ་བློན་ལ་གོ་དགོས།

སྐུ་རྒྱབ་སློང་ཁྲ། བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་གི་རྒྱབ་བསྙེས།

བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུད་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་བ་དང༌། དེ་ནས་མཛད་སྒོར་བཅར་བ་གོང་རིམ་ལ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུ་བ། དེ་མིན་ཡོངས་རྫོགས་མི་དམངས་ལ་སྟོན་ཆེན་བཤམས་ཆོག་པ་ཞེས་ྋསྙན་གསན་ཞུས་པའི་དོན།

ཀྲད་བཀྲོན། གཞུའི་འཐེན་སྐུད།

བཀྲུ་བྱབས། བྱབས་ཁྲུས་དང་དོན་གཅིག

བསྐྲུ་བ། ཟས་སློང་བའི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཡར། ཁ་ཤས་ཀྱི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཤའི་གཤག་དེར། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ཀྱི་ཁང་ཁུངས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་སྒེར་པ་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་གཅིག་ལ་ས་ཞིང་ཡང་ཡོད་འདུག་ཅིང༌། དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་ས་རྟེན་ལ་འཁྲི་བའི་རྟ་འུལ་དང༌། ཁལ་མ་གཏོང་བ་སོགས་གཞུང་ཁྲལ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་དུད་ཚང་དེ་རྣམས་ལ་ནང་གསེས་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཐོགས་འདུག

ཁད་ཆུད། ས་ཁད་རྒྱང་ཐག་རིང་ལ། ལམ་ཀྱོག་ཏུ་ཆུད་པ།

ཁོག་བརླམས། ཆོས་སྐྱོང་གི་སྐུ་རྟེན་ནམ། ལྷ་པའི་ཁོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲི་དར་སྒྲོན། མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ལས་མ་བཞེངས་ཙམ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་སླད་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་སྟེང་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་ཕྲེད་དུ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོན་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲུང་ཞུ་མ། ཆང་འདྲེན་མ།

ཁྲོམ་ཆོས། ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་པོ་འདུས་ཚོགས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

གུ་ཤའི་ཨ་ཁྲབ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

གོས་ཆེན་གྱི་གྷན་སྦྱར། འདི་ནི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པས་མཆོད་བཞེས་ཀྱི་སྐུ་བེར་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག

གྲུ་སུག་བྱས། སྐབས་འདིར་གྲུ་ནི། ལག་ངར་བསྐུམས་པའི་ཟུར་ཐོན་ཚིགས་རྡོག་གྲུ་མོ་ལ་ཟེར་བ་དང༌། གྲུ་མོའི་ཟུར་དེ་རང་གི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པར་བསྣུན་པའམ། བཙུགས་པ་ལ་གྲུ་སུག་བྱས་ཟེར།

གླིང་མེ། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་འདྲ་བར། དགོན་པ་རི་ཁྲོད་ཁག་ལ་སོགས་པའི་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ཁའི་སྟེང་དང༌། སྒེའུ་ཁུང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མཆོད་མེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འབུལ་བ་ལ་ཟེར།

མགོ་དང་འགོ འཇུག་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང༌། འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་མགོ་མཇུག་མ་མགོ་དང༌། བྱ་བའི་འགོ་མཇུག་འ་འགོ་ཡིན། ཞེས་པ་སྟེ། དཔེ་བརྗོད་དུ་ “མགོ་ཆེན་མགོ་སྐོར་ཐེབས་ནས་མགོ་བོ་ན། ལས་འགོ་འཛུགས་སྐབས་འགོ་ཁྲིད་གྲལ་འགོར་འཁོད།” ཅེས་པ་འདི་ལྟའི་སྔོན་འཇུག་འདྲ་མིན་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྩ་བཟུང་གཅིག་གྱུར་འབྲི་སྤྱོད་བྱས་ཡོད།

གོ་དྲུང༌། དྲུང་ཡིག གོར་ཁའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་དྲུང་ཡིག

མགྲོན་ཚབ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོའི་ལས་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་ལ་ཟེར།

འགག་དེབ། རྩེ་འགག་ཏུ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་པ་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་མཛད་དེབ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་དེབ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་བསྡུས་མིང་ཡིན།

མགོ་མཆན་ཐམ་འབྱར། ཆོག་མཆན་གནང་བ་ཞིག

རྒྱ་རྡོའི་སྒྲོམ་སྐྱོར། རྒྱ་ཕྲ་ལྟ་བུ།

རྒྱན་བཞི་མཚལ་ཀའི་ཡོལ་བ། གྱང་ལ་འགེལ་བྱེད་གོས་ཆེན་རྒྱན་བཞིའི་ཡོལ་བ།

གྱ་རི་གྱུ་རི། བརྟན་པོ་མེད་པའི་དོན།

རྒྱ་གར། མིང་ཚིག་འདིའི་རྩ་བའི་དག་ཆ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་འདི་ལྟར་ཡོད། སྔར་བོད་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་སྐབས། གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ལྷོ་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱ༵་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་དཀ༵ར་པོ་གྱོན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་བ་’ ཞེས་འབོད་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

‘རྒྱ་དཀར་’ ཞེས་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལ་ (རྒྱ་གར་) ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་སྐད་ནང་ཚིག་འབྲུ་གཉིས་བསྡེབས་པའི་མིང་དང༌། ཚིག་གང་རུང་གི་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་དང༌། ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་ཡིན་ཚེ། ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། སྐད་ཆ་ཤོད་སྐབས་ ‘འབྲས་དཀར་’ལ་ (འབྲས་གར་) དང༌། ‘འགྲོ་སྟངས་’ ལ་ (འགྲོ་སྡངས་) ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་མཐོ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མཐོ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ‘དབྱར་ག་’ ལ་ (དབྱར་ཀ་) ཟེར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ ‘རྒྱུན་གཏན་’ལ་ངག་ནས་ (རྒྱུན་གདན་) ཞེས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མ་‘གཏན་’གྱི་སྒྲ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ལས་‘རྒྱུན་ལྡན་’ཞེས་པའི་དག་ཆ་སྣ་སྒྲ་ཅན་ལ་འགྱུར་བའང་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་རིགས་ནི། སྐད་རིགས་ཚང་མའི་རང་བཞིན་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ཅིག་ཡིན་སྐོར་འཕྲུལ་སྤྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་ཞིབ་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སྒྲ་འགྱུར་རིག་པར་དཔྱད་ན་དངོས་དོན་གསལ་བར་རྟོགས་ཐུབ།

རྒྱ་སེའི་གཟར་ཆེན་གཟར་ཆུང༌། རྟ་སྒའི་འོག་ཏུ་འདིང་རྒྱུའི་གོས་ཆེན་གྱི་གདན་ཞིག

རྒྱ་ནག འདི་ལའང་རྒྱ་དཀར་དང་འདྲ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ཤར་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱ༵་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་ན༵ག་པོ་གྱོན་པས་ན། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་ནག’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་ནག་པ་’ ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

རྒྱ་འདྲེ་བརྒྱབ། ཚིག་འདི་ནི་ཕལ་སྐད་དུ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ་བརྒྱབ་’ ཟེར་བ་དེ་ཡིན། ཚིག་འདིར་ཁ་རྩོད་བརྒྱབ་པ་དང༌། རྒྱག་རེས་བརྒྱབ་པའམ། གཞུ་རེས་བཏང་བ་གཉིས་ཀའི་གོ་དོན་ཡོད། རྒྱ་འདྲེ་ལ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ’ ཟེར་བ་ནི། དགྲ་འདུལ་ལ་ ‘དགྲམ་འདུལ་’ ཟེར་བའི་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་དང་འདྲ་བ་ཡིན།

སྔར་སྲོལ་སྦད་རྒྱང་བཤད་པ། གཟིམ་ཆུང་དམག་མིའི་དམག་རྩལ་དང་དམག་གཞས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས།

ཅ་འགྲོས་ཅ་འགྲོས། འདི་ནི་ཚིག་རིས་ལྟར་རིམ་བཞིན་གྱི་དོན།

ཆབ་བདག་མ་གཉིས། གདན་ས་ཁག་གི་ལས་སྣེ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག

ཆིབས་བསྟར། རྟ་བཞོན་པ་མང་པོ་བསྟར་བསྒྲིགས་པའི་ཞེ་ས་ཡིན།

ཆིབས་རགས་དང་ཆིབས་ཧྲག ཆིབས་རགས་ནི། ཆིབས་བསྟར་གྱི་རིམ་པ་མ་འཁྲུགས་པར། ཆུ་རགས་ཀྱི་རྡོ་བསྟར་ཇི་བཞིན་གྲལ་བསྟར་འགྲིགས་པོར་བསྒྲིགས་པ་དེ་ལ་ཟེར། ཆིབས་ཧྲག་ནི། ཆིབས་རྟ་ཤེད་ལྡན་ཞེ་གཅིག་བཅིབས་པའམ། བཞོན་པའི་རྟ་པ་མང་པོ་ཞིག་སྟེ། དེ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྔ་རྟིང་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་མ་དགོས་པར། གཉིས་གསུམ་མམ། འགའ་ཤས་མཉམ་སྐྱོད་དང༌། སྡེབ་སྐྱོད་བྱས་ནའང་འགྲིགས། ཁ་རྒྱུན་དུ་རྟ་ཧྲག་མི་ཧྲག་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།

འཇུ་ལང༌། སོག་པོའི་དམག་དཔོན་ཞིག་གི་གནས་བབས་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པའམ། ཚབ་བྱེད་ཀྱི་མི་སྣ།

འཇུ་ཐ། མདོའི་རྣམ་གྲངས་སམ་མིང༌།

ལྗགས་རྒྱངས། གཞས་གདངས་ཀྱི་མིང་དམག་གཞས།

མཆོང་དམར། མཆོང་ཞེས་པའི་རྡོ་རིགས་ཁ་དོག་དམར་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་འཇོག་བཟོ། རྗེས་འབྲས་སམ། ལྟ་བཟོ།

སྙན་གསན་ཞུས། སྙན་དུ་གསན་པར་གསོལ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིག་ངག་ཅི་རིགས་ནས་ཞུས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། བར་ལམ་ཞིག་ནས་གཞུང་སྒེར་ཡིག་ཆ་ཁག་ནང༌། ‘སྙན་གསན་’ དང༌། ‘སྙན་གསང་’ ‘སྙན་སང’ ‘སྙན་གསེང༌།’ ‘སྙན་སེང༌།’ ཞེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྲིས་དང་འབྲི་བཞིན་དུ་མཆིས།

སྙེག་ལ་ཁད། སྙེག་ལ་ཉེ་བ། སྙེག་གྲབས།

གཏན་མེད་ཀྱི་གཏོང་བ། གཏན་མེད་ནི་སྒོ་གཏན་མེད་པ་སྟེ། སྒོ་དབྱེ་མི་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། སྒོ་རྒྱབ་ལ་ཕྲེད་གཏན་ཟེར་བའི་ཤིང་གདུང་ཞིག་གིས་བཀག་སྟེ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར། མཛོད་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། དགོས་འདོད་ཀྱི་ཟས་ནོར་ཅི་ཡང་འཛད་མེད་མཆོད་སྦྱིན་དུ་གཏོང་བའི་དོན་ཡིན།

གཏན་ཞལ། ཁྱོ་ཤུག་གམ། བཟའ་ཚང་གི་ཞེ་ས་ཡིན། སྟེང་ཞལ་དང༌། སྟངས་དཔྱལ་ཞེས་ཀྱང་འབྲི་སྲོལ་སྣང༌།

རྟགས་ཐམ། ལས་ཁུངས་གང་ཞིག་མཚོན་པའི་དམ་ཕྲུག

སྟན་དམར། འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀ་ཁ་གདན་རིང་པོའི་ཆ་ཚད་དང་མཚུངས་པར་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཧོར་ཇུས་དམར་པོས་བརྒྱན་པ། ནང་ཤ་གྲུའུ་ཙེ་མཚལ་སྨུག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཟེར། དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གམ། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང་གིས་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་གནང་སྐབས་སུ་གཙང་སྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདིང་དགོས་པ་ཡིན།

ལྟག་མཚེར། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་དཀར་ཆག་ལ་གཟིགས།

སྟེགས་སྟན། སྟེང་དུ་གདན་ཆུང་བཏིང་བའི་རྐུབ་སྟེགས་ལ་ཟེར།

བསྟེན་སྐྱིལ། གང་ཞིག་གིས་རང་གི་དགོས་དོན་ཆེད་དུ་མི་གཞན་དག་གམ། རྟ་ཟོག་སེམས་ཅན་ཅི་རིགས་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟེན་ཉར་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་པ།

ཐོན་ཐི་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་སྒ་སྦུབ་རྒྱབ་འཇར་ཅན། རྩེ་དྲུང་ཚོས་དགུན་ཁ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྱོན་བྱེད་ཞྭ་མོ་ཞིག

མཐར་ཐོན་ཐི་མཚལ་སེར་གྱི་ཁ་གོས། གོས་ཆེན་གྱི་རིགས་ཤིག

ཐོལ་བྱུང༌། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ།

ཐེ་ཇི་འོ་ཆུ་སྡེ་དཔོན་དགའ་བཞི་བ། སོག་སྐད་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་ཅིག

དག་པ་ཤེལ་རི། བོད་དབུས་ཙ་རིའི་ནང་བདེ་མཆོག་གི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་གངས་རི་ཞིག

དར་སང༌། དར་གོས་སྲབ་མོ་སང་རས་འདྲ་བ།

དོན་མཐུན། མངོན་བརྗོད་དུ་གསལ་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་ཚོང་པའི་མིང་ཡིན་ཏེ། མཐའ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་ནོར་བུ་ལོན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། གྲུ་ཆེན་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཚོང་པ་ཇི་ཡོད་ཀྱིས་ཐབས་བྱུས་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་དཔེ་མཚོན་དུ་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།

དྲི་རྟོག དྲི་བ་བཀོན་པ་དང་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པ།

དྲུང་འཁོར། ཤོད་དྲུང་དང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན།

དྲུང་ཇ་ཚོགས། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོགས་དགོན་ཁག་ནས་དགེ་འདུན་པ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཞིག་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་རྣམས་དང་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། རྫོང་གཞིས་ཁག་བཅས་པར་གཞུང་དོན་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་བསྐྱངས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ལྷ་སར་གནས་འཁོད་གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཉིན་རེ་འཆར་ཅན་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཉེ་དྲུང་ངམ། ཉེ་འབྲེལ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མདོ་སྦུག་ཏུ་ཚོགས་ཚུགས་ཐོག རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་ཚོགས་ཞུགས་ཡོངས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས། ཚོགས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་སྩལ་དགོས་རིགས་དང༌། བཀའ་འབྲེལ་གཞུང་གི་ལས་དོན་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ལས་ཁུར་བསྐོ་གཞག་སོགས་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ཚོགས་ (དྲུང་ཇ་) གྲོལ་རྗེས་རང་རང་གི་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་ཉིན་རེའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བར་བསྐྱོད་དགོས་པ་བཅས་སོ།།

དྲུང་ན་སྤྱོད་པ། ཉེ་འཁོར་དུ་ལས་སུ་གཞུག་བཞིན་གནས་པ་དག་ལ་ཟེར་ཡང༌། སྐབས་འདིར་གཞུང་སའི་དྲུང་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་གཞུང་ཞབས་སམ། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་དག་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡིན།

དྲུང་མདའ། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། མདའ་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རྩིས། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། རྩིས་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ། སེར་མོ་བའམ་རྩེ་དྲུང་དང༌། སྐྱ་བོའམ་ཤོད་དྲུང་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

དྲེལ་བྱམས། དྲེལ་སྔ་རྗེས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཁུར་བའི་འགྱོགས་བྱམས་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཟེར།

ཌག་ཁང༌། ཚིག་འདི་ཧིན་དཱིའི་ཡིག་ཐོག་ ‘ཌག་ཁ་ན་’ ཞེས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་བོད་དཔར་ནང་འཁོད་པ་སོར་བཞག

ཌན་ཌི། འགྱོགས་བྱམས་དང་འདྲ་བ། ནང་དུ་སྟེགས་བུ་གདན་བཅས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་རྒྱུག་པ་རིང་པོ་རེ་རང་སྦྱར་དུ་ཡོད་པ། དེའི་རྒྱབ་མདུན་སོ་སོ་ནས་མི་གཅིག་རེས་སམ། གཉིས་རེས་དཔུང་པ་སྒྲེང་བའི་སྟེང་དུ་འཁུར་དགོས་པ་དེ་ལ་ཟེར། འདི་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་དར་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག འདི་ལ་ ‘སྒྲེང་ཁྲི་’ དང༌། ཞེ་སར་ ‘ཕེབས་ཁྲི་’ ཞེས་བྲིས་པའང་འདུག

གདུང་ཆོག བླ་མ་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་བཀྲུས་ཏེ་དེ་ལ་ན་བཟའ་དང༌། དབང་ཆས་བསྒྲོན་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཐོག དེའི་མདུན་དུ་བླ་མ་དགེ་འདུན་དང༌། བཙུན་མ་ལ་སོགས་པས་ཡི་དམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་བདག་འཇུག་ཆོ་ག་འདོན་པ་ལ་ཟེར།

བདེ་སྟན། འབོལ་གདན་སྲབ་མོ་འདྲ་བའི་བཞུགས་གདན་གྲུ་བཞི།

དཱ་ཁུ་རལ། ཕྱི་སོག་གམ། མོང་གོལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སའི་མིང་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེང་སང་ཨུ་ལན་བྷ་ཀྲོར་ཟེར།

དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས། དབྱིན་ཚིག་ (Paragraph) ཟེར་བ་དང་དོན་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཡིག་གཞུང་གཅིག་གི་ནང་བརྗོད་གཞི་དོན་དག་འདྲ་མིན་ཡོད་རིགས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཆེད། དེ་རིགས་དུམ་མཚམས་ཟུར་དབྱེ་ཡིག་འཕྲེང་གཅིག་གཉིས་འོག་ཏུ་ཕབ་པ་ལ་‘འཕྲེང་འབེབས་’ སམ། ‘འབེབས་’ ཡང་ཟེར་བ་ཡིན། དཔེར་ན་ྋསྙན་ཞུ་སོགས་སུ་ྋཞབས་དྲུང་དུ་ཞེས་བྲིས། དེ་ནས་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ ཡིག་འཕྲེང་ཇི་འོས་བཞག་སྟེ། གུས་པས་ཞེས་འབྲི་བ་ལྟར་ཡིན་ནོ།།

ལྡང་དང་འདང༌། ལྡང་ནི། ཡར་ལང་བ་དང༌། འབོར་ཚད་ལོངས་པ་གཉིས་ཀར་འཇུག་པ་འདི་རང་དག་པར་ངེས། དགོས་མཁོ་ལྡང་དང་ལྡང་མིན་ལ་འདང་དང༌། འདེང་འབྲི་བ་ནི། མ་དག་རྒྱུན་འཇགས་སུ་སོང་བར་མངོན།

ན་བཟའ་སྐུ་བེར། ཟླ་གམ་དང་འདྲ་མཚུངས་གོས་བེར་ཡང་ཟེར།

ནང་མ་མཁན་སྡེ། སེར་མོའི་གོ་གནས།

ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། སྐུ་བཅར་ནང་མའི་གྲས་མཁན་ཆེ་དང་མཁན་ཆུང༌།

ནས། དུས་རབས་ ༡༧ དང་ ༡༨ ནང༌། བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་‘སྐུ་ཞབས’ཞེས་པ་དང་དོན་མཚུངས་ཞེ་སའི་ཚིག་ཏུ་སྣང༌། དཔེར་ན། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡ ནང་‘སྟར་སྡོང་ནས་ཀྱིས’ཞེས་པ་དེ་ནི། སྐུ་ཞབས་སྟར་སྡོང་བས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།

རྣམ་རྒྱུ་སྤྱན་སྦུག སྣམ་བུ་ཐིག་མའི་གྲས།

སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། གྲོང་སྡེ་ཞིག་གི་ལྷ་མོ་ཟློས་གར།

གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད་པ། རྩེད་རིགས་ཤིག

པ་པོ། བ་བོ། མ་མོ། འདི་དག་བདག་སྒྲར་སྦྱོར་ཚུལ་དངུལ་ཆུ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པ་རྩ་བཟུང་ཐོག མིང་མཐའི་འཇུག་ཚུལ་ནི་དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལས། “བདག་པོའི་སྒྲ་སྟེ་ག་ད་ན༌།། བ་མ་ས་དང་དྲག་མཐར་པ།། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་ལ།། བདག་སྒྲ་ཡར་གྱུར་བ་དང་ནི།། ཆ་ལ་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལེགས།། མིང་མཐའི་པ་བའང་ཕལ་ཆེར་འདྲ།” ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད། དཔེར་ན། ཟློས་གར་བ་དང༌། གར་པ་ལྟ་བུའོ།།

པུ་ཏི། བོད་ཡིག་ནང་གླེགས་བམ་ཞེས་པར་པུ་ཏི་དང༌། པོ་ཏི། པོད་ཅེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་རྩ་བ་སཾསྐྲྀཏའམ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་པུསྟིཀཿ ཞེས་པ་སྒྲ་ཟུར་ཆག་གི་འབྲི་ཚུལ་ཞིག་ཡིན།

དཔའ་དམ་འུར་ཐུ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

དཔར། འདི་ནི་‘སྤར་’གྱི་ཡིག་གཟུགས་འགྱུར་བའི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནའ་སྔ་མོའི་དབུ་ཅན་ཡིག་གཟུགས་ལ་སྤ་ཞེས་འབྲི་བ་འདིའི་རྩེག་པ་‘ས’ཡི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་དོར་ཏེ། ངྤ་ ཞེས་འབྲི་བ་རིམ་པས་‘དཔ’ ལ་འགྱུར་བར་མངོན། དཔེར་ན། ‘འཇམ་དཔལ་’དེ་གནའ་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་‘འཇམ་སྤལ་’ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་ནི། དུས་དེང་སང་གི་ལ་དྭགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ལ་འཇམ་སཔལ་ཟེར་བ་དང༌། གནའ་བོའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་དཔྱད་ནའང་གསལ་བར་ཤེས་ཐུབ། དཔྱད་ཚུལ་འདི་ནི་ཨ་མདོ་བ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས‘‘རིག་པས་དཔྱད་ན་ཆོས་ལུགས་མི་འགལ་”ཞེས་གསུངས་པ་འདི་བདེན་པར་ངེས་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཞིག་ཡིན།

དཔྱིད་ཆོས། བོད་ཟླ་དང་པོའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་དང༌། དེ་མིན་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོན་ཁག་སོགས་སུ་གསུང་ཆོས་གནང་བ་ལ་ཟེར།

སྤྱན་རྒྱ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང༌།

སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བའི་གཙོ་བོ་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིན་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཛོད་སྦུག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་ཡང་ཡིན། གནས་རིམ་བཀའ་བློན་དང་འདྲ་བའི་ཐོག བཀའ་ཤག་ནང་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སྲིད་དོན་འབྲེལ་ཡོད་དོན་གནད་ཆེ་རིགས། དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་རྩེ་དྲུང་གི་ལས་ཚན་བསྐོ་འཐེན་འཆར་གཞི་འགོད་སྐབས་བཅས་པའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་མཉམ་གཞུག་གནང་དགོས་པ་ཡིན།

སྤྱི་ཆོས། སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

སྤྱི་སོ། དགོན་པ་ཆེ་ཁག་གི་གཏོང་སྒོ་དང་ཡོང་སྒོ་བདག་གཉེར་བྱེད་མཁན་དགོན་པའི་ལས་སྣེ་དང༌། དེ་དག་གི་ལས་ཁང༌།

དཔལ་གསོལ་མ། ལྷ་མོ་གསོལ་མཆོད་ཞུ་མཁན་བུད་མེད་ན་གཞོན་ཁག་གཅིག

ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད། གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གཟབ་བཞེས་གྲྭ་ཆས་ཐེར་གཟན་ལ་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་གྲུ་དང༌། གོས་སྟོད་ཀྱི་གོང་པ་དང༌། ཕུ་ཐུང་ལ་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲ་ཕྱར་གྲུ་དང་ཞེ་མཚུངས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་སྟོད་ཟེར།

ཕྱིང་དམར། ཕྱིང་པ་དམར་པོའི་ས་གདན་ཞིག

རྦད་བཤད་ལྗགས་རྒྱངས། གཟིམ་དམག་མིའི་དམག་གཞས་ཤིག

བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། གྲྭ་པའི་ལས་སྣེ་ཞིག

འབྲས་ལྷང༌། འབྲས་དོ་པོ།

བླ་མ་གཞུང་ལས་པ། གདན་སའི་ལས་སྣེ་ཞིག་གི་མིང༌།

བླ་མ་གཙང་ལས་པ། གོང་མཚུངས།

བླ་ཕྱག ལྷ་སའི་ཇོ་ཁང་གི་ཁྱམས་རའི་བྱང་ངོས་བླ་བྲང་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ཅེས་པ་དེའི་བསྡུས་མིང༌།

དབུ་ཞྭ་འདིང་བ། བླ་མ་ལ་གུས་འདུད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་མཚོན་ཕྱིར། བླ་མ་ཕེབས་ལམ་དུ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་ཞྭ་འདིང་བ།

འབྲི་སྒྲུབ། དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་དོན།

མར་གསར་དཀྲོག་ཀ འོ་མ་དཀྲོགས་ནས་མར་གསར་ཐོན་པ་རྡོག་རྡོག་སྒོག་ཕོར་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་ཞིག་ལ་དཀྲོག་ཀ་ཟེར།

མི་མང༌། དབུལ་ཕྱུག་དང༌། གོ་དབང༌། ལས་རིགས། རིགས་རུས། ཕོ་མོ། སེར་སྐྱ། ཆོས་ལུགས། ལུང་ཚན་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མིའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། དབྱིན་ཚིག་ People (པིའི་པཱལ་) ཟེར་བ་དང་འདྲ། དཔེར་ན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁོང་རྣམ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མེད་པས་དབུས་པའི་བོད་མི་མང་ངམ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་འབངས་སྤྱིའི་འཐུས་མི་ཡིན།

མི་དམངས། འདིའི་གོ་དོན་ནི། གཙོ་བོ་དང༌། གཅིག་གམ། ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་འབོར་མང་ཆེ་བ་རྣམས་མཚོན་པའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། མི་དམངས་ཞེས་པའི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལྟ་ཅི་སྨོས། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་ཚུད་མེད། སྔར་སྲོལ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང༌། “སེར་སྐྱ་མི་དམངས་མཐའ་དག་ལ་བཟློ་བ་” དང༌། ‘གྲྭ་དམངས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་’ ཅེས་འཁོད་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་སྐུ་དུས་ཀྱི་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཆེ་མོར་ཡང་ ‘དམངས་འདྲང་’ ཞེས་འཁོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཡིད་མཐུན་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། དེ་བཞིན་དེང་སྐབས་ས་ཁུལ་གང་ཞིག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་དང༌། འཐུས་མི་དག་གིས་ཀྱང༌། “ང་རང་གིས་འདི་འདྲ་བསམས་ཀྱང༌། དེ་ལ་མི་དམངས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་མི་བྱེད།” ཅེས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པའང་ཡོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་དབྱིན་ཚིག་ Public (པབ་ལིག་) ཟེར་བ་དང་དོན་མཚུངས་ལྟ་བུ་ཞིག་སྣང༌། གང་ལྟར་བོད་མིའི་སེམས་སུ་ ‘དམངས་’ ཞེས་པ་དེ་གཙོ་བོ་སོགས་ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྤྱི་བྱིངས་མང་བའི་ཆ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས། རིགས་དམའ་བའམ། དམངས་རིགས་དང༌། གདོལ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཙམ་ཡང་མེད་པ་གོང་གསལ་དཔེ་མཚོན་ནས་གསལ་བར་མངོན།

མན་ཏོག་ཞྭ། མུ་མེན་གྱི་ཏོག་ཡོད་པའི་དཔོན་ཞྭ།

རྩད་གཅོད་དང་རྩད་དཔྱོད། རྩད་གཅོད་ནི། དངོས་དོན་ཇི་ཡིན་རྩད་ཞིབ་བགྱིས་མཐར། འདི་བདེན་དང༌། འདི་རྫུན་ཞེས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་དང༌། རྩད་དཔྱོད་ནི། འཚོལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལྡན་སེམས་མེད་ཅི་རིགས་པ་དེ་གང་དུ་ཡོད་རྩད་ཞིབ་དང་འབྲེལ་གང་རྙེད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བམ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ། དཔྱད་ཡུལ་དེའི་ཐོག་ནས་སྣང་ཚུལ་ཇི་བྱུང་འདི་དང་འདི་ཞེས་དཔྱད་གཞི་གསལ་སྟོན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། འདི་རང་དུ་ངེས་ཞེས་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད་པའམ། ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

རྩེ་སྐོར། རྩེ་དྲུང་རྣམས་དང༌། རྩེ་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། རྩེ་འགག་སྟེ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་ཆེན་མོའི་འགག་ཏུ་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཏེ་ྋསྙན་ཞུ་འབུལ་བ་དང༌། ྋསྙན་གསན་ཞུ་བ། ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་འགོད་པ། མཛད་སྒོ་ཁག་གོ་སྒྲིག ཕྱི་ནང་མི་སྣར་རྒྱུས་སྟོན་སྣེ་ཤན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་མཁན་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ་རྩེ་མགྲོན་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་སྤྱི་འདོམས་སུ་གནས་བཞི་པ་ (མཁན་ཆུང་) མགྲོན་གཉེར་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཞེས་འབོད།

རྩེ་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

རྩེ་ཕྱག རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཞིང༌། མིང་གཞན་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱང་ཟེར།

རྩེ་གསོལ་ཐབ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ལ་སོགས་པར་ཉིན་རེའི་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་དང༌། རྒྱུན་གཏན་དྲུང་ཇ་དང་མཛད་སྒོ་ཁག་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། ཡང་མཛད་སྒོ་ཁག་དང་ཆབ་གཞུག་གི་སྐབས་སོགས་སུ་གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་བཟོ་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཐབ་ཚང་ཆེན་མོ་དེའི་མིང་ཡིན།

ཚིགས་བུབ། རྟ་ཁ་བརྡབས་པའི་དོན།

ཚིག་ཐོ་སྤྱི་ཐམ་བཞི་སྦྱར། གདན་ས་གསུམ་དང་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་རྟགས་ཐམ་ལ་ཟེར།

ཚོན་སྤེལ་བ། ཚོན་མདངས་འདྲ་མིན་བསྒྲིགས་པ།

ཚོས་མན་ཏོག་ཞྭ། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཆས་གོས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང༌། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གསུང་བྱོན་མ་རྒྱུན་འགྲེམས་ཞུ་ས་དེའི་མཚན།

མཚལ་སྣག རྡོ་རིགས་རྒྱ་མཚལ་བསྣུར་བའི་སྣག་ཚ།

ཞུ་འགབ། ཞུ་འོས་པའམ། ཞུས་ན་འཚམས་པ།

གཞི་ཕབ། གནས་གཞིར་གཏན་འཇགས་སུ་འཁོད་པའི་དོན།

གཞུང་སོག སོག་པོ་གུ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རང་ཉིད་འཁོར་འབངས་བཅས་པ་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མངའ་ཞབས་སུ་ཕུལ་ཏེ་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་འབངས་སུ་གྱུར་པའི་སོག་རིགས་བོད་དབུས་འདམ་གཞུང་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ཟེར།

བཞེས་ཐུག་ཐ་ཞི་བཏེགས། འབྲས་ཐུག་གི་རིགས་ཤིག

ཟན་བརྟག རྩམ་པ་བརྫིས་པའི་ཟན་གོང་ཧྲིལ་པོར་བསྒྲིལ་བ་གཉིས་གསུམ་གྱི་ནང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་མཚན་མིང་དང༌། བྱ་བ་བཟང་ངན་འདི་དང་འདི་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཤོག་སྐྱུར་ཐོག་བྲིས་ཏེ་བཅུག་ཡོད་པ་དེ་དག་དཀར་ཡོལ་ཡུ་རིང་ཞིག་ནང་བླུགས་ནས། སྐུ་བརྙན་རྩ་ཆེའི་མདུན་དུ་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཡུ་བ་ལག་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་སྟེ་གཡས་སུ་སྐོར་བཞིན་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་སྐབས། ཟན་ཧྲིལ་གཅིག་ཁེ་གཙང་ཕྱིར་ཐོན་ཡོང་བ་དེའི་ནང་མཚན་མིང་དང༌། བཟང་ངན་གང་འཁོད་པ་དེ་དངོས་བདེན་དུ་ངེས་པར་བརྩི་བའི་བརྟག་པ་བྱེད་སྲོལ་ལ་ཟེར།

གཟིམ་པ་འགོ་དམངས། དམག་མིའི་ཡོངས་ཁུངས། སྔར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡིན་ཞིང༌། ཉེ་དུས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་རུ་སྒྲིག་ཏུ་ཡོང་བའི་བོད་སྔ་རབས་པའི་ཆས་གོས་ཅན་གྱི་དམག་མི།

བཟེད་ཞལ་སྤྱིལ་བླུགས། གསོལ་ལྡན་བླུག་པའམ་ཞག་བླུག

ཡ་སོར། དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས། སྔར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་གཏོར་རྒྱག་གི་དམག་རུའི་སྤྱི་ཁྱབ།

ཡུམ་བུ་གླ་སྒང༌། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་‘གླ་སྒང་’ཞེས་བཀོད་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་འགྲེལ་བཤད་དང༌། དེ་མིན་‘བརླ་མཁར་’ལ་སོགས་པའི་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་སྣང་བ་དེ་དག་གང་དང་གང་དུ་འཁོད་སྐོར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཟུར་སྣོན་ནང་ཚིག་འགྲེལ་གསལ་བཤད་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་སླད་དུ་ཡིན།

གཡང་ཊིའི་སམ་ཊ། ཡི་གེ་ཟིན་བྲིས་རྒྱག་ས་སྦྱངས་ཤིང་ལྟ་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག

རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན།

རགས་སྐྱོར། ཁང་པའི་ཕྱིའི་ཟུར་ཁུག་སོགས་སུ་ཆུ་རགས་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྐྱང་བརྩིགས་པའི་སྐྱོར་བ་ལ་ཟེར།

རིམ་པ་བཞི་པ། གཞུང་ཞབས་མཐོ་རིམ་རིམ་པ་བཞི་པ།

རུས་ཆེན་དྲུག བོད་ཀྱི་མི་བུ་ (མིའུ་) གདུང་དྲུག་གམ། རུས་ཆེན་དྲུག་གི་རྩ་བའི་ཁུངས་གཏུགས་ས་ནི། ཕ་སྤྲེའུ་དང༌། མ་བྲག་སྲིན་འདུས་པ་ལས་བཙས་པའི་སྤྲེལ་ཕྲུག་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དྲུག་ཡིན་ཞིང༌། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་སེར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སེ་དང༌། སྤུ་མདོག་སྨུག་པོ་དེ་ལ་སྨུ། དཔྲལ་བར་མདོངས་ཅན་དེ་ལ་ལྡོང་དང༌། སྤུ་མདོག་དཀར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སྟོང༌། སྤུ་མདོག་སྔོ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་འབྲུ་དང༌། རྟ་རགས་པའི་སྤུ་མདོག་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལ་དབྲ་ཞེས་སྤུ་མདོག་འདྲ་མིན་སོ་སོར་ཐ་སྙད་རེ་ཐོགས། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ལས་མཆེད་པར་ཕྱི་མོ་རུས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རུས་མིང་མི་འདྲ་བའང་རིམ་པར་བྱུང་བ་སྣང༌།

ལུག་ཚར། ལུག་ཕྲུག་གི་ (ལུ་གུའི་) པགས་པ་བལ་རང་འབྱར་མཉེད་མ་ལ་ཟེར།

ལུང་སྒྱུར་ཐམ་ཀ་གྲུ་བཞི། དབང་སྒྱུར་བྱེད་དམ་ཕྲུག

ལོ་ཕྱག ལོ་གསར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་མི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སྣ་ལྟ་བུ།

ཤ་བ་རི་རྫོང༌། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ལ་གཟིགས།

ཤེལ་གྲོང༌། གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་མིང༌།

ཤིང་གཉེར་གཅིག སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལས་སྣེ་ཞིག

ཤོད་སྐོར། ཤོད་དྲུང་རྣམས་དང༌། ཤོད་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

ཤོད་དྲུང་། གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་ཞབས་རྟེན་ཕ་གཞིས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ། བོད་ཟས་ཁེ་གཙང་གི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཞིག

སེལ་ཐམ། ཡིག་ཆ་སོགས་བརྩི་མེད་སོང་བའི་རྟགས་དམ།

སྲས་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་བཀའ་བློན་སོགས་མི་དྲག་ཆེའི་སྲས།

སྲིད་བཀའ་ལྷན་རྒྱས། སྲིད་སྐྱོང་ངམ། སྲིད་བློན། སྲིད་ཚབ་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་དང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་ངོ་མ་ཇི་ཡོད་ལྷན་རྒྱས་ཚོགས་པ་ལ་ཟེར།

སྲིད་དོན། གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ནང་གསེས་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་འགྲུབ་ཐབས་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་ལས་དོན་ལ་‘‘སྲིད་དོན་” ཞེས་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན། སྲིད་དོན་གྱི་ལས་རིགས་ནང་གཞུག་མཁན་ལ་‘‘སྲིད་དོན་པ་” ཟེར་བ་དང༌། ཕྱི་འབྲེལ་ཐབས་བྱུས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྤྱི་སྒེར་གྱི་བྱ་བའི་ཐོག་གཡོ་ཐབས་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་མི་ལ་‘‘སྲིད་དོན་མཁས་པ་”ཟེར།

གསོལ་ཚ་ཕེབས་སྒྲིག གསོལ་ཚ་ནི་ཚ་བབས་ཀྱི་ཞེ་ས་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་འདིར་ཚ་བབས་མཛད་སའི་ཕེབས་སྒྲིག་ལ་ཟེར།

གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསོལ་ཇ་དང་གསོལ་ཚིགས་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་ཆས་ལ་སོགས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕྱོགས་མཛད་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ཁོང་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ཞུ་བ་ཡིན།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ས། གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་གྲགས་པའི་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ས་སྟེ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་མོར་ཟེར་བ་ཡིན།

ལྷག་ལྷ། ལྷག་པའི་ལྷ་སྟེ། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡི་དམ།

དྷཱ་སྒོག་རྩེ། གོས་ཆེན་གྱི་གྱོན་པ་སྟེང་གོན་སྐེ་རགས་འཆིང་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། སོག་པོ་ནས་བྱུང་བའི་གོ་སའི་གྱོན་ཆས་ཤིག

ལྷ་ཞོལ་བྲོ་པ་གཞས་མ། ལྷ་ས་དང་ཞོལ་པའི་བྲོ་པ་གཞས་མ།

ལྷ་ས་ཚོགས་པ། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱིར་ཚོ་ཁག་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ།

ལྷམ་རས་ཟོན་གོས་རྒྱ་མ། གོས་ཆེན་གྱི་རྒྱན་སྤྲས་ཡོད་པའི་གྲྭ་ལྷམ།

ཨོཾ་ཁང་བྲོ་པ། བྲོ་འཁྲབ་མཁན།

ཨ་ཙ་གྲུམ་འཇར། སྣ་རྒྱན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

ཨོད་མ་གར་པོ། གཞུ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད།

འདྲེན་རྟགས།

ལུང་འདྲེན་གྱི་རྟགས་ལ་ཟེར། དེ་ཡང་ཉིས་གཤིབས་དང༌། ཆིག་རྐྱང་ཞེས་པ་གཉིས་ཡོད།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས།

‘‘ “ དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུས་ “དུས་རྒྱུན་དུ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱེད་དགོས་” ཞེས་བཀའ་སློབ་གནང་གི་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ།

འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང༌།

‘ ’ དཔེར་ན། ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ ཞེས་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་རང་རྣམ་ནང༌། ‘ཀརྨ་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་’ དང༌། ‘གངས་རི་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རི་’ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མིང་འཁོད་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་ཀྱི་ནང་ཁོངས་འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས། “ངས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ནང་ ‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’ ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ། ང་རང་ཚོ་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སོང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

གུག་རྟགས།

() ༡ དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འགོད་དགོས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་རྩོམ་ ‘‘བདེན་གསོལ་སྨོན་ཚིག་” (བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ/ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་) ཅེས་པའི་ནང་‘‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་ (གངས་ལྗོངས་ཁྱོན་ཡོངས།) རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།” ཞེས་འཁོད་པ་དེ་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ (བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་) ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོའི་རང་དབང་ཆེད་དུ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ༢ ལོ་དང་ཟླ་ཚེས། མིང་ཚིག རྗོད་པ་ཅི་རིགས་བོད་ཡིག་དང་ཕྱི་ཡིག་གང་ཞིག་སྔོན་དང༌། གཞན་དེ་རྗེས་སུ་འགོད་དགོས་པའི་ཐོག་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (1904/09/07) ཉིན་ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་དང༌། ཝར་རེན་སིམིཐ་ (Warren Smith) ཡིས་བརྩམས་བྲིས་དབྱིན་དེབ་ (Tibetan Nation) (བོད་རྒྱལ་ཁབ་) ཅེས་པའི་ནང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་སྐབས་སུ་གུག་རྟགས་ () ནང་འཁོད་པ་དེ་བཀླག་མི་དགོས།

གྲུ་རྟགས།

[ ] འདི་ནི་ ༡ ཕྱི་ཚིག་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡིག་ཐོག་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་སྒྱུར་མཉམ་དུ་ཡོད་སྐབས་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡུལ་མིང་ Australia[ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་]དང༌། Austria[ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་]ལྟ་བུ་དང༌། ཕྱི་ཡིག་མཉམ་དུ་མེད་ན། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་ཞེས་འབྲི་བ་ལས། གྲུ་རྟགས་[ ]སྤྱོད་མི་དགོས། ༢ གསལ་བཤད་དགོས་རིགས་ལ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡིག་ཆ་ངོ་མའི་ནང་‘‘ཐོན་མི་ལ་དཔྱད་པ་” ཞེས་འཁོད་པར་ “ཐོན་མི་[སཾ་བྷོ་ཊ། བོད་ཀྱི་བློན་པོ། བོད་ཡིག་གསར་འགོད་མཛད་པོ་]ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་དང༌། ཡང་དངོས་མིང་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པ་ལ་ཡིག་ཆའི་ནང་ཨོ་རྒྱན་མ་གཏོགས་འཁོད་མེད་ན། དེ་གསལ་ཁ་དོད་དུ་གཏོང་ཆེད་ཨོ་རྒྱན་[རྡོ་རྗེ་] ཞེས་འགོད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཡི་གེ་ཀློག་སྐབས་གྲུ་རྟགས་ནང་གང་འཁོད་པ་རྣམས་བཀླག་དགོས།

སེག་རྟགས།

/ འདི་ནི། མཚན་མིང་གང་འཁོད་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དོན་གཞན་སྟོན་པའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་གཅིག་གམ། གཉིས་སོགས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དེ་དག་གི་བར་མཚམས་དབྱེ་བའི་རྟགས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་རིམ་པའི་མཚན་ཁོངས་སུ་ (མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་/སྡེ་དྲུག་/ཡོངས་འཛིན་/སྲིད་སྐྱོང་) ཞེས་འཁོད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་མིན་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་ཨང་ཀི་ཁེ་གཙང་འགོད་སྐབས་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་བར་ལ་སེག་རྟགས་འགོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (༡༩༠༤/༠༩/༠༧) ཉིན། ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་པ་འདི་ལྟར་རོ།།

བསྡུས་རྟགས།

... ...འདི་ནི། ཚིག་དང་རྗོད་པ་བསྡུས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། བོད་ཡིག་ནང་ཚིག་རྗོད་བསྡུས་པ་ལ་ཀུར་རྟགས་××× འདི་ལྟར་འཁོད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ནང༌། “རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བའི་གསང་གསུམ་མ་ལུས་པ།། གང་འདུལ་ཅིར་ཡང་འཆར་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར།། སྲིད་ཞིའི་དགེ་ལེགས་ཀུན་འབྱུང་ཡིད་བཞིན་ནོར།། དངོས་བརྒྱུད་དྲིན་ཅན་བླ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ལ།། བདག་ཅག་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་ན།། གངས་ཅན་མགོན་པོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི།། སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་བསྐལ་བརྒྱར་རབ་བརྟན་ཅིང༌།། བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།། ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་གསལ་ཁྱོན་དང་མཉམ་འཇུག་པའི།། རྡུལ་བྲལ་བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མའི་སྤྲིན།། གྲངས་མེད་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ།། ཤར་བའི་ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ།། བདག་ཅག་... ...གངས་ཅན་མགོན་པོ་... ...སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་... ...བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་......”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།

ཨང་གྲངས་བསྡུས་རྟགས།

དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། མི་མིང་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་བ་ཞིག་ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༡༠ བར་གྱི་ཤོག་ངོས་རེ་རེའི་ནང་འཁོད་ཡོད་ན། ཤོག་གྲངས་དེ་དག་གི་ཨང་ཀི་རེ་རེ་བཞིན་མ་བཀོད་པར་བསྡུས་ཏེ། བཀྲ་ཤིས་ ༡ ,_ ༡༠ ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ཤོག་ལྡེབས།

ན དང་ བ ངོ་སྤྲོད། བོད་ཡིག་ཕྱག་དཔེ་ཤོག་ལྷེ་སོ་སོའི་མདུན་ལྡེབས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་མཐའ་བཅད་ནང་ཤོག་གྲངས་ཇི་ཡིན་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། ཤོག་ལྷེའི་རྒྱབ་ལྡེབས་སུ་གང་ཡང་བཀོད་མེད་ཅིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ཕྱག་དཔེའི་ནང་ནས་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་འཚོལ་ཁུངས་གཤམ་མཆན་འགོད་སྲོལ་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ལེའུ་ལྔ་པའི་ཤོག་ལྡེབས་བཅུ་གཉིས་པའི་མདུན་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་གསུམ་པ་དང༌། རྒྱབ་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་བཞི་པ་ཞེས་འགོད་དགོས་པར། ཤོག་ལྡེབས་ ༡༢ ན ༣ པ་དང༌། བ ༤ པ་ཞེས་བཀོད་ན་འགྲིགས། འདིར་ ན ནི་མདུན་གྱི་རྗེས་འཇུག་དང༌། བ ནི་རྒྱབ་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པས། ཤོག་ལྷེའི་མདུན་དང་རྒྱབ་ཀྱི་དོན་མཚོན་པ་བཅས་སོ།།

རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས།

༡༽ བོད་ཡིག་ཁག

༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ།

༢༽ བླ་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པ། མཛད་པ་པོ། དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན།

༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་འབུམ་ཐོར་བུ་ལས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར།

༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང༌། མཛད་པ་པོ། སྟོད་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་གཡང་པ་ཆོས་རྗེ་དང༌། སྨད་ཆ། དགེ་སློང་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས།

༥༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ཤིང་རྟ། མཛད་པ་པོ། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༦༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ།

༧༽ ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ། ཟ་ཧོར་གྱི་བན་དེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་འདི་སྣང་འཁྲུལ་པའི་རོལ་རྩེད་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་ལས་གླེགས་བམ་དང་པོ་བཞུགས་སོ།། ཞོལ་པར་མ།[བསྡུས་པར་ “དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་” གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ།]

༨༽ དྲིན་ཅན་རྩ་བའི་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་ཐུན་མོང་ཕྱིའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་གླེགས་བམ་གསུམ་པའི་འཕྲོས་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༩༽ པད་དཀར་འཛིན་པ་ངུར་སྨྲིག་གར་རོལ་ལྔ་པ་སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་འཆང་བ་དྲུག་པར་འཕོས་པའི་གཏམ་རྣ་བའི་བཅུད་ལེན་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དགའ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༡༠༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་ (རིན་ཆེན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་) དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཏམ་སྙན་ལྷའི་ཏམྦུ་རའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས། མཛད་པ་པོ། ལྷ་བཙུན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ།

༡༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ། མཛད་པ་པོ། ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ།

༡༢༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འཛམ་གླིང་ཐ་གྲུ་ཡངས་པའི་རྒྱན། མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་ངག་དབང་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དད་པའི་ཡིད་འཕྲོག མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བཅུ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༥༽ ཕྱག་ན་པདྨོ་ྋརྗེ་བཙུན་ངག་དབང་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ལྷའི་རོལ་མོ་དབྱངས་ཅན་རྒྱུད་དུ་སྙན་པའི་ཏམ་བུ་ར། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༦༽ ྋརྒྱལ་མཆོག་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བ་བཅུ་གཉིས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ།

༡༧༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་བཀའ་དྲིན་མཚུངས་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླེགས་བམ་སྟོད་ཆ་བཞུགས་སོ།། [བསྡུས་པར་ “ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་” གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ།]

༡༨༽ ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ། འཇིགས་མེད་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས།

༡༩༽ ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གྱིས་སྦྱར་བ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༠༽ ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་པོའི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

༢༡༽ ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་རང་གི་ངང་ཚུལ་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བཀོད་པ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།

༢༢༽ གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ ༣༦༠ འཁོར་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་མ་འོངས་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས། དེབ་འཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༣༽ བྱམས་བརྩེ་དང་དྲང་བདེན་གྱི་བླ་སྲོག རྩོམ་པ་པོ་རོང་པོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས།

༢༤༽ ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་རྣམ་ཐར། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས།

༢༥༽ འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ།

༢༦༽ རྒྱུད་ ཐ པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༧༽ རྒྱུད་ ན པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༨༽ མདོ་ ཆ པའི་ནང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

༢༩༽ མདོ་ ཇ པའི་ནང་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ།

༣༠༽ མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༣༡༽ པདྨ་བཀའི་ཐང་ཡིག་དང༌། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།

༣༢༽ སྲོང་བཙན་བཀའ་འབུམ།

༣༣༽ གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ།

༣༤༽ བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེ།

༣༥༽ བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།

༣༦༽ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན། མཛད་པ་པོ། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༣༧༽ རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།

༣༨༽ དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། མཛད་པ་པོ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ།

༣༩༽ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྟོད་ཆ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།

༤༠༽ རྨད་བྱུང་བསྐལ་པ་མའི་ཚིག་རྒྱན་མདུད་འགྲོལ་མུ་ཏིག་ཆུན་པོ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༤༡༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྟོད་ཆ་དང༌། བར་ཆ། སྨད་ཆ། སྒྲིག་རྩོམ་མཁན། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང༌། ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན།

༤༢༽ མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས།

༤༣༽ བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས།

༤༤༽ དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང༌། ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།

༤༥༽ བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས། བསོད་ནམས་སྐྱིད་དང་དབང་རྒྱལ་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།

༤༦༽ ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར།

༤༧༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས། སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡ པོ་ནས་ ༢༣ བར།

༤༨༽ ྋགོང་ས་སྐུ་བཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

༤༩༽ བོད་ཀྱི་གནས་བབས། ཤིན་ཞིག་དཔར་ཁང༌། ༡༩༨༩

༥༠༽ སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ། བོད་དཔར་དཔེ་གཟུགས།

༥༡༽ སྐྱེས་རབས།

༥༢༽ ལྟག་མཚེར་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུའི་མཛད་རིམ་བསྡུས་དོན་དཔྱོད་ལྡན་ཡོངས་ལ་གཏམ་དུ་བྱ་བ་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ། མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས།༡༩༨༩

༥༣༽ བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་དོན་མི་ཚེ་དང་དུས་སྐབས། ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

༥༤༽ ཚ་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་རང་གི་མྱོང་ཚོར་ལས་དྲངས་པའི་བོད་དོན་བདེན་གླེང༌། ངག་རྒྱུན་དེབ་ཕྲེང༌། ༡༩ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༢༠༠༥

༥༥༽ ཆུང་ཚེ་རིང་དང་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་བོད་མི་དམངས་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལྕགས་སྒྲོག སྣར་ཐང་དཔར་ཁང༌། ༢༠༠༡

༥༦༽ བཤད་ཟུར་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ།

༥༧༽ སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དེབ་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

༥༨༽ མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

༢༽ དབྱིན་དེབ་ཁག

1) Avedon, John F. In Exile from the Land of Snows, Vintage Books, New York, 1986

2) Bell, Sir Charles, Portrait of a Dalai Lama, Wm. Collins, London, 1946

3) Bell, Sir Charles, Tibet Past and Present, Oxford University Press (First Published 1924)

4) Belleezza, John Vincent, Antiquities of Northern Tibet, Antiquities of Upper Tibet.

5) Chapman, F.Spencer, Lhasa: The Holy City. (Readers Union Ltd,London)

6) Craig, Mary, Kundun, Harper Collins Publishers, Great Britian, 1997

7) Dian, David Zhang, Academic Journal (March 2002 America) .

8) Golstein, Melvyn C.A History of Modern Tibet, 1913-1951. Munshiram Manoharlal Publisher Pvt. Ltd. 1993

9) Goodman, M.H., The Last Dalai Lama, (Boulder and London: Shambala, 1986)

10) Gould, B.J., The Jewel in the Lotus, Chatto & Windus,London,1957

11) Norbu, Thubten Jigme, Tibet is my Country, Wisdom Publications, 23 Dering Street, London W1, England, 1986

12) Mckay, Alex, Tibet and the British Raj: The Frontier Cadre, 904- 1947 (London Curzon Press, 1998)

13) Pema, Jetsun, Tibet My Story (Autobiography) , Element Books Limited, Shaftesbury, Dorset SP7 8BP, Great Britain, 1997

14) Richardson, Hugh, High Peaks, Pure Earth. Serindia Publications , 10 Parkfields, London, SW15 6NH, 1998

15) Richardson, Hugh, Tibet and Its History, (Boulder and London: Shambala, 1984)

16) Rockhill, W.W. The Dalai Lamas of Lhasa and Their Relations with the Manchu Emperors of China: 1644-1908. T’oung - Pao, XI (1910)

17) Smith Jr, Warren W. Tibetan Nation, Harper Collins Publishers India, 1997

18) Teichman, Eric, Travels of a Consular Officer in Eastern Tibet, (Cambridge University Press,1922)

19) Tsarong, Damdul Namgyal, In the Service of His Country, The Biography of Dasang Damdul Tsarong, Commander General of Tibet.

20) Yasha, Zhang, China’s Tibet Vol.12 No. 6 (2001)

21) Indian Leaders on Tibet, Department of Information and International Relations, (1998)

22) A History of Modern Tibet by Goldstein, (1993)

23) Th Fate of Tibet by Claude Arpi, (1999)

24) New York Times

25) Tibet Disappears by Chanakya Sen.

26) A History of Modern Tibet-Volume 2 (1951-1955) by Melvyn C.Goldstein, (2007)

27) Freedom in Exile by H.H.The Dalai Lama 1990

28) Tibetan Nation by Warren W. Smith, Jr. (1996)

29) With Nehru in the Foreign Office by Subimal Dutt.

30) The Assam Tribune

31) The Times, London.

32) The Hindu, Madras.

33) The Hindustan Times.New Delhi.

མཇུག་བྱང༌།

༡༽ རྩོམ་སྒྲིག་གཙོ་འགན་ལེན་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

༢༽ ཆེད་ལས་རྩོམ་སྒྲིག་པ།

ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས། (ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ།)

སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ།)

༣༽ འཕྲི་སྣོན་བསྒྱུར་བཀོད་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་སྐྱེད་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ།)

༤༽ ཚིགས་བཅད་རྩོམ་མཁན།

རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས། (བོད་ཁང་འགན་འཛིན) (གླེགས་བམ་དང་པོའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། རླབས་འཕྲེང་དང་པོའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ། རླབས་འཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། ས་བཅད་བརྒྱད་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། བཅུ་པ། བཅུ་གཅིག་པ། བཅུ་གཉིས་པ། བཅུ་གསུམ་པ། བཅུ་བཞི་པ། བཅོ་ལྔ་པ། བཅུ་བདུན་པ། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པ། དགུ་པ། བཅུ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་ལྔ་ལས་དང་པོ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་དྲུག་ལས་དང་པོ། ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཅིག་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་དང་པོ་གཉིས། ས་བཅད་གསུམ་པ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་ཚིགས་བཅད་ཁག་ཡིན།)

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) (རླབས་འཕྲེང་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ་དང་དྲུག་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་དང་པོ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་བར་སྐབས་ཚིགས་བཅད་སོགས་ཡིན།)

ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། (རླབས་འཕྲེང་དང་པོའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། དགུ་པ། བཅུ་དྲུག་པ། རླབས་འཕྲེང་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་དང༌། ས་བཅད་བརྒྱད་པ། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གསུམ་པ་དང༌། ས་བཅད་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་ཕྱི་མ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པ། དགུ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་ལྔ་པ་དང༌། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་ལྔ་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་དྲུག་ལས་ཕྱི་མ་ལྔ། ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ། ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་བར་སྐབས་ཚིགས་བཅད་དག་ཡིན།)

༥༽ དབྱིན་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ནས་བོད་བསྒྱུར་གནང་མཁན།

ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། (༢༠༠༠།༥།༡ ནས་༢༠༠༡།༦།༣༠ བར)

༦༽ སྐུ་པར་དང་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་ཞིབ། མཆན་རྟགས་སོགས་གནང་མཁན།

པདྨ་རིག་འཛིན། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ)

༧༽ དཔྱད་གཞི་རྒྱུ་ཆ་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་མཁན།

ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། (༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར)

༨༽ རགས་ཟིན་ཁག་ལྟ་ཀློག་དང་དགོངས་འཆར་གནང་མཁན།

དགེ་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ། (༢༠༠༥།༧།༡ ནས་ལས་དོན་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་ཤིག་བར)

༩༽ སྐུ་ཡིག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ནས་རྒྱུ་ཆ་བསྡུ་རུབ་གནང་མཁན།

དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། (༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠ བར།)

༡༠༽ གློག་ཀླད་ཡིག་འཇུག་མཁན།

ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། (༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་༢༠༠༩།༡།༢༧ བར)

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། (༢༠༠༩།༡།༢༧ ནས་མུ་མཐུད།)

༡༡༽ གློག་ཀླད་དཔར་གཞི་བཅོས་སྒྲིག་པ།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།

༡༢༽ རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོད་པ།

བསོད་ནམས་ཆོས་འཛོམས་ཡེ་ཤེས།

༡༣༽ གློག་ཀླད་དུ་དག་བཤུས་བྱེད་མཁན།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང༌། བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས།

༡༤༽ སྒྲོམ་གཞི་བསྐྱར་སྒྲིག་དང་དེབ་གཟུགས་ཞུ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན།

ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས།

༡༥༽ དམིགས་བསལ་རྒྱུས་སྟོན་དང་ལེགས་བཅོས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ཐུགས་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་གནང་མཁན།

སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད།